I FSK 1976/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-12
NSApodatkoweWysokansa
VATprzedawnieniefakturyprawo do odliczeniapostępowanie karne skarbowekontrola podatkowaustalenia faktyczneinterpretacja przepisówskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą podatku VAT za 2013 rok, potwierdzając, że faktury dokumentujące usługi transportowe były fikcyjne, a postępowanie karne skarbowe nie miało na celu obejścia przedawnienia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej W. K. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił jego skargi na decyzje Dyrektora IAS w Rzeszowie dotyczące podatku VAT za styczeń-kwiecień 2013 r. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów o przedawnieniu zobowiązań podatkowych oraz o prawie do odliczenia VAT. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że faktury wystawione przez L. T. nie dokumentowały rzeczywistych transakcji, a wszczęcie postępowania karnego skarbowego było uzasadnione i nie miało na celu obejścia terminu przedawnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił skargi skarżącego na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczące podatku od towarów i usług za okres styczeń-kwiecień 2013 r. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym przepisów o przedawnieniu zobowiązań podatkowych (art. 70 § 6 pkt 1 O.p.) oraz przepisów dotyczących prawa do odliczenia VAT (art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT). Kwestionował również naruszenia przepisów postępowania. NSA, po rozpoznaniu sprawy, oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące przedawnienia nie są zasadne, ponieważ wszczęcie postępowania karnego skarbowego było konsekwencją ustaleń kontroli podatkowej i nie miało instrumentalnego charakteru. Sąd podkreślił, że uchwała NSA I FPS 1/21, na którą powoływał się skarżący, została podjęta po wydaniu decyzji w tej sprawie, co uniemożliwiło organowi drugiej instancji jej zastosowanie. Ponadto, NSA potwierdził ustalenia faktyczne dotyczące fikcyjności faktur wystawionych przez L. T., uznając, że usługi transportowe w nich wykazane nie zostały wykonane. Sąd odwołał się do wiążącej oceny prawnej zawartej w wyroku II FSK 160/21, która również dotyczyła tych samych faktur i stwierdzała ich fikcyjność. W związku z tym, odmowa prawa do odliczenia VAT naliczonego z tych faktur została uznana za prawidłową. Ostatecznie, skarga kasacyjna została oddalona, a skarżący został obciążony kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wszczęcie postępowania karnego skarbowego było konsekwencją wcześniejszych kontroli i postępowań podatkowych, opartych na uzasadnionych podstawach faktycznych, a nie miało instrumentalnego charakteru w celu obejścia terminu przedawnienia.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte na podstawie ustaleń kontroli podatkowej, które wskazywały na nierzetelne rozliczenia podatkowe. Wszczęcie to nie było instrumentalne, a decyzje organów podatkowych zostały wydane w rozsądnym czasie po jego wszczęciu. Uchwała NSA I FPS 1/21, dotycząca instrumentalnego charakteru, nie mogła być zastosowana, gdyż została podjęta po wydaniu decyzji w tej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (28)

Główne

O.p. art. 70 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70 § § 6 pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70c

Ordynacja podatkowa

ustawa o VAT art. 86 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 210 § § 1 pkt 6

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 123 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 188

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 1-6

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 189

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 193

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 207 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktury dokumentujące usługi transportowe były fikcyjne i nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Wszczęcie postępowania karnego skarbowego było uzasadnione faktycznie i nie miało na celu obejścia terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów o przedawnieniu zobowiązań podatkowych poprzez błędne zastosowanie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Naruszenie przepisów o prawie do odliczenia VAT poprzez błędne uznanie, że skarżący nie był uprawniony do obniżenia podatku należnego. Naruszenie przepisów postępowania, w tym brak kontroli sądowoadministracyjnej decyzji organów podatkowych wobec niedostrzeżenia naruszeń przepisów proceduralnych i materialnych.

Godne uwagi sformułowania

nie można było twierdzić, że celem wszczęcia postępowania karnego skarbowego było jedynie stworzenie formalnych podstaw w oparciu o art. 70 § 6 pkt 1 O.p. do prowadzenia postępowania podatkowego w celu uzyskania dowodów świadczących o tym, że skarżący w sposób nieprawidłowy rozliczył podatek od towarów i usług nie jest prawdopodobne, żeby skarżący w swej działalności zdecydował się na transport artykułów spożywczych autolawetą Ocena prawna zawarta w wyroku z 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt II FSK 160/21 na podstawie art. 170 P.p.s.a jest wiążąca także w niniejszej sprawie.

Skład orzekający

Bartosz Wojciechowski

przewodniczący

Sylwester Golec

sprawozdawca

Włodzimierz Gurba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz ocena fikcyjności faktur VAT i prawa do odliczenia podatku naliczonego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w danym okresie. Wiążąca ocena prawna z wyroku II FSK 160/21 ma zastosowanie w podobnych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowych dla podatników kwestii przedawnienia i prawa do odliczenia VAT, a także pokazuje, jak sądy oceniają fikcyjność transakcji i celowość wszczynania postępowań karnych skarbowych. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Fikcyjne faktury VAT i przedawnienie: NSA wyjaśnia, kiedy postępowanie karne skarbowe nie chroni przed utratą prawa do odliczenia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1976/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bartosz Wojciechowski /przewodniczący/
Sylwester Golec /sprawozdawca/
Włodzimierz Gurba
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Rz 239/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2021-06-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia NSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Włodzimierz Gurba, Protokolant Weronika Kaszuba, po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 239/21 w sprawie ze skarg W. K. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 26 stycznia 2021 r.: - nr 1801-IOV-1.4103.40.2019, - nr 1801-IOV-1.4103.41.2019, - nr 1801-IOV-1.4103.42.2019, - nr 1801-IOV-1.4103.43.2019 w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień 2013 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 1.800 (słownie: jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji
1.1. Wyrokiem z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 239/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił cztery skargi W. K. (dalej: skarżący, strona) na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 26 stycznia 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2013 r. (wyrok dostępny jest w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna
2.1. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: P.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego:
1. art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej: O.p.), w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz w zw. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, będące skutkiem błędnego uznania, że nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych za poszczególne okresy rozliczeniowe będące przedmiotem zaskarżonych decyzji wskutek przyjęcia, że powołanie się przez organy podatkowe pierwszej i drugiej instancji na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie nastąpiło w warunkach nadużycia prawa przez te organy;
2. art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70 § 1 i art. 70c O.p., w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz w zw. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przewidziany w nim skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego następuje pomimo braku realnej aktywności organu prowadzące postępowanie karne skarbowe po jego wszczęciu;
3. art. 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. Nr 177 poz. 1054 ze zm.; dalej: ustawa o VAT) w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, będące konsekwencją przyjęcia, iż skarżący nie był uprawniony do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego oraz zwrotu różnicy podatku, na skutek błędnego przyjęcia, że faktury wystawione na rzecz skarżącego przez L. T. nie dokumentują rzeczywistych transakcji pomiędzy wymienionymi w nich podmiotami, co skutkowało odmową przyznania skarżącemu prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez L. T. pomimo, że nie było podstaw do kwestionowania prawa skarżącego do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z tych faktur;
2. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
2 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 70 § 1 i § 6 pkt 1 i art. 70c O.p., w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz w zw. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe dokonanie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji organów podatkowych wobec niedostrzeżenia mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przez organy podatkowe pierwszej i drugiej instancji art. 70 § 1 O.p. i nadużycia instytucji z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., co skutkowało oddaleniem skarg skarżącego, pomimo zaistnienia podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji oraz utrzymanych nimi w mocy decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowań w sprawach z uwagi na przedawnienie zobowiązań podatkowych będących przedmiotem tych decyzji;
2 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, w zw. z art. 70 § 1 i § 6 pkt 1 i art. 70c O.p. oraz w zw. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe dokonanie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji organów podatkowych wobec niedostrzeżenia mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przez organy podatkowe pierwszej i drugiej instancji reguł sporządzania uzasadnienia decyzji, polegającego na braku wskazania okoliczności faktycznych i przesłanek koniecznych dla dokonania oceny, czy w sprawie nie doszło do nadużycia zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 O.p., podczas gdy bez brakujących elementów uzasadnienia nie było możliwości przeprowadzenia przez sąd prawidłowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonych decyzji;
2 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT oraz w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe dokonanie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji organów podatkowych wobec niedostrzeżenia mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przez organy podatkowe przepisów art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT, co skutkowało oddaleniem skarg skarżącego, pomimo podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji i utrzymanych nimi w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenia postępowania w sprawach;
2 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 O.p. oraz w zw. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe dokonanie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji organów podatkowych wobec niedostrzeżenia mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez organy podatkowe przepisów art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 O.p. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków będących odbiorcami towarów handlowych od skarżącego, opierając się w tym zakresie głównie na wyjaśnieniach L. T. złożonych w innym postępowaniu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uznaniem, że faktury wystawione przez L. T. na rzecz skarżącego nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, podczas gdy tak uzupełniony materiał dowodowy pozwoliłby na dokładne wyjaśnienie istotnych w sprawie okoliczności w zakresie usług świadczonych przez L. T.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonych decyzji organów podatkowych pierwszej i drugiej instancji i umorzenie postępowania lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy na rozprawie, w granicach wyznaczonych jej zarzutami i wnioskami (art. 183 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 P.p.s.a.) biorąc pod uwagę z urzędu przesłanki nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a.) stwierdził, że skarga kasacyjna jest niezasadna.
Nie stwierdzono też podstaw do odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09; publ. CBOSA).
3.2. Niniejsze uzasadnienie wyroku ograniczone jest do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, gdyż stosownie do art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną (zob. wyrok NSA z 23.05.2023 r., II OSK 1780/20; publ. CBOSA). Z tego względu uzasadnianie wyroku oddalającego skargę kasacyjną, nie musi zawierać opisu przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, które to elementy są obligatoryjne w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji.
3.3. Nie są zasadne zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, które odnoszą się do naruszenia przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych. W rozpoznanej sprawie postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte na podstawie ustaleń kontroli podatkowej zakończonej protokołem, który został doręczony skarżącemu 30 lipca 2018 r. W protokole tym zostały utrwalone ustalenia z kontroli podatkowej, które wskazywały na to, że skarżący w deklaracjach VAT-7 za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2013 r. dokonał odliczenia podatku naliczonego z faktur stwierdzających czynności, które nie zostały w ogóle dokonane. Ustalenia te były oparte na dowodach zgromadzonych w toku kontroli podatkowej. W tej sytuacji nie można było twierdzić, że celem wszczęcia postępowania karnego skarbowego, które miało miejsce 19 listopada 2019 r. było jedynie stworzenie formalnych podstaw w oparciu o art. 70 § 6 pkt 1 O.p. do prowadzenia postępowania podatkowego w celu uzyskania dowodów świadczących o tym, że skarżący w sposób nieprawidłowy rozliczył podatek od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2013 r. Wniosek ten potwierdza także okoliczność, że decyzje organu pierwszej instancji zostały wydane na początku 2019 r., co świadczy o tym, że od wszczęcia postępowania karnego skarbowego do wydania decyzji upłynęło niewiele czasu. W tym stanie rzeczy nie ulega wątpliwości, ze wszczęcie postępowania karnego skarbowego dotyczącego zobowiązań podatkowych, których dotyczy zaskarżony wyrok było konsekwencją wcześniejszego prowadzenia kontroli podatkowe i postępowania podatkowego oraz zebrania w tych postępowaniach dowodów świadczących o nierzetelnym charakterze rozliczeń podatkowych skarżącego. Dlatego należało stwierdzić, że wszczęcie tego postępowania oparte było na uzasadnionych podstawach faktycznych związanych z niniejszą sprawą. Oznacza to, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego postanowieniem z dnia 19 listopada 2019 r. nie miało instrumentalnego charakteru w znaczeniu tego pojęcia, które wynika z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2021 r. sygn. akt I FPS 1/21. Powołana uchwała została podjęta po wydaniu decyzji, które były zaskarżone w niniejszej sprawie, gdyż decyzje te zostały wydane 26 stycznia 2021 r. W tej sytuacji organ drugiej instancji nie mógł wypełnić wytycznych wynikających z tej uchwały, według których organ w decyzji powinien był wykazać brak instrumentalnego charakteru wszczęcia postępowania karnego skarbowego, które stosownie do art. 70 § 6 pkt 1 O.p. umożliwiło wydanie zaskarżonych decyzji po upływie terminu wynikającego z art. 70 § 1 O.p. Dlatego też nie mógł stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonych decyzji brak odniesienia się przez organ drugiej instancji do kwestii instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego dotyczącego zobowiązań podatkowych występujących w niniejszej sprawie. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił w sposób dokładny przesłanki, dla których nie można było uznać za zasadne twierdzeń skarżącego, że wszczęcie w niniejszej sprawie postępowania karnego skarbowego miało jedynie stworzyć formalne pozory wystąpienia przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Argumentacja sądu w tym zakresie oparta jest na wskazanych powyżej okolicznościach i jest w pełni słuszna. W tym stanie rzeczy nie były zasadne podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70 § 1 i art. 70c O.p. oraz zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) i art. 145 § 3 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1, art. 70 § 1, art. 70c i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.
3.4. Argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej nie daje też uzasadnionych podstaw do zakwestionowania zawartej w zaskarżonym wyroku oceny prawnej poprawności dokonania ustaleń faktycznych, które zostały przyjęte za podstawę faktyczną zaskarżonych decyzji. L. T., który wystawił na rzecz skarżącego faktury VAT i miał być wykonawcą usług transportowych wykazanych w tych fakturach, w swej działalności gospodarczej zajmował się handlem samochodami, które sprowadzał z zagranicy. W toku postępowania ustalono, że większość przejazdów w ramach swej działalności wykonał samochodem autolawetą. Paliwo do tego samochodu zakupywał w stacjach paliw położonych przy granicy w dużym oddaleniu od miejsca wykonywania działalności przez skarżącego. Okoliczności te, które zostały ustalone przez organ, zasadnie przez sąd pierwszej instancji uznane zostały za świadczące o tym, że L. T. nie mógł wykonywać na rzecz skarżącego w okolicy D. usług transportu artykułów spożywczych. Sam L. T. i skarżący nie wskazali szczegółów wykonania tych usług. Nie ujawnili kto i w jaki sposób usługi te wykonywał. Skarżący w toku postępowania po tym, jak organ ustalił, że L. T. większość przejazdów wykonał autolawetą, zaczął twierdzić, że zakwestionowane faktury dokumentowały transport wózka widłowego z siedziby jego firmy do magazynu w S., gdzie wózek ten miał być wykorzystywany do rozładunków i załadunków, a także transport tego wózka z powrotem do siedziby firmy skarżącego. Według skarżącego autolawetą miały być też przewożone artykuły spożywcze, które do tego były odpowiednio przygotowywane poprzez pakowanie w folię. Zdaniem sądu drugiej instancji, twierdzenia te zasadnie zostały uznane przez organ i sąd pierwszej instancji, jako wersja zdarzeń stworzona pod wpływem powyższych ustaleń wskazujących na to, że L. T. wykonywał działalność autolawetą, która jest pojazdem nieprzystosowanym do przewozu artykułów spożywczych. Oceniając te twierdzenia Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie jest prawdopodobne, żeby skarżący w swej działalności zdecydował się na transport artykułów spożywczych autolawetą, gdyż wymagałoby to wykonywania dodatkowych czynności w celu zabezpieczenia przewożonych towarów np. skrobi przed zniszczeniem przez czynniki atmosferyczne a także podjęcia dodatkowych czynności związanych z mocowaniem przewożonych towarów do platformy atolawety, która nie nadaje się do przewozu artykułów spożywczych w opakowaniach takich jak, kartony czy palety. Niewiarygodne jest też przewożenie oliwy w zbiornikach plastikowych o pojemności 1000 l. Twierdzenia te są nieprawdopodobne także z tego względu, że skarżący dysponował sześcioma samochodami typu bus, które są dedykowane do wykonywania transportu takich towarów, jak artykuły spożywcze w fabrycznych opakowaniach przeznczonych do sprzedaży detalicznej. Skarżący zatrudniał też kierowców. Zatem dysponował środkami do wykonywania we własnym zakresie transportu artykułów spożywczych, które przewozić miał L. T. Także twierdzenie, że L. T. wykonywał na rzecz skarżącego usługę prowadzenia jego pojazdów i rozwożenia nimi towarów handlowych, należało uznać za niewiarygodne, gdyż ta wersja zdarzeń także była wynikiem wykazania przez organ, że L. T. w swej działalności poruszał się głównie autolawetą wykonując przejazdy w miejscach znacznie oddalonych od miejsc wykonywania działalności przez skarżącego, co ewidentnie nie pasowało do wersji o rzekomym świadczeniu usług na rzecz skarżącego w okolicach D. Wcześniej L. T. nie wskazywał na wykonywanie takich usług. Zasadnie też organ i sąd wskazali, że podana przez skarżącego konieczność przewozów wózka widłowego na krótkie odległości za kwotę ponad 100 tys. zł brutto rocznie uzasadniała zakup wózka przez skarżącego, który byłby wielokrotnie tańszy od ceny zakwestionowanych usług. Oznacza to, że względy ekonomiczne także w sposób oczywisty podważały rzeczywisty charakter zakwestionowanych usług. Przesłuchani pracownicy przedsiębiorstwa skarżącego nie potwierdzili wykonywania usług transportu wózka autolawetą. Stwierdzili, że nie byli świadkami takich przewozów, pomimo tego, że według zakwestionowanych faktur miało być ich wiele. W świetle tych okoliczności wskazane w skardze kasacyjnej zeznania świadków, którzy twierdzili, że L. T. rozwoził towary na rzecz skarżącego, należało uznać za niewiarygodne. Zeznania te mogły też świadczyć o tym, że L. T. wykonywał w przedsiębiorstwie skarżącego czynności kierowcy, jednakże nie były to czynności polegające wykonywaniu usług transportowych jego pojazdami.
3.5. Niewiarygodne są twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej, według których L. T. miał podpisać protokół z jego przesłuchania w dniu 16 listopada 2017 r., który nie zwierał jego zeznań złożonych przed pracownikami organu, lecz treść wpisaną wcześniej przez pracowników organu przy nieobecności L. T. Twierdzenia te nie mają oparcia w żadnych dowodach i z tego powodu należy je traktować jako gołosłowne. Wniosek ten uzasadnia okoliczność niezgłoszenia bezpośrednio do protokołu uwag, co do sposobu przeprowadzenia przesłuchania i sporządzenia protokołu. W późniejszym czasie zastrzeżenia takie nie były składane przez L. T. Także niezasadne są twierdzenia, że w czasie przeznczonym na to przesłuchanie nie można było zaprotokołować odpowiedzi udzielnych na pytania zawarte w tym protokole. Mając na uwadze, że odpowiedzi te w większości są krótkie i lakoniczne oraz to, że organ pytania zawarte w protokole mógł przygotować przed przesłuchaniem, nie można wykluczyć możliwości sporządzenia tego protokołu w przedziale czasu wskazanym w skardze kasacyjnej jako zbyt krótki na to żeby można było w tym okresie czasu przeprowadzić przesłuchanie i je zaprotokołować.
3.6. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny sad Administracyjny miał na uwadze też to, że wyrokiem z 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt II FSK 160/21 oddalona została skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 11 maja 2020 r. sygn.. akt I SA/Rz 482/20, którym sąd oddalił skargę skarżącego W. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2013. W wyroku tym zawarta została ocena prawna, według której faktury VAT wystawione w roku 2013 na rzecz skarżącego przez L. T. są fakturami wykazującymi w swej treści usługi transportowe, które w ogóle nie zostały wykonane. Faktury , do których odnosi się ta ocena prawna są to faktury, których zgodność z rzeczywistością została zakwestionowana w niniejszej sprawie w zaskarżonych decyzjach oraz w powołanym na wstępie wyroku sądu pierwszej instancji z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 239/21. Ocena prawna zawarta w wyroku z 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt II FSK 160/21 na podstawie art. 170 P.p.s.a jest wiążąca także w niniejszej sprawie. Dlatego w rozpoznanej sprawie zgodnie z tym wyrokiem należało stwierdzić, że faktury zakwestionowane w niniejszej sprawie, których wystawcą był L. T. nie dokumentują czynności, które zostały wykonane w rzeczywistości. W niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności faktyczne i prawne pozwalające na uznanie, że ocena prawna zawarta w powołanym wyroku nie mogła być wiążąca przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Takimi okolicznościami mogło być ujawnienie nowych faktów, które nie były przedmiotem oceny zawartej w powołanym wyroku, które świadczyłyby o tym, że zakwestionowane faktury wykazują rzeczywiste czynności. Na odejście od oceny prawnej zawartej w powołanym wyroku pozwalałaby zmiana stanu prawnego, która nastąpiłaby po wydaniu tego wyroku i powodowałaby, że poczynione w sprawie ustalenia faktyczne miałyby inną treść, jednakże w niniejszej sprawie takie zmiany prawa nie wystąpiły (zob. B. Dauter, A Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, publ. LEX).
3.7. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, iż w rozpoznanej sprawie organy podatkowe w sposób zgodny z prawem przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i na podstawie prawidłowo ustalonych faktów wyjaśniły wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. W wyniku tego w zaskarżonych decyzjach i w wyroku sądu pierwszej instancji zasadnie uznano, że usługi wykazane w fakturach wystawionych na rzecz skarżącego przez L. T. nie zostały wykonane w ogóle. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że nie jest zasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 O.p. oraz w zw. art. 134 § 1 P.p.s.a.
3.8. Skoro skarżącemu nie udało się podważyć skutecznie zawartej w zaskarżonym wyroku oceny prawnej faktur wystawionych przez L. T., jako faktur wykazujących całkowicie fikcyjne usługi, to nie był zasadny zarzut niezasadnego odmówienia skarżącemu prawa do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w tych fakturach. Dlatego nie był zasadny zarzut wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną i na podstawie art. 184 P.p.s.a ją oddalił. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. sąd miarkował zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż w rozpoznanej sprawie jednym wyrokiem oddalono skargi wniesione na cztery decyzje wymiarowe, w związku z czym w sprawie została wniesiona jedna skarga kasacyjna i jedna odpowiedź na skargę kasacyjną. We wszystkich sprawach, załatwionych decyzjami wymienionymi w sentencji zaskarżonego wyroku, występowało to samo zagadnienie będące przedmiotem sporu pomiędzy skarżącym i organami podatkowymi, do którego pełnomocnik organu odniósł się w odpowiedzi na skargę. W tym stanie rzeczy dla celów ustalenia zwrotu kosztów postępowania niezasadne było traktowanie spraw załatwionych decyzjami wymienionymi w niniejszym wyroku, jako odrębnych spraw sądowoadministracyjnych.
|Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA |
|Włodzimierz Gurba |Bartosz Wojciechowski |Sylwester Golec |

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI