I FSK 2076/19

Naczelny Sąd Administracyjny2021-10-12
NSApodatkoweWysokansa
VATpodatek naliczonypodatek należnykorekta deklaracjidoręczenieprotokół badania ksiągprawo procesoweprawo materialneordynacja podatkowaustawa o VAT

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że doręczenie protokołu badania ksiąg w formie papierowej zamiast elektronicznej nie było istotnym naruszeniem proceduralnym, a kwestia korekt deklaracji wymaga ponownego rozpatrzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wcześniej uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. NSA uznał, że doręczenie protokołu badania ksiąg w formie papierowej, mimo wniosku o doręczenie elektroniczne, nie stanowiło istotnego naruszenia proceduralnego, które uzasadniałoby uchylenie decyzji. Ponadto, Sąd wskazał na potrzebę ponownego rozpatrzenia kwestii uwzględnienia korekt deklaracji podatkowych przez organ.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który uchylił decyzję Dyrektora dotyczącą podatku od towarów i usług. Sąd I instancji uchylił decyzję z dwóch powodów: wadliwego doręczenia protokołu badania ksiąg (w formie papierowej zamiast elektronicznej) oraz nieuwzględnienia korekt deklaracji złożonych przez stronę. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną. W odniesieniu do pierwszego zarzutu, Sąd stwierdził, że doręczenie protokołu w formie papierowej, mimo wniosku o doręczenie elektroniczne, nie stanowiło naruszenia, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ strona i tak zapoznała się z treścią protokołu. Podkreślono, że kluczowy jest materialny skutek doręczenia, a nie tylko forma. W kwestii korekt deklaracji, NSA zauważył, że Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił sytuację, nie uwzględniając specyfiki korekt faktur i ich wpływu na rozliczenia podatkowe, zwłaszcza w kontekście art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Z tych powodów NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie protokołu badania ksiąg w formie papierowej, nawet jeśli strona wnioskowała o doręczenie elektroniczne, jest skutecznym doręczeniem, które umożliwia stronie zapoznanie się z treścią i wniesienie zastrzeżeń. Nie stanowi to naruszenia, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie

NSA uznał, że kluczowy jest materialny skutek doręczenia (zapoznanie się z treścią protokołu), a nie tylko forma. Skoro doręczenie w formie papierowej umożliwiło stronie zapoznanie się z protokołem, nie można mówić o istotnym naruszeniu proceduralnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.p.t.u. art. 99 § ust. 12

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Zobowiązanie podatkowe, kwotę zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji, chyba że organ podatkowy określi je w innej wysokości.

Pomocnicze

O.p. art. 144a § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Doręczanie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełni określone warunki (złoży podanie w formie elektronicznej, wniesie o doręczenie elektroniczne lub wyrazi zgodę na doręczenie elektroniczne i wskaże adres).

O.p. art. 193 § § 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy sporządzenia protokołu badania ksiąg.

O.p. art. 126

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 143

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.k.s. art. 14c § ust. 1

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej

Uprawnienie do skorygowania deklaracji ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania kontrolnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

u.k.s. art. 14c § ust. 2

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej

Kontrolowany może skorygować deklarację w zakresie objętym postępowaniem kontrolnym w wyznaczonym terminie.

u.k.s. art. 24 § ust. 4

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej

u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Określa przypadki, w których brak jest prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

u.p.t.u. art. 108 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Określa obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług w przypadku wystawienia faktury, gdy podatek ten nie wynika z faktury lub faktura jest pusta.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez WSA.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez WSA.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres czynności WSA.

P.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

P.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doręczenie protokołu badania ksiąg w formie papierowej, mimo wniosku o doręczenie elektroniczne, nie stanowi istotnego naruszenia proceduralnego, jeśli strona zapoznała się z treścią protokołu. Organ podatkowy nie jest zobowiązany do bezwarunkowego uwzględnienia korekt deklaracji, jeśli nie usuwają one stwierdzonych nieprawidłowości lub są niezgodne z ustaleniami postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Tezę, jakoby protokół z badania ksiąg nie wszedł do obrotu prawnego ze względu na wadliwy sposób doręczenia, zważywszy na kryteria sądowej kontroli administracji publicznej i ustalony w sprawie stan faktyczny, należy uznać za zbyt daleko idącą. Nie można jednak mówić o takim wpływie [istotnym naruszeniu] wówczas, gdy fakt doręczenia jest niewątpliwy, sporny pozostaje zaś jedynie tryb, w jakim tegoż doręczenia dokonano. Zobowiązanie podatkowe, kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. I, przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej, chyba że organ podatkowy określi je w innej wysokości.

Skład orzekający

Alojzy Skrodzki

sprawozdawca

Jan Rudowski

przewodniczący

Marek Kołaczek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczeń elektronicznych i papierowych w postępowaniu podatkowym oraz zasad uwzględniania korekt deklaracji, gdy nie usuwają one wszystkich nieprawidłowości."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o kontroli skarbowej w brzmieniu obowiązującym w danym okresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu podatkowym: skuteczności doręczeń elektronicznych i papierowych oraz zasad korygowania deklaracji. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Doręczenie elektroniczne czy papierowe? NSA wyjaśnia, kiedy forma nie ma znaczenia dla ważności protokołu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 2076/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2021-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alojzy Skrodzki /sprawozdawca/
Jan Rudowski /przewodniczący/
Marek Kołaczek
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 15/22 - Wyrok NSA z 2024-05-17
I SA/Gd 1152/18 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2019-06-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 144a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2016 poz 720
art. 14c
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia WSA del. Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 12 października 2021 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1152/18 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług od stycznia do lipca 2013 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania, 2) zasądza od B. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 31 975 (trzydzieści jeden tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu I instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami.
1.1. Wyrokiem z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1152/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił wydaną wobec B. S. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 15 października 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. z 31 sierpnia 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług od stycznia do lipca 2013 r.
1.2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd I instancji podał, że organy podatkowe stwierdziły, że działania podejmowane przez Skarżącą w zakresie zakupu, jak i sprzedaży leków i suplementów diety ukierunkowane zostały na nadużycie prawa i posłużyły do uzyskania nieuprawnionej korzyści podatkowej zarówno przez Skarżącą, jak i jej kontrahentów. W rezultacie organy te, na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm. – dalej: "u.p.t.u."), pozbawiły Skarżącą prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktur wystawionych na jej rzecz przez B. [...] sp. z o.o., R. S., M. sp. z o.o., natomiast na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. – z faktur wystawionych przez Hurtownię Farmaceutyczną A. sp. komandytowo-akcyjna. Ponadto w rozliczeniu za czerwiec 2013 r. organy podatkowe nie uwzględniły korekty podatku naliczonego wynikającej z faktury korygującej wystawionej na rzecz Skarżącej przez Aptekę P. [...] spółka jawna, jako niepotwierdzającej zwrotu towaru. Z uwagi na zakwestionowanie wskazanych transakcji nabycia organy podatkowe uznały, że Skarżąca nie mogła dokonać dalszej odsprzedaży towarów, ponieważ ich nie nabyła. Tym samym określiły jej podatek do zapłaty w trybie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Organy te nie uznały także korekty podatku należnego wynikającej z faktur korygujących sprzedaż, na których jako sprzedawcę wpisano B. [...] B. S. (Skarżąca), wystawiającym była Hurtownia Farmaceutyczna B. , a odbiorcą N. S.A.
2. Skarga do Sądu I instancji.
2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:
- art. 13 ust. 1, ust. 1a, ust. 2, art. 31 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 720 ze zm. - dalej "u.k.s.") w zw. z art. 137 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. – dalej: "O.p."),
- art. 13 ust. 3-6, art. 31 ust. 1 i ust. 2 u.k.s., art. 77 ust. 1, ust. 2 i ust. 6, art. 79a ust. 6, art. 80a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808 ze zm.); art. 283 § 2, art. 290, art. 291 O.p.,
- art. 193 w zw. z art. 144a, art. 126, art. 143 O.p.,
- art. 165b § 2 O.p. w zw. z art. 13 ust. 1, ust. 1a, ust. 2, art. 31 ust. 1 i ust. 2 u.k.s.,
- art. 14c ust. 2, art. 24 ust. 4 u.k.s.,
- art. 32, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c), art. 108 u.p.t.u.,
- art. 210 § 1 pkt 5 O.p. w zw. z art. 108 u.p.t.u. oraz art. 122 zw. z art. 210 § 4 O.p.
2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w sprawie.
3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, przy czym przyczynami uchylenia zaskarżonej decyzji były nieprawidłowości w doręczeniu protokołu badania ksiąg oraz nieuwzględnienie korekt deklaracji złożonych przez Skarżącą w dniu 6 czerwca 2017 r. Sąd I instancji wskazał mianowicie, że wspomniany protokół badania ksiąg doręczono pełnomocnikowi Skarżącej w formie papierowej, zamiast elektronicznej. Zauważył jednocześnie, że organ podatkowy nie wykazał aby wystąpiły jakiekolwiek problemy techniczne uniemożliwiające doręczenie tego protokołu za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zdaniem Sądu I instancji naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskutek niedochowania właściwej formy doręczenia protokołu, naruszone bowiem zostało prawo Skarżącej do czynnego udziału w postępowaniu. Kwestionując formę otrzymanego dokumentu, Skarżąca nie uznała mianowicie za właściwie sporządzony protokół badania ksiąg i nie złożyła zastrzeżeń do zawartych w nim ustaleń i dowodów. W efekcie Sąd I instancji uznał, że w związku z naruszeniem przepisów o doręczeniach, organy podatkowe nie obaliły mocy wiążącej ksiąg podatkowych.
Drugą natomiast przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji było nieuwzględnienie korekt deklaracji złożonych przez Skarżącą w dniu 6 czerwca 2017 r. Korekty te były wynikiem skorygowania przez Skarżącą wystawionych przez nią w 2013 r. faktur korygujących na rzecz N. S.A., których zasadność wystawienia zakwestionował organ I instancji, zaś Skarżąca to zaakceptowała. W ocenie Sądu I instancji korekty deklaracji złożone przez Skarżącą były skuteczne i zastąpiły pierwotne deklaracje. Tym samym rozliczenie podatku od towarów i usług, zawarte w pierwotnych deklaracjach, utraciło skutki dla prawa podatkowego. Nie mogło już ono podlegać weryfikacji. Zdaniem tego Sądu bez znaczenia pozostaje fakt, że zarówno organ podatkowy, jak i Skarżąca zgodni byli co do niezasadności dokonanych w 2013 r. korekt faktur na rzecz N. S.A.
4. Skarga kasacyjna.
4.1. Dyrektor zaskarżył powyższy wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 P.p.s.a. przez uchylenie przez Sąd I instancji decyzji Dyrektora w sytuacji, gdy jedyne naruszenie prawa przez organy podatkowe było tego rodzaju, że nie uzasadniało zastosowania przez ten Sąd przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa, czyli uchylenia decyzji i skarga powinna być oddalona,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 193 w zw. z art. 144a, art. 126 i art. 143 O.p. przez stwierdzenie naruszenia ww. przepisów O.p. i uchylenie decyzji, podczas gdy doręczenie pełnomocnikowi Skarżącej protokołu badania ksiąg w formie papierowej, zamiast elektronicznej nie stanowi naruszenia wskazanych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 14e ust. 2 i art. 24 ust. 4 u.k.s. przez stwierdzenie przez Sąd I instancji wydania przez organ decyzji bez uwzględnienia korekt deklaracji złożonych przez Skarżącą w dniu 6 czerwca 2017 r. i przez to naruszenia ww. przepisów u.k.s., podczas gdy organy podatkowe obu instancji uwzględniły wskazane korekty deklaracji, jednakże zakwestionowały ich poprawność.
Dyrektor zarzucił także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 99 ust. 12 u.p.t.u. przez jego niewłaściwe zastosowanie, w wyniku czego Sąd I instancji uznał, iż w stanie faktycznym sprawy organy podatkowe były zobowiązane przyjąć wartości zobowiązania podatkowego w podatku VAT za poszczególne okresy rozliczeniowe w kwotach wynikających ze złożonych korekt deklaracji, co w konsekwencji spowodowało nieuzasadnione nieuwzględnienie przez ten Sąd prawidłowego rozliczenia dokonanego przez organ na podstawie tego przepisu prawa.
Na tej podstawie Dyrektor wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego i przeprowadzenie rozprawy.
5. Odpowiedź na skargę kasacyjną.
5.1. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie udzielono.
6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna.
6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w sprawie tej jednak nie występuje. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych, albowiem zawiera zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania.
6.2. Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku została uchylona z dwóch powodów. Pierwszy powód dotyczył doręczenia pełnomocnikowi Skarżącej protokołu badania ksiąg w formie papierowej, zamiast elektronicznej, co zdaniem Sądu I instancji stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Druga przyczyna uchylenia decyzji to fakt wydania przez organ podatkowy decyzji wymiarowej bez uwzględnienia korekt deklaracji złożonych przez Skarżącą w dniu 6 czerwca 2017 r.
6.3. Odnosząc się do prawidłowości doręczenia pełnomocnikowi Skarżącej protokołu badania ksiąg w formie papierowej, zamiast elektronicznej, należy podzielić zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 193 w zw. z art. 144a, art. 126 i art. 143 O.p.
Bezspornie z akt sprawy wynika, że w dniu 26 kwietnia 2017 r. zostały złożone w biurze podawczym [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. pełnomocnictwa szczególne dla doradców podatkowych S. L. oraz K. P. Pełnomocnictwa zostały złożone na druku PPS-1. Pełnomocnikiem do doręczeń został wyznaczony doradca podatkowy S. L., podając swój adres elektroniczny (adres na platformie ePUAP). W trakcie postępowania kontrolnego obejmującego badanie dokumentów i ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 2013 r., sporządzono protokół na podstawie art. 193 § 6 O.p. w zw. z art. 31 ust. 1 i ust. 2 u.k.s., który w dniu 9 maja 2017 r. przesłano za pośrednictwem poczty na adres pełnomocnika skarżącej. Zgodnie z pocztowym potwierdzeniem odbioru protokół został odebrany przez pełnomocnika w dniu 12 maja 2017 r. Do ustaleń zawartych w protokole strona nie wniosła zastrzeżeń ani wyjaśnień.
Mając powyższe na uwadze, należy zauważyć, że zgodnie z art. 144a § 1 O.p. doręczanie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełni jeden z następujących warunków:
- złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego lub portal podatkowy;
- wniesie o doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny;
- wyrazi zgodę na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny.
Przepis ten jest zatem dość jasny. Wątpliwości rysujące się na tle dokonanego przeglądu orzeczniczych i doktrynalnych koncepcji interpretacyjnych, dotyczących doręczania pism drogą elektroniczną zawodowemu pełnomocnikowi, nie mają jednak, wbrew przekonaniu Sądu pierwszej instancji, przesądzającego znaczenia w tej sprawie. Nawet bowiem przyjęcie poglądu zaprezentowanego w zaskarżonym wyroku (o niemożności doręczenia protokołu z badania ksiąg za pośrednictwem operatora pocztowego wobec wskazania adresu ePUAP przez pełnomocnika) nie uzasadniało uchylenia decyzji. Innymi słowy akceptacja wniosku Sądu pierwszej instancji, o doręczeniu protokołu z badania ksiąg pełnomocnikowi w niewłaściwym trybie, nie uzasadnia zarazem twierdzenia o skutku w postaci braku wejścia protokołu z badania ksiąg do obrotu prawnego. Tezę, jakoby protokół z badania ksiąg nie wszedł do obrotu prawnego ze względu na wadliwy sposób doręczenia, zważywszy na kryteria sądowej kontroli administracji publicznej i ustalony w sprawie stan faktyczny, należy uznać za zbyt daleko idącą. W okolicznościach sprawy nie budzi bowiem wątpliwości fakt doręczenia pełnomocnikowi protokołu z badania ksiąg poprzez operatora pocztowego. Sąd nie wziął w tym kontekście pod uwagę kwestii wpływu dostrzeżonego uchybienia na wynik sprawy, który powinien być w przypadku naruszenia norm procesowych "istotny". Z taką sytuacją mielibyśmy do czynienia w szczególności wówczas, gdyby na skutek zastosowania wadliwego trybu doręczenia profesjonalny pełnomocnik w ogóle nie mógł zapoznać się z treścią protokołu z badania ksiąg podatkowych (przykładowo pełnomocnik spodziewając się doręczenia drogą elektroniczną zaplanował urlop i nie odebrał awizowanej w tym czasie przesyłki). Nie można jednak mówić o takim wpływie wówczas, gdy fakt doręczenia jest niewątpliwy, sporny pozostaje zaś jedynie tryb, w jakim tegoż doręczenia dokonano. Zdaniem składu orzekającego stanowisko przeciwne, sformułowane w zaskarżonym wyroku, nadmiernie akcentuje formę doręczenia, tzn. ponad jego materialny skutek w postaci zapoznania z protokołem, który został przesłany do adresata w sposób umożliwiający mu zapoznanie się z jego treścią.
Dodać należy, że skład orzekający w niniejszej sprawie podziela te poglądy dotyczące doręczenia decyzji, prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle których nie ma normy przewidującej bezskuteczność doręczenia decyzji w formie papierowej w sytuacji, gdy strona wnioskowała o doręczanie decyzji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Przepis art. 144a § 1 O.p. określa bowiem warunki, które muszą być spełnione, aby możliwe było dokonywanie doręczeń w formie elektronicznej. Nie stanowi jednak podstawy do kwestionowania prawidłowości doręczania decyzji w formie papierowej, czy też nie wyłącza zasady pisemności postępowania administracyjnego. Jeżeli zatem doręczenie orzeczenia nastąpiło do rąk adresata (pełnomocnika strony), choćby w formie papierowej, to nie można powiedzieć, że nie doszło do skutecznego doręczenia w jeden ze sposobów przewidzianych w Ordynacji podatkowej. Doręczenie decyzji (postanowienia) do rąk adresata w formie papierowej, pomimo wniosku o doręczanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, które nie prowadzi do ograniczenia praw strony w zakresie ochrony jej interesów, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. np. wyroki NSA: z 14 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 3608/15; z 12 października 2017 r., sygn. akt II FSK 2449/15). Powyższa argumentacja pozostaje aktualna również w świetle art. 144 § 5 O.p. (zob. postanowienie NSA z 23 maja 2018 r., sygn. akt I FSK 852/18 oraz wyrok NSA z 6 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 3851/17). Ww. poglądy dotyczące doręczania decyzji można stosować w przypadku innych dokumentów.
Reasumując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, doręczenie pełnomocnikowi protokołu badania ksiąg w formie papierowej, nawet jeśli nie wystąpiły problemy techniczne, o których mowa w art. 144 § 3 O.p., jest skutecznym doręczeniem. To doręczenie umożliwiło pełnomocnikowi zapoznanie się z jej treścią i możliwość wniesienia zastrzeżeń.
6.4. Drugi zarzut skargi kasacyjnej dotyczył nie uwzględnienia korekt deklaracji podatkowych przez organ podatkowy przy wydawaniu decyzji wymiarowej, złożonych przez skarżącą 6 czerwca 2017 r.
Odnosząc się do tego zarzutu należy zauważy, że zgodnie z art. 14c ust. 1 u.k.s. uprawnienie do skorygowania deklaracji, określone w art. 81 O.p. ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania kontrolnego w zakresie objętym tym postępowaniem, z zastrzeżeniem ust. 2, wedle którego kontrolowany może, w terminie wyznaczonym, zgodnie z art. 24 ust. 4, skorygować w zakresie objętym postępowaniem kontrolnym uprzednio złożoną deklarację podatkową.
Należy zauważyć, że korekta deklaracji w dacie wydania decyzji wymiarowej nie obejmowała stwierdzonych w całości powstałych nieprawidłowości. A zatem w imię prawdy materialnej organ kontroli skarbowej nie mógł poprzestać na wydaniu wyniku kontroli podatkowej, lecz powinien wydać decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w należytej wysokości. W tym miejscu należy zauważyć, że uszło uwadze Sądowi I instancji, że skorygowanie faktur z 2013 r. w 2017 r. nie skutkowało automatycznie, że niejako odżyło pierwotne rozliczenie dokonane w 2013 r. Stało się tak ze względu na inne terminy ujmowania korekt podatku należnego o czym Sąd nie wspomniał i co spowodowało, że w innych miesiącach należało ująć faktury korygujące.
Ponadto należy podnieść, że zgodnie z art. 99 ust. 12 u.p.t.u. zobowiązanie podatkowe, kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. I, przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej, chyba organ podatkowy określi je w innej wysokości. Założenie złożenia korekty deklaracji podatkowej na podstawie art. 14c ust. 2 u.k.s. skutkuje zaniechaniem określenia wysokości zobowiązania podatkowego, jednakże tylko wówczas, gdy w ten sposób nastąpi usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. W przedmiotowej sprawie natomiast złożone korekty nie uwzględniały ustaleń postępowania kontrolnego. Jak wskazano już wyżej korekty dotyczyły faktur korygujących wystawionych na rzecz N. S.A., przy czym i w tym zakresie organ I instancji (z czym zgodził się organ odwoławczy) uznał, że korekty deklaracji nie są zgodne z ustaleniami postępowania. W takiej sytuacji organ był uprawniony do prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług w decyzji. To prawidłowe rozliczenie znalazło swój wyraz w sentencji wydanej przez organ decyzji. Z kolei rozliczenie zawarte w korektach deklaracji nie jest zgodne z ustaleniami postępowania kontrolnego.
Ponadto, pozostaje jeszcze kwestia możliwości korekty deklaracji, gdy nieprawidłowości dotyczą faktur, z których podatek określany jest na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Tak określony podatek do zapłaty nie ma charakteru podatku należnego i nie może być wykazany w deklaracji VAT-7. W efekcie nie odnosi się do niego przepis art. 99 ust. 12 u.p.t.u.
7. Z tych względów na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.
O kosztach postępowania, na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika organu za sporządzenie skargi kasacyjnej i wpis od skargi kasacyjnej , orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r. poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI