I FSK 2121/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że naruszono prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym z powodu jej stanu zdrowia po udarze.
Skarżący doznał udaru mózgu, co skutkowało problemami z pamięcią i koncentracją, uniemożliwiając mu czynny udział w postępowaniu podatkowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając naruszenie prawa strony do czynnego udziału. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że organy nie wyjaśniły kwestii pełnomocnictw i doręczeń, co naruszyło zasadę zaufania i prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Poznaniu, który uchylił decyzje organów podatkowych w sprawie podatku od towarów i usług. WSA uznał, że skarżący, J.M., nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, a organy naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące czynnego udziału strony i prawidłowości doręczeń. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną organu, skupił się na kwestii zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Sąd podkreślił, że skarżący po udarze mózgu miał udokumentowane problemy z pamięcią i koncentracją, co uniemożliwiło mu aktywny udział w postępowaniu przez długi okres. NSA stwierdził, że organy podatkowe nie wyjaśniły prawidłowo zakresu udzielonych pełnomocnictw (m.in. adwokatowi i córce), nie odniosły się do braku pełnomocnictwa dla syna skarżącego, a także niekonsekwentnie dokonywały doręczeń. W ocenie NSA, te zaniedbania naruszyły podstawową zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie i pozbawiły skarżącego czynnego udziału w postępowaniu bez jego winy. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, naruszono prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym.
Uzasadnienie
Organy podatkowe nie wyjaśniły prawidłowo zakresu pełnomocnictw, nie odniosły się do braku pełnomocnictwa dla syna strony, a także niekonsekwentnie dokonywały doręczeń, mimo wiedzy o stanie zdrowia strony po udarze mózgu, co pozbawiło ją czynnego udziału w postępowaniu bez jej winy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, co oznacza postępowanie staranne, merytorycznie poprawne, z zapewnieniem wnioskowanych dowodów i równym traktowaniem interesów stron.
O.p. art. 123 § § 1
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstaw prawnych orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa.
O.p. art. 284b § § 2
Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący zawiadomień w toku kontroli podatkowej.
O.p. art. 200 § § 1
Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący pisma organu odwoławczego wzywającego stronę do wypowiedzenia się.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu z powodu stanu zdrowia po udarze. Niewłaściwe doręczenia pism. Niewyjaśnienie zakresu pełnomocnictw.
Odrzucone argumenty
Postępowanie było prowadzone prawidłowo, a strona miała zapewniony czynny udział. Korespondencja była prawidłowo doręczana. Sąd pierwszej instancji przyjął stan sprawy odbiegający od ustalonego przez organy.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie budzące zaufanie to postępowanie staranne i merytorycznie poprawne organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania skarżący nie mógł bez własnej winy brać udziału w toczącym się postępowaniu podatkowym zachowanie organu podatkowego I instancji budzi uzasadnione wątpliwości, w kontekście konieczności zagwarantowania skarżącemu prawa do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym
Skład orzekający
Marek Kołaczek
przewodniczący-sprawozdawca
Sylwester Golec
członek
Agnieszka Jakimowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym w sytuacji, gdy strona z powodu stanu zdrowia (np. po udarze) nie może brać w nim udziału, a organy nie zapewniły należytej ochrony jej praw procesowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji stanu zdrowia strony i zaniedbań proceduralnych organów. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak stan zdrowia strony może wpłynąć na przebieg postępowania podatkowego i jakie obowiązki spoczywają na organach w takich sytuacjach. Podkreśla znaczenie prawa do czynnego udziału.
“Udar mózgu uniemożliwił udział w postępowaniu podatkowym – NSA chroni prawa strony.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 2121/18 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-11-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-10-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Agnieszka Jakimowicz Marek Kołaczek /przewodniczący sprawozdawca/ Sylwester Golec Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Po 928/17 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2018-08-02 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 201 art. 123 § 1, art. 121 § 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia NSA Sylwester Golec, Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz, Protokolant Katarzyna Wojnarska, po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Po 928/17 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 17 lutego 2017 r., nr 3001-PT1.4213.236.2016 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia do kwietnia 2012 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu na rzecz J. M. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. 1.1. Zaskarżonym wyrokiem z 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Po 928/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi J.M. (dalej: Strona lub Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej jako: Organ drugiej instancji lub DIAS) z 17 lutego 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając przy tym koszty sądowe na rzecz Strony. 1.2. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.) uznając, że w Skarżący nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, a w toku postępowania administracyjnego organy naruszyły art. 121 § 1 w zw. z art. 123, a także art. art. 148 § 1, art. 149 i 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. – dalej jako: "O.p."). Zdaniem Sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie w szczególności urzeczywistnienie skarżącemu prawa do czynnego udziału w postępowaniu, zgodnie z treścią obowiązujących przepisów oraz jednoznaczne przyjęcie adresu właściwego do dokonywania doręczeń, a ponadto wyjaśnienie zakresu pełnomocnictwa udzielonego profesjonalnemu pełnomocnikowi w toku kontroli podatkowej. (pełny tekst uzasadnienia oraz inne powoływane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 2. Skarga kasacyjna. 2.1. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł DIAS, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, wskazując, że to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c), art. 141 § 4 oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, chociaż postępowanie prowadzone przed organami administracji nie było dotknięte żadną z wad wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym wyroku - co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i w efekcie w braku oddalenia skargi; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c), art.141 § 4 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i błędne przyjęcie przez Sąd, że organy podatkowe w prowadzonym postępowaniu dopuściły się naruszenia art. 121 § 1, art. 123, art. 149 i 150 O.p. podczas gdy postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, w tym korespondencja adresowana do Skarżącego była prawidłowo doręczana, a Strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c), art.141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe uznanie przez Sąd, że organy podatkowe naruszyły przepisy art. 148 § 1, art. 149 oraz art. 150 O.p. i to w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy pomimo tego, że organy podatkowe obu instancji w okolicznościach przedmiotowej sprawy w prawidłowy sposób kierowały korespondencję do Strony, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c), art.141 § 4, art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd stanu sprawy odbiegającego od prawidłowo ustalonego przez organy podatkowe i wynikającego z akt sprawy, a w szczególności przyjęcie przez Sąd, że: • Strona została przez organy pozbawiona możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu, • organy błędnie przyjęły skuteczność dokonywanych doręczeń pism skierowanych do Strony w sprawie, • organy nie wyjaśniły zakresu umocowania pełnomocnika profesjonalnego, reprezentującego Stronę w toku kontroli podatkowej, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. przez uchylenie zaskarżonych decyzji przez Sąd z powodu naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, mimo braku ku temu podstaw i istnienia przesłanek do merytorycznego rozpoznania skargi. 2.2. W konsekwencji w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a w przypadku uznania, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona o uchylenie zaskarżonego Wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, a także zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 2.3. Pełnomocnik Skarżącego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o obciążenie kosztami postępowania DIAS oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu według norm przepisanych, wskazując, że koszty te nie zostały uiszczone chociażby w części. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 3.2. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. 3.3. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia ustalenia, czy Skarżącemu w niniejszym postępowaniu zostało zagwarantowane prawo do czynnego udziału w postępowaniu. W myśl art. 121 § 1 O.p., postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Postępowanie budzące zaufanie to postępowanie staranne i merytorycznie poprawne, w którym dopuszcza się wnioskowane dowody, traktuje się równo interesy podatnika i Skarbu Państwa, nie zmienia się ocen tych interesów, a materialnoprawnych wątpliwości nie rozstrzyga się na niekorzyść podatnika (por. m.in. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2006 r. sygn. akt I FSK 401/05). Z kolei art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z uzasadnienia WSA wynika, że z przyczyn niezależnych od siebie (udar mózgu) skarżący nie mógł brać i nie brał udziału w postępowaniu podatkowym, przez okres prawie dwóch lat, tj. od dnia 8 stycznia 2014 r. kiedy skarżący doznał udaru. Należy wskazać, że fakt ten został szczegółowo udokumentowany w aktach sprawy, dowód czego stanowią dwie opinie biegłych sądowych sporządzonych w celu ustalenia możliwości wzięcia przez skarżącego udziału w postępowaniu karnym, stwierdzające u niego widoczne luki pamięciowe, trudności z powoływaniem dat, spowolnienie w formułowaniu wypowiedzi oraz poczucie dezorientacji. Biegli uznali, że skarżący potrzebuje pomocy przy wykonywaniu codziennych czynności (opinia z dnia 27 lutego 2014 r. - k. 28-31 akt adm.). W kolejnej opinii z dnia 3 sierpnia 2015 r. (k. 122-126 akt adm.) stwierdzono, że skarżący nadal ma zaburzone funkcje pamięci i uwagi, trudności z przyswajaniem nowej wiedzy oraz spowolniałe procesy myślowe oraz że uszkodzenie mózgu wywołane udarem prócz objawów neurologicznych spowodowało powstanie u J.M. objawów ze strony zdrowia psychicznego, zespołu psychoorganicznego. W opinii z 2015 r. wskazano również, że nie należy spodziewać się istotnych zmian stanu psychicznego skarżącego przed upływem 12 miesięcy. Fakt ten stał się przyczyną zawieszenia przez Sąd Rejonowy w Lesznie postanowieniem z dnia 10 czerwca 2014 r. postępowania karnego. W świetle przedłożonej do akt sprawy dokumentacji nie może budzić wątpliwości, że skarżący nie mógł bez własnej winy brać udziału w toczącym się postępowaniu podatkowym przed organem I instancji. Faktu braku udziału skarżącego w postępowaniu dowodzi zgromadzona dokumentacja, z treści której wynika, że od dnia udaru (8 stycznia 2014 r.) skarżący nie podejmował osobiście korespondencji, przynajmniej aż do dnia 16 listopada 2015 r. (k. 137). Jak wynika z akt sprawy, kontrola została wszczęta w dniu 4 grudnia 2012 r. (tom I akt admin., k. 1). Wydawane w jej trakcie w trybie art. 284b § 2 O.p. zawiadomienia były doręczane albo skarżącemu (tom I akt admin., k. 17-18), albo jego córce (tom I akt admin., k. 32-33). Skarżący udzielił M.M. pełnomocnictwa notarialnego w dniu 9 stycznia 2013 r., które złożył do akt sprawy przy piśmie z dnia 24 stycznia 2013 r., w którym skarżący wyraźnie oświadczył, że pełnomocnictwa udziela "na czas trwania" kontroli podatkowej (tom I akt admin., k. 183-184). W aktach znajduje się ponadto pełnomocnictwo udzielone adwokatowi w dniu 21 lutego 2013 r., w treści którego zakres pełnomocnictwa i sprawę której dotyczy oznaczono numerem wskazanym w imiennym upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli (KP/505-186/2012) oraz numerem postępowania (nr 3306), widniejącym na pismach kierowanych do strony i pełnomocników (tom I akt admin., k. 37-38). Obok powyższych numerów w treści pełnomocnictwa znajduje się wyrażenie "(...) oraz w ewentualnym dalszym toku postępowania...". Na analogicznych zasadach wystawione zostało, po rozszerzeniu zakresu kontroli w podatku od towarów i usług, pełnomocnictwo z dnia 25 marca 2013 r. (tom I akt admin., k. 58 w zw. z k. 44). Kolejne zawiadomienie z dnia 28 marca 2018 r. wydane w trybie art. 284b § 2 O.p., zostało odrębnie doręczone każdemu pełnomocnikowi (tom I akt admin., k. 59-61). Z kolei zawiadomienie w tym trybie z dnia 20 kwietnia 2013 r., organ doręczył tylko adwokatowi (tom I akt admin., k. 78-79). Z analizowanych akt administracyjnych wynika także, że organ podatkowy kontaktował się telefonicznie z pełnomocnikiem profesjonalnym, uzgadniając np. który z ustanowionych pełnomocników ma podpisać i odebrać protokół kontroli (notatka służbowa z dnia 25 lipca 2013 r., tom I akt admin., k. 120; pismo adwokata z dnia 24 lipca 2013 r., wskazujące na M.M. jako pełnomocnika właściwego do odbioru i podpisania ww. protokołu - tom I akt admin., k. 122). Ostatecznie córka skarżącego odmówiła odebrania i podpisania protokołu (pismo z dnia 31 lipca 2013 r., tom I akt admin., k. 177). Pismo z dnia 13 sierpnia 2013 r., wzywające do wskazania osoby upoważnionej do odbioru dokumentów organ podatkowy doręczył każdemu pełnomocnikowi (tom I akt admin., k. 416-418). Skarżący w piśmie własnym z dnia 12 sierpnia 2013 r. zgłosił zastrzeżenia do protokołu kontroli podatkowej, a zawiadomienie o sposobie załatwienia zastrzeżeń z dnia 27 sierpnia 2013 r., wysłano tylko na adres skarżącego. Odnotować ponadto trzeba, że w toku kontroli podatkowej do akt sprawy wpłynęło pismo z dnia 25 kwietnia 2013 r. podpisane przez syna skarżącego K.M., w którym powołuje się on na udzielone mu pełnomocnictwo (tom I akt admin., k. 81). Pełnomocnictwo nie zostaje jednak złożone do akt sprawy, mimo wezwania organu w piśmie z dnia 14 maja 2013 r. (tom I akt admin., k. 94). Na pełnomocnictwo udzielone synowi w dniu 8 sierpnia 2001 r. do reprezentowania "(...) mojej firmy w pełnym zakresie" powołał się skarżący w cytowanym już piśmie z dnia 24 stycznia 2013 r. (tom I akt admin., k. 185), nie załączając jednak dokumentu pełnomocnictwa. Z przebiegu postępowania podatkowego wynika zatem, że od jego wszczęcia w dniu 21 października 2013 r. do dnia 8 stycznia 2014 r., w którym skarżący doznał udaru, działał on sam w tym postępowaniu (bez powołania się na dotychczas udzielone i wyżej powołane pełnomocnictwa), składając pisma własne i zgłaszając wnioski dowodowe. Ostatnie pismo skarżącego datowane jest na dzień 7 stycznia 2014 r. (tom II akt admin., k. 11-13). Pierwszą informację o stanie zdrowia skarżącego w związku z przebytym udarem organ I instancji uzyskał od K.M. w piśmie z dnia 22 stycznia 2014 r. (tom II akt admin., k. 14). 3.4. W tym miejscu należy wskazać na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane z 6 sierpnia 2020 r. w sprawach o sygn. II FSK 1538/18 i II FSK 3275/18, w których to poddane zostały ocenie decyzje wydane wobec skarżącego na kanwie podatku dochodowego od osób fizycznych. Orzeczenia te opierają się na analogicznych stanach faktycznych i poddano w nich ocenie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu w oparciu o tożsame okoliczności faktyczne. Naczelny Sąd Administracyjny w tutejszym składzie w pełni popiera przedstawioną w powyższych wyrokach argumentację i przyjmuje ją za własną. W sprawie zasadnicze wątpliwość budziły kwestię doręczeń pism w trakcie postępowania podatkowego, a co za tym idzie zapewnienie czynnego udziału Strony w tym postępowaniu. Organy obu instancji, w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, nie wyjaśniły kwestii udzielonego dnia 21 lutego 2013 r. pełnomocnictwa na rzecz adwokata (na etapie kontroli podatkowej), z treści którego wynika zakres pełnomocnictwa do postępowania kontrolnego "(...) oraz w ewentualnym dalszym toku postępowania (...)". Nie można zgodzić się ze skargą kasacyjną, że kiedy Skarżący zachorował, a organ pierwszej instancji wielokrotnie informował Skarżącego i jego syna o możliwości ustanowienia pełnomocnika, to Skarżący który nie ustanowił nowego pełnomocnika nie potwierdził tym samym, że pełnomocnik ustanowiony na etapie kontroli podatkowej, jest umocowany również w niniejszym postępowaniu. Skarżący w tym okresie, jak wynika z opinii biegłych sporządzonych na potrzeby postępowania karnego, miał problemy z pamięcią i koncentracją. Zrozumiałym jest zatem, że nie był w stanie podjąć korespondencji z organem podatkowym. Jeżeli chodzi o syna Skarżącego, to nie musiał on mieć wiedzy o ewentualnym pełnomocniku działającym w imieniu Skarżącego w toku postępowania podatkowego, bowiem to nie on był stroną postępowania. Organy podatkowe nie wypowiedziały się w zaskarżonych decyzjach co do istnienia ww. pełnomocnictw i ich zakresu. Zachowanie organu podatkowego I instancji budzi uzasadnione wątpliwości, w kontekście konieczności zagwarantowania skarżącemu prawa do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym, skoro organ ten podjął korespondencję z osobą, która nie okazała dotychczas pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego (syn K.M.), a jednocześnie organ ten zupełnie pominął osoby, które takim pełnomocnictwem legitymowały się w toku kontroli podatkowej. Jakkolwiek organ mógł założyć, że pełnomocnictwo udzielone córce skarżącego dotyczyło tylko kontroli podatkowej, to już zakres pełnomocnictw udzielonych adwokatowi może budzić uzasadnione wątpliwości wobec zawartego w nich wyrażenia "[...] oraz w ewentualnym dalszym toku postępowania...". W ocenie Sądu kwestię tę należało jednoznacznie wyjaśnić, szczególnie w sytuacji, gdy podczas kontroli podatkowej organ kontaktował się z tym pełnomocnikiem (także przez kontakt telefoniczny). Zauważyć należy, że pełnomocnictwa te nigdy nie zostały odwołane, a przynajmniej fakt ten nie został udokumentowany w przekazanych Sądowi aktach sprawy. Jak zasadnie skonstatował Wojewódzki Sąd Administracyjny, organy podatkowe podjęły korespondencję z synem Skarżącego, pomimo tego, że w aktach sprawy postępowania podatkowego nie było pełnomocnictwa do działania w imieniu Skarżącego. Z kolei w przedmiocie doręczeń dokonywanych na ręce A.K. wskazać należy, że organ podatkowy uznał za prawidłowo doręczone przesyłki kierowane do Skarżącego, odbierane przez ww. osobę, w sytuacji, gdy w aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa do doręczeń udzielonego A.K.. Brak jest również pełnomocnictwa pocztowego, na które powołuje się organ podatkowy. Zatem słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji, że umocowanie ww. osoby do podejmowania kierowanej do Skarżącego korespondencji nie zostało udokumentowane w aktach sprawy. Za niewystarczające należało uznać zeznania A.K., z których wynikało, że została przez Skarżącego umocowana "nie pamięta od kiedy", "jest to dłuższy okres czasu". Kolejną wątpliwością co do prawidłowości procedowania organów podatkowych jest kwestia niekonsekwentnego dokonywania doręczeń na adres zamieszkania i na adres prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącego. Zgodzić się należy z zapatrywaniem, że doręczanie pism Skarżącemu na adres jego firmy w sytuacji, gdy Skarżący nie był zdolny do wykonywania pracy zawodowej, o czym organ podatkowy wiedział, stanowi naruszenie w niniejszej sprawie. Ponadto należy zauważyć, że pismo organu odwoławczego z dnia 5 stycznia 2017 r. skierowane do skarżącego w trybie art. 200 § 1 O.p. (t. II. K. 852), doręczone zostało Marcie Łukowiak jako pełnomocnikowi (t.II, k. 853). W aktach sprawy podatkowej brak jest pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego tej osobie. Jak słusznie zauważył WSA, że o ile należy przyznać rację organowi odwoławczemu, że w zaistniałej sytuacji brak było formalnych podstaw do zawieszenia postępowania, czego domagał się K.M., a także brak było podstaw prawnych do ustanowienia kuratora, to jednak nie wyjaśnienie kwestii związanych z umocowaniem pełnomocników, w istotny sposób zaważyło na dalszym biegu postępowania, które tylko formalnie toczyło się z udziałem skarżącego, ale w którym z uwagi na stan zdrowa skarżący osobiście nie podejmował żadnych czynności z przyczyn od niego niezależnych. Wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego i jego świadomości co do podejmowania czynności procesowych wynikają już tylko z porównania podpisu skarżącego pod odwołaniem z dnia 22 sierpnia 2016 r. (tom II akt admin., k. 199) z podpisami jakie widnieją pod pismami składanymi w toku kontroli podatkowej i w postępowaniu podatkowym do dnia 7 stycznia 2014 r. 3.5. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wszystkie wskazane wyżej okoliczności prowadzą do wniosku, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia podstawowej zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie. Organy podatkowe mając pełną wiedzę o sytuacji zdrowotnej Skarżącego (opinie biegłych), nie wyjaśniły kwestii doręczeń dokonywanych Skarżącemu, zakresu występujących w sprawie pełnomocnictw, nie odniosły się do braku pełnomocnictwa dla A.K., a także niekonsekwentnie kierował pisma na dwa różne adresy doręczeń. Pomimo istnienia tych wątpliwości, postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone, a Skarżący bez własnej winy został pozbawiony czynnego udziału w nim (w myśl art. 123 § 1 O.p.). W konsekwencji powyższych rozważań nie zasługują na uwzględnienie zarzuty wywiedzione w skardze kasacyjnej. W kontekście powiązania postawionych zarzutów z postulowanym naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazać dodatkowo należy, że dyspozycja tego przepisu tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji sporządzone w danej sprawie umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie oceny zasadności motywów, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Taka ocena jest niezbędna dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Zatem naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez WSA może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone prawidłowo, zgodnie z wymogami wynikającymi art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odniósł się do wszystkich okoliczności faktycznych relewantnych w sprawie, dokonał prawidłowej ich subsumpcji do analizowanych norm prawnych i w konsekwencji dokonał właściwej i przenikliwej kontroli prowadzonego zaskarżonego aktu. Nie jest w niniejszej sprawie istotne, że Sąd pierwszej instancji uchylając decyzję organu drugiej instancji nie uchylił również decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Uchylenie decyzji organu odwoławczego wskazuje, że postępowanie przed organem pierwszej instancji było tak samo wadliwe, bowiem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w całości, czyli uznał zapatrywania organu pierwszej instancji za trafne. 3.6. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw. 3.7. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Agnieszka Jakimowicz Marek Kołaczek Sylwester Golec sędzia WSA (del.) sędzia NSA sędzia NSA
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI