I FSK 2061/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej byłych wspólników spółki cywilnej K., M. O. i Ł. O., od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił ich skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie. Organ ten odmówił wznowienia postępowań podatkowych dotyczących podatku VAT za okres od sierpnia 2013 r. do stycznia 2014 r. i lipca 2014 r., które zakończyły się decyzjami umarzającymi postępowania odwoławcze po rozwiązaniu spółki K. Podstawą odmowy było uznanie, że skarżący, jako byli wspólnicy, nie posiadali statusu strony w postępowaniu dotyczącym zobowiązań spółki, zgodnie z art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej (O.p.). Sąd pierwszej instancji (WSA) podzielił to stanowisko, wskazując, że spółka cywilna jest podatnikiem VAT, a jej wspólnicy nie są stronami postępowań wymiarowych dotyczących zobowiązań spółki, chyba że przepisy (jak art. 133 § 2a i 2b O.p.) stanowią inaczej, co dotyczy zwrotu VAT lub stwierdzenia nadpłaty. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, w tym Konstytucji RP, argumentując, że zostali pozbawieni prawa do środka odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest trybem nadzwyczajnym i może być wszczęte tylko przez stronę postępowania. Analizując art. 133 O.p., NSA stwierdził, że interes prawny, który uprawnia do bycia stroną, musi wynikać z prawa materialnego. Ponieważ spółka cywilna była podatnikiem, a jej zobowiązania podatkowe obciążały spółkę, a nie jej wspólników, byli wspólnicy nie mieli interesu prawnego w postępowaniu wymiarowym po rozwiązaniu spółki. NSA powołał się na uchwałę I FPS 5/16, zgodnie z którą rozwiązanie spółki cywilnej po wniesieniu odwołania powoduje umorzenie postępowania odwoławczego, a tym samym brak możliwości wznowienia postępowania z udziałem byłych wspólników. Sąd uznał, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują statusu następcy prawnego dla wspólników rozwiązanych spółek cywilnych w kontekście wznowienia postępowań wymiarowych, a ich odpowiedzialność jako osób trzecich (art. 115 O.p.) jest odrębną kwestią. W konsekwencji, wniosek skarżących o wznowienie postępowania nie pochodził od strony, co uzasadniało odmowę jego uwzględnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie statusu strony w postępowaniu o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego zobowiązań rozwiązanej spółki cywilnej.
Dotyczy sytuacji, gdy spółka cywilna była podatnikiem VAT, a postępowanie dotyczyło zobowiązań podatkowych spółki, a nie zwrotu VAT lub stwierdzenia nadpłaty.
Zagadnienia prawne (2)
Czy byli wspólnicy rozwiązanej spółki cywilnej posiadają status strony w postępowaniu o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego zobowiązań podatkowych tej spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, byli wspólnicy rozwiązanej spółki cywilnej nie posiadają statusu strony w postępowaniu o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego zobowiązań podatkowych tej spółki, jeśli nie wynika to z przepisów prawa materialnego.
Uzasadnienie
Status strony w postępowaniu o wznowienie postępowania reguluje art. 133 Ordynacji podatkowej, który wymaga posiadania interesu prawnego. Interes prawny musi wynikać z prawa materialnego. Spółka cywilna jest podatnikiem VAT, a jej zobowiązania obciążają spółkę, nie wspólników. Po rozwiązaniu spółki, byli wspólnicy nie mają interesu prawnego w postępowaniach dotyczących zobowiązań spółki, chyba że przepisy stanowią inaczej (np. w sprawach zwrotu VAT lub stwierdzenia nadpłaty).
Czy rozwiązanie spółki cywilnej w trakcie postępowania odwoławczego wyklucza możliwość wznowienia postępowania podatkowego dotyczącego zobowiązań tej spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rozwiązanie spółki cywilnej po wniesieniu odwołania powoduje umorzenie postępowania odwoławczego i wyklucza możliwość wznowienia postępowania podatkowego z udziałem byłych wspólników.
Uzasadnienie
Zgodnie z orzecznictwem NSA (uchwała I FPS 5/16), rozwiązanie spółki cywilnej stanowi przeszkodę do zakończenia postępowania odwoławczego, co skutkuje jego umorzeniem. W konsekwencji, nie można wznowić postępowania zakończonego decyzją wymiarową skierowaną do spółki z udziałem wspólników, którzy nie mają statusu strony.
Przepisy (18)
Główne
O.p. art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
Wskazano pkt 11 jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania.
O.p. art. 133 § 1
Ordynacja podatkowa
Definicja strony postępowania podatkowego, wymagająca posiadania interesu prawnego.
O.p. art. 243 § 3
Ordynacja podatkowa
Podstawa do odmowy wznowienia postępowania.
u.p.t.u. art. 15 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja podatnika VAT, wskazująca na spółkę cywilną jako podatnika.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
O.p. art. 133 § 2a
Ordynacja podatkowa
Wyjątek nadający byłym wspólnikom status strony w sprawach zwrotu VAT i stwierdzenia nadpłaty.
O.p. art. 133 § 2b
Ordynacja podatkowa
Wyjątek nadający byłym wspólnikom status strony w sprawach zwrotu VAT i stwierdzenia nadpłaty.
P.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek sądu uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia przepisów przez organ.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy do uwzględnienia skargi przez WSA.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
O.p. art. 233 § 1
Ordynacja podatkowa
Umorzenie postępowania odwoławczego.
O.p. art. 115
Ordynacja podatkowa
Odpowiedzialność wspólników spółek cywilnych za zaległości podatkowe.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Byli wspólnicy rozwiązanej spółki cywilnej nie posiadają statusu strony w postępowaniu o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego zobowiązań spółki, gdyż nie posiadają interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Skarżący argumentowali, że posiadają status strony w postępowaniu o wznowienie postępowania, powołując się na naruszenie przepisów Konstytucji RP i prawa procesowego. • Skarżący zarzucali naruszenie art. 133 O.p. przez błędną interpretację. • Skarżący zarzucali naruszenie art. 243 § 3 O.p. przez nieprawidłowe zastosowanie. • Skarżący zarzucali naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 2, 7, 8 ust. 2, 32 ust. 1, 45 ust. 1, 78) przez ich nieuwzględnienie.
Godne uwagi sformułowania
Spółka cywilna jest podatnikiem podatku VAT, jako jednostka organizacyjna, utworzona zgodnie z przepisami prawa (art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1221 ze zm.). • Interes prawny musi być wywodzony z norm prawa materialnego. • Stroną w postępowaniu podatkowym jest tylko taki podmiot, którego własny interes prawny (obowiązek lub uprawnienie) podlega konkretyzacji w postępowaniu podatkowym. • Przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują statusu następcy prawnego dla wspólników rozwiązanych spółek cywilnych. • Wznowienie postępowania stanowi wyjątek od określonej przez art. 128 O.p. zasady trwałości decyzji ostatecznych i nie może być traktowane jako środek odwoławczy.
Skład orzekający
Sylwester Golec
przewodniczący sprawozdawca
Marek Olejnik
sędzia
Agnieszka Jakimowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie statusu strony w postępowaniu o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego zobowiązań rozwiązanej spółki cywilnej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy spółka cywilna była podatnikiem VAT, a postępowanie dotyczyło zobowiązań podatkowych spółki, a nie zwrotu VAT lub stwierdzenia nadpłaty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia statusu strony w postępowaniu podatkowym, szczególnie w kontekście rozwiązywania spółek cywilnych, co jest częstym problemem w praktyce.
“Czy byli wspólnicy spółki cywilnej mogą wznowić postępowanie podatkowe po jej rozwiązaniu? NSA wyjaśnia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.