Orzeczenie · 2023-03-14

I FSK 2093/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2023-03-14

NSApodatkoweWysokansa

VATpodatek naliczonypodatek należnyzorganizowana część przedsiębiorstwanieruchomościusługi notarialneusługi pośrednictwafakturakontrola podatkowaart. 108 ust. 1 ustawy o VAT

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. [...] sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie podatku od towarów i usług. Spór dotyczył prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur za nabycie nieruchomości, usługi notarialne i pośrednictwa, a także opodatkowania podatkiem należnym faktury za usługi przygotowania wyjaśnień do protokołu kontroli. Sąd pierwszej instancji uznał, że sprzedaż nieruchomości stanowiła zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa (ZCP), co wyłączało ją z opodatkowania VAT i prawo do odliczenia VAT naliczonego. NSA w pełni podzielił to stanowisko, szczegółowo analizując definicję ZCP w świetle orzecznictwa krajowego i unijnego, wskazując na funkcjonalne i organizacyjne wyodrębnienie nieruchomości jako podstawę do uznania jej za ZCP. Sąd uznał, że nabycie nieruchomości umożliwiło spółce samodzielną realizację działalności gospodarczej w zakresie wynajmu, kontynuując działalność zbywcy. W konsekwencji, faktury związane z nabyciem nieruchomości (usługi notarialne i pośrednictwa) nie dawały prawa do odliczenia VAT naliczonego, gdyż dotyczyły transakcji niepodlegającej opodatkowaniu. Jednakże, NSA uwzględnił zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące faktury z 31 grudnia 2014 r. za usługi przygotowania wyjaśnień do protokołu kontroli. Sąd uznał, że faktura ta dokumentuje rzeczywiste zdarzenie gospodarcze, które zostało wykonane i opłacone, a jej wystawienie przedwcześnie nie stanowi podstawy do zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję organu w części dotyczącej zobowiązania do zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, a w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalił. Orzeczono o kosztach postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia zorganizowanej części przedsiębiorstwa (ZCP) w kontekście sprzedaży nieruchomości, zasady odliczania VAT od usług związanych z transakcjami wyłączonymi z VAT, oraz stosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.

Ograniczenia stosowania

Każda sprawa musi być rozpatrywana indywidualnie w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy sprzedaż nieruchomości, która stanowiła główne źródło dochodu ze sprzedaży nieruchomości, może być uznana za zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa (ZCP) w rozumieniu ustawy o VAT?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sprzedaż nieruchomości może być uznana za zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa, jeśli zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązań, charakteryzuje się odpowiednim stopniem wyodrębnienia finansowego i organizacyjnego oraz jest przeznaczony do realizacji określonych zadań gospodarczych, co pozwala na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej.

Uzasadnienie

NSA podzielił stanowisko WSA, że nieruchomość stanowiła samodzielne i główne źródło działalności zbywcy, generując wyodrębnione przychody i koszty. Nabycie nieruchomości umożliwiło spółce samodzielną realizację działalności gospodarczej w zakresie wynajmu, kontynuując działalność zbywcy, co spełnia przesłanki uznania jej za ZCP.

Czy usługi notarialne i pośrednictwa związane ze sprzedażą nieruchomości, która została uznana za zbycie ZCP, dają prawo do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, usługi te są związane ze sprzedażą niepodlegającą opodatkowaniu VAT, w związku z czym nabycie tych usług nie daje prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Uzasadnienie

Skoro sprzedaż nieruchomości jako ZCP nie podlega opodatkowaniu VAT, to usługi z nią bezpośrednio związane również nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego, ponieważ nie są związane z wykonywaniem czynności opodatkowanych.

Czy faktura dokumentująca rzeczywiste zdarzenie gospodarcze, które zostało wykonane i opłacone, ale wystawiona przedwcześnie, stanowi podstawę do zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sam fakt wystawienia przedwcześnie faktury dokumentującej rzeczywiste zdarzenie gospodarcze nie kreuje obowiązku zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Faktura taka powinna zostać zewidencjonowana i rozliczona na zasadach ogólnych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że faktura za usługi przygotowania wyjaśnień do protokołu kontroli dokumentowała rzeczywiste zdarzenie gospodarcze, które zostało wykonane i opłacone. Brak jest podstaw do zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, który dotyczy sytuacji, gdy faktura nie odzwierciedla rzeczywistej transakcji lub gdy podatek nie został należnie wykazany.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżony wyrok w części dotyczącej określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT został uchylony. Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w zakresie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT została uchylona. W pozostałym zakresie skarga kasacyjna została oddalona.

Przepisy (28)

Główne

u.p.t.u. art. 6 § pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Wyłączenie z zakresu opodatkowania VAT zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

u.p.t.u. art. 86 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

u.p.t.u. art. 108 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Obowiązek zapłaty podatku przez wystawcę faktury, gdy faktura nie odzwierciedla rzeczywistej transakcji.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 2 § pkt 27e

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a)

Ustawa o podatku od towarów i usług

Okoliczności wyłączające prawo do obniżenia podatku należnego.

u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Wyłączenie prawa do odliczenia podatku naliczonego w przypadku transakcji wyłączonych z VAT.

p.p.s.a. art. 134