I FSK 1992/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-12-14
NSApodatkoweWysokansa
VATgospodarstwo rolnemałżonkowiesamodzielność finansowaopodatkowanieobrótfaktury VAT-RRNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że małżonkowie prowadzący wspólnie gospodarstwo rolne nie mogą być traktowani jako odrębni podatnicy VAT, jeśli jedno z nich nie ma samodzielności finansowej.

Sprawa dotyczyła rozliczenia podatku VAT przez W. C., który twierdził, że prowadzi odrębne gospodarstwo rolne od swojej żony, A. C. Sąd pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że pomimo posiadania odrębnych numerów identyfikacyjnych ARiMR i lokalizacji pieczarkarni, brak samodzielności finansowej A. C. (brak dostępu do rachunku bankowego, na którym gromadzone były środki ze sprzedaży) wyklucza uznanie jej gospodarstwa za odrębne. W konsekwencji, obrót z działalności rolniczej powinien być rozliczany przez W. C.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W. C. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Sprawa dotyczyła rozliczenia podatku od towarów i usług za 2017 rok. W. C. i jego żona A. C. prowadzili działalność w zakresie uprawy pieczarek. Organ podatkowy uznał, że nie powstały dwa niezależne gospodarstwa rolne, a posiadane gospodarstwo pozostaje jedną całością, co skutkowało obowiązkiem W. C. do opodatkowania obrotu wykazanego na fakturach VAT-RR wystawionych na jego żonę. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. W skardze kasacyjnej W. C. zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując m.in. na odrębne numery identyfikacyjne ARiMR, lokalizację pieczarkarni i umowę z A. C. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że kluczowe dla rozstrzygnięcia jest ustalenie samodzielności finansowej i organizacyjnej prowadzenia gospodarstwa. Sąd wskazał, że A. C. nie miała dostępu do rachunku bankowego, na którym gromadzone były środki ze sprzedaży, co wykluczało samodzielność finansową i prowadzenie odrębnego gospodarstwa rolnego. NSA uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie były zasadne, a ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, dotyczące braku samodzielności finansowej małżonki, nie zostały skutecznie podważone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, małżonkowie nie mogą być traktowani jako odrębni podatnicy VAT w takiej sytuacji, ponieważ brak samodzielności finansowej wyklucza uznanie gospodarstwa za odrębne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe dla rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy gospodarstwo rolne jest prowadzone odrębnie z ekonomicznego, finansowego i organizacyjnego punktu widzenia. Brak dostępu do rachunku bankowego, na którym gromadzone są środki ze sprzedaży, wyklucza samodzielność finansową i tym samym prowadzenie odrębnego gospodarstwa rolnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 43 § 1 pkt 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

Zwalnia od podatku dostawę produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej. Sąd uznał, że przepis ten nie ma zastosowania, gdy gospodarstwo rolne jest prowadzone wspólnie przez małżonków, a jedno z nich nie ma samodzielności finansowej.

u.p.t.u. art. 15

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 96 § 1 i 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 99 § 12

Ustawa o podatku od towarów i usług

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 121

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 188

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 1 pkt 4

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 240 § 1 pkt 5

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak samodzielności finansowej małżonki w zarządzaniu środkami ze sprzedaży wyklucza prowadzenie odrębnego gospodarstwa rolnego.

Odrzucone argumenty

Posiadanie odrębnych numerów identyfikacyjnych ARiMR, lokalizacja pieczarkarni na oddzielnych działkach, użytkowanie innego sprzętu. Zawarcie umowy z A. C. ze Spółdzielnią "G.". Naruszenie przepisów postępowania przez WSA (art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. w zw. z art. 240 §1 pkt 5 O.p., art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 P.p.s.a., art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 210 § 1 pkt 4 O.p.). Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 15, art. 43 ust. 1 pkt 3, art. 96 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 99 ust. 12 u.p.t.u.).

Godne uwagi sformułowania

posiadane gospodarstwo rolne, pomimo ustanowionego ustroju małżeńskiego, pozostaje w istocie jedną całością brak dostępu do rachunku bankowego, na którym znajdują się wszystkie środki finansowe związane z działalnością gospodarczą wyklucza samodzielne prowadzenie takiej działalności Nie sposób bowiem prowadzić działalność bez niezależności finansowej.

Skład orzekający

Adam Nita

sędzia del. WSA

Janusz Zubrzycki

sędzia NSA (sprawozdawca)

Małgorzata Niezgódka - Medek

sędzia NSA (przewodniczący)

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie samodzielności finansowej i organizacyjnej w prowadzeniu odrębnych gospodarstw rolnych przez małżonków na potrzeby rozliczeń VAT."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy małżonkowie prowadzą wspólnie działalność rolniczą, a jeden z nich nie ma dostępu do środków finansowych z tej działalności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów VAT w kontekście prowadzenia wspólnego gospodarstwa rolnego przez małżonków, co jest częstym problemem w praktyce. Kluczowe jest ustalenie kryteriów samodzielności finansowej.

Czy wspólne gospodarstwo rolne to zawsze jeden podatnik VAT? Kluczowa rola samodzielności finansowej.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1992/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Adam Nita
Janusz Zubrzycki /sprawozdawca/
Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 901/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-07-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Adam Nita, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 901/23 w sprawie ze skargi W. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 20 lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2017 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 2700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Zaskarżonym wyrokiem z 19 lipca 2023 r. (sygn. akt III SA/Wa 901/23), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji) oddalił skargę W. C. (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: DIAS, organ odwoławczy) z 20 lutego 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2017 r. (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).
1.2. Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, że zaskarżoną decyzją z 20 lutego 2023 r. DIAS w Warszawie, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. (dalej: NUS, organ pierwszej instancji) z 25 listopada 2022 r. określającą skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za styczeń, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, listopad 2017 r.; kwotę zwrotu podatku od towarów i usług za luty, lipiec, październik 2017 r. oraz kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za luty, lipiec, październik 2017 r.
W sprawie ustalono, że zarówno W. C. (strona), jak i A. C. (żona), w okresie objętym postępowaniem podatkowym (styczeń - listopad 2017 r.) prowadzili działalność w przedmiocie uprawy pieczarek. W złożonych za 2017 r. deklaracjach do wymiaru zaliczek podatku dochodowego od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej ustalanych przy zastosowaniu norm szacunkowych dochodu (PIT- 6) wykazana została uprawa grzybów i ich grzybni na powierzchni: 4.000,00 m2 (W. C.) i 3.200,00 m2 (A. C.). Organ pierwszej instancji ustalił również, że w okresie objętym postępowaniem strona była czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług z rolnictwa, rezygnując ze zwolnienia z art. 43 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r. poz. 710 z późn. zm.; dalej: u.p.t.u.) od 01.01.2012 r., natomiast A. C. w okresie objętym postępowaniem była czynnym podatnikiem VAT z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie specjalistycznego sprzątania budynków i obiektów przemysłowych. Nie była natomiast czynnym podatnikiem VAT z rolnictwa.
Organ pierwszej instancji ustalił, że w przypadku podatnika i jego małżonki nie powstały dwa niezależne gospodarstwa rolne, a posiadane gospodarstwo rolne, pomimo ustanowionego ustroju małżeńskiego, pozostaje jedną całością. Uznano zatem, że w takiej sytuacji, do małżonki podatnika nie odnosi się przepis art. 43 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. zwalniający od podatku dostawę produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej. W konsekwencji organ pierwszej instancji uznał, że strona powinna wykazywać w ewidencjach cały obrót uzyskany z działalności rolniczej prowadzonej wspólnie z małżonką, a sprzedaż wykazana na podstawie faktur VAT-RR wystawionych na A. C. w okresie od stycznia do listopada 2017 r. powinna zostać opodatkowana i rozliczona w deklaracjach VAT składanych przez stronę. Tym samym strona w rozliczeniu za okresy od stycznia do listopada 2017 r. zaniżyła podstawę opodatkowania i podatek należy.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji przyjął, że w przypadku podatnika i jego małżonki nie powstały dwa niezależne gospodarstwa rolne, a posiadane gospodarstwo rolne pomimo ustanowionego ustroju małżeńskiego pozostaje jedną całością. Z zebranych dowodów w sprawie oraz przekazanych wyjaśnień nie wynika, aby gospodarstwa prowadzone przez małżonków były w pełni niezależne od siebie, a małżonkowie prowadzili je autonomicznie, bez ingerencji ze strony współmałżonka, a co za tym idzie, że wszelkie decyzje związane z prowadzeniem i kierowaniem tymi gospodarstwami małżonkowie podejmowali odrębnie.
1.3. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarga strony nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu, że w sprawie nie wykazano, by w przypadku podatnika i jego małżonki powstały dwa niezależne gospodarstwa rolne, natomiast zasadnie przyjęto, że posiadane gospodarstwo rolne, pomimo ustanowionego ustroju małżeńskiego, pozostaje w istocie jedną całością.
Jak słusznie zdaniem Sądu wskazano w zaskarżonej decyzji, kluczowe dla rozstrzygnięcia tej sprawy było ustalenie, czy skarżący i jego żona prowadzą dwa odrębne, niezależne od siebie gospodarstwa rolne z ekonomicznego, finansowego i organizacyjnego punktu widzenia, czy też jednak jest tak, jak twierdzi organ, że posiadane gospodarstwo rolne, pomimo ustanowionego ustroju rozdzielności majątkowej, pozostaje w istocie jedną całością, zaś małżonkowie nie prowadzą działalności w sposób samodzielny. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że nie można uznać, aby skarżący i A. C. prowadzili odrębne gospodarstwa rolne w sposób samodzielny – z ekonomicznego, finansowego i organizacyjnego punktu widzenia. W ocenie Sądu, nie można także uznać, by wspólne gospodarstwo (będące ich własnością w częściach ułamkowych po dokonaniu rozdzielności majątkowej) prowadzili każde z nich samodzielnie. Świadczą o tym zgromadzone w sprawie dowody. W toku prowadzonego postępowania podatkowego ani strona, ani A. C., nie przedstawili żadnych dokumentów potwierdzających fakt samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez A. C.
W ocenie Sądu, organ w analizowanej sprawie przeprowadził w pełni prawidłowe postępowanie dowodowe. Wzywał Państwa C. do przedłożenia dowodów mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponawiał wezwania w sytuacjach, w których odpowiedzi były niepełne, zawierał w wezwaniach stosowne wskazówki, jak należy wykonać wezwanie. Ponadto organ we własnym zakresie pozyskał dowody czy to z [...], czy to z banku, aktywnie prowadził postępowanie dowodowe, zaś wydając decyzję przeanalizował wszystkie dowody w sposób kompleksowy i we wzajemnym powiązaniu. Organ słusznie przy tym zauważył, że nie może świadczyć o prowadzeniu odrębnych gospodarstw rolnych fakt uzyskania osobnych numerów identyfikacyjnych nadanych przez ARiMR, czy też położenie pieczarkarni (są one usytuowane na oddzielnych działkach) oraz możliwość użytkowania w każdej z tych pieczarkarni innego sprzętu, skoro brak jest dowodów świadczących o prowadzeniu przez A. C. gospodarstwa we własnym imieniu, na własny rachunek oraz na własną odpowiedzialność. Co przy tym istotne, w sprawie nie jest kwestionowane wykonywanie czynności przez A. C., a jedynie brak ich wykonywania w sposób samodzielny świadczący o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa rolnego. Tym samym w ocenie Sądu, nie są uzasadnione zarzuty w zakresie naruszenia art. 15, art. 43 ust. 1 pkt 3, art. 96 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 99 ust. 12 u.p.t.u.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Przeciwnie, zdaniem Sądu organ w zgodzie z wymogami wynikającymi m.in. z art. 121, art. 122, art. 181, art. 187 i art. 191 O.p. przeprowadził postępowanie dowodowe, prawidłowo ocenił kompletny materiał dowodowy, czemu dał wyraz w prawidłowo sporządzonej decyzji (art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.). W toku przeprowadzonych czynności organy podatkowe umożliwiły stronie czynny udział w postępowaniu. W szczególności strona miała wgląd do dokumentów, mogła składać wyjaśnienia, dodatkowe dowody i wnioski. Niewątpliwe z takich możliwości korzystała, jak wynika z akt sprawy. Tak prowadzone czynności czynią zadość wymogom określonym w art. 121 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651; dalej: O.p.).
W konsekwencji Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), skargę oddalił.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając naruszenie:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit b) P.p.s.a. w zw. z art. 240 §1 pkt 5 O.p. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, w której zasługiwała ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 O.p. a także art. 121 O.p.,
2. art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak rozważenia przez Sąd pełnego materiału dowodowego, w tym pominięcie, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w okresie objętym postępowaniem podatkowym skarżący oraz jego żona prowadzili dwa różne gospodarstwa rolne, na co wskazują w szczególności nadane przez [...] odrębne numery identyfikacyjne, położenie pieczarkarni (są one usytuowane na oddzielnych działkach, nie sąsiadujących ze sobą), użytkowanie w każdej pieczarkarni innego sprzętu, zawarcie przez A. C. umowy z 28 kwietnia 2016 r. ze Spółdzielnią "G.", której przedmiotem było określenie zasad współpracy pomiędzy A. C. a drugą stroną w zakresie dostaw oraz sprzedaży pieczarek wyprodukowanych w gospodarstwie rolnym A. C.,
3. art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 P.p.s.a. poprzez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy podatkowe w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p, co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu drugiej instancji,
4. art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci faktur dokumentujących nabycie przez A. C. na potrzeby prowadzonego przez siebie odrębnego gospodarstwa rolnego towarów i usług w okresie od stycznia do lutego 2017 r. tj. usług transportowych, podłoża do uprawy pieczarek, usługi rachunkowej oraz faktury korygującej uwzględniającej złożoną przez A. C. reklamację, w sytuacji, w której było to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących stanu faktycznego sprawy i nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania,
5. art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 187 § 1, art. 122 i art. 191 O.p. polegające na niedokładnym zbadaniu sprawy oraz niepełnym uzasadnieniu wyroku, a w konsekwencji poprzez oddalenie skargi, gdy powinna zostać ona uwzględniona, ponieważ organ drugiej instancji wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o błędną ocenę elementów stanu faktycznego wynikającego z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania podatkowego, którą podzielił Sąd pierwszej instancji przez:
a. niezrozumiałą argumentację (str. 15 uzasadnienia wyroku) według której w ocenie Sądu pierwszej instancji istniała możliwość prowadzenia w okresie objętym postępowaniem podatkowym dwóch różnych gospodarstw rolnych, na co mogą wskazywać nadane przez [...] odrębne numery identyfikacyjne, położenie pieczarkarni (są one usytuowane na oddzielnych działkach) oraz możliwość użytkowania w każdej pieczarkarni innego sprzętu, jednakże zgromadzone w toku postępowania materiały dowodowe nie potwierdzają tego w rzeczywistości; Sąd pierwszej instancji nie wskazał natomiast, które materiały tego nie potwierdzają bądź też które materiały potwierdzają fakty przeciwne,
b. brak logicznego i przekonującego uzasadnienia w zaskarżonym wyroku, co naruszało art. 187 § 1 i art. 191 O.p. dlaczego Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie prowadził odrębnego od żony gospodarstwa rolnego,
c. uznanie, że skarżący oraz jego małżonka nie prowadzili odrębnych gospodarstw rolnych, o czym miałby rzekomo świadczyć fakt, że małżonkowie nie podejmowali odrębnie wszelkich decyzji związanych z prowadzeniem swoich gospodarstw podczas, gdy zgromadzony materiał dowodowy nie odnosi się do takiej tezy w jakimkolwiek zakresie - organy obu instancji nie wskazały, jakie dowody miałyby świadczyć o tym, że to skarżący podejmował decyzje również w odniesieniu do gospodarstwa rolnego A. C., zaś w ocenie strony skarżącej takie dowody nie istnieją a uchybienie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uzasadnienie zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku,
6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na niedokładnym zbadaniu sprawy oraz niepełnym uzasadnieniu wyroku polegającym w szczególności na nieodniesieniu się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 121 § 1 w zw. z art. 210 § 1 pkt 4 O.p. poprzez naruszenie zasady działania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych polegające na utrzymaniu w mocy decyzji, w której nie podano podstawy prawnej jej wydania – skarżący ponownie wskazuje, że decyzja organu pierwszej instancji w ogóle nie wskazuje, jaki przepisy postępowania a także jakie przepisy materialne zostały zastosowane przez organ, to z kolei uniemożliwia dokonanie pełnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji; należy uznać więc, że uchybienie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uzasadnienie zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku.
II. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwą wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie, tj.:
1. art. 15, art. 43 ust. 1 pkt 3, art. 96 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 99 ust. 12 u.p.t.u. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie, które było wynikiem naruszeń o charakterze procesowym wymienionych powyżej.
W związku z powyższym, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona wniosła również o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
2.2. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną strony skarżącej na podstawie art. 184 P.p.s.a. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
2.3. Na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. Przewodnicząca Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z dnia 13 listopada 2023 r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
3.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z kolei granice skargi kasacyjnej wyznaczają przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu tych przepisów określonego aktu prawnego, które w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone oraz wyjaśnienie w uzasadnieniu, na czym naruszenie to polegało. Naczelny Sąd Administracyjny nie może w jakimkolwiek zakresie rekonstruować lub uzupełniać podstaw kasacyjnych przytoczonych przez wnoszącego skargę kasacyjną, nawet, jeżeli są one oczywiście nieadekwatne do wywiedzionych twierdzeń i zarzutów.
3.2. Wskazanie reguł, którym odpowiadać powinna skarga kasacyjna, jest istotne z tego względu, że podstawy kasacyjne przytoczone w skardze kasacyjnej są uzasadnione nader lakonicznie, w sposób nieodnoszący się do konkretnych zarzutów i niewskazujący w czym skarżąca strona upatruje naruszenia wskazanych w zarzutach przepisów.
Z uwagi na brak jakiegokolwiek uzasadnienia nie ma zatem podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. w zw. z art. 240 §1 pkt 5 O.p. w zw. z art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 O.p. a także art. 121 O.p., gdyż ze skargi nie wynika w jaki sposób przepisy te zostały zdaniem skarżącego naruszone w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji oraz postępowaniu podatkowym.
3.3. Z tych samych względów niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 P.p.s.a. poprzez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy podatkowe w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.
3.4. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż wbrew treści tego zarzutu Sąd pierwszej instancji w sposób bardzo wyczerpujący wskazał w sporządzanym uzasadnieniu, z jakich względów, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, podzielił zasadność ustaleń organów podatkowych, że w okresie objętym postępowaniem podatkowym skarżący oraz jego żona nie prowadzili dwóch odrębnych gospodarstw rolnych.
W istocie w ramach tego zarzutu, podobnie jak i zarzutu naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 187 § 1, art. 122 i art. 191 O.p. strona kwestionuje prawidłowość oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, gdyż jej zdaniem "ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w okresie objętym postępowaniem podatkowym skarżący oraz jego żona prowadzili dwa różne gospodarstwa rolne, na co wskazują w szczególności nadane przez ARiMR odrębne numery identyfikacyjne, położenie pieczarkarni (są one usytuowane na oddzielnych działkach, nie sąsiadujących ze sobą), użytkowanie w każdej pieczarkarni innego sprzętu, zawarcie przez A. C. umowy z 28 kwietnia 2016 r. ze Spółdzielnią "G.", której przedmiotem było określenie zasad współpracy pomiędzy A. C. a drugą stroną w zakresie dostaw oraz sprzedaży pieczarek wyprodukowanych w gospodarstwie rolnym A. C.".
3.5. Skarżący pomija jednak, że szczególnie istotne dla oceny okoliczności tej sprawy były stwierdzenia zawarte w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 24 marca 2022 r. w sprawie C-697/20, w którym wskazano, że oceniając przesłankę samodzielności odrębnego prowadzenia działalności gospodarczej w ramach gospodarstwa rolnego przez każdego z małżonków należy mieć w szczególności na uwadze okoliczność, czy małżonkowie osobno zarządzają środkami przeznaczonymi do prowadzenia hodowli, gdyż hodowle te powinny być odrębne z ekonomicznego, finansowego i organizacyjnego punktu widzenia. Dlatego też Sąd trafnie uznał, że kluczowe dla rozstrzygnięcia tej sprawy było ustalenie, czy skarżący i jego żona prowadzą dwa odrębne, niezależne od siebie gospodarstwa rolne z ekonomicznego, finansowego i organizacyjnego punktu widzenia, czy też jednak jest tak, jak twierdzi organ, że posiadane gospodarstwo rolne, pomimo ustanowionego ustroju rozdzielności majątkowej, pozostaje w istocie jedną całością, zaś małżonkowie nie prowadzą działalności w sposób samodzielny.
3.6. Oceniając zatem w tym aspekcie sporne zagadnienie Sąd uznał, że przesądzające znaczenie dla niniejszej sprawy ma po pierwsze to, że firma kupująca pieczarki od A. C. płatności wynikających z wystawionych na nią faktur VAT-RR dokonywała na rachunek bankowy skarżącego, który nie upoważnił innych osób do korzystania z ww. rachunku bankowego. Oznacza to, że jedynym dysponentem środków pieniężnych uzyskanych z tej sprzedaży był skarżący. A. C. nie miała zatem również możliwości dokonywania przelewów z ww. rachunku, nie mogła więc za jego pośrednictwem regulować żadnych zobowiązań. Nie mogła również sprawdzić stanu środków na rachunku w celu stwierdzenia, czy kontrahenci dokonali zapłaty za wystawione przez nią faktury VAT-RR. Zasadnie w tej sytuacji Sąd uznał, że brak dostępu do rachunku bankowego, na którym znajdują się wszystkie środki finansowe związane z działalnością gospodarczą wyklucza samodzielne prowadzenie takiej działalności. Nie sposób bowiem prowadzić działalność bez niezależności finansowej.
3.7. Skoro w sprawie tej w sposób niepodważony ustalono, że małżonka skarżącego nie miała odnośnie wykazywanej przez siebie sprzedaży samodzielności finansowej, gdyż nie miała możliwości dysponowania i zarządzania środkami pieniężnymi pozyskanymi z tej sprzedaży, nie ma podstaw do zakwestionowania oceny, że nie prowadziła ona odrębnego od skarżącego gospodarstwa rolnego.
3.8. W skardze kasacyjnej strona skarżąca w ogóle nie odniosła się do tego najistotniejszego elementu dokonanej w tej sprawie oceny, decydującej o rozstrzygnięciu tej sprawy na niekorzyść skarżącego, skupiając się na wskazaniu okoliczności, które nie mają tak istotnego dla tej oceny waloru. Byłyby one ważne, gdyby skarżący podważył prawidłowość ustalenia co do braku samodzielności finansowej małżonki w zakresie realizowanej przez nią sprzedaży.
3.9. Z powyższych względów nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 187 § 1, art. 122 i art. 191 O.p.
3.10. Brak również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 210 § 1 pkt 4 O.p., gdyż wbrew twierdzeniu skarżącego uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone w sposób prawidłowy, umożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku i tym samym nienaruszający zasady działania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
3.11. Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. "poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci faktur dokumentujących nabycie przez A. C. na potrzeby prowadzonego przez siebie odrębnego gospodarstwa rolnego towarów i usług w okresie od stycznia do lutego 2017 r.,tj. usług transportowych, podłoża do uprawy pieczarek, usługi rachunkowej oraz faktury korygującej uwzględniającej złożoną przez A. C. reklamację, w sytuacji, w której było to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących stanu faktycznego sprawy i nie spowodowałoby nadmiernego przedłużenia postępowania".
Sąd pierwszej instancji bowiem obszernie i trafnie w uzasadnieniu wyroku przedstawił przyczyny odmowy przeprowadzenia dowodu z przedłożonych Sądowi dokumentów stwierdzając, że przede wszystkim wniosek dowodowy zawierający kilkadziesiąt stron dokumentacji, złożony na etapie postępowania sądowego na krótko przed dniem rozprawy, bez wątpienia prowadziłby do nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a ponadto przedłożone faktury, nawet gdyby były prawidłowe pod względem formalnym (czego Sąd nie może zweryfikować w postępowaniu sądowym), to nadal nie podważają ustaleń w sprawie w zakresie tego, że choć żona skarżącego wystawiała faktury - i jak zdaje się wynikać z niektórych dokumentów przedłożonych do akt sądowych - faktury wystawiano dla niej, to jednak nie prowadziła działalności w sposób odrębny i samodzielny, z uwagi na niespełnienie przesłanki niezależności finansowej tej działalności.
3.12. W sytuacji niepodważenia w sposób skuteczny prawidłowości poczynionych w tej sprawie ustaleń faktycznych wskazujących, że żona skarżącego nie prowadziła odrębnej od niego działalności rolniczej, nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 15, art. 43 ust. 1 pkt 3, art. 96 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 99 ust. 12 u.p.t.u.
3.13. W świetle powyższego skargę kasacyjną należało na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalić.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
Adam Nita Małgorzata Niezgódka – Medek Janusz Zubrzycki
Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI