I FSK 1835/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-12-18
NSApodatkoweWysokansa
niezawisłość sędziowskabezstronność sędziowskaKRSpowołanie sędziegoprawo o ustroju sądów administracyjnychVATskarga kasacyjnaskład orzekający Konstytucja RPTSUE

NSA oddalił wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego, uznając, że sam fakt powołania na wniosek KRS ukształtowanej nową ustawą nie jest wystarczający do podważenia jego niezależności.

Spółka A. sp. z o.o. wniosła o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego NSA Sylwestra Golca, argumentując, że jego powołanie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z 2017 r. narusza standardy konstytucyjne. Naczelny Sąd Administracyjny uznał pismo za wniosek w trybie art. 5a Prawa o ustroju sądów administracyjnych i oddalił je, stwierdzając, że sam fakt powołania na wniosek nowej KRS nie jest wystarczający do podważenia niezawisłości i bezstronności sędziego, a brak jest innych okoliczności wskazujących na naruszenie tych standardów w kontekście konkretnej sprawy.

Spółka A. sp. z o.o. złożyła wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego NSA Sylwestra Golca wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 5a ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Wnioskodawca argumentował, że powołanie sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z 2017 r. narusza standardy konstytucyjne, w tym prawo do niezależnego i bezstronnego sądu. Podniesiono, że taki skład sądu jest niezgodny z Konstytucją RP, EKPC oraz Kartą praw podstawowych UE, co może prowadzić do nieważności postępowania. Wnioskodawca kwestionował również samą regulację art. 5a P.u.s.a. jako ograniczającą możliwość doprowadzenia składu sądu do zgodności z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny uznał pismo za wniosek spełniający wymogi formalne. Jednakże, po merytorycznej ocenie, sąd oddalił wniosek. Stwierdzono, że badanie niezawisłości i bezstronności sędziego wymaga uwzględnienia zarówno okoliczności powołania, jak i jego postępowania po powołaniu, w kontekście konkretnej sprawy. Sąd podkreślił, że sam fakt powołania na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy z 2017 r. nie jest wystarczający do podważenia niezawisłości i bezstronności sędziego. Analiza akt osobowych sędziego Sylwestra Golca nie wykazała żadnych niestandardowych okoliczności ani innych czynników, które mogłyby skutecznie podważyć jego niezawisłość i bezstronność w rozpatrywanej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług. Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE i uchwały NSA, wskazując, że nie każda nieprawidłowość w procesie powołania sędziego prowadzi do naruszenia prawa do sądu, a ocena wymaga całościowej analizy. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił, by sędzia mógł być zależny lub stronniczy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sam fakt powołania sędziego na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy z 2017 r. nie jest wystarczający do stwierdzenia naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, jeśli nie towarzyszą temu inne okoliczności wskazujące na naruszenie tych standardów w kontekście konkretnej sprawy.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że ocena niezawisłości i bezstronności sędziego wymaga uwzględnienia zarówno okoliczności powołania, jak i jego postępowania po powołaniu, w kontekście konkretnej sprawy. Sam udział w procedurze kwalifikacyjnej przed KRS ukształtowaną nową ustawą nie wyklucza pozytywnego wyniku testu niezawisłości i bezstronności, jeśli nie ma innych dowodów na naruszenie tych standardów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (8)

Główne

p.u.s.a. art. 5a § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Badanie niezawisłości i bezstronności sędziego jest dopuszczalne, jeśli okoliczności powołania i postępowania po powołaniu, w kontekście charakteru sprawy i strony, mogą prowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności.

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 5a § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 5a § 3

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 5a § 4

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 5a § 5

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 5a § 12

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pkt 4 - nieważność postępowania

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sam fakt powołania sędziego na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy z 2017 r. nie jest wystarczający do stwierdzenia naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności. Ocena niezawisłości i bezstronności wymaga uwzględnienia okoliczności powołania i postępowania po powołaniu w kontekście konkretnej sprawy. Brak innych okoliczności wskazujących na naruszenie standardów niezawisłości i bezstronności przez sędziego.

Odrzucone argumenty

Powołanie sędziego na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy z 2017 r. narusza standardy konstytucyjne. Art. 5a P.u.s.a. ogranicza możliwość doprowadzenia składu sądu do zgodności z prawem.

Godne uwagi sformułowania

nie każda nieprawidłowość w ramach powołania sędziów może być uznana za stanowiącą naruszenie prawa podstawowego do sądu nie można poprzestać jedynie na okolicznościach towarzyszących powołaniu sędziego nie można czynić sędziemu zarzutu, że z przyczyn od niego niezależnych wymagany wniosek o powołanie na stanowisko sędziego NSA został poddany procedurze kwalifikacji przez KRS ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Skład orzekający

Piotr Pietrasz

przewodniczący

Teresa Zyglewska

sprawozdawca

Paweł Miładowski

członek

Krzysztof Winiarski

członek

Bartosz Wojciechowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących badania niezawisłości i bezstronności sędziów w kontekście powołania na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej nowymi przepisami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury wnioskowej w NSA i oceny konkretnego sędziego. Może być stosowane analogicznie do innych sądów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezawisłości sędziowskiej, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.

Czy sędzia powołany przez nową KRS może być niezawisły? NSA rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1835/23 - Postanowienie S NSA
Data orzeczenia
2023-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Pietrasz /przewodniczący/
Paweł Miładowski
Krzysztof Winiarski
Teresa Zyglewska /sprawozdawca/
Bartosz Wojciechowski
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 428/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-05-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono wniosek
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędziowie: sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia NSA Krzysztof Winiarski sędzia NSA Bartosz Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku A. sp. z o.o. z siedzibą w W. o zbadanie spełnienia przez sędziego NSA Sylwestra Golca wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w sprawie ze skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 428/23 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 28 listopada 2022 r., nr 1401-IOV-3.603.7.2022.DB w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014r. postanawia: oddalić wniosek.
Uzasadnienie
A. z o.o. w W. (dalej: skarżąca kasacyjnie, wnioskodawca), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 428/23 w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe w 2014 r.
Zarządzeniem z 9 listopada 2023 r. Przewodnicząca Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego w sprawie powyższej skargi kasacyjnej na dzień 14 grudnia 2023 r. w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Arkadiusz Cudak, sędzia NSA Ryszard Pęk, sędzia NSA Sylwester Golec – sprawozdawca.
W terminie 7 dni od doręczenia zawiadomienia dokonanego na podstawie art. 5a § 4 zdanie trzecie ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, dalej p.u.s.a.), pełnomocnik skarżącej kasacyjnie, złożył pismo z 11 grudnia 2023 r., zatytułowane "Pismo skarżącej kasacyjnie kwestionujące wyznaczony Skład Orzekający".
W piśmie tym, powołując się na wspomniane zawiadomienie dokonane na podstawie art. 5a § 4 zdanie trzecie p.u.s.a., podniesiono, że wyznaczony do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej skarżącej skład sądu jest niezgodny z prawem z uwagi na zasiadanie w nim sędziego NSA Sylwestra Golca , powołanego na stanowisko sędziego NSA na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Stwierdzono, że w tych okolicznościach skład sądu jest sprzeczny z art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.), art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. UE. C. z 2007 r. nr 303, str. 1 ze zm.) "ze skutkiem w postaci nieważności postępowania", o którym mowa w art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Nadto, jak stwierdzono, taki skład sądu, to znaczy z udziałem sędziego "rekomendowanego" przez KRS ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, "nie ma waloru niezależności i niezawisłości". Wskazano też, że istnieją uzasadnione obawy, iż skład sądu z udziałem sędziego NSA Sylwestra Golca może nie być bezstronny z uwagi na przedmiot sprawy [...].
Wniesiono o weryfikację niezależności i niezawisłości sędziego Sylwestra Golca w trybie art. 5a p.u.s.a.
W związku z tym wniesiono o zmianę składu orzekającego "na skład zgodny z ustawą, niezależny, niezawisły, bezstronny". Jednocześnie stwierdzono, że unormowanie zawarte w art. 5a p.u.s.a. jest niezgodne z powołanymi na wstępnie przepisami przez to, że ogranicza możliwość doprowadzenia składu sądu do zgodności z ustawą. To ograniczenie ma polegać na tym, że przerzuca się na stronę skutki wadliwego obsadzenia sądu, uzależnia doprowadzenie składu sądu do zgodności z ustawą od spełnienia przez stronę dodatkowych obowiązków, w tym dochowania terminu, ujęcia wniosku w określonym piśmie, złożenia go w określonym postępowaniu i wykazania związku wadliwości powołania z brakiem niezawisłości i niezależności, a także na tym, że uwzględnienie nienależytego składu sądu następuje jedynie na wniosek, a nie z urzędu. Tym samym wskazana regulacja, w ocenie skarżącej, utrudnia stronie korzystanie z prawa do niezawisłego, niezależnego, bezstronnego sądu powołanego zgodnie z ustawą. Podniesiono też, że niezgodność z prawem składu sądu powinna być brana pod uwagę przez sąd z urzędu na każdym etapie postępowania oraz że także strona postępowania może taką okoliczność podnosić w każdym czasie.
W piśmie wskazano, że Sylwester Golec nie ma statusu sędziego w rozumieniu art. 5 p.u.s.a. Podniesiono, że "wyrażenie zgody na udział w postępowaniu przed KRS ukształtowanej na mocy ustawy nowelizującej z dnia 8 grudnia 2017 r. w celu ubiegania się o nominację sędziowską w sytuacji publicznie znanego i ewidentnego naruszenia praworządności ustawą nowelizującą z dnia 8 grudnia 2017 r. może w powszechnym odczuciu świadczyć o braku przywiązania do podstawowych zasad praworządności i państwa prawa".
W ocenie wnioskodawcy w sprawie nie mogą mieć zastosowania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U2/20, z 2 czerwca 2020r., sygn. akt P 13/19, z 23 lutego 2022 r., sygn. akt P 10/19, z 24 listopada 2021, sygn. akt K 6/21, z 10 marca 2022 r., sygn. akt K 7/21 wobec ich sprzeczności z regulacjami Konstytucji RP i wymienionymi powyżej aktami prawa międzynarodowego.
W piśmie z 14 grudnia 2023 r. sędzia NSA Sylwester Golec wyraził swoje stanowisko co do powołanego wniosku przedstawiając okoliczności mające, w jego ocenie, przemawiać za oddaleniem wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności, z uwagi na treść pisma skarżącej kasacyjnie z dnia 11 grudnia 2023 r. ocenić należy czy pismo to stanowi wniosek o jakim mowa w art. 5a § 2 p.u.s.p., a więc czy jest wnioskiem o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo to z uwagi na jego treść, a w szczególności żądanie zawarte w punkcie III należy uznać za wniosek o jakim mowa powyżej.
Wniosek zawarty w piśmie z 11 grudnia 2023 r. spełnia wymogi formalne określone w art. 5a § 5 p.u.s.a. We wniosku tym (w punkcie III) wniesiono o "weryfikację niezależności i niezawisłości Sędziego Sylwestra Golca a tym samym zdolności do orzekania w niniejszym postępowaniu przez Skład Orzekający z jego udziałem w trybie art. 5a prawa o ustroju sądów administracyjnych".
We wniosku tym podniesiono wobec sędziego NSA Sylwestra Golca zarzut braku niezawisłości i bezstronności z powołaniem się na przesłanki, odpowiadające przesłankom, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. i zażądano stwierdzenia, że przesłanki te zachodzą. Jako okoliczności mające uzasadniać to żądnie wskazano powołanie sędziego NSA Sylwestra Golca na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw i postępowanie sędziego po powołaniu, to jest orzekanie. Uzasadniając żądanie wskazano na charakter sprawy z wyjaśnieniem co jest jej przedmiotem oraz okoliczności dotyczących uprawnionego.
Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 5a § 1 p.u.s.a. dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.
Z cytowanego przepisu wynika, że badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności powinno zostać przeprowadzone z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i z uwzględnieniem jego postępowania po powołaniu. Te dwie kluczowe przesłanki należy ocenić w kontekście tego, czy w okolicznościach sprawy, w której sędzia ma orzekać, z uwzględnieniem charakteru tej sprawy oraz okoliczności dotyczących strony postępowania, standard niezawisłości lub bezstronności może być naruszony. Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego muszą być przy tym uwzględnione łącznie z postępowaniem sędziego po powołaniu. Obie przesłanki nie mogą być zatem oceniane odrębnie. Ponadto, przesłanki te zostały powiązane z okolicznościami danej sprawy, tj. z jej charakterem oraz okolicznościami dotyczącymi podmiotu składającego wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności. Przy ocenie zachowania standardu niezawisłości i bezstronności nie można więc poprzestać jedynie na okolicznościach towarzyszących powołaniu sędziego. Podważenie niezawisłości lub bezstronności sędziego nie może zatem odwoływać się tylko do faktu powołania sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Konieczne jest bowiem uwzględnienie przy dokonywaniu oceny także pozostałych, wymienionych wyżej, okoliczności.
W uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22 - nawiązującej także do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA-I-4110-1/20 - wskazano, że mechanizm kontroli standardu niezawisłości i bezstronności powinien polegać na ocenie zarówno stopnia wadliwości poszczególnych postępowań konkursowych, jak też okoliczności odnoszących się do samych sędziów biorących w nich udział oraz charakteru spraw, w których orzekają (orzekały) sądy z ich udziałem, co oznacza, że przy ocenie wpływu wadliwości procesu powołania na urząd sędziego na dochowanie standardu bezstronności i niezawisłości sądu orzekającego z udziałem takiego sędziego konieczne jest uwzględnienie całego zespołu rozmaitych kryteriów. Mianowicie: – w przypadku sądów wyższego szczebla w strukturze organizacyjnej organów wymiaru sprawiedliwości za obowiązujący trzeba przyjąć wyższy poziom wymagań w zakresie minimalnych warunków bezstronności i niezawisłości; – rozróżnić należy sytuacje, w których oceniane powołanie nastąpiło po raz pierwszy na urząd sędziego, oraz w których wiązało się z objęciem kolejnego urzędu przez sędziego, w sądzie wyższego rzędu (uwzględnienie charakteru awansu - jak szybko do niego doszło, na jakie stanowisko awansował dany sędzia); – przy dokonywaniu tej oceny znaczenie mogą mieć szczególne okoliczności dotyczące samego sędziego (np. zaangażowanie sędziego bezpośrednio przed powołaniem na urząd w jednostkach podległych Ministrowi Sprawiedliwości lub innych organach władzy wykonawczej lub Krajowej Radzie Sądownictwa – w okresie, w którym kierownictwo organów zwierzchnich tych jednostek kształtowane było przez większość parlamentarną uchwalającą ustawę z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw; stosunek sędziego do dokonywanych zmian, publicznie wyrażany zarówno w procedurze konkursowej, jak i później, zwłaszcza w zakresie akceptacji niekonstytucyjnych działań organów władzy wykonawczej wobec sądów, czy akceptacji utraty przez Krajową Radę Sądownictwa przymiotu niezależności); – wpływ na ocenę bezstronności i niezawisłości sędziego może mieć również stwierdzenie innych wadliwości postępowania konkursowego, takich jak np.: zaniechanie wyłączenia się poszczególnych członków Krajowej Rady Sądownictwa z postępowania prowadzonego wobec osób z nimi powiązanych; pozytywne rozstrzyganie konkursów na urząd sędziego na rzecz osób uzyskujących awanse o charakterze administracyjnym w strukturze sądownictwa w drodze arbitralnych decyzji Ministra Sprawiedliwości; szczególny brak transparentności procedur konkursowych; uzyskanie wskazania Rady na urząd sędziego przy braku opinii organów samorządu sędziowskiego lub po uzyskaniu opinii wyraźnie ukazującej brak poparcia kandydatury lub wskazanie osoby o oczywiście mniejszych kompetencjach w stosunku do innych osób startujących w konkursie; – wobec strukturalnego uzależnienia Krajowej Rady Sądownictwa od władzy politycznej, większe wątpliwości co do dochowania standardów bezstronności i niezawisłości będą występować wówczas, gdy w danej sprawie sąd miałby orzekać w kwestiach istotnych z punktu widzenia tej władzy. Odwołując się do stanowiska Sądu Najwyższego, w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22, zwrócono również uwagę, że pewne okoliczności mogą wskazywać, że mimo wadliwości procedury powołania co do konkretnego sędziego zachowany został minimalny standard warunkujący postrzeganie sądu jako bezstronnego i niezawisłego, w szczególności w sytuacji, w której dana osoba spełniałaby obowiązujące kryteria wskazania na urząd sędziego także w poprawnie ukształtowanej procedurze postępowania przed Krajową Radą Sądownictwa.
Podkreślenia wymaga, że Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 22 lutego 2022 r. C-562/21 PPU w odniesieniu do kryteriów naruszenia prawa podstawowego do sądu ustanowionego na mocy ustawy w rozumieniu art. 47 akapit drugi Karty Praw Podstawowych stwierdził, że nie każda nieprawidłowość w ramach powołania sędziów może być uznana za stanowiącą takie naruszenie. W ocenie Trybunału nieprawidłowość zaistniała przy powołaniu sędziów w ramach danego systemu sądownictwa skutkuje takim naruszeniem w szczególności, gdy ta nieprawidłowość ma taki charakter i wagę, że stwarza ona rzeczywiste ryzyko, iż pozostałe władze, w szczególności władza wykonawcza, będą mogły skorzystać z nienależnych im uprawnień w sposób zagrażający prawidłowości skutku, do którego prowadzi procedura powołania, wzbudzając w ten sposób w przekonaniu jednostek uzasadnione wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności danego sędziego lub danych sędziów.
Trybunał podkreślił, że stwierdzenie związane z istnieniem naruszenia wymogu dotyczącego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy oraz ze skutkami takiego naruszenia zależy od całościowej oceny określonej liczby okoliczności, które, rozpatrywane łącznie, przyczyniają się do powstania, w przekonaniu jednostek, uzasadnionych wątpliwości dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziów.
Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że "okoliczność, że organ taki jak krajowa rada sądownicza, uczestniczący w procesie powoływania sędziów, składa się w przeważającej mierze z członków wybranych przez władzę ustawodawczą, nie może sama w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów wyłonionych w tym procesie (zob. podobnie wyrok z dnia 9 lipca 2020 r., Land Hessen, C-272/19, EU:C:2020:535, pkt 55, 56). Jednakże, możliwe jest dojście do innego wniosku, jeżeli ta sama okoliczność, w połączeniu z innymi istotnymi czynnikami i warunkami, w jakich dokonano tych wyborów, prowadzą do powstania takich wątpliwości [zob. podobnie wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., Komisja/Polska (System odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów) (C-791/19, EU:C:2021:596), pkt 103]".
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności wskazane przez skarżącą kasacyjnie we wniosku nie pozwalają na przyjęcie, że przy uwzględnieniu przesłanek wskazanych w art. 5a § 1 p.u.s.a., w odniesieniu do sędziego NSA Sylwestra Golca zachodzi naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności.
Sędzia Sylwester Golec został powołany na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 31 maja 2022 r., na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (uchwała nr 1576/2021 z 30 listopada 2021 r.) ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Z akt osobowych sędziego wynika, że przed powołaniem na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego od 1 września 1995 r. do 31 grudnia 2003 r. zatrudniony był w Urzędzie Kontroli Skarbowej w S. na stanowisku komisarza skarbowego. Następnie od 1 stycznia 2004 r. do 27 czerwca 2007 r. pełnił czynności sędziowskie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, jako asesor sądowy. Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 26 czerwca 2007 r. został powołany na stanowisko sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie na wniosek ówczesnej Krajowej Rady Sądownictwa. Pierwszy raz sędzia Sylwester Golec został delegowany przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do orzekania w Izbie Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego w październiku 2007 r. Następnie został delegowany do orzekania w Izbie Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym wymiarze w czerwcu, lipcu i sierpniu 2009 r. W okresie od 1 stycznia do końca czerwca 2016 r. i od 1 czerwca 2018 r. do 31 sierpnia 2018 r. oraz od 1 listopada 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r., a także od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. był delegowany do orzekania w Izbie Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego w wymiarze jednej sesji miesięcznie. Od 1 lutego 2020 r. do 31 grudnia 2022 r. sędzia Sylwester Golec został delegowany przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego do orzekania w Izbie Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym wymiarze sesji.
Sędzia NSA Sylwester Golec na podstawie uchwały Rady Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 11 stycznia 2019 r. uzyskał stopień naukowy doktora nauk prawnych na podstawie wyróżnionej rozprawy doktorskiej "Zasada proporcjonalności jako podstawa rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w sprawie podatkowej".
Przebieg drogi zawodowej sędziego Sylwestra Golca oraz towarzyszące temu okoliczności, nie miały zatem niestandardowego charakteru. Nie towarzyszyły temu również inne okoliczności – takie nie wynikają bowiem z akt osobowych, a i wnioskodawca nie wskazał takich, oprócz tych związanych z samym powołaniem na urząd na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. – które mogłyby skutecznie podważyć walor drogi zawodowej skutkującej uzyskanym powołaniem na urząd sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Niezbędnym warunkiem powołania na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego było zgłoszenie przez sędziego swojej kandydatury na wolne stanowisko sędziego i uzyskanie rekomendacji KRS. Nie można zatem czynić sędziemu zarzutu, że z przyczyn od niego niezależnych wymagany wniosek o powołanie na stanowisko sędziego NSA został poddany procedurze kwalifikacji przez KRS ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Sam udział sędziego w tej procedurze nie mógł więc wykluczyć pozytywnego wyniku testu niezawisłości i bezstronności.
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności dotyczących drogi zawodowej sędziego NSA Sylwestra Golca oraz przywołanych powyżej kryteriów oceny spełniania standardu niezawisłości i bezstronności wymienionych w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22 oraz treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 22 lutego 2022 r., C - 562/21 PPU, należy stwierdzić, że okoliczności podniesione przez skarżącą kasacyjnie nie stanowią wystarczających argumentów, mogących świadczyć o naruszeniu standardu niezawisłości i bezstronności z uwagi na okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego i z uwagi na jego postępowanie po powołaniu. Należy przy tym podkreślić, że w odniesieniu do postępowania sędziego po powołaniu wnioskodawca zarzucił jedynie okoliczność wprost wynikającą z samego powołania, jako konsekwencję poddania się procedurze kwalifikacyjnej przed KRS ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, co nie jest wystarczające do uznania, że są to odrębne okoliczności obrazujące postępowanie sędziego po powołaniu, które wspólnie z okolicznościami towarzyszącymi samemu powołaniu (stosownie do uchwały NSA z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22) miałyby podważyć niezawisłość i bezstronność sędziego w rozpatrywaniu sprawy, w której został zgłoszony wniosek o przeprowadzenie wobec niego badania wymogów niezawisłości i bezstronności.
W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę, brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że sędzia NSA Sylwester Golec, nie będzie się kierował niezależnością i bezstronnością podczas orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej wnioskodawcy, która dotyczy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe w 2014. We wniosku nie uprawdopodobniono bowiem w żadnej mierze, by sędzia mógł być w jakikolwiek sposób zależny, czy stronniczy przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Stosownie natomiast do art. 5a § 1 p.u.s.a., muszą wystąpić wątpliwości co do okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru konkretnej sprawy - takich okoliczności w rozpatrywanym przypadku jednak nie wykazano i nie stwierdzono.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 5a § 12 p.u.s.a., oddalił wniosek jako bezzasadny.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI