I FSK 2014/11

Naczelny Sąd Administracyjny2012-10-11
NSApodatkoweWysokansa
VATleasingrozliczenie umowywynagrodzenieusługaopodatkowanieinterpretacja podatkowarekompensatastrata

NSA orzekł, że kwota rozliczenia umowy leasingu po jej zakończeniu, gdy przedmiot nie zostanie wykupiony, stanowi wynagrodzenie za usługę leasingu i podlega opodatkowaniu VAT.

Spółka G. L. S.A. pytała, czy kwota rozliczenia umowy leasingu, mająca rekompensować stratę z powodu niewykupienia przedmiotu przez korzystającego, podlega VAT. Minister Finansów uznał, że tak, traktując ją jako wynagrodzenie za usługę leasingu. WSA we Wrocławiu oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko Ministra. NSA utrzymał wyrok w mocy, stwierdzając, że kwota ta wynika z umowy leasingu i stanowi wynagrodzenie za świadczoną usługę, a nie odszkodowanie.

Sprawa dotyczyła pytania prawnego zadanego przez G. L. S.A. we W., czy kwota rozliczenia umowy leasingu, która miała rekompensować straty spółki wynikające z niewykupienia przedmiotu leasingu przez korzystającego, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT). Spółka argumentowała, że kwota ta nie jest związana ze świadczeniem wzajemnym i stanowi jedynie rekompensatę straty. Minister Finansów uznał to stanowisko za nieprawidłowe, twierdząc, że kwota ta stanowi wynagrodzenie za usługę leasingu i podlega VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki, podzielając argumentację Ministra. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 października 2012 r. oddalił skargę kasacyjną spółki. Sąd uznał, że kwota rozliczenia wynika bezpośrednio z łączącego strony stosunku prawnego – umowy leasingu. Strony uzgodniły warunki wykonania umowy, w tym płatności i ich rozliczenie. Zachowanie korzystającego zgodne z umową (nie-wykupienie przedmiotu i zapłata kwoty rozliczenia) nie stanowi dla spółki szkody, lecz jest wynagrodzeniem należnym z tytułu świadczonej usługi leasingu. Sąd podkreślił, że nazwanie tej kwoty przez spółkę 'rekompensatą' nie ma decydującego znaczenia, istotny jest rzeczywisty charakter świadczenia. W związku z tym, kwota ta podlega opodatkowaniu VAT jako obrót.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, kwota rozliczenia umowy leasingu po jej zakończeniu, w okolicznościach przedstawionych we wniosku, stanowi wynagrodzenie za świadczoną przez Spółkę usługę leasingu i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kwota rozliczenia wynika bezpośrednio z łączącego strony stosunku prawnego (umowy leasingu) i stanowi wynagrodzenie za usługę świadczoną przez finansującego, a nie odszkodowanie za szkodę. Zachowanie korzystającego zgodne z umową nie powoduje szkody dla finansującego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.t.u. art. 5 § 1 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatne świadczenie usług.

u.p.t.u. art. 8 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.

u.p.t.u. art. 29 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podstawę opodatkowania stanowi obrót.

Pomocnicze

o.p. art. 14b § 3

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Składający wniosek obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej.

o.p. art. 14b § 2

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 14c

Ustawa - Ordynacja podatkowa

k.c. art. 709

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

k.c. art. 471

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kwota rozliczenia umowy leasingu po jej zakończeniu stanowi wynagrodzenie za świadczoną usługę leasingu i podlega opodatkowaniu VAT.

Odrzucone argumenty

Kwota rozliczenia umowy leasingu po jej zakończeniu nie stanowi wynagrodzenia za usługę, lecz rekompensatę straty i nie podlega opodatkowaniu VAT.

Godne uwagi sformułowania

Nazwanie przez Spółkę wynagrodzenia należnego jej z tytułu wykonania umowy rekompensatą, nie może mieć decydującego dla sprawy znaczenia. Nie jest bowiem istotna nazwa lecz rzeczywisty charakter świadczenia.

Skład orzekający

Arkadiusz Cudak

przewodniczący

Danuta Oleś

sprawozdawca

Maria Dożynkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru płatności w umowach leasingowych w kontekście VAT, rozróżnienie między wynagrodzeniem a rekompensatą."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego ukształtowania umowy leasingu, gdzie kwota rozliczenia jest ustalona z góry i wynika z umowy, a nie jest reakcją na szkodę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia w leasingu, jakim jest opodatkowanie VAT kwot rozliczeniowych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.

Leasing a VAT: Czy kwota rozliczenia to zawsze wynagrodzenie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 2014/11 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-11-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak /przewodniczący/
Danuta Oleś /sprawozdawca/
Maria Dożynkiewicz
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Wr 801/11 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2011-07-29
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 29 ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 14b § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 709
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia WSA (del.) Danuta Oleś (sprawozdawca), Protokolant Marta Sokołowska-Juras, po rozpoznaniu w dniu 11 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. L. S.A. z siedzibą we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 801/11 w sprawie ze skargi G. L. S.A. z siedzibą we W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 21 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 801/11, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę G. L. S.A. z siedzibą we W. na indywidualną interpretację Ministra Finansów z dnia 21 stycznia 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, że G. L. S.A. z siedzibą we W. (dalej zwany "Spółką") zamierza zawierać umowy leasingu jako finansujący. Umowy będą zawierane na czas określony, stanowiący co najmniej 40% normatywnego okresu amortyzacji przedmiotu leasingu będącego środkiem trwałym lub wartością niematerialną lub prawną i niebędącego nieruchomością. Suma ustalonych w planowanych umowach leasingu opłat oraz kwoty wykupu, pomniejszona o należny podatek VAT, odpowiadać będzie co najmniej wartości początkowej przedmiotu leasingu. Umowy leasingu przewidywać będą możliwość wykupu przedmiotu leasingu przez korzystającego po zakończeniu podstawowego okresu umowy. Cena wykupu może wynosić nawet ponad 80% wartości początkowej przedmiotu leasingu. Po zakończeniu umowy leasingu w terminie na jaki została zawarta umowa, korzystającemu przysługuje prawo do nabycia własności przedmiotu leasingu za cenę sprzedaży określoną w harmonogramie opłat jako kwota wykupu. Gdy korzystający nie zrealizuje tego prawa, Spółka może sprzedać przedmiot leasingu osobie trzeciej za cenę równą jego aktualnej wartości rynkowej. W przypadku, gdy cena uzyskana ze sprzedaży przedmiotu leasingu osobie trzeciej, będzie niższa niż kwota wykupu określona w harmonogramie opłat leasingowych, Spółce przysługiwać będzie kwota rozliczenia umowy leasingu, kalkulowana jako różnica pomiędzy sumą niespłaconego przez korzystającego kapitału, a wartością korzyści uzyskanych przez Spółkę w związku z niewykupieniem przedmiotu leasingu przez korzystającego. Jeżeli natomiast sprzedaż przedmiotu leasingu nie nastąpi w terminie 14 dni od dnia zakończenia umowy leasingu, to Spółka dokona rozliczenia umowy w oparciu o wartość przedmiotu leasingu ustaloną przez powołanego przez siebie rzeczoznawcę. Kwota rozliczenia ma na celu zrekompensowanie Spółce straty poniesionej w związku z niewykupieniem przez korzystającego przedmiotu leasingu.
W związku z powyższym Spółka zwróciła się z pytaniem czy należna jej kwota rozliczenia umowy leasingu po jej zakończeniu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
Przedstawiając własne stanowisko skarżąca stwierdziła, że kwocie rozliczenia należnej Spółce nie towarzyszy żadne świadczenie ze strony Spółki na rzecz korzystającego, które mogłoby zostać uznane za dostawę bądź usługę dla celów podatku VAT. Zarówno odpłatne świadczenie usług, jak też odpłatna dostawa towarów stanowią świadczenie wzajemne, tj. sprzedaży po stronie dostawcy/usługodawcy, odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy w postaci zapłaty ceny. Zapłata ceny stanowi obrót, tj. podstawę opodatkowania podatkiem VAT. Jeżeli natomiast zapłata nie jest związana z żadną czynnością, która miałaby charakter świadczenia ekwiwalentnego (dostawy towarów/świadczenia usług) wówczas pozostaje ona poza zakresem opodatkowania podatkiem VAT i nie generuje obrotu. Taka sytuacja występuje w przypadku płatności, których celem będzie rekompensata Spółce poniesionej straty.
W indywidualnej interpretacji z dnia 21 stycznia 2011 r. Minister Finansów uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe.
Organ powołując art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 pkt 2 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535, ze zm. – zwana dalej "ustawą o VAT") wskazał, że usługą jest każde odpłatne świadczenie polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu, które nie jest dostawą. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę i odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi zostaje wypłacone wynagrodzenie. Wypłacający wynagrodzenie otrzymuje w zamian świadczenie przynoszące mu korzyść.
Organ wywodził, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji rekompensaty czy odszkodowania, zatem posiłkując się przepisami prawa cywilnego przywołał art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.) i stwierdził, że szkoda jest następstwem niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, że pomiędzy szkodą a działaniem/zaniechaniem musi być związek przyczynowy. Brak tych przesłanek powoduje, że nie występuje szkoda.
Odnosząc się do stanu faktycznego opisanego we wniosku organ stwierdził, że zapłata określonej kwoty wynika z konieczności rozliczenia umowy leasingu przewidzianej w umowie. Wnioskodawca i korzystający już w momencie zawierania umowy znają skutki jakie za sobą pociąga jej zakończenie, w przypadku gdy przedmiot leasingu nie zostanie wykupiony przez korzystającego. Dlatego kwota ta stanowi integralną część zapłaty należnej Spółce z tytułu jej wykonania. Tym bardziej, że w przypadku braku takiego wariantu zakończenia umowy, wnioskodawca musiałby w odmienny sposób kalkulować opłaty związane z umową leasingową, tak aby z tego tytułu nie ponosić strat.
Wobec tego organ podatkowy uznał, że zapłata przez korzystającego kwoty tytułem rozliczenia umowy leasingu po jej zakończeniu będzie w rzeczywistości wynagrodzeniem za świadczoną przez Spółkę usługę leasingu i podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Spółka wystąpiła do organu podatkowego z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, a następnie złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z wnioskiem o uchylenie interpretacji indywidualnej i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Spółka podtrzymała wcześniej wyrażone stanowisko i argumentację. Zarzuciła naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o VAT oraz naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 14b § 2 i 3 oraz art. 14c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej "Ordynacja podatkowa") poprzez zmianę przedstawionego przez Spółkę opisu zdarzenia przyszłego. Na poparcie swojego stanowiska i podniesionych zarzutów Spółka powołała orzecznictwo sądów administracyjnych oraz wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko wyrażone w interpretacji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż interpretacja indywidualna nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego.
W pierwszej kolejności Sąd za zasadne uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 14b § 2 i 3 oraz art. 14c Ordynacji podatkowej.
Sąd wskazał, że strona skarżąca zarzuca organowi podatkowemu zmianę podstawy faktycznej interpretacji, ponieważ Spółka w interpretacji zaznaczyła, że sporna kwota ma na celu rekompensatę straty poniesionej w związku z niewykupieniem przez korzystającego przedmiotu leasingu, natomiast organ wbrew wskazaniu Spółki uznał, że kwota ta stanowi wynagrodzenie za świadczoną przez Spółkę usługę leasingu.
W ocenie Sądu do zarzucanego naruszenia nie doszło a Minister Finansów nie wykroczył poza opis zdarzenia przedstawiony we wniosku. Pytanie zadane przez Spółkę brzmiało jednoznacznie i dotyczyło tego czy należna Spółce kwota rozliczenia umowy leasingu po jej zakończeniu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a zatem nie dotyczyło oceny skutków podatkowych otrzymania rekompensaty. Obowiązkiem organu było rozpatrzenie tego pytania w stosunku do opisanego zdarzenia przyszłego i organ musiał je odnieść do całego opisu zdarzenia zawartego we wniosku. Organ uwzględnił wszystkie elementy składające się na zdarzenie przyszłe i na ich tle oraz mając na względzie stanowisko strony, przeprowadził interpretację przepisów i przedstawił prawidłowe stanowisko wraz z jego uzasadnieniem. Zdaniem Sądu takiej oceny nie zmienia stwierdzenie w interpretacji, w którym organ wyraża pogląd niejako wychodzący poza treść wniosku. Dywagacja organu na temat sposobu kalkulacji nie stanowiła bowiem zasadniczej argumentacji organu podatkowego i na niej nie było oparte uzasadnienie stanowiska organu. Tym nie mniej Sąd zwrócił uwagę, że formułowanie ocen wykraczających poza opis zdarzenia jest uchybieniem, które jednak w sprawie nie miało wpływu na jej wynik.
Dodatkowo Sąd stwierdził, że w skardze Spółka prezentuje twierdzenia i argumentację, które w istocie modyfikują opis zdarzenia przedstawiony we wniosku o interpretację.
Dokonując oceny merytorycznej, Sąd oddalając skargę podzielił pogląd Ministra Finansów co do tego, że należna Spółce kwota rozliczenia umowy leasingu po jej zakończeniu w okolicznościach przedstawionych we wniosku podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako wypełniająca definicję usługi.
Dla ustalenia czy miało miejsce świadczenie usług istotne jest stwierdzenie, czy świadczenie przyniosło odbiorcy jakąkolwiek korzyść. Niezbędne jest zatem ustalenie, czy dane czynności skutkują uzyskaniem bezpośrednich korzyści przez dokonującego płatności w zamian za ich wykonanie bądź zaniechanie.
W przypadku płatności z tytułu kar umownych, odszkodowania, zadatku brak jest zachowania symetrii pomiędzy świadczeniem a wynagrodzeniem. I w takich przypadkach wynagrodzenie stanowi formę zadośćuczynienia - rekompensaty; nie powoduje zwiększenia aktywów po stronie podmiotu, który je otrzymuje.
Odnosząc się do opisu zdarzenia zawartego we wniosku Sąd stwierdził, że otrzymana przez Spółkę kwota wynikać będzie z łączącego strony stosunku prawnego – z zawartej umowy, której stronami są Spółka jako finansujący i korzystający. W postanowieniach umowy zawarte są regulacje dotyczące omawianej kwoty. Treść stosunku prawnego łączącego strony wyraźnie wskazuje, że na mocy umowy finansujący zobowiązany jest do świadczenia leasingu i umożliwienia korzystającemu realizację prawa wykupu, a korzystający zobowiązuje się uiszczać raty leasingowe oraz na warunkach umownych zapłacić dodatkową kwotę rozliczenia, nie ma natomiast obowiązku wykupu przedmiotu umowy – z którego niewypełnieniem mogłoby wiązać się ewentualne roszczenie odszkodowawcze i powstanie szkody z tego tytułu. Korzystający nie płaci odszkodowania. Zachowanie korzystającego zgodne z opisem umowy nie stanowi zatem dla Spółki źródła szkody/uszczerbku, któremu kwota rozliczenia miałaby zadośćuczynić, jest to wynagrodzenie należne z tytułu tej umowy i świadczonej przez finansującego usługi. Zdaniem Sądu zapłata nie następuje w sytuacji w której nie ma ekwiwalentności świadczenia.
Wobec tego Sąd I instancji uznał, że nie naruszono art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku pełnomocnik Spółki wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "P.p.s.a.") zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
1) art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o VAT poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że kwota rozliczenia umowy
leasingu operacyjnego po jej zakończeniu stanowi wynagrodzenie z tytułu świadczenia usługi,
2) art. 29 ust. 1 ustawy o VAT poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że kwota rozliczenia umowy leasingu operacyjnego po jej zakończeniu stanowi obrót dla celów podatku od towarów i usług.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.
W skardze postawiono wyłączenie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust.1 i art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, polegającego zdaniem strony skarżącej na niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów.
Przed dokonaniem oceny tak postawionych zarzutów należy jednak wskazać na istotną kwestię proceduralną, na którą zwrócił już uwagę Sąd I Instancji.
Z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej wynika, że składający wniosek obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że organ podatkowy wydając indywidualną interpretację nie ma możliwości samodzielnego ustalania stanu faktycznego i winien ograniczyć się wyłącznie do oceny stanu faktycznego podanego przez stronę we wniosku o interpretację.
W rozpatrywanej sprawie we wniosku o interpretację wprost wskazano, że Spółce przysługiwać będzie kwota rozliczenia umowy leasingu, przy czym Spółka kwotę tę nazwała rekompensatą. Organ podatkowy odniósł się do kwestii rozliczenia umowy leasingu i wyjaśnił dlaczego w jego ocenie kwota ta nie stanowi rekompensaty. Dopiero na późniejszym etapie postępowania strona dokonała modyfikacji stanu faktycznego poprzez wskazanie elementów świadczenia na rzecz korzystającego, o których nie było mowy we wniosku o interpretację.
Podkreślić zatem należy, że stan faktyczny przedstawiony we wniosku o interpretację zakreśla ramy wydanej przez organ podatkowy interpretacji. Późniejsze uzupełnienie czy modyfikacja tego stanu faktycznego przez stronę – czy to w wezwaniu do usunięcia do naruszenia prawa czy też w skardze do sądu administracyjnego – nie mogą wpłynąć na treść wydanej interpretacji, nie można też z tego powodu czynić zarzutu organowi podatkowemu.
Po tych wstępnych uwagach uznać należy, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podlegają między innymi odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Natomiast z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT wynika, że przez świadczenie usług, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Powszechnie przyjmuje się, że definicja "świadczenia usług" ma charakter dopełniający definicję "dostawy towarów" i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług wszystkich transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej.
Za Sądem I instancji należy powtórzyć, że o opodatkowaniu usługi czy dostawy towaru świadczy ich odpłatny charakter, bowiem to odpłatność stanowi element konieczny dla powstania obowiązku w podatku od towarów i usług. Skoro ani ustawa o VAT, ani Dyrektywa 2006/112/WE nie definiują wprost terminu odpłatności zasadne jest sięgniecie do przepisów Kodeksu cywilnego czy orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE (np. w sprawach: C-16/93, C-213/99, C-404/99), wynika, że odpłatność w rozumieniu podatku VAT definiowana jest znacznie szerzej, a elementem wyróżniającym jest wynagrodzenie z tytułu dokonanej transakcji, z pominięciem formy tegoż wynagrodzenia. W orzecznictwie tym podkreśla się przede wszystkim konieczność wystąpienia bezpośredniego związku pomiędzy dokonanym świadczeniem a otrzymaniem wynagrodzenia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zostało wykazane, że pomiędzy świadczeniem wynikającym z umowy leasingu a wypłacaną Spółce kwotą wynagrodzenia, taki bezpośredni związek występuje.
Rację ma Sąd I instancji twierdząc, że otrzymana przez Spółkę kwota będzie wprost wynikać z łączącego ją stosunku prawnego, tj. z umowy leasingu. Strony zawierając umowę leasingu uzgodniły warunki na jakich umowa ma być wykonana, w tym przedmiot umowy (środek trwały, wartość niematerialna lub prawna, niebędący nieruchomością), czas trwania umowy (określony), sposób realizacji tej umowy, określiły też wzajemne prawa i obowiązki, a także wskazały cenę - płatności i ich rozliczenie, jakie wiążą się z zawartą umową (w tym rozliczenie związane z prawem wykupu). Zgodnie z postanowieniami tej umowy korzystający wykonując prawidłowo umowę ma prawo zachować się w ten sposób, że wykupi przedmiot umowy lub może z tego prawa nie skorzystać, wypłacając jednak Spółce określone wynagrodzenie. Zasadnie też Sąd I instancji podkreślił, że w sprawie chodzi o wykonanie umowy, czyli o zachowanie zgodne z wolą stron umowy leasingu w ramach jej właściwego wykonania. Wobec tego zachowanie korzystającego zgodne z treścią umowy leasingu nie stanowi dla Spółki szkody czy uszczerbku, z którym wiązałaby się konieczność wypłaty rekompensaty. Nazwanie przez Spółkę wynagrodzenia należnego jej z tytułu wykonania umowy rekompensatą, nie może mieć decydującego dla sprawy znaczenia. Nie jest bowiem istotna nazwa lecz rzeczywisty charakter świadczenia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wypłacana skarżącej Spółce kwota stanowi rozliczenie umowy leasingu i wynika wprost z treści tej umowy. Ewentualne wykonanie prawa wykupu przedmiotu umowy leasingu przez korzystającego, też co do zasady następuje po zakończeniu podstawowego okresu umowy leasingu, a przecież nie ma wątpliwości, że jest ono z tą umową bezpośrednio związane. Podkreślić też trzeba – na co wskazała sama Spółka - iż cena wykupu jest wysoka w stosunku do wartości początkowej przedmiotu leasingu – może wynosić ponad 80% wartości początkowej przedmiotu leasingu - a zatem również kwota wypłacana przez korzystającego w przypadku niezrealizowania prawa wykupu będzie wysoka. Wobec tego należy zgodzić się z organem podatkowym, że w przypadku braku zapisu o takim sposobie rozliczenia umowy leasingu, Spółka musiałby w odmienny sposób kalkulować opłaty związane z umową leasingową, tak aby z tego tytułu nie ponosić strat.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kwota zapłacona Spółce przez korzystającego stanowi element rozliczenia umowy leasingu po jej zakończeniu i w rzeczywistości jest wynagrodzeniem za świadczoną przez Spółkę usługę leasingu, a zatem winna podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.
W świetle tej oceny nie jest także słuszny zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, który to przepis stanowi, że podstawę opodatkowania stanowi obrót. Konsekwencją przyjęcia, że kwota wypłacana Spółce stanowi rozliczenie umowy leasingu i podlega opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o VAT jest konieczność określenia obrotu do opodatkowania, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o VAT.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można uznać, że kwota dokonanego pomiędzy stronami rozliczenia ma właściwy dla umowy leasingu charakter rekompensacyjny, o czym – według strony - świadczy treść art. 70915 Kodeksu cywilnego. W myśl tego przepisu, w razie wypowiedzenia przez finansującego umowy leasingu na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i rozwiązania umowy leasingu. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że znajduje on zastosowanie w sytuacjach zupełnie odmiennych niż mająca miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Nie może być również przekonywujący argument Spółki, że w praktyce rynkowej strony umów leasingu często zamieszczają w umowach klauzule dotyczące rozliczenia także w przypadku upływu podstawowego okresu umowy leasingu, z uwagi na możliwość wystąpienia sytuacji, gdy nie wszystkie raty kapitałowe zostaną spłacone w podstawowym okresie umowy. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzi taka sytuacja, nie mamy bowiem do czynienia z zabezpieczeniem się na wypadek niewywiązania się jednej ze stron z obowiązku zapłaty wszystkich kwot należnych drugiej stronie umowy leasingu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI