I FSK 1377/19
Podsumowanie
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną podatnika w sprawie oszustwa karuzelowego VAT, potwierdzając prawidłowość ustaleń sądu niższej instancji dotyczących braku należytej staranności.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. K. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora IAS w L. w przedmiocie podatku VAT za sierpień 2013 r. Organy podatkowe uznały, że skarżący nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur, ponieważ nie dokumentowały one rzeczywistych transakcji, a skarżący brał udział w oszustwie podatkowym (karuzeli VAT). Sąd pierwszej instancji potwierdził te ustalenia, odrzucając zarzuty o naruszeniu przepisów postępowania. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, również oddalił ją, uznając zarzuty za bezzasadne i potwierdzając, że skarżący nie dochował należytej staranności.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. w sprawie podatku od towarów i usług za sierpień 2013 r. Organy podatkowe zakwestionowały prawo skarżącego do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony z faktur, uznając, że nie dokumentowały one rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a skarżący uczestniczył w oszustwie podatkowym typu karuzelowego. Sąd pierwszej instancji zgodził się z ustaleniami organów, wskazując na liczne nieprawidłowości w działalności skarżącego, takie jak brak weryfikacji dostawców, pozorny obraz działalności gospodarczej oraz nietypowe zachowania pracownicze. Skarżący zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków, co miało prowadzić do błędnych ustaleń faktycznych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że nie budziła ona zastrzeżeń. Sąd podkreślił, że zakres kontroli NSA jest ograniczony podstawami skargi kasacyjnej i że skarżący nie podważył kluczowych ustaleń dotyczących oszustwa karuzelowego. NSA uznał, że odmowa przeprowadzenia wnioskowanych dowodów była uzasadniona, gdyż okoliczności, na które miały one wskazywać, zostały już wystarczająco udowodnione innymi środkami. Sąd przypomniał również o standardach należytej staranności w działalności gospodarczej, które powinny uwzględniać profesjonalny charakter przedsiębiorcy i jego znajomość przepisów, a także o możliwości wykorzystania materiałów z innych postępowań, pod warunkiem zapewnienia stronie czynnego udziału. W konsekwencji, NSA uznał, że skarżący nie wykazał, aby naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, i oddalił skargę kasacyjną, zasądzając od skarżącego koszty postępowania.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie przepisów postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ okoliczności, na które miały wskazywać wnioskowane dowody, zostały już wystarczająco udowodnione innymi środkami, a skarżący nie wykazał wpływu odmowy przeprowadzenia dowodów na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że przeprowadzenie wnioskowanych dowodów było zbędne, gdyż istotne okoliczności zostały już ustalone na podstawie innych dowodów. Skarżący nie wykazał również, w jaki sposób odmowa przeprowadzenia dowodów wpłynęła na wynik sprawy, co jest wymogiem do uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
Ordynacja podatkowa art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis ten reguluje obowiązek uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, chyba że okoliczności są już wystarczająco stwierdzone innym dowodem. Sąd uznał, że odmowa przeprowadzenia dowodu była uzasadniona.
Pomocnicze
PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej.
PPSA art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
PPSA art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
PPSA art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
PPSA art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dotyczy obowiązku zapłaty podatku przez wystawcę faktury.
Ordynacja podatkowa art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy możliwości wykorzystania materiałów z innych postępowań.
Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy obowiązku organu zebrania materiału dowodowego.
Ordynacja podatkowa art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy swobodnej oceny dowodów.
Ordynacja podatkowa art. 123 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenia faktyczne poczynione w oparciu o dowody zgromadzone w innych postępowaniach podatkowych.
Godne uwagi sformułowania
skarżący nie miał prawa do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT [...] ponieważ faktury te nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych skarżący brał udział w oszustwie podatkowym firma skarżącego 'obracając' telefonami [...] w sierpniu 2013 r. nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej skarżący tworzył pozorny obraz takiej działalności charakterystyczne dla obrotu karuzelowego cechy potwierdzały, że skarżący nie podjął działań, jakie pozostawały w granicach jego możliwości, by uniknąć udziału w transakcjach noszących charakter oszustwa podatkowego i miał świadomość uczestnictwa w takich transakcjach ocena należytej staranności działania podatnika nie odbywa się według jednego, z góry ustalonego wzorca. Ocena ta musi być zindywidualizowana i nawiązywać do konkretnych okoliczności rozpatrywanej sprawy zachowaniu dobrej wiary nie może świadczyć zachowanie jedynie zewnętrznych pozorów staranności
Skład orzekający
Ryszard Pęk
przewodniczący sprawozdawca
Marek Zirk-Sadowski
członek
Agnieszka Jakimowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia należytej staranności w kontekście oszustw karuzelowych VAT, dopuszczalność wykorzystania dowodów z innych postępowań, zasady postępowania dowodowego w sprawach podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego oszustwa karuzelowego z 2013 roku, ale ogólne zasady dotyczące należytej staranności i postępowania dowodowego mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy oszustwa karuzelowego VAT, co jest tematem zawsze aktualnym i budzącym zainteresowanie ze względu na jego złożoność i konsekwencje finansowe. Analiza należytej staranności podatnika jest kluczowa dla wielu przedsiębiorców.
“Jak uniknąć pułapki karuzeli VAT? NSA wyjaśnia, co oznacza 'należyta staranność' w transakcjach handlowych.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I FSK 1377/19 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-10-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-07-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Agnieszka Jakimowicz Marek Zirk-Sadowski Ryszard Pęk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Lu 895/18 - Wyrok WSA w Lublinie z 2019-03-20 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 749 art. 188 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 895/18 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia 28 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2013 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. kwotę 2000 (dwa tysiące) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. 1.1. Wyrokiem z 20 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 895/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę M. K. (dalej skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z 28 września 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2013 r. 2. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. 2.1. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku ustalił, że decyzją 28 września 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. (dalej organ drugiej instancji) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej organ pierwszej instancji) z 30 stycznia 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2013 r. określającą skarżącemu za ten miesiąc kwotę zwrotu różnicy podatku na rachunek bankowy. W uzasadnieniu powyższych decyzji organy podatkowe przyjęły, że skarżący nie miał prawa do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych przez B. sp. z o.o. z siedzibą w W. i A. sp. z o.o. z siedzibą w B., ponieważ faktury te nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, tj. nabycia przez skarżącego telefonów [...]. Ponadto przyjęto, że skarżący nie był uprawniony do zastosowania stawki podatku od towarów i usług w wysokości 0% do sprzedaży [....] na rzecz podróżnych, gdyż osoby, których dane widniały na dokumentach TAX FREE, nie zakupiły towarów w nich wymienionych, jak również nie występowały o zwrot podatku i takiego zwrotu nie otrzymały. Również faktury VAT wystawione na rzecz P. z siedzibą w W. i I. sp. z o.o. z siedzibą w W. nie dokumentowały odpłatnej dostawy towaru. 2.2. W ocenie Sądu pierwszej instancji prawidłowe były ustalenia będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji, w których szczegółowo przedstawiono schemat łańcucha dostaw z udziałem skarżącego, rolę poszczególnych podmiotów, oraz cechy charakterystyczne dla oszustwa karuzelowego oraz ustalono, że skarżący brał udział w oszustwie podatkowym. Podstawą tych ustaleń były między innymi wydane wobec podmiotów uczestniczących w karuzeli podatkowej decyzje określające na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., poz. 1054 ze zm., dalej ustawa o VAT). 2.3. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego prawidłowo ustalono, że firma skarżącego "obracając" telefonami [....] w sierpniu 2013 r. nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej. Skarżący tworzył pozorny obraz takiej działalności, co wynikało z zeznań złożonych przez jego pracowników, zatrudnionych zarówno przy sprzedaży towarów, jak również w obu magazynach oraz w komórce księgowości. Z zeznań tych wynikał odmienny sposób postępowania z telefonami komórkowym w zakresie spornych transakcji. Pozostałe towary (wśród, których były również telefony) w inny sposób zamawiano, przyjmowano na stan magazynowy i w inny sposób wprowadzano do systemu faktury. Również w inny sposób były dostarczane do skarżącego. Trafnie – jak podkreślił Sąd pierwszej instancji – przyjęły, że za ustaleniami będącymi podstawą wydania zaskarżonej decyzji przemawiały także inne okoliczności, takie jak: nagły wzrost obrotów telefonami komórkowymi (również w stosunku do miesiąca poprzedzającego – lipca, kiedy to rozpoczęto handel tymi artykułami), brak zamówień telefonów przez skarżącego i pisemnych umów z dostawcami, którzy nie zostali efektywnie zweryfikowani co do ich wiarygodności przy znacznych, jak na firmę skarżącego zamówieniach telefonów, których źródło pochodzenia również nie zostało przez skarżącego zweryfikowane, wynikających z nich płatności, dokonywanych w formie przedpłat. Ponadto doświadczenie życiowe wskazuje, że w rzeczywistości gospodarczej przedsiębiorca prowadzący firmę o obrotach rzędu kilku milionów złotych miesięcznie i zatrudniający wielu pracowników, nie pozostawia jej prowadzenia pracownikom, by samemu zatrudnić się na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem 1.600 zł miesięcznie w spółce prowadzonej przez żonę i sprzedawać, jako pracownik tej spółki, telefony wcześniej tej spółce sprzedane w ramach własnej działalności gospodarczej. 2.4. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że charakterystyczne dla obrotu karuzelowego cechy potwierdzały, że skarżący nie podjął działań, jakie pozostawały w granicach jego możliwości, by uniknąć udziału w transakcjach noszących charakter oszustwa podatkowego i miał świadomość uczestnictwa w takich transakcjach. Potwierdzały to także zeznania skarżącego, który był świadomy ryzyka przeprowadzania transakcji gospodarczych polegających na obrocie telefonami [...]. 2.5. Bezzasadny w ocenie Sądu pierwszej instancji był zarzut naruszenia w postępowaniu podatkowym art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej Ordynacja podatkowa), przez pominięcie dowodu z przesłuchania [....] na okoliczność wskazane we wniosku dowodowym. Okoliczności bowiem na rzecz jakich miały być przeprowadzone te dowody, tj. związane z nawiązaniem kontaktów z dostawcami telefonów, ustalaniem wzajemnych relacji i podjętych przez skarżącego działań mających na celu weryfikację dostawców i weryfikacją źródeł pochodzenia nabywanych towarów, ustalone zostały w postępowaniu podatkowym m.in. na podstawie zeznań skarżącego. Z tego względu przeprowadzanie dowodów na okoliczność należytej staranności zachowanej przez skarżącego przy nabywaniu towarów w świetle art. 188 Ordynacji podatkowej było, zdaniem Sądu, zbędne. Okoliczność ta bowiem stwierdzona została wystarczająco innymi dowodami. 2.6. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie znajdowało odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym zarzut, że ustalenia w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją dokonywane były głównie w oparciu o materiały dotyczące innych postępowań. Organ pierwszej instancji samodzielnie zgromadził obszerny materiał dowodowy, w tym rejestry zakupów i sprzedaży, faktury wykazujące nabycie telefonów [...] i ich zbycie, paragony fiskalne wraz z dokumentami TAX FREE dokumentujące sprzedaż telefonów podróżnym, informacje Straży Granicznej dotyczące przekroczeń granicy państwowej przez podróżnych. Sąd pierwszej instancji przytoczył zasadnicze twierdzenia pracowników skarżącego oraz wskazał na dowody z przesłuchania skarżącego i pracowników jego firmy (które odbywały się z jego udziałem). Zbędne było przeprowadzanie wnioskowanych przez skarżącego dowodów na okoliczność przebiegu transakcji dokonywanych przez niego w sierpniu 2013 r., w tym nabywania telefonów. Okoliczności te ustalane były w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją zarówno na podstawie wyżej wymienionych dokumentów pobranych od skarżącego, jak również na podstawie zeznań jego jak i zeznań jego pracowników opisanych wyżej. 3. Skarga kasacyjna 3.1. Od powyższego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. 3.2. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 3.2.1. art. 188 Ordynacji podatkowej w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy organ, którego rozstrzygnięcie merytoryczne było przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w postaci braku uwzględnienia żądania strony co do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków B. S. oraz P. N. na okoliczności wskazane w odwołaniu, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, albowiem spowodowało błędne ustalenia faktyczne w zakresie należytej staranności przy nabywaniu towarów w okresie objętym postępowaniem podatkowym, które zostały usankcjonowane przez Sąd pierwszej instancji na skutek nieuchylenia zaskarżonej decyzji, 3.2.2. art. 188 Ordynacji podatkowej w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na nieuchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy organ, którego rozstrzygnięcie merytoryczne było przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w postaci braku uwzględnienia żądania co do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków K. N. oraz A. D. na okoliczności wskazane w piśmie skarżącego z 26 czerwca 2018 r., co miało istotny wpływ na wynik postępowania, albowiem spowodowało błędne ustalenia faktyczne organu drugiej instancji w zakresie należytej staranności przy nabywaniu towarów w okresie objętym postępowaniem podatkowym, które zostały usankcjonowane przez Sąd pierwszej instancji na skutek nieuchylenia zaskarżonej decyzji. 3.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów według norm przepisanych. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach wyznaczonych zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) stwierdził, że skarga kasacyjna jest pozbawiona uzasadnionych podstaw. Wbrew bowiem podniesionym zarzutom przyjęta przez Sąd pierwszej instancji ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie budziła żadnych zastrzeżeń. 4.2. W nawiązaniu do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, trzeba przypomnieć, że wynikające z art. 183 § 1 zdanie pierwsze ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej oznacza, że zakres kontroli dokonywanej przez ten Sąd określa autor skargi kasacyjnej wskazując naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie może samodzielnie uzupełnić skargi kasacyjnej ani o przepisy, których w niej nie wskazano jako naruszone, ani o argumenty służące uzasadnieniu zarzutów. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie może zakwestionować ustaleń i ocen przyjętych w zaskarżonym wyroku w odniesieniu do zagadnień, które w skardze kasacyjnej zostały pominięte. 4.3. Powyższa uwaga o charakterze porządkującym była konieczna z uwagi na to, że w skardze kasacyjnej nie podważono zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji, tj. że faktury VAT dotyczące nabycia telefonów [...] oraz ich odsprzedaży z zastosowaniem procedury TAX FREE nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu transakcji gospodarczych. Zarzuty skargi kasacyjnej zmierzały natomiast wyłącznie do podważenia ustalenia o świadomym udziale skarżącego w ujawnionych oszustwach podatkowych i braku dochowania przez niego należytej staranności w dobrze kontrahenta. Było to w ocenie skarżącego "(...) wynikiem nieuwzględnienia składanych wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków [....]". Zauważyć należy, że w skardze kasacyjnej – poza zarzutem naruszenia art. 188 Ordynacji podatkowej – nie sformułowano innych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w tym zwłaszcza art. 181, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowych, odnoszących się do prawidłowości ustaleń faktycznych i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Uwaga ta jest o tyle istotna, że brak w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia tych przepisów, w tym zwłaszcza art. 181 Ordynacji podatkowych powodował, że poza granicami sprawy rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, pozostawała argumentacja przedstawiona na str. 4 – 5 uzasadnienia skargi kasacyjnej, w której zarzucono, że "organ I instancji poczynił ustalenia faktyczne w oparciu o dowody zgromadzone w innych postępowaniach podatkowych". Argumentacja ta była w istocie w dużej mierze były powtórzeniem zarzutów sformułowanych w skardze do Sądu pierwszej instancji, do których to zarzutów i argumentacji przytoczonej na ich poparcie Sąd ten odniósł się bardzo szczegółowo i obszernie w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, poza polemiką ze stanowiskiem Sądu zaprezentowanym w zaskarżonym wyroku, brak było rzeczowej argumentacji i odniesienia się do kluczowych ustaleń dokonanych przez organy podatkowe i zaaprobowanych przez Sąd pierwszej instancji dotyczących świadomego udziału skarżącego w przestępstwie karuzelowym. 4.4. W odpowiedzi na zarzut, że ustalenia faktyczne poczyniono w oparciu o dowody zgromadzone w innych postępowaniach podatkowych, można tylko odnotować, że możliwość wykorzystania materiałów zebranych w innych postępowaniach wynika nie tylko z art. 181 Ordynacji podatkowej ale także potwierdził to Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 17 grudnia 2015 r. w sprawie C-419/14. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał wyjaśnił, że dopuszczalne jest wykorzystanie materiałów zebranych w innych postępowaniach, pod warunkiem, że podatnik miał w ramach postępowania administracyjnego możliwość uzyskania dostępu do tych dowodów i wyrażenia swego stanowiska w ich przedmiocie. W przypadku dowodów uzyskanych bez udziału strony (przez włączenie do akt sprawy protokołów przesłuchań z innych postępowań) zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej) – a więc i prawo strony do obrony jej stanowiska – realizowana jest poprzez zaznajomienie strony z tymi dowodami i umożliwienie jej wypowiedzenia się w ich zakresie i przedstawienie kontrdowodów. Powyższe prawo zostało zagwarantowane skarżącemu w niniejszym postępowaniu. Dlatego chybiony był podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przez dołączenie do akt sprawy materiału dowodowego z postępowań, w których skarżący nie był stroną. 4.5. Chybiona była także argumentacja skarżącego podniesiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w której wywodził, że "przeważająca część materiału dowodowego, na którym organy oparły swoje rozstrzygnięcia pochodzi z innych postępowań, nie dotyczących podatnika". Organ podatkowy wprawdzie włączył w poczet materiału dowodowego decyzje podatkowe wydane wobec kontrahentów skarżącego, jednakże nie były to dowody kluczowe dla poczynionych ustaleń. W skardze kasacyjnej nie podważono bowiem ustaleń o "obrocie karuzelowym" telefonami [....]. 4.6. Oceniając natomiast jedyny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 188 Ordynacji podatkowej, podkreślić należy, że zgodnie z jego treścią żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Jednakże skorzystanie przez stronę postępowania z prawa inicjatywy dowodowej i zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje konieczności uwzględnienia tych wniosków. Organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody zebrane w toku postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1313/08 – treść orzeczenia dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA. Postępowanie dowodowe nie stanowi bowiem celu samego w sobie, a gromadzenie materiału dowodowego nie może polegać na zbieraniu wszelkich informacji dotyczących zjawisk i zdarzeń. Innymi słowy, odmowa przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu jest dopuszczalna wówczas, gdy brak jest możliwości przyczynienia się danej czynności dowodowej do wyjaśnienia sprawy, albo też dana okoliczność w sposób niebudzący wątpliwości została już udowodniona. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja miała miejsce w realiach niniejszej sprawy, gdzie okoliczności na poczet jakich zostały składane przez skarżącego wnioski dowodowe wynikały jednoznacznie ze zgromadzonego już materiału dowodowego. Nadmienić również należy, że autor skargi kasacyjnej nie wykazał wpływu, jaki miała odmowa realizacji wniosków dowodowych na wynik sprawy, co jest niezbędne w świetle brzmienia art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 2 ustawy – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 4.7. W nawiązaniu do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odnotować należy, że ocena należytej staranności działania podatnika nie odbywa się według jednego, z góry ustalonego wzorca. Ocena ta musi być zindywidualizowana i nawiązywać do konkretnych okoliczności rozpatrywanej sprawy, co jednoznacznie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 sierpnia 2018 r., I FSK 1889/16 – CBOSA). Standard "należytej staranności" powinien uwzględniać profesjonalny charakter działalności przedsiębiorcy (wynikający z zawodowego sposobu prowadzenia aktywności), a także zakładać znajomość obowiązujących regulacji, świadomość skutków podejmowanych czynności, odpowiedni nadzór nad osobami i procesami zarządczymi w przedsiębiorstwie i odpowiedzialność za ich funkcjonowanie (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2018 r., sygn. akt I FSK 842/18 – CBOSA). Tytułem przykładu wskazać także można, że w judykaturze zwrócono uwagę na to, że zachowaniu dobrej wiary nie może świadczyć zachowanie jedynie zewnętrznych pozorów staranności, w szczególności regulowanie zapłaty za pomocą rachunku bankowego, czy poprzestanie na sprawdzeniu kontrahentów w bazach danych i rejestrach w sytuacji, gdy okoliczności dostaw wskazują na istnienie wątpliwości co do ich rzetelności (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2019 r., sygn. akt I FSK 1289/19 – CBOSA). O braku przezorności i staranności kupieckiej może wskazywać w szczególności takie zachowanie jak odstąpienie od zawarcia pisemnej umowy o współpracę, czy brak dbałości o jakąkolwiek (poza fakturami) dokumentację potwierdzającą poszczególne dostawy przy dokonywaniu regularnych transakcji o stosunkowo wysokich wartościach (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego NSA z 3 września 2019 r., sygn. akt I FSK 1186/17 – CBOSA). 4.8. Ponieważ przyjęta przez Sąd pierwszej instancji obszernie uzasadniona ocena ustaleń faktycznych dotyczących niepodjęcia przez skarżącego niezbędnych działań, które by mu pozwoliły na uniknięcie uwikłania w transakcje oszukańcze poprzez nabywanie towarów z niezweryfikowanego źródła od dostawców działających w ramach transakcji o charakterze karuzeli podatkowej, odpowiadała podanym wyżej kryteriom, zasadnie Sąd ten przyjął, że zarzut naruszenia art. 188 Ordynacji podatkowej nie dawał podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Prawidłowa była bowiem ocena, że skarżący sam podejmował działania tworzące nieprawdziwy obraz jego działalności w zakresie handlu telefonami komórkowymi, na co jednoznacznie wskazywały ustalenia dotyczące zarówno sprzedaży telefonów na rzecz podróżnych w ramach procedury TAX FREE, jak również sprzedaży telefonów na rzecz P. i I. Sp. z o.o. 4.9. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna była pozbawiona uzasadnionych podstaw i na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. 4.10. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 oraz art. 207 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając fakt, że w tożsamych sprawach rozpatrywanych na rozprawie 25 października 2023 r., dotyczących identycznego stanu faktycznego i prawnego, choć innych okresów rozliczeniowych w podatku od towarów i usług, sformułowane zostały tożsame lub podobne zarzuty skarg kasacyjnych i w konsekwencji odpowiedzi na nie również były identyczne. Z tych względów – mając na uwadze jednostkowy nakład pracy pełnomocnika organu drugiej instancji w każdej ze spraw – Naczelny Sąd Administracyjny przyznał na rzecz organu drugiej instancji zwrot kosztów postępowania w postaci wynagrodzenia pełnomocnika, zasądzając kwotę 2.000 zł z kwoty 3.600 zł należnej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Marek Zirk - Sadowski Ryszard Pęk Agnieszka Jakimowicz sędzia NSA sędzia NSA sędzia del. WSA ----------------------- 1
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę