I FSK 2008/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-05
NSApodatkoweWysokansa
podatek VATprzedawnieniewznowienie postępowaniadoręczeniepełnomocnikuchwała NSAorgan podatkowydecyzja ostatecznaskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że uchwała NSA dotycząca doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, gdyż nie jest nową okolicznością faktyczną.

Spółka S. sp. z o.o. wniosła o wznowienie postępowania podatkowego, powołując się na uchwałę NSA I FPS 3/18, która zmieniła interpretację przepisów dotyczących doręczania zawiadomień o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Organ odwoławczy i WSA odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że zmiana wykładni prawa nie jest nową okolicznością faktyczną. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że uchwała ta nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania w trybie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Spółka S. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku VAT za 2009 r. po wznowieniu postępowania. Podstawą wniosku o wznowienie była uchwała NSA I FPS 3/18, która stwierdziła, że doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia pełnomocnikowi jest konieczne, a pominięcie go skutkuje brakiem materialnoprawnego skutku zawieszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, uznając, że zmiana wykładni prawa nie jest nową okolicznością faktyczną w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lutego 2025 r. oddalił skargę kasacyjną spółki. Sąd podkreślił, że instytucja wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny i przesłanki do jej zastosowania należy interpretować ściśle. Zmiana wykładni prawa lub orzecznictwa sądowego, w tym uchwała NSA, nie stanowi nowej okoliczności faktycznej ani nowego dowodu, a zatem nie może być podstawą do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Sąd wskazał również, że w poprzednim postępowaniu kasacyjnym (I FSK 1105/18) kwestia przedawnienia nie miała znaczenia, gdyż przed upływem terminu ogłoszono spółce postanowienie o przedstawieniu zarzutów w sprawie karnej skarbowej. NSA uznał również, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające do przeprowadzenia kontroli instancyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zmiana wykładni prawa lub orzecznictwa sądowego, w tym uchwała NSA, nie stanowi nowej okoliczności faktycznej ani nowego dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i nie może być podstawą do wznowienia postępowania.

Uzasadnienie

Instytucja wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny i wymaga ścisłej wykładni przesłanek. Nowe okoliczności faktyczne lub dowody służą ustaleniu stanu faktycznego, podczas gdy wykładnia prawa dotyczy etapu subsumpcji. Uchwała NSA nie wnosi nowych okoliczności do materiału dowodowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

O.p. art. 240 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przesłanka wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. jest spełniona, gdy ujawnią się nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, a nie były znane organowi. Zmiana wykładni prawa lub orzecznictwa nie jest nową okolicznością faktyczną.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

O.p. art. 70c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.

O.p. art. 70 § § 6 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wadliwości uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

O.p. art. 128

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada trwałości decyzji ostatecznych.

O.p. art. 145 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy skutków doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądach administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji.

O.p. art. 245 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Uchylenie decyzji po wznowieniu postępowania.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

p.p.s.a. art. 269 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu uchwałą NSA.

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada pogłębiania zaufania do organów podatkowych.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Uchwała NSA I FPS 3/18 stanowi podstawę do wznowienia postępowania, gdyż zmienia wykładnię przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z pominięciem pełnomocnika jest wadliwe i nie wywołuje skutku zawieszenia. Odmowa uchylenia decyzji narusza zasadę równości i tożsamego traktowania podmiotów. Uzasadnienie wyroku WSA jest wadliwe z uwagi na pominięcie analizy zarzutów dotyczących uchwały I FPS 3/18 i zasady równości.

Godne uwagi sformułowania

zmiana wykładni przepisu prawa ani też zmiana wykładni zawarta w wyroku lub w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mieszczą się w zakresie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Nie można przesłankom wznowienia przypisywać szerszego znaczenia niż wyrażone wprost w przepisie prawa. Ogłoszenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów usuwało wszelkie wątpliwości co do stanu wiedzy podatnika o toczącym się postępowaniu karno-skarbowym.

Skład orzekający

Sylwester Marciniak

przewodniczący-sprawozdawca

Zbigniew Łoboda

członek

Marek Olejnik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważna wykładnia dotycząca stosowania instytucji wznowienia postępowania podatkowego w kontekście zmian w orzecznictwie sądowym oraz kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i nie przesądza o możliwości wznowienia na innych podstawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym – możliwości wzruszenia ostatecznej decyzji podatkowej w świetle późniejszych zmian w orzecznictwie NSA. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Czy nowa uchwała NSA może otworzyć drzwi do wzruszenia ostatecznej decyzji podatkowej? NSA wyjaśnia granice wznowienia postępowania.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 2008/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Olejnik
Sylwester Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Łoboda
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1073/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 240 § 1 pkt 5, art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4 w zw. z art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sylwester Marciniak (sprawozdawca), Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, Sędzia NSA Marek Olejnik, Protokolant Patryk Pogorzelski, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1073/20 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 28 lutego 2020 r. nr 1401-IOV-2.603.21.2019.6.MI w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2009 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1073/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: sąd pierwszej instancji) oddalił skargę S. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca lub spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: organ odwoławczy) z dnia 28 lutego 2020 r. w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2009 r.
1.2. Z uzasadnienia wyroku wynikało, że decyzją z 5 lipca 2016 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Warszawie (dalej: organ pierwszej instancji) dokonał weryfikacji i zmiany rozliczeń skarżącej spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2009 r. Powyższą decyzję organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzją z 17 października 2016 r.
Decyzja organu odwoławczego stanowiła przedmiot kontroli sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 25 października 2017 r., III SA/Wa 3818/16 oddalił skargę spółki, natomiast wyrokiem z 16 października 2018r., I FSK 1105/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesioną przez spółkę skargę kasacyjną.
Pismem z 16 kwietnia 2019 r. spółka wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania, który to wniosek oparła m. in. na przesłance określonej w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, ze zm., dalej: O.p.).
W uzasadnieniu wniosku spółka podała, że zawiadomieniem z 10 listopada 2014 r. skierowano do niej informację o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Zawiadomienie to zostało doręczone bezpośrednio spółce z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika. W dniu 18 marca 2019 r. zapadła natomiast uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, I FPS 3/18, w której potwierdzone zostało, że zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony, a uchybienie w realizacji powyższego obowiązku winno być traktowane jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
Decyzją z 28 lutego 2020 r., wydaną na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5, art. 241 § 2 pkt 1 i art. 244 § 1 O.p., organ odwoławczy po wznowieniu postępowania, odmówił uchylenia w całości decyzji z 17 października 2016 r. z uwagi na niestwierdzenie istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. W uzasadnieniu organ podatkowy stwierdził, że przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. jest spełniona wtedy, gdy ujawnią się w sprawie okoliczności faktyczne lub dowody, które będą miały charakter nowych w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wymiarowego i będą istotne dla sprawy. Organ wezwał spółkę do złożenia wyjaśnień, poprzez wskazanie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Strona nie odpowiedziała na to wezwanie. W związku z tym organ podatkowy uznał, że zdaniem strony, nową okoliczność stanowiła wykładnia przepisów zawarta w uchwale I FPS 3/18, która w ocenie organu nie stanowi nowej okoliczności faktycznej. Okolicznością faktyczną nie może być nowa wykładnia przepisu, sam proces myślowy, wnioskowanie, związek pomiędzy różnymi okolicznościami faktycznymi czy też związek z przepisami prawa.
1.3. Sąd pierwszej instancji uznając, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie wyjaśnił, że możliwość uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznych stanowi wyłom od unormowanej w art. 128 O.p. zasady trwałości tych decyzji. Decyzję ostateczną można zatem wzruszyć w ściśle określonych przypadkach. Jednym z nich jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 Op). W ocenie WSA doręczenie zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c O.p. bezpośrednio spółce, z pominięciem pełnomocnika, nie było nową okolicznością, zaś nowa była natomiast interpretacja tej okoliczności, czyli ta wynikająca z uchwały I FPS 3/18. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ odwoławczy słusznie odmówił uchylenia decyzji z 17 października 2016 r. z uwagi na niestwierdzenie istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. W skardze kasacyjnej spółka zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji w całości oraz wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej p.p.s.a.) zarzucając naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego tj.:
1) art. 70 § 6 pkt 1 oraz art. 70c O.p., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że ogłoszenie postanowienia o przedstawieniu przedstawicielom podatnika zarzutów w toku sprawy karnej skarbowej powoduje wystąpienie skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, podczas gdy wspomniany wyżej skutek może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, w której organ podatkowy dokonał skutecznego doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c O.p.;
2) art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c w zw. z art. 145 § 2 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie związane z przyjęciem, że w sprawie doszło do wystąpienia skutku opisanego w art. 70 § 6 pkt, 1 O.p. tj. zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2009 r. w wyniku zawiadomienia spółki o zawieszeniu biegu terminu :przedawnienia z pominięciem pełnomocnika ustanowionego przez spółkę w tej i prawie, podczas gdy zgodnie z wnioskami zawartymi w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2019 r., sygn. akt I FPS 3/18 takie zawiadomienie jest wadliwe i nie wywołuje skutku "materialnoprawnego z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., zatem zobowiązanie spółki uległo przedawnieniu przed wydaniem decyzji pierwotnej;
II. przepisów postępowania tj.:
1) art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 oraz art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c w zw. art. 145 § 2 O.p., poprzez bezpodstawne oddalenie skargi, wskutek zaakceptowania stanowiska organu odwoławczego i przyjęcia, że uchwała I FPS 3/18 zmieniająca wykładnię przepisów mających bezpośredni wpływ na sytuację prawną spółki (tj. upływ terminu przedawnienia jej zobowiązania podatkowego) nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, podczas gdy fakt wydania uchwały I FPS 3/18, w której podważono prawidłowość interpretacji przepisów prawa przedstawionej w decyzji pierwotnej spełnia kryteria do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji pierwotnej;
2) art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji, poprzez ich niezastosowanie i brak uchylenia decyzji, w sytuacji gdy odmowa wznowienia postępowania w sprawie spółki wskutek wydania uchwały I FPS 3/18 stanowi naruszenie zasady równości i tożsamego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji prawnej, ponieważ zmiana interpretacji przepisów przez uchwalę NSA niesie za sobą takie same skutki jak te wynikające z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. (związane z wydaniem orzeczenia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej). Wspomniane naruszenie przepisów postępowania prowadzi do sytuacji, w której spółka - jako podmiot wobec którego przepisy prawa zostały zastosowane w sposób niezgodny z wykładnią zawartą w uchwale NSA, jest dyskryminowana względem podmiotów, których interesy zostały zabezpieczone na wypadek wydania rozstrzygnięcia niezgodnego z wykładnią przepisów prawa unijnego zawartego w wyrokach TSUE;
3) art. 151 w zw. z art. 269 § 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi spółki mimo związania sądu treścią uchwały I FPS 3/18, która rozstrzygała zagadnienie prawne odnoszące się do analogicznego problemu prawnego zaistniałego w sprawie spółki zastosowanie uchwały I FPS 3/18 doprowadziłoby do wydania przez sąd odmiennego rozstrzygnięcia, uchylającego decyzję;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 2 Konstytucji RP polegające na niedostrzeżeniu przez WSA w Warszawie naruszenia przez organ odwoławczy zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych związanego z odmiennym traktowaniem podatników znajdujących się w takiej samej sytuacji prawnej tylko z uwagi na moment dostrzeżenia przez NSA w ramach uchwały I FPS 3/18 wadliwości dotychczasowej interpretacji przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia poprzez zawiadomienie o wszczęciu postępowania karno-skarbowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
5) art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku wskutek pominięcia w nim analizy oceny prawnej dodatkowych zarzutów zaprezentowanych przez skarżącą w piśmie z dnia 4 marca 2021 r., t.j. kwestii związania sądu stanowiskiem wyrażonym w uchwale I FPS 3/18 oraz obowiązku uwzględnienia zasady równości i tożsamego traktowania podmiotów znajdujących się w identycznej sytuacji prawnej, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji, poprzez nieuzasadnione odmienne traktowanie spółki w wyniku nieuwzględnienia uchwały I FPS 3/18, która to powinna wywierać takie same skutki jak te opisane w art. 240 § 1 pkt 11 w zw. z art. 245 § 1 pkt 1 O.p. związane z wydaniem orzeczenia TSUE, a zatem skutkować wznowieniem postępowania, a w konsekwencji uchyleniem decyzji pierwotnej co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
3. Odpowiedź na skargę kasacyjną.
3.1. Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną, a występujący w jego imieniu na rozprawie kasacyjnej pełnomocnik radca prawny wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna Spółki nie zasługuje na uwzględnienie.
5. Przechodząc do oceny sformułowanych w niniejszej sprawie zarzutów należy wskazać, że istota zaistniałego sporu sprowadza się do oceny zajętego przez organ podatkowy stanowiska, zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji, stwierdzającego brak podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej, po wznowieniu postępowania, przy uznaniu, że nie został spełniony warunek, aby treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2019 r., I FPS 3/18, na którą powołała się skarżąca spółka we wniosku o wznowienie postępowania, miała wpływ na treść ostatecznej decyzji wymiarowej.
5.1. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż sprawa niniejsza rozpoznawana była w trybie wznowienia postępowania, czyli w trybie nadzwyczajnym. W związku z tym należy wyjaśnić, iż zasada trwałości decyzji wskazuje, że rozstrzygnięcia, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym stają się ostateczne (art. 128 O.p.). Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach dodatkowych. Zasada ta ma służyć pewności obrotu prawnego, ponieważ chodzi o zapewnienie podmiotom stosunku prawnopodatkowego ochrony praw nabytych. Możliwość podważenia decyzji ostatecznej narusza ład systemu prawnego, gdyż stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności decyzji ostatecznych (art. 127 i art. 128 O.p.). Z powyższego założenia ogólnego, odnoszącego się do rodzaju decyzji poddanej sądowej kontroli legalności oraz z treści art. 128 O.p. wynika, iż tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej (por. S. Presnarowicz (w:) System prawa finansowego, t. III, Prawo daninowe, red. L. Etel, Warszawa 2010, s. 797 i n.). Nie można przesłankom wznowienia przypisywać szerszego znaczenia niż wyrażone wprost w przepisie prawa. Zasada, zgodnie z którą przesłanki wznowienia postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane rozszerzająco, pełni funkcję gwarancyjną, pozwala bowiem ograniczyć sytuacje, w których jedna sprawa będzie rozpoznawana kilkukrotnie, wyłącznie do przypadków kwalifikowanych wadliwości, wskazanych m.in. w art. 240 § 1 O.p.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte wadą (przesłanki wznowienia) określoną w art. 240 O.p.
5.2. Spółka wnosząc o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie powołała się na przesłankę wznowieniową wymienioną w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Dokonana przez organy podatkowe ocena braku zaistnienia w sprawie powołanej przez spółkę przesłanki wznowieniowej była prawidłowa i słusznie została zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji. Rację ma Sąd pierwszej instancji twierdząc, że powołane we wniosku o wznowienie postępowania przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. jest spełniona wtedy, gdy ujawnią się w sprawie okoliczności faktyczne lub dowody, które będą miały charakter nowych w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wymiarowego i będą istotne dla sprawy. Nie jest natomiast nową okolicznością zmiana interpretacji przepisu prawa ani też zmiana wykładni zawarta w wyroku lub w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. O ile bowiem nowe dowody i nowe okoliczności służą ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego, o tyle wykładnia prawa ma znaczenie już na innym etapie rozstrzygania sprawy. Nie jest to etap ustalania faktów, lecz etap subsumpcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną. Podstawa wznowienia na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. dotyczy tylko tego pierwszego etapu.
5.3. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że ocena znanych wcześniej faktów i dowodów, tak jak i orzecznictwo sądowe dotyczące określonego zagadnienia, w tym dokonywana przez sądy wykładnia przepisów prawa a także wykładnia wyrażona w uchwale, nie mieszczą się w zakresie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. (por. wyrok NSA 2 października 2012 r., I FSK 2085/11). Nie mogą zatem stanowić podstawy wznowienia postępowania. Nie można bowiem ich uznać za okoliczności faktyczne rozumiane tu jako rzeczywiście zaistniałe zdarzenie. Należy stwierdzić, że w sprawach wszczętych w trybie nadzwyczajnym, jako nowych w stosunku do spraw już wcześniej zakończonych w zwyczajnym postępowaniu podatkowym, należy stosować aktualny stan prawny, chyba że z istoty przepisów o wznowieniu postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji wynika konieczność oceny jej legalności według unormowań obowiązujących w dacie jej wydania. Przy wznowieniu postępowania chodzi bowiem o sprawdzenie, czy w czynnościach procesowych - poprzedzających wydanie decyzji - doszło do naruszenia prawa sklasyfikowanego do jednej z przesłanek wznowienia postępowania, natomiast w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji - czy w samej decyzji zaistniał błąd skutkujący jej nieważnością. W zakresie objętym niniejszą sprawą – jako podstawa wznowienia postępowania - na pewno nie mieści się odmienna wykładnia przepisów prawa, co w istocie zarzuca skarżąca Spółka. Nadto w zakresie przesłanki wznowieniowej z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nie można brać pod uwagę zdarzeń wyjaśnionych już w toku postępowania podatkowego objętego wnioskiem o wznowienie. Treść uchwały nie wnosi natomiast żadnych nowych okoliczności do materiału postepowania. Nadto nowa ocena prawna nie jest ani nową okolicznością, ani nowym dowodem, o którym mowa w tym przepisie. Należy uwzględnić, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji przytoczył orzecznictwo i jego tezy, które w sposób jednoznaczny negują możliwość wzruszania decyzji ostatecznych w trybie wznowienia postępowania w oparciu o zmianę dotychczasowej linii orzeczniczej.
5.4. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na aprobatę zasługuje przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji: "że w sprawie nie jest sporne, iż uchwała I FPS 3/18 przecięła rozbieżności interpretacyjne, dotyczące skutków skierowania zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z uwagi na wszczęcia postepowania karno-skarbowego bezpośrednio do strony, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. Sprawa ze skargi spółki na decyzję ostateczną w przedmiocie wymiaru podatku od towarów i usług została prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem I FSK 1105/18. Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie stwierdził w tym orzeczeniu, że powyższy problem, tj. wywołanie (a w zasadzie brak wywołania) skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia poprzez skierowania wspomnianego zawiadomienia bezpośrednio do strony nie miało znaczenia w niniejszym postępowaniu. Przed upływem okresu przedawnienia, tj. 28 listopada 2014 r., ogłoszono przedstawicielom spółki postanowienia o przedstawieniu konkretnych zarzutów o przestępstwo skarbowe, co oznaczało, że doszło do zawiadomienia podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na wszczęcie postępowania karnoskarbowego. Ogłoszenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów usuwało wszelkie wątpliwości co do stanu wiedzy podatnika o toczącym się postępowaniu karno-skarbowym w świetle tez zawartych w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r., P 30/11."
5.5. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował pogląd organu podatkowego, iż w kontrolowanej sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., a powołana uchwała NSA I FPS 3/18 nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Wskazać bowiem należy, że okolicznością faktyczną było doręczenie spółce zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, która to czynność została udokumentowana stosownymi dowodami, tj. poprzez umieszczenie w aktach samego zawiadomienia oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru. Wspomniana okoliczność oraz dowody ani nie wyszły na jaw, ani nie okazały się nowe, a w świetle orzeczenia I FSK 1105/18, nie były nawet istotne z punktu widzenia możliwości uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Podstawę wydania decyzji organu podatkowego stanowiły wnioski wypływające z analizy zgromadzonego materiału dowodowego.
5.6. Za całkowicie pozbawiony podstaw prawnych należy uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisu art. 141 § 4 w powiązaniu z art. 134 § 1 p.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku umożliwia przeprowadzenie kontroli prawidłowości tego orzeczenia, co prowadzi do wniosku, że Sąd uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez spółkę wnoszącą skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
5.7. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego żaden z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie i mając to na uwadze na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało ją oddalić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 oraz art. 209 tej ustawy.
Zbigniew Łoboda Sylwester Marciniak Marek Olejnik
Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI