I FSK 1986/19

Naczelny Sąd Administracyjny2022-12-02
NSApodatkoweWysokansa
doręczeniezwrotne potwierdzenie odbioruawizoprzywrócenie terminubraki formalneodwołanieOrdynacja podatkowapostępowanie podatkoweskarga kasacyjnaNSA

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że kwestia skuteczności doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania wymaga ponownego zbadania, a oświadczenie listonosza nie może zastąpić oficjalnej reklamacji pocztowej.

Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji podatkowej. WSA uchylił postanowienie organu, uznając, że doręczenie wezwania nie było skuteczne z powodu nieprawidłowości w procedurze doręczenia przez listonosza. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że oświadczenie listonosza nie jest wystarczającym dowodem do podważenia domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, a strona powinna była wszcząć postępowanie reklamacyjne.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Szczecinie, który uchylił postanowienie organu odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Kluczową kwestią było ustalenie skuteczności doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych, które zostało dwukrotnie awizowane, ale nieodebrane przez stronę. WSA uznał doręczenie za nieskuteczne, opierając się m.in. na oświadczeniu listonosza wskazującym na błędy w procedurze doręczenia. NSA uchylił wyrok WSA, podkreślając, że zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości. Sąd uznał, że oświadczenie listonosza, jako dokument prywatny, nie może podważyć domniemania zawartego w dokumencie urzędowym, a strona powinna była wszcząć oficjalne postępowanie reklamacyjne u operatora pocztowego, zamiast polegać na prywatnym oświadczeniu. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając skargę kasacyjną organu za zasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, oświadczenie listonosza jako dokument prywatny nie może podważyć domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego (zwrotnego potwierdzenia odbioru), jeśli nie zostało poparte oficjalną reklamacją u operatora pocztowego.

Uzasadnienie

Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości. Podważenie go wymaga oficjalnej reklamacji u operatora pocztowego. Prywatne oświadczenie listonosza, bez takiego trybu, nie jest wystarczającym dowodem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

Ordynacja podatkowa art. 150

Ordynacja podatkowa

Dotyczy fikcji prawnej doręczenia w przypadku niepodjęcia przesyłki po awizowaniu.

Ordynacja podatkowa art. 162 § 2

Ordynacja podatkowa

Określa 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Ordynacja podatkowa art. 194 § 1

Ordynacja podatkowa

Dokumenty urzędowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia orzeczenia sądu niższej instancji w przypadku naruszenia przepisów.

p.p.s.a. art. 185 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Pomocnicze

Ordynacja podatkowa art. 169 § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia w przypadku niewypełnienia warunków.

Ordynacja podatkowa art. 194 § 3

Ordynacja podatkowa

Przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa granice rozpoznania sprawy przez NSA.

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 2 § 3

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości. Oświadczenie listonosza jako dokument prywatny nie może podważyć domniemania zawartego w dokumencie urzędowym bez oficjalnej reklamacji pocztowej. Strona powinna była wszcząć postępowanie reklamacyjne w celu wykazania nieprawidłowości w doręczeniu.

Odrzucone argumenty

WSA błędnie uznał doręczenie za nieskuteczne na podstawie oświadczenia listonosza. Organ nie naruszył przepisów postępowania, prawidłowo stosując fikcję doręczenia.

Godne uwagi sformułowania

zwrotne potwierdzenie odbioru korzysta z domniemania prawdziwości nie można jednak treści dokumentu urzędowego podważać za pomocą dokumentu prywatnego, którego prawdziwość i rzetelność nie została niczym potwierdzona powinna niezwłocznie wszcząć w tym zakresie odpowiednie postępowanie reklamacyjne, zamiast pozyskiwania poza jakimkolwiek trybem prywatnego dokumentu

Skład orzekający

Marek Olejnik

przewodniczący

Danuta Oleś

sprawozdawca

Agnieszka Jakimowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii dowodowej wartości zwrotnego potwierdzenia odbioru i konieczności wszczęcia procedury reklamacyjnej w przypadku kwestionowania doręczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procedury doręczeń pocztowych w postępowaniu podatkowym i administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu skuteczności doręczeń i dowodów w postępowaniu administracyjnym, z praktycznym wskazaniem, jak należy postępować, gdy kwestionuje się doręczenie.

Oświadczenie listonosza nie wystarczy: NSA wyjaśnia, jak skutecznie podważyć doręczenie pisma urzędowego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1986/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Jakimowicz
Danuta Oleś /sprawozdawca/
Marek Olejnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Sz 115/19 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2019-06-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 150, art. 162 par. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Marek Olejnik, Sędzia NSA Danuta Oleś (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz, po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 115/19 w sprawie ze skargi D.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 7 grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2) zasądza od D.Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 18 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 115/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone przez D.Z. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 7 grudnia 2018 r. wraz z poprzedzającym je postanowieniem tego organu działającego w pierwszej instancji w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania.
Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, iż 19 marca 2018 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie wpłynęło odwołanie D.Z. (dalej: "strona" lub "skarżący") od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 2 lutego 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2014 r. W piśmie z tego samego dnia strona poinformowała organ pierwszej instancji o wypowiedzeniu pełnomocnictwa radcy prawemu M.G. oraz o zwolnieniu go z działania na jej rzecz przez okres dwóch tygodni od wypowiedzenia pełnomocnictwa.
Z uwagi na stwierdzone braki formalne ww. odwołania, pismem z 18 maja 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie wezwał stronę do uzupełnienia odwołania w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego wezwania z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku będzie skutkowało pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia stosownie do art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz.800, dalej: "Ordynacja podatkowa"). Przesyłka zawierająca ww. wezwanie, jak wynika z umieszczonych na niej adnotacjach doręczyciela, została dwukrotnie awizowana, tj. 21 maja 2018 r. i 29 maja 2018 r. a następnie zwrócona do nadawcy z adnotacją: "zwrot nie podjęto w terminie".
Wobec braku uzupełnienia braków formalnych tego odwołania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie postanowieniem z 23 lipca 2018 r., pozostawił je bez rozpatrzenia. Postanowienie to, dwukrotnie awizowane, również nie zostało przez stronę odebrane.
W dniu 12 września 2018 r. w siedzibie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie, strona złożyła wniosek z 11 września 2018 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych ww. odwołania wraz z pełnomocnictwem i odwołaniem. W treści powyższego wniosku strona wskazała, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania przesłano na jej adres. W czasie wizyty w placówce Poczty Polskiej nr 18 w S. w sierpniu 2018 r., podczas odbierania innej przesyłki, strona dowiedziała się, że w systemie Poczty Polskiej widnieje jeszcze jedna przesyłka, która już tego dnia została odesłana do nadawcy - Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie. Po uzyskaniu tej informacji pełnomocnik strony udał się do tego organu w celu zapoznania się z aktami sprawy. Na miejscu ustalił, że poza nieodebraną przez stronę przesyłką z lipca 2018 r. w aktach sprawy jest jeszcze nieodebrana przesyłka z maja 2018 r. zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Strona wskazała, że odpowiedzialnym za doręczanie przesyłek na adres strony przy ul. [...] jest pracownik Poczty Polskiej J.K. Do wniosku dołączono równocześnie oświadczenie J.K. z 6 września 2018 r., w którym listonosz ten wskazał na sposób postępowania w celu doręczenia korespondencji w sytuacji niezastania adresata w domu pod ww. adresem. Z treści tego oświadczenia wynikało po pierwsze, że listonosz pozostawił pierwsze awizo ww. przesyłki w ogrodzeniu, ponieważ furtka była zamknięta a skrzynka pocztowa umiejscowiona jest na drzwiach wejściowych do budynku oddalonych około 5 metrów od ogrodzenia. Po drugie zaś, że awiz powtórnych listonosz nie doręczał pod wskazany adres.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie postanowieniem z 8 listopada 2018 r. odmówił stronie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania zostało stronie skutecznie doręczone 5 czerwca 2018 r. w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Ponadto organ uznał, że strona uchybiła, wynikającemu z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej 7-o dniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Jak bowiem wskazał organ 18 sierpnia 2018 r. pełnomocnik strony, podczas wizyty w siedzibie organu, dowiedział się o wystosowanym do strony ww. wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych odwołania jak i postanowieniu organu o pozostawieniu tego odwołania bez rozpatrzenia. Organ podatkowy podkreślił, że wniosek strony z 11 września 2018 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania został złożony osobiście w siedzibie organu 12 września 2018 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności organ uznał, że skoro strona nie spełniła warunku z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej i nie dochowała terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu zasadna jest odmowa przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania.
Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez stronę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie z 8 listopada 2018 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie strona zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że bieg terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu rozpoczął się w dniu, w którym skarżący dowiedział się o treści pisma, które nie zostało mu doręczone w wyniku niedopełnienia obowiązków przez listonosza, podczas gdy treść naruszonego przez organ przepisu wyraźnie wskazuje, iż podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, czym było powzięcie wiedzy przez stronę o przyczynie nieprawidłowego doręczenia mu przesyłki przez listonosza.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał skargę za zasadną. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że w pierwszej kolejności zasadnym okazało się rozważenie prawidłowości stanowiska organów w zakresie skuteczności doręczenia skarżącemu wezwania, albowiem w przypadku uznania, że doręczenie to nie było skuteczne uznać należy tym samym, że termin do uzupełnienia braków formalnych odwołania nie upłynął. Tym samym wniosek o jego przywrócenie zakwalifikować należało będzie jako bezprzedmiotowy.
Sąd za nieprawidłowe uznał stanowisko organów w zakresie przyjęcia, że wezwanie zostało doręczone skarżącemu skutecznie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, albowiem przyjęto je przedwcześnie, tj. bez wyjaśnienia niezbędnych dla prawidłowego procesu subsumpcji okoliczności stanu faktycznego sprawy.
W ocenie Sądu, brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie doręczenia skarżącemu wezwania z 18 maja 2018 r. nastąpiło z naruszeniem art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, a naruszenie to mogło doprowadzić do uchybienia art. 150 § 2, § 3 i § 4 oraz art. 162 § 1 tej ustawy. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z doręczeniem ww. wezwania nie pozwalało na ocenę prawidłowości doręczenia, a tym samym stwierdzenia, że doszło do uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie. Wyrok zaskarżył w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 144 § 1 pkt 1 oraz art. 148 § 1 i art. 150 § 1 pkt 1 - § 4 w związku z art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie przez WSA w Szczecinie, iż wezwanie z 18 maja 2018 r. do uzupełnienia braków formalnych odwołania nie zostało stronie doręczone skutecznie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej z upływem 4 czerwca 2018 r. bez wyjaśnienia niezbędnych okoliczności sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem doprowadziło do uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 7 grudnia 2018 r. oraz poprzedzającego je postanowienia z 8 listopada 2018 r., podczas gdy jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru wezwania, przesyłka była dwukrotnie awizowana, doręczyciel zawiadomił podatnika o miejscu pozostawienia pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru jednakże nie została podjęta przez skarżącego w terminie,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 150 i art. 194 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej przez błędne uznanie, iż przedłożony przez skarżącego dokument prywatny - pismo z 6 września 2018 r., podpisane przez J.K., może stanowić dowód przeciw dokumentom urzędowym tj. prawidłowo wystawionemu zwrotnemu poświadczeniu odbioru, korzystającemu z domniemania prawdziwości oraz wiarygodności twierdzeń w nim zawartych z którego wynikało, iż przesyłka została dwukrotnie prawidłowo awizowana 21 maja 2018 r. oraz 29 maja 2018 r., w sytuacji gdy strona nie zainicjowała oficjalnej procedury reklamacyjnej,
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 i art. 187 § 1, art. 150 § 2, § 3 i § 4 oraz art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie przez Sąd, iż organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy w związku z tym nakazanie organowi przeprowadzenie dowodów m.in. w postaci przesłuchania doręczyciela w charakterze świadka w celu potwierdzenia prawdziwości jego oświadczenia z 6 września 2018 r. czy uzyskania stosownych informacji od Poczty Polskiej podczas gdy zwrotne potwierdzenie odbioru wezwań z 18 maja 2018 r. nie zawiera żadnych nieprawidłowości, jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej stanowiło dowód tego, co zostało w nim stwierdzone, co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem prowadziło do uchylenia ww. postanowień,
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 122 i art. 187 § 1, art. 150 § 2, § 3, § 4 oraz art. 162 § 1 i § 2, art. 194 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, iż doszło do naruszenia powyższych przepisów, podczas gdy w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy organ nie naruszył wskazanych wyżej przepisów.
Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), w granicach wyznaczonych przez art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna organu podatkowego zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 7 grudnia 2018 r. wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania, przy czym zasadniczą kwestią sporną jest prawidłowość doręczenia skarżącemu pisma z 18 maja 2018 r. zawierającego wezwanie do uzupełnienia braków odwołania, pod rygorem pozostawienia tego odwołania bez rozpatrzenia.
W tym zakresie prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, iż z akt sprawy wynika, tj. z koperty i zwrotnego potwierdzenia odbioru, iż wezwanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 18 maja 2018 r. zostało przesłane na adres zamieszkania skarżącego [...]. Wezwanie to, pomimo dwukrotnego awizowania 21 maja 2018 r. oraz 29 maja 2018 r. nie zostało przez skarżącego odebrane i wróciło do nadawcy z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Ustawowy 14-dniowy termin przechowywania przesyłki w placówce pocztowej operatora pocztowego upłynął 4 czerwca 2018 r. i ta data w przekonaniu organu podatkowego winna wyznaczać dzień skutecznego doręczenia wezwania jak i wyznaczać początek biegu dniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych powyższego odwołania.
Jak zasadnie przy tym wskazał organ odwoławczy - i co zaakceptował Sąd pierwszej instancji - wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami, mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Zwrotne potwierdzenie odbioru korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż strona skarżąca w toku postępowania dotyczącego przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania wskazywała na nieprawidłowości w doręczeniu jej wezwania w tym zakresie. Twierdziła m.in., że korespondencja doręczana na adres jej zamieszkania, w przypadku nieobecności domowników, nie jest doręczana przez listonosza z zachowaniem wymogów art. 150 Ordynacji podatkowej. Wskazywała na okoliczności, z których wynikać miało, że w czasie próby dokonania doręczenia jej wezwania listonosz nie zastał nikogo z domowników. Zaprzeczała, aby w drzwiach mieszkania pozostawiono pierwsze awizo, a także faktowi drugiego awizowania przesyłki. Zdaniem skarżącego, wskazywane okoliczności zostały potwierdzone przez doręczyciela spornej przesyłki, pracownika Poczty Polskiej, w przedłożonym do sprawy oświadczeniu z 6 września 2018 r.
Z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, iż dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zgodnie z art. 194 § 2 tej ustawy, przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych przez inne jednostki, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania. Przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom wymienionym w tych przepisach (art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej potwierdzającym fakt i datę doręczenia, zgodnie z danymi umieszczonymi na tym dokumencie (por. wyroki NSA: z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1186/16; z 17 maja 2022 r., sygn. akt II FSK 686/20 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Na tej podstawie fakt doręczenia określonej osobie (w tym także zastępczego) i to w określonej dacie przesyłki korzysta z domniemań prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych, czyli wiarygodności. Skutkiem tego jest, iż organ podatkowy dokonując oceny okoliczności związanych z doręczeniem przesyłki nie może odrzucić co do zasady istnienia faktu jej doręczenia stwierdzonego w takim zwrotnym poświadczeniu odbioru. Co oczywiste istnieje możliwość przeprowadzania przeciwdowodu wobec domniemań wynikających z takiego dokumentu, jednak nie można tego dokonywać w całkowicie dowolny sposób. Jak przyjmuje się w judykaturze, takim przeciwdowodem może być reklamacja uzyskana od operatora pocztowego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe, który dokonywał określonego doręczenia (tak wyroki NSA: z 16 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 3421/14; z 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II FSK 504/21; z 24 marca 2022 r., sygn. akt I FSK 2128/18 - publ. CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie strona nie wystąpiła z reklamacją do operatora pocztowego, a w to miejsce przedstawiła pismo z 6 września 2018 r. zawierające oświadczenie listonosza J.K., w którym wskazał on na sposób postępowania w celu doręczenia korespondencji w sytuacji niezastania adresata w domu pod ww. adresem. Co istotne w sprawie, strona skarżąca sama twierdziła, że będąc w sierpniu 2018 r. w placówce Poczty Polskiej nr [...] i odbierając inną skierowaną do niej przesyłkę, dowiedziała się, że w systemie Poczty Polskiej widnieje jeszcze jedna przesyłka, która już tego dnia została odesłana do nadawcy, tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie. Skoro zatem strona skarżąca miała świadomość istnienia nieprawidłowości w doręczaniu jej przesyłek przez Pocztę Polską, to powinna niezwłocznie wszcząć w tym zakresie odpowiednie postępowanie reklamacyjne, zamiast pozyskiwania poza jakimkolwiek trybem prywatnego dokumentu.
Jak już wskazano powyżej nie ulega wątpliwości, że informacja (reklamacja) uzyskana od operatora pocztowego może być przeciwdowodem, o jakim mowa w art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, podlegającym ocenie na zasadzie art. 191 tej ustawy. Nie można jednak treści dokumentu urzędowego, korzystającego na podstawie art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej z domniemania prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych, podważać za pomocą dokumentu prywatnego, którego prawdziwość i rzetelność nie została niczym potwierdzona.
Rację ma autor skargi kasacyjnej twierdząc, iż skoro w niniejszej sprawie organ podatkowy dysponował prawidłowo wypełnionym i posiadającym niezbędne adnotacje zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłki zawierającej wezwanie z 18 maja 2018 r., to uprawniony był do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, co też w niniejszej sprawie uczynił.
Naczelny Sąd Administracyjny nie akceptuje tym samym stanowiska Sądu pierwszej instancji, który uznał, iż "oświadczenie, wbrew stanowisku organów, może stanowić dowód przeciwny w stosunku do znajdującego się w aktach ww. koperty i zwrotnego potwierdzenia odbioru doręczenia powyższego wezwania, pod warunkiem jednakże, że zostanie ono zweryfikowane przez organ" (str. 13 uzasadnienia wyroku").
Istotne jest przy tym, że ewentualne wykazanie w ramach postępowania reklamacyjnego nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki przez listonosza mogłoby skutkować jego odpowiedzialnością dyscyplinarną, natomiast składanie oświadczenia w tym zakresie - poza taką procedurą, w piśmie prywatnym - nie niesie takiego ryzyka, co może mieć wpływ na treść takiego oświadczenia.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny nie zaakceptował stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie doręczenia skarżącemu wezwania z 18 maja 2018 r. nastąpiło z naruszeniem art. 122 i art.187 § 1 Ordynacji podatkowej, co czyni zasadnymi zarzuty skargi kasacyjnej, w tym związane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 150 i art. 194 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej.
Ponownie rozpatrując sprawę Sąd pierwszej instancji uwzględni powyższą ocenę i dokona kontroli zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 8 listopada 2018 r. w zakresie zachowania przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z 2 lutego 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2014 r.
Uznając skargę kasacyjną organu podatkowego za zasadną, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.
Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA
Agnieszka Jakimowicz Marek Olejnik Danuta Oleś (spr.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI