I FSK 2014/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił jej skargę na decyzję Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lutego do grudnia 2020 r. Spółka zarzucała sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak wyjaśnienia przesłanek), art. 120, 121, 122, 191 o.p. (naruszenie zasad postępowania, dowolna ocena dowodów, brak uwzględnienia zasady in dubio pro tributario, brak oceny dobrej wiary), art. 180, 188 o.p. (bezzasadna odmowa przeprowadzenia dowodu z przesłuchania reprezentanta spółki) oraz art. 123 § 1 o.p. (oparcia ustaleń na decyzjach dotyczących kontrahentów). Ponadto podniesiono zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 112b ust. 1 pkt 1, art. 112c ust. 1 pkt 2 ustawy o PTU (niewłaściwe zastosowanie, brak proporcjonalności przy ustaleniu dodatkowego zobowiązania podatkowego), art. 86 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o PTU (błędna wykładnia, uzależnienie prawa do odliczenia od ostrożności) oraz art. 109 ust. 3 ustawy o PTU (nierzetelna ewidencja). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające do kontroli instancyjnej. Stwierdził, że spółka świadomie uczestniczyła w oszustwie podatkowym, ponieważ transakcje, z których odliczała VAT, nie miały pokrycia w rzeczywistym obrocie towarowym. Wobec braku rzeczywistego obrotu, kwestia dobrej wiary i należytej staranności pozostawała bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Sąd uznał również, że zarzuty dotyczące postępowania dowodowego były wadliwie sformułowane i nie mogły być uwzględnione. W konsekwencji, zarzuty naruszenia prawa materialnego również uznano za bezzasadne, gdyż opierały się na wadliwych ustaleniach faktycznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie stanowiska sądów administracyjnych w sprawach dotyczących świadomego udziału w oszustwach podatkowych VAT, gdzie brak rzeczywistego obrotu towarowego wyklucza badanie dobrej wiary i należytej staranności podatnika.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji świadomego udziału w oszustwie podatkowym, a nie rutynowych błędów w rozliczeniach VAT.
Zagadnienia prawne (6)
Czy naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. (wady uzasadnienia wyroku) może stanowić podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej, jeśli uzasadnienie uniemożliwia kontrolę instancyjną?
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA w Lublinie było wystarczające do kontroli instancyjnej, a sąd pierwszej instancji jasno wyjaśnił motywy swojego rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji wykonał obowiązek wynikający z art. 141 § 4 p.p.s.a., jasno i spójnie logicznie wyjaśniając motywy rozstrzygnięcia, co umożliwiło kontrolę instancyjną.
Czy naruszenie zasad postępowania (art. 120, 121, 122, 191 o.p.) poprzez dowolną ocenę dowodów i nieuwzględnienie zasady in dubio pro tributario może skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tej sprawie zarzuty te są chybione, ponieważ sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i uznał, że spółka świadomie uczestniczyła w oszustwie podatkowym.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji podzielił ustalenia organu, że spółka uczestniczyła w transakcjach z podmiotami nieprowadzącymi realnej działalności gospodarczej, a przedmiotem obrotu były wyłącznie fikcyjne faktury VAT. W takiej sytuacji dobra wiara i należyta staranność pozostają bez znaczenia.
Czy odmowa przeprowadzenia dowodu z przesłuchania reprezentanta spółki (art. 188 o.p.) stanowi naruszenie przepisów postępowania, jeśli nie zostało podniesione w skardze do sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut ten jest wadliwy, ponieważ nie został podniesiony w skardze do sądu pierwszej instancji i nie został powiązany z art. 134 § 1 p.p.s.a., co uniemożliwia jego rozpoznanie przez NSA.
Uzasadnienie
NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej. Wadliwie sformułowany zarzut naruszenia art. 188 o.p. nie pozwala na odniesienie się do niego. Ponadto, wyjaśnienia strony można uzyskać w inny sposób niż przez przesłuchanie reprezentanta.
Czy akceptacja przez sąd ustaleń organu opartych na decyzjach dotyczących kontrahentów (art. 123 § 1 o.p.) stanowi naruszenie prawa, jeśli skarżąca nie miała wpływu na te decyzje?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut ten jest wadliwy, ponieważ nie został podniesiony w skardze do sądu pierwszej instancji i nie został powiązany z art. 134 § 1 p.p.s.a. Ponadto, organ samodzielnie dokonał ustaleń na podstawie zgromadzonego materiału.
Uzasadnienie
Art. 180 § 1 o.p. pozwala na włączanie do akt dokumentów z innych postępowań. Wnioski organu wynikały z oceny całokształtu materiału dowodowego, a nie tylko z decyzji wobec kontrahentów.
Czy niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących dodatkowego zobowiązania podatkowego (art. 112b, 112c ustawy o PTU) może być podstawą skargi kasacyjnej, jeśli stan faktyczny został prawidłowo ustalony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia prawa materialnego są bezzasadne, ponieważ opierają się na założeniu wadliwego ustalenia stanu faktycznego, które zostało odrzucone przez sąd.
Uzasadnienie
Skoro sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował ustalenia faktyczne organów podatkowych, to zaistniały przesłanki do zastosowania przepisów o dodatkowym zobowiązaniu podatkowym.
Czy błędna wykładnia art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o PTU, polegająca na uzależnieniu prawa do odliczenia od zachowania ostrożności, może skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do odliczenia zostało zakwestionowane nie z powodu braku należytej staranności, lecz z powodu świadomego udziału w oszustwie podatkowym i braku rzeczywistego obrotu towarowego.
Uzasadnienie
Brak rzeczywistego obrotu towarowego wyklucza badanie zachowania przez podatnika należytej staranności. Takie rozumienie przepisów jest akceptowane w orzecznictwie TSUE i krajowych sądów administracyjnych.
Przepisy (22)
Główne
ustawa o PTU art. 112b § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
ustawa o PTU art. 112c § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
ustawa o PTU art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
ustawa o PTU art. 88 § 3a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
ustawa o PTU art. 109 § 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 123 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Świadomy udział spółki w oszustwie podatkowym. • Brak rzeczywistego obrotu towarowego, co wyklucza badanie dobrej wiary i należytej staranności. • Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez sąd pierwszej instancji. • Wadliwość zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. (wady uzasadnienia wyroku). • Naruszenie zasad postępowania (art. 120, 121, 122, 191 o.p.). • Bezzasadna odmowa przeprowadzenia dowodu z przesłuchania reprezentanta spółki (art. 188 o.p.). • Akceptacja ustaleń organu opartych na decyzjach dotyczących kontrahentów (art. 123 § 1 o.p.). • Niewłaściwe zastosowanie przepisów o dodatkowym zobowiązaniu podatkowym (art. 112b, 112c ustawy o PTU). • Błędna wykładnia art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o PTU.
Godne uwagi sformułowania
W ocenie organu były to "faktury puste", a rola podmiotów biorących udział w tym procederze sprowadzała się wyłącznie do wystawiania i wprowadzania do obiegu fikcyjnych faktur w celu wygenerowania podatku naliczonego, dającego odbiorcom faktur prawo do odliczenia podatku w nich wykazanego. • Konsekwencją tego stanowiska było stwierdzenie, że należyta staranność lub dobra wiara podatnika pozostają bez znaczenia dla oceny sprawy, bowiem oczywistym jest, że skarżąca świadomie uczestniczyła w oszustwie. • W przypadku faktur, którym nie towarzyszy obrót towarowy zagadnienie dobrej wiary pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. • Brak transakcji wyklucza bowiem badanie zachowania przez podatnika należytej staranności.
Skład orzekający
Dominik Mączyński
sprawozdawca
Marek Olejnik
członek
Sylwester Marciniak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska sądów administracyjnych w sprawach dotyczących świadomego udziału w oszustwach podatkowych VAT, gdzie brak rzeczywistego obrotu towarowego wyklucza badanie dobrej wiary i należytej staranności podatnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji świadomego udziału w oszustwie podatkowym, a nie rutynowych błędów w rozliczeniach VAT.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy poważnego oszustwa podatkowego VAT i pokazuje, jak sądy podchodzą do kwestii dobrej wiary i należytej staranności w takich przypadkach, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.
“Świadome oszustwo VAT: NSA potwierdza brak znaczenia dobrej wiary przy fikcyjnych transakcjach”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.