I FSK 2065/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-11
NSApodatkoweWysokansa
VATwywłaszczenieodszkodowanienieruchomościpodstawa opodatkowaniakwota bruttodrogi publiczneSKOinterpretacja podatkowa

NSA orzekł, że odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, stanowiące jedyną zapłatę, jest kwotą brutto podlegającą opodatkowaniu VAT.

Sprawa dotyczyła opodatkowania VAT odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości pod drogi publiczne. Skarżący kwestionował stanowisko organu i sądu pierwszej instancji, że przyznane odszkodowanie jest kwotą brutto. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że odszkodowanie, będące jedyną formą zapłaty za wywłaszczoną nieruchomość, stanowi kwotę brutto zawierającą podatek VAT, a jego wysokość nie jest ustalana w postępowaniu podatkowym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił skargę na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Spór dotyczył kwestii, czy odszkodowanie przyznane za wywłaszczenie nieruchomości na cele drogowe podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług oraz czy jest kwotą netto czy brutto. Skarżący argumentował, że odszkodowanie powinno być traktowane jako kwota netto, a jego traktowanie jako brutto zaniża realną wartość nieruchomości. Sąd pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały jednak, że odszkodowanie, będące jedyną formą zapłaty za wywłaszczoną nieruchomość, stanowi kwotę brutto, zawierającą w sobie podatek VAT. NSA podkreślił, że przepisy prawa podatkowego regulują podstawę opodatkowania, a nie wysokość odszkodowania, która jest ustalana na podstawie przepisów cywilnych i ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne, ponieważ skarżący nie wykazał błędnego rozumowania sądu pierwszej instancji w zakresie wykładni przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Odszkodowanie stanowiące jedyną formę zapłaty za wywłaszczoną nieruchomość należy traktować jako kwotę brutto, zawierającą podatek od towarów i usług.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że podstawa opodatkowania VAT obejmuje całość należnego świadczenia. Przepisy dotyczące ustalania odszkodowania za wywłaszczenie nie przewidują jego zwiększenia o VAT, a kwota odszkodowania stanowi zapłatę za dostawę towarów (nieruchomości). Wartość rynkowa nieruchomości jest taka sama niezależnie od tego, kto ją nabywa, a podatek VAT jest składnikiem ceny brutto.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.t.u. art. 29a § 1 i 6

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podstawa opodatkowania obejmuje całość należnego świadczenia, pomniejszoną o kwotę podatku. Zapłata nie obejmuje należności netto, która powinna być powiększona o VAT. Podatek VAT jest składnikiem ceny brutto.

Pomocnicze

u.i.c.t.u. art. 3 § 2

Ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług

W cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług, jeżeli sprzedaż podlega temu podatkowi.

u.g.n. art. 112 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Istotą wywłaszczenia jest pozbawienie lub ograniczenie prawa własności nieruchomości za odszkodowaniem.

u.g.n. art. 128 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem.

u.g.n. art. 134 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Podstawą ustalenia wysokości odszkodowania jest wartość rynkowa nieruchomości.

u.g.n. art. 151 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wartością rynkową jest szacunkowa cena, jaką można otrzymać za nieruchomość w transakcji sprzedaży.

Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych art. 13 § 2

Nieruchomość nabywana jest z mocy prawa przez Skarb Państwa.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości powinno być traktowane jako kwota netto, a nie brutto. Traktowanie odszkodowania jako kwoty brutto zaniża realną wartość wywłaszczonej nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

podstawa opodatkowania jest otrzymana kwota zapłaty (całość należnego świadczenia), pomniejszona o kwotę podatku od towarów i usług podatek ten jest więc niewątpliwie składnikiem ceny, elementem, który tworzy cenę brutto w przypadku gdy odszkodowanie jest jedyną formą zapłaty należną wnioskodawcy za oddane z mocy prawa Skarbowi Państwa grunty, to należy uznać, że jest to kwota należna z tytułu sprzedaży, czyli kwota obejmująca całość świadczenia należnego od nabywcy, którą dla wyliczenia obrotu (podstawy opodatkowania) należy traktować jako kwotę brutto zawierającą podatek od towarów i usług

Skład orzekający

Artur Mudrecki

sprawozdawca

Elżbieta Olechniewicz

członek

Marek Kołaczek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, stanowiące jedyną zapłatę, jest kwotą brutto podlegającą opodatkowaniu VAT."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy odszkodowanie jest jedyną formą zapłaty za wywłaszczenie. Nie rozstrzyga kwestii wysokości odszkodowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opodatkowania VAT odszkodowań, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Wyjaśnia kluczową kwestię rozróżnienia kwoty netto i brutto w kontekście wywłaszczenia.

Czy odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości to kwota netto czy brutto? NSA wyjaśnia!

Dane finansowe

WPS: 1 379 742 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 2065/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Mudrecki /sprawozdawca/
Elżbieta Olechniewicz
Marek Kołaczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Sz 456/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-07-22
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 29a ust. 1 i ust. 6
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Artur Mudrecki (spr.), Sędzia WSA (del.) Elżbieta Olechniewicz, Protokolant Jan Żołądź, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 456/21 w sprawie ze skargi W.T. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 1 kwietnia 2021 r. nr 0112-KDIL1-2.4012.641.2020.2.NF w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W.T. na rzecz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji
Wyrokiem z 22 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 456/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę W.T. (dalej: Strona lub Skarżący) na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 1 kwietnia 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
2. Przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny
2.1. We wniosku o udzielenie interpretacji przepisów prawa podatkowego Skarżący wskazał w szczególności, że jego nieruchomości (o nr. ....) zostały nabyte z mocy prawa przez Skarb Państwa na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji w zakresie dróg publicznych.
Decyzją Wojewody Zachodniopomorskiego z 16 kwietnia 2020 r., znak [...] ustalono w pkt 1 wysokość odszkodowania w kwocie 1.314.040 zł z tytułu odjęcia prawa własności działek o nr.: [...], w pkt 2 powiększono odszkodowanie ustalone w pkt 1 o 5%, tj. 65.702 zł; a w pkt 3 orzeczono, iż odszkodowanie, o którym mowa w pkt 1 i 2, wypłaca Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.
Skarżący wskazał, że w dniu 4 maja 2020 r. wystawił fakturę VAT nr FS 97/CU/2020 na kwotę 1.379.742 zł (brutto), tj. 1.121.741,46 zł netto, z czego poz. 1 dotyczy odszkodowania zgodnie z pkt 1 decyzji z dnia 16 kwietnia 2020 r. na kwotę 1.314.040 zł (brutto), tj. 1.068.325,20 zł netto, a poz. 2 dotyczy odszkodowania zgodnie z pkt 2 decyzji z dnia 16 kwietnia 2020 r. na kwotę 65.702 zł (brutto), tj. 53.416,26 zł netto.
Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem podatku VAT, a podatek został zapłacony w całości. Ponadto, w piśmie z 8 marca 2021 r. wnioskodawca wskazał, że kwota odszkodowania wskazana w decyzji stanowi jedyne wynagrodzenie należne wnioskodawcy z tytułu dostawy nieruchomości.
2.2. W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania.
1. Czy odszkodowanie przyznane Wnioskodawcy zgodnie z decyzją Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 16 kwietnia 2020 r., w pkt 1, na podstawie art. 12 ust. 4a ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, podlega obowiązkowi podatkowemu w zakresie podatku od towarów i usług?
2. Czy odszkodowanie przyznanie wnioskodawcy zgodnie z decyzją Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 16 kwietnia 2020 r., w pkt 2, na podstawie art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych podlega obowiązkowi podatkowemu w zakresie podatku od towarów i usług?
3. Czy przyznane odszkodowanie, określone w pkt 1-2 decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 16 kwietnia 2020 r., jest wyrażone w kwocie netto czy brutto?
Zdaniem Wnioskodawcy odnośnie do pytania nr 1 i 2 odszkodowanie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Odszkodowanie jest przyznane w kwocie netto.
2.3. W zaskarżonej interpretacji indywidualnej Dyrektor KIS stwierdził, że w świetle obowiązującego stanu prawnego, stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego w zakresie:
- uznania, że otrzymane przez Wnioskodawcę odszkodowanie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (pytanie oznaczone we wniosku jako nr 1 i nr 2) - jest prawidłowe;
- określenia, czy przyznane Wnioskodawcy odszkodowanie jest wyrażone w kwocie netto czy brutto (pytanie oznaczone we wniosku jako nr 3) - jest nieprawidłowe.
Odnośnie do wątpliwości dotyczących kwestii ustalenia, czy przyznane odszkodowanie jest wyrażone w kwocie netto, czy w kwocie brutto, organ przytoczył art. 29a ust. 1 i ust. 6 ustawy o VAT oraz orzecznictwo TSUE dotyczące ustalania podstawy opodatkowania, a także art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz. U. z 2019 r., poz. 178), dotyczące ustalania cen. Wskazał także, że przepisy prawa podatkowego rozstrzygnięcie powyższej kwestii czy wynagrodzenie (odszkodowanie) wypłacone w zamian za przeniesienie z mocy prawa własności towarów uwzględnia podatek od towarów i usług, i stanowi kwotę brutto, czy nie uwzględnia podatku od towarów i usług i stanowi kwotę netto, pozostawiają stronom transakcji.
Jeśli zgodnie z odpowiednimi przepisami innych gałęzi prawa lub ustaleniami pomiędzy stronami, dotyczącymi przyznania i wypłaty odszkodowania oraz jego wysokości, wnioskodawca za transakcję dostawy nieruchomości otrzyma wyłącznie kwotę odszkodowania, która będzie jedyną kwotą należną wnioskodawcy za oddane z mocy prawa nieruchomości, to należy uznać, że jest to kwota należna z tytułu sprzedaży, czyli kwota obejmująca całość świadczenia należnego od nabywcy, którą dla ustalenia podstawy opodatkowania należy traktować jako kwotę brutto zawierającą podatek VAT.
Zatem, skoro jak wskazał wnioskodawca, kwota odszkodowania wskazana w decyzji Wojewody stanowi jedyne wynagrodzenie należne wnioskodawcy z tytułu dostawy nieruchomości, to należy ją uznać za podstawę opodatkowania po pomniejszeniu o kwotę należnego podatku od towarów i usług. Przyjąć zdaniem organu należy, że wartość ustalonego odszkodowania stanowi kwotę brutto, zawierającą "w sobie" należny podatek od towarów i usług, który powinien być wyliczony metodą w "stu".
W konsekwencji organ uznał, że przyznane odszkodowanie, określone w pkt 1-2 decyzji Wojewody z 16 kwietnia 2020 r. jest określone w kwocie brutto.
3. Uzasadnienie wyroku
3.1. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 2325; dalej: P.p.s.a.).
3.2. W pierwszej kolejności Sąd za niezasadny ocenił zarzut naruszenia art. 5 i art. 7 ustawy o VAT przez ich błędną wykładnię, gdyż - jak wyjaśnił - kwestia opodatkowania podatkiem VAT czynność wywłaszczenia nieruchomości za odszkodowanie nie była przedmiotem sporu między stronami. Przedmiotem sporu było bowiem ustalenie podstawy opodatkowania na podstawie art. 29a ustawy o VAT.
3.3. Następnie Sąd ocenił, że z treści przepisów, art. 112 ust. 2 oraz 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że istotą wywłaszczenia jest pozbawienie lub ograniczenie miedzy innymi prawa własności nieruchomości. Wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem wypłaconym na rzecz podmiotu wywłaszczanego, co poprzedza wydanie aktu prawnego o randze decyzji. Nieruchomość objęta taką procedurą staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje organ administracji publicznej, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Z kolei wspomniany wcześniej art. 29a ust. 1 ustawy o VAT odnosi się do wszystkiego, co stanowi zapłatę obejmując swym zakresem każdą formę zapłaty otrzymaną przez zbywcę z tytułu dostawy towarów lub wykonania usługi w tym także odszkodowanie. Przy czym brzmienie art. 29a ust. 6 i 7 ustawy o VAT wskazuje, że podstawą opodatkowania jest otrzymana kwota zapłaty (całość należnego świadczenia), pomniejszona o kwotę podatku od towarów i usług, i w żadnym razie nie pozwala na uznanie, że "zapłata" obejmuje należność netto, która powinna zostać dodatkowo powiększona o VAT. Podatek ten (VAT) jest więc niewątpliwie składnikiem ceny, elementem, który tworzy cenę brutto i ostatecznie decyduje o jej wysokości. Wskazuje na to również treść art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz. U. z 2019 r. poz. 178), który stanowi, że w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług lub podatkiem akcyzowym.
3.4. Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę podzielił prezentowany w orzecznictwie pogląd, że art. 29a ust.1 i ust. 6 ustawy o VAT należy wykładać analogicznie jak art.29 tej ustawy, obowiązujący do 31 marca 2014 r., z którego jasno wynikało, że stanowiąca podstawę opodatkowania kwota wynagrodzenia za zrealizowane świadczenia (zapłata) to kwota brutto, a zatem zawierająca należny podatek od towarów i usług.
W stanie faktycznym opisanym we wniosku odszkodowanie stanowi formę zapłaty za wywłaszczenie, a jego wysokość ustalona została na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. W decyzji odszkodowawczej nie wskazano, czy kwota odszkodowania uwzględnia podatek od towarów i usług. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, stanowiące podstawę prawną do ustalenia wysokości odszkodowania nie zawierają żadnych wskazań, co do zwiększenia kwoty odszkodowania o podatek od towarów i usług. Z art. 134 ust. 1 u.g.n. wynika, że podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości, a z kolei wartością rynkową jest – stosownie do art. 151 w/w ustawy – szacunkowa cena, jaką w dniu wyceny można otrzymać za nieruchomość w transakcji sprzedaży.
Jak wynika z uzupełnienia stanu faktycznego, ustalona wartość odszkodowania stanowi całość świadczenia należnego zbywcy. Czyli jest to cała kwota należna z tytułu odpłatnej dostawy towarów, jaką w przedstawionym stanie faktycznym jest przejście prawa własności nieruchomości wywłaszczanego na rzecz Skarbu Państwa w następstwie decyzji wywłaszczeniowej w zamian za odszkodowanie. Jak słusznie wskazał organ interpretacyjny, przepisy prawa podatkowego nie regulują wysokości kwoty należnej od nabywcy, czyli ceny sprzedaży, a ponadto nie mogą mieć wpływu na wysokość ceny ustalonej przez strony umowy cywilnej lub określonej w drodze decyzji. Regulują jedynie podstawę opodatkowania, ale nie sposób jej ustalenia. Natomiast unormowania dotyczące podstawy opodatkowania zawarte w ustawie o podatku od towarów i usług nakazują wyłączenie kwoty VAT z podstawy opodatkowania.
Z kolei, jak zauważył Sąd pierwszej instancji, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że w przypadku gdy odszkodowanie jest jedyną formą zapłaty należną wnioskodawcy za oddane z mocy prawa Skarbowi Państwa grunty, to należy uznać, że jest to kwota należna z tytułu sprzedaży, czyli kwota obejmująca całość świadczenia należnego od nabywcy, którą dla wyliczenia obrotu (podstawy opodatkowania) należy traktować jako kwotę brutto zawierającą podatek od towarów i usług, dla którego wyliczenia należy zastosować metodę "w stu" (por. wyrok NSA z 28 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 280/16, wyrok WSA w Gliwicach z 22 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 594/11, wyrok WSA w Białymstoku z 31 października 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 612/17, wyrok WSA w Rzeszowie z 5 czerwca 2028 r. sygn. akt I SA/Rz 359/18 publik. CBOSA).
4. Skarga kasacyjna
4.1. W skardze kasacyjnej Skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania kasacyjnego.
4.2. Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie: 1) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do zastosowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 29a ust. 1 i ust. 6 pkt 1 ustawy o VAT poprzez ustalenie, że odszkodowanie jest określone w kwocie brutto; 2) poprzez błędną wykładnię art. 112 ust. 2, art. 128 ust. 1, 130 ust. 2, art. 134 ust. 1, art. 151 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ustalenie, że odszkodowanie jest określone w kwocie brutto; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego mające istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż ustalono wysokość odszkodowania w kwocie brutto, zamiast netto.
4.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor KIS wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Tego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani do umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40).
Skarga kasacyjna zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio P.p.s.a.) okazała się niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu.
5.2. W postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji problematyczna materia dotyczyła tego, czy odszkodowanie - określone decyzją Wojewody, a przyznane tytułem wywłaszczenia działek przez Skarb Państwa (na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji w zakresie dróg publicznych) - stanowi kwotę brutto czy netto. W zaskarżonym wyroku Sąd opowiedział się za stanowiskiem, że przyznana kwota stanowi wartość brutto. Do takiej konkluzji doprowadziła Sąd wykładnia przepisów prawa materialnego, tj. art. 29a ust. 1 i ust. 6 ustawy VAT w związku z art. 112 ust. 2, art. 128 ust. 1, art. 134 ust. 1 i art. 151 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług.
W zakresie wykładni z zaskarżonego wyroku Skarżący sformułował adekwatne zarzuty naruszenia przepisów prawa, takimi są te dotyczące art. 29a ust. 1 i ust. 6 ustawy VAT w związku z art. 112 ust. 2, art. 128 ust. 1, art. 134 ust. 1 i art. 151 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednak zarzutów tych nie uzasadnił w sposób wykazujący błędne rozumowanie Sądu pierwszej instancji. Skarżący, motywy swoje zbudował jedynie na tezie o tym, że odszkodowanie, stanowiące przedmiot wniosku o wydanie interpretacji, jest wyrażone w kwocie netto, a nie jak ocenił Dyrektor KIS i następnie Sąd pierwszej instancji, w kwocie brutto.
Rację ma tutaj Dyrektor KIS wskazując w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że treść uzasadnienia skargi kasacyjnej wyraża w istocie niezadowolenie z powodu zaniżenia wysokości odszkodowania. Jak podnosił w szczególności Skarżący "otrzymał on odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości niższe o naliczony podatek od towarów i usług, a zatem odszkodowanie takie nie stanowi realnej rekompensaty za wywłaszczoną nieruchomość; taki sposób interpretacji powoduje realne obniżenie ceny wywłaszczonej nieruchomości o stawkę podatku VAT. W ten sposób Skarb Państwa nabywa nieruchomość po zaniżonej cenie, a odszkodowanie nie spełnia swej funkcji". Tego rodzaju motywy nie mogły jednak na gruncie sprawy interpretacyjnej w zakresie podatku VAT, okazać się skutecznie, gdyż sporne przepisy prawa podatkowego nie regulują wysokości odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, a normują podstawę opodatkowania.
W obszarze podstawy opodatkowania w kontekście przepisów regulujących przyznanie odszkodowania za wywłaszczenie należało zatem przedstawić stosowną argumentację wykazującą wadliwe podejście wykładnicze Sądu pierwszej instancji do powoływanych w zaskarżonym wyroku przepisów. Brak takowych rozważań oznacza, że skargą kasacyjną nie zdołano podważyć zaprezentowanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni przepisów prawa.
Z tej zaś - przy uwzględnieniu, że w decyzji odszkodowawczej nie wskazano, czy kwota odszkodowania uwzględnia podatek VAT - zasadniczo wynika, że: (1) w świetle art. 29a ust. 1, ust. 6 i ust. 7 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest otrzymana kwota zapłaty (całość należnego świadczenia), pomniejszona o kwotę podatku od towarów i usług, i w żadnym razie "zapłata" nie obejmuje należności netto, która powinna zostać dodatkowo powiększona o VAT; podatek ten jest więc niewątpliwie składnikiem ceny, elementem, który tworzy cenę brutto i ostatecznie decyduje o jej wysokości; wskazuje na to również treść art. 3 ust. 2 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług, który stanowi, że w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług lub podatkiem akcyzowym; (2) Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, stanowiące podstawę prawną do ustalenia wysokości odszkodowania nie zawierają żadnych wskazań, co do zwiększenia kwoty odszkodowania o podatek od towarów i usług; (3) W przypadku więc gdy odszkodowanie jest jedyną formą zapłaty należną wnioskodawcy za oddane z mocy prawa Skarbowi Państwa grunty, to należy uznać, że jest to kwota należna z tytułu sprzedaży, czyli kwota obejmująca całość świadczenia należnego od nabywcy, którą dla wyliczenia obrotu (podstawy opodatkowania) należy traktować jako kwotę brutto zawierającą podatek od towarów i usług, dla którego wyliczenia należy zastosować metodę "w stu".
Na prawidłowość tego stanowiska, na co słusznie zwrócił uwagę Dyrektor KIS, nie mogły mieć wpływu argumenty Strony o tym, że przyjęcie, iż odszkodowanie jest kwotą brutto powoduje jego realne obniżenie. Kwestie w zakresie wysokości odszkodowania (ustalonego na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego) należą do sfery stosunków cywilnych i nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu o wydanie interpretacji indywidualnej. W tym aspekcie, godziło się jednak dodatkowo zauważyć, że przyjęcie poglądu, iż kwota należna (cena) za odszkodowanie odpowiadająca wartości rynkowej nieruchomości, nie jest kwotą brutto, przy braku przeciwnego zastrzeżenia, oznaczałoby, że sama nieruchomość, w zależności od tego kto ją nabywa (czynny podatnik VAT lub nie) mogłaby mieć dwie wartości mimo, iż w istocie jej wartość jest taka sama (za wyrok NSA z 8 czerwca 2021 r., sygn. akt I FSK 1807/18).
Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 29a ust. 1 i ust. 6 pkt 1 ustawy o VAT w zw. z art. 112 ust. 2, art. 128 ust. 1, art. 130 ust. 2, art. 134 ust. 1, art. 151 ust. 1 u.p.n. nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
5.3. Oczywiście bezzasadne były pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.
Ten upatrujący naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, już z tej przyczyny, że sama kwestia opodatkowania podatkiem VAT wywłaszczenia nieruchomości za odszkodowanie nie była sporna przed Sądem pierwszej instancji. Z kolei ten dotyczący naruszenia "art. 145 § 1 pkt 1 lit. c" (zapewne ustawy P.p.s.a.) motywowany błędnym ustaleniem stanu faktycznego, zupełnie rozminął się z przedmiotem niniejszego postępowania sądowego i istotą kontroli Sądu pierwszej instancji. W niej, dotyczącej interpretacji indywidualnej Sąd nie ustalał stanu faktycznego sprawy.
5.4. Resumując Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie nie uwzględnił żadnego z zarzutów skargi kasacyjnej, wobec takiej oceny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
s. del. WSA E. Olechniewicz s. NSA M. Kołaczek s. NSA A. Mudrecki

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI