I FSK 1968/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-28
NSApodatkoweWysokansa
VATdziałalność gospodarczaartystadzierżawasprzedaż kruszywaustalenia faktyczneuzasadnienie wyrokupostępowanie sądowoadministracyjne

NSA uchylił wyrok WSA w sprawie rozliczenia VAT od działalności artystycznej i dzierżawy gruntu, wskazując na błędy proceduralne WSA w ocenie umów.

Sprawa dotyczyła rozliczenia podatku VAT przez artystę za okres od maja do grudnia 2013 r. WSA oddalił skargę podatnika, podzielając ustalenia organu, że działalność artystyczna oraz dzierżawa gruntu i sprzedaż kruszywa stanowiły działalność gospodarczą podlegającą VAT. NSA uznał jednak, że WSA naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku, zwłaszcza w kontekście odmiennej oceny tych samych umów w innej sprawie dotyczącej podatnika.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od maja do grudnia 2013 r. Spór dotyczył zakwalifikowania jako działalności gospodarczej świadczenia usług artystycznych (śpiewak-solista) oraz dzierżawy nieruchomości połączonej z wydobyciem i sprzedażą kruszywa. Sąd pierwszej instancji uznał obie te czynności za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT. NSA uznał za niezasadne zarzuty dotyczące właściwości miejscowej organu podatkowego oraz charakteru działalności związanej z dzierżawą i sprzedażą kruszywa, podzielając stanowisko WSA i organu w tym zakresie. Jednakże, NSA uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. przez WSA. Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo uzasadnił swój wyrok w zakresie oceny działalności artystycznej, powołując się na umowy z lutego i marca 2013 r., które były przedmiotem innej sprawy, gdzie WSA wydał odmienny wyrok uchylający decyzję organu. NSA wskazał, że WSA powinien był odnieść się do tego wcześniejszego orzeczenia i szczegółowo uzasadnić ewentualne odmienne stanowisko. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli umowy te są zawierane w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej i nie stanowią stosunku pracy, a przychody z nich uzyskane stanowią wynagrodzenie z wykonywanej osobiście pozarolniczej działalności gospodarczej.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji uznał, że więzy prawne łączące stronę z podmiotami, z którymi zawarto umowy, nie stanowiły stosunku pracy, lecz były umowami zawartymi w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.p.t.u. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 15 § 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 15 § 3

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 15 § 3a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

O.p. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

O.p. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 19 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 18b

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.c. art. 693 § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

k.c. art. 693 § 2

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. w zakresie uzasadnienia wyroku dotyczącego oceny umów o dzieło, w szczególności w kontekście wcześniejszego, odmiennego orzeczenia WSA w identycznej sprawie.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 15 ust. 1, 2, 3, 3a u.p.t.u.) w zakresie kwalifikacji działalności gospodarczej (dzierżawa, sprzedaż kruszywa). Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 187 § 1 O.p., art. 191 O.p.) w zakresie oceny materiału dowodowego. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 17 § 1 O.p. w zw. z art. 15 § 1 O.p. w zakresie właściwości miejscowej organu podatkowego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. stwarzając sytuację, w której nie jest wiadome, jaki stan faktyczny w zakresie ustaleń co do charakteru działalności artystycznej Skarżącego Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę swojego rozstrzygnięcia. WSA prezentuje ocenę umów z lutego i marca 2013 roku, które zostały objęte odrębną decyzją. Istotna jest również okoliczność, że decyzja dotycząca lutego i marca 2013 roku wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 11 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 506/20 (a więc wydanym przed zaskarżonym w tej sprawie wyrokiem) została uchylona.

Skład orzekający

Izabela Najda-Ossowska

sprawozdawca

Maja Chodacka

członek

Roman Wiatrowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie przez sądy administracyjne art. 141 § 4 P.p.s.a. w przypadku odmiennej oceny tych samych umów w różnych sprawach dotyczących tej samej strony, a także konieczność szczegółowego uzasadnienia odmiennych stanowisk."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której WSA oceniał te same umowy, które były przedmiotem wcześniejszego, odmiennego wyroku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest spójne uzasadnianie wyroków przez sądy, zwłaszcza gdy oceniają te same dowody w różnych postępowaniach. Podkreśla też złożoność kwalifikacji działalności gospodarczej dla celów VAT.

NSA uchyla wyrok WSA: Błąd w uzasadnieniu i odmienna ocena umów kluczowe dla sprawy VAT

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1968/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabela Najda-Ossowska /sprawozdawca/
Maja Chodacka
Roman Wiatrowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Łd 603/20 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-05-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 15 ust. 1 , 2 i 3a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 900
art. 15 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Maja Chodacka, Protokolant Weronika Kaszuba, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 603/20 w sprawie ze skargi B. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 25 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od maja do grudnia 2013 r. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 13 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Łd 603/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: WSA/Sąd pierwszej instancji) oddalił skargę B.L. (dalej: Skarżący/Strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: Organ) z 25 września 2020 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od maja do grudnia 2013 r.
2. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę podzielił ustalenia i ocenę prawną Organu zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że Skarżący w analizowanym okresie prowadził działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r., poz. 106 ze zm., dalej: u.p.t.u.) w zakresie wystawiania przedstawień artystycznych (PKD 90.01.Z.). Działalność gospodarcza Strony w 2013 roku była zawieszona na jej wniosek w okresie całego roku (oprócz jednego dnia), co jednak nie uniemożliwiało prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący był zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT. WSA stanął na stanowisku, że to w ramach działalności gospodarczej Skarżący współpracował z M. spółka z o.o., T. w W. oraz G. w R. świadcząc usługi jako śpiewak - solista. WSA przeanalizował treść umów wiążących Skarżącego z tymi podmiotami i uznał, że nie przypominały one – wbrew twierdzeniom Strony - stosunku pracy, bo to Skarżący ponosił odpowiedzialność wobec osób trzecich.
3. Niezależnie od powyższego, WSA zaakceptował także ustalenie, że w ramach działalności gospodarczej Skarżący otrzymał przychody z tytułu dzierżawy nieruchomości położonej we wsi D. w gminie S. (własność Strony i jego małżonki), z terenu której wydobywane i sprzedawane było kruszywo.
4. Sąd pierwszej instancji za niezasadne uznał zarzuty skargi naruszenia w sprawie art. 17 § 1 O.p. przyjmując, że prawidłowo w pierwszej instancji postępowanie prowadził Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. , wskazany w następstwie sporu o właściwość, przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi.
5. W skardze kasacyjnej Skarżący zaskarżył wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 dalej: P.p.s.a.) zarzucił naruszenie:
I. Prawa materialnego tj.:
a) art. 15 ust. 1 u.p.t.u. przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że prowadził jakąkolwiek działalność gospodarczą w okresie wskazanym w decyzji Organu;
b) art. 15 ust. 2 u.p.t.u. przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że Skarżący prowadził jakąkolwiek działalność gospodarczą w okresie wskazanym w decyzji, w tym polegającą na dokonywaniu ciągłej sprzedaży kruszywa;
c) art. 15 ust. 3 u.p.t.u. w zw. z art. 15 ust. 3a u.p.t.u. przez ich niezastosowanie i błędne uznanie, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą.
II. Przepisów postępowania, tj.:
1) art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 roku, poz. 137, dalej: P.u.s.a.) w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. przez nieprawidłowe wykonanie przez WSA kontroli polegające na rezygnacji z wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i rozpatrzenia wszystkich zarzutów Skarżącego, w tym brak odniesienia się do kwestii związanej z tym, że WSA w sprawie Skarżącego dotyczącej lutego i marca 2013 roku nie uznał zawartych przez Skarżącego umów o dzieło, w szczególności z M. Sp. z o.o., za wskazujących na prowadzenie działalności gospodarczej;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez akceptację dokonanego przez organy podatkowe naruszenia:
a) art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: O.p.) przez:
- niepodjęcie wszystkich działań dla wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
- uchylenie się od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oparcie decyzji jedynie na wybiórczo wybranej części materiału dowodowego;
- niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
b) art. 191 O.p. przez wybiórczą i dowolną ocenę dowodów; przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny dowolnej, w sytuacji dokonania ustaleń wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu; naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, przez tendencyjną i ukierunkowaną na wydanie niekorzystnego dla Skarżącego rozstrzygnięcia, ocenę materiału dowodowego; rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy.
c) art. 17 § 1 O.p. w zw. z art. 15 § 1 O.p. przez zaakceptowanie przez Organ faktu, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: NUS) wydał swoją decyzję z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej z racji tego, że Skarżący nie miał miejsca zamieszkania w obszarze właściwości NUS.
6. Przy tak sformułowanych zarzutach kasacyjnych Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych; rozpoznanie sprawy na rozprawie.
7. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
8. Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione. Zarzuty oparte zostały na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 P.p.s.a. Zasadniczy spór w sprawie dotyczył ustaleń faktycznych, czego konsekwencją było zastosowanie przepisów prawa materialnego w postaci art. 15 ust 1, ust. 2, ust 3 i ust 3a u.p.t.u.
9. W sprawie sporny pozostawał, z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od towarów i usług, charakter czynności realizowanych przez Skarżącego (świadczenie usług oraz dostawa towarów) w miesiącach od maja do grudnia 2013 roku. Aktywność Skarżącego, spełniająca w ocenie Sądu pierwszej instancji, przesłanki z art. 15 ust 1 i 2 u.p.t.u. dotyczyła świadczenia przez Stronę usług indywidualnego artysty oraz dzierżawy gruntów i sprzedaży kruszywa, pozyskiwanego w ramach tej umowy.
10. Przed rozpoznaniem zarzutów dotyczących powyższych ustaleń należało rozstrzygnąć o zarzucie dotyczącym właściwości miejscowej organu podatkowego, który w pierwszej instancji prowadził postępowanie. W sprawie spór o właściwość powstał pomiędzy NUS L. a NUS w Z.. Rozstrzygnął go postanowieniem z 21 lutego 2018 roku, wydanym na podstawie art. 19 § 1 O.p. Organ, wskazując na NUS w Z.. Organ za przesądzającą przesłankę uznał faktyczne miejsce zamieszkania Skarżącego, który – w świetle zgromadzonych dowodów, swoje centrum życiowe posiadał w miejscowości [...] (a nie w L. ul. [...]). W tym zakresie powołano się na pisemne oświadczenie Skarżącego złożone podczas wszczętej 29 marca 2017 r. kontroli podatkowej, że od 2016 r. przebywa on w tej miejscowości i pod ten adres powinna być kierowana wszelka do niego korespondencja (protokół z 11 kwietnia 2017 r. wraz załączonym do niego oświadczaniem Skarżącego z 4 kwietnia 2017 r.). Jak stwierdził DIAS, była to jedna z przyczyn odstąpienia od realizacji czynności kontroli przez NUS L. na rzecz NUS w Z. Powołano się również na informację Policji, z której wynikało, że pod adresem w L. nikogo nie zastano, mimo wielokrotnie podejmowanych prób, a sąsiedzi potwierdzili, że Skarżący nie jest widywany pod tym adresem. Jakkolwiek Skarżący wskazał na l. i adres w zeznaniu PIT-37, to jednak protokoły kontroli NUS L. wobec Skarżącego i jego żony zostały doręczone pod adresem w D. 18 kwietnia 2018 r., a w piśmie z 4 kwietnia 2017 r. kierowanym do Rady Gminy i Miasta S. Skarżący i jego żona wskazali również ten właśnie adres, jako adres zamieszkania. Powołane okoliczności potwierdzają prawidłowość stanowiska zaakceptowanego w zaskarżonym wyroku.
11. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku dokonał kontroli, niezaskarżalnego postanowienia rozstrzygającego spór o właściwość mieszczącego się w granicach sprawy, zgodnie z art. 135 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że WSA prawidłowo ocenił stanowisko o wskazaniu NUS w Z., jako organu właściwego do prowadzenia sprawy odwołując się do art. 17 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem jeżeli ustawy podatkowe nie stanowią inaczej, właściwość miejscową organów podatkowych ustala się według miejsca zamieszkania albo adresu siedziby podatnika (...). W sprawie decydujące znaczenie miało miejsce zamieszkania Skarżącego, którym jak wynika z okoliczności sprawy, od 2017 r. – były D., gdzie znajdował się dom mieszkalny z zabudowaniami. Zgodnie z art. 18b O.p., organy podatkowe właściwe w dniu wszczęcia postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej do określenia lub ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego pozostają właściwe we wszystkich sprawach związanych ze zobowiązaniem podatkowym, które jest przedmiotem postępowania lub kontroli, chociażby w trakcie postępowania lub kontroli nastąpiło zdarzenie powodujące zmianę właściwości.
12. WSA stwierdził, że w dacie wszczęcia kontroli podatkowej w sprawie (23 maja 2018 r.) i postępowania podatkowego (postanowienie z 3 grudnia 2018 r.) organem właściwym miejscowo był NUS w Z.. Argumentacja Organu przedstawiona w postanowieniu rozstrzygającym spór o właściwość, powołuje się na konkretne okoliczności, które uzasadniały wskazanie na NUS w Z., jako organ właściwy miejscowo do prowadzenia postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w skardze kasacyjnej Skarżący, kwestionując stanowisko Sądu pierwszej instancji w tym zakresie, nie podważał ustaleń faktycznych ale ich ocenę. Przedstawił teoretyczne rozważania, z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie rozumienia pojęcia zamieszkiwania, głównie w kontekście problemu zameldowania. Podkreślał brak zamiaru stałego przebywania w D. i przebywanie w sposób stały w L.. Pominął jednak przy tym konkretne okoliczności i dowody powołane wyżej, które zostały powołane przy ustalaniu, że w L. Skarżący nie zamieszkiwał.
13. Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny zarzut kasacyjny naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 17 § 1 O.p. w związku z art. 15 § 1 O.p.
14. Za nieuzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny uznał również zarzuty podważające ustalenia i ocenę w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącego z tytułu dzierżawy nieruchomości i dostawy kruszcu pozyskanego z tego terenu.
15. Skarżący kwestionował stanowisko zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, że dzierżawiąc grunt i dostarczając kruszywo spełniał przesłanki działania w charakterze podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. Zgodnie z pierwszym z przepisów, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych (art. 15 ust. 2). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że oddanie gruntów w dzierżawę przez osobę fizyczną spełnia wszystkie kryteria działalności gospodarczej, gdyż działalność taka ma powtarzalny, zorganizowany charakter, długi okres trwania, w trakcie którego grunt wykorzystywany jest w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
16. W stanie faktycznym sprawy ustalono, że Skarżący wraz z żoną, jako sprzedający zawarli 3 listopada 2011 r. z M. C. (kupującym) umowę sprzedaży kruszywa (piach, żwir, posypka, kamień) znajdującego się na ich działce we wsi D., gmina S.. Dla realizacji tej umowy strony zawarły umowę dzierżawy działki, z której miało być pozyskiwane kruszywo. Ustaliły cenę za tak pozyskane kruszywo w wysokości netto 1 zł za m³ przeznaczonego do wydobycia, szacując ilość surowca na wartość 700 000 m³. Dokładne wyliczenie ilości kruszywa miało zostać dokonane przy badaniu zasobności złoża i wtedy miała zostać określona ostateczna wartość zawartej umowy. Ustalona kwota umownie została podzielona na równe 24 raty, które miały zostać wypłacone sprzedającym w ciągu dwóch pierwszych lat. Na podstawie umowy dzierżawy z 3 listopada 2011 r., zawartej w formie aktu notarialnego między Skarżącym i jego żoną jako wydzierżawiającymi a M. C. jako dzierżawcą, wydzierżawiający oddali dzierżawcy do używania i pobierania pożytków na okres 10 lat począwszy od 4 listopada 2011 r. działki położone w D. w gminie S.. Strony ustaliły, że dzierżawca w ramach umowy będzie uprawniony do uruchomienia na dzierżawionym gruncie kopalni kruszywa i wydobywania kruszywa. Dzierżawca został zobowiązany do zapłaty czynszu z tytułu dzierżawy w wysokości 100 zł rocznie. Okoliczności te nie były w sprawie sporne.
17. Nie była w sprawie sporna okoliczność, że Skarżący z żoną uzyskali z tytułu dzierżawy i dostaw kruszywa w okresie objętym zaskarżoną decyzją przychody w łącznej kwocie brutto 428.336 zł. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji, który zaakceptował ocenę prawną Organu, że działalność Skarżącego miała charakter działalności gospodarczej, jest uzasadnione. Jak wskazano to wyżej, dzierżawa stanowi odpłatne świadczenie usług, a zbycie kruszywa – odpłatną dostawę towarów. Wysokość przychodów ustalono przyjmując za podstawę dokumenty w postaci rachunków wystawionych przez Skarżącego i jego żonę oraz dowodów przelewów dokumentujących zapłatę przez dzierżawcę.
18. Skarżący w skardze kasacyjnej w zakresie ustaleń faktycznych w powyższym zakresie podniósł naruszenie art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p. co uzasadniał błędną oceną uzyskanych kwot, które stanowiły ratalną zapłatę należności z tytułu jednorazowej sprzedaży a nie ciągłą sprzedaż. Wyklucza to prawidłowość oceny, że czynność ta miała charakter ciągły i powtarzalny. W sprawie niesporne było ustalenie, że małżonkowie otrzymali: 29 maja 2013 r. - 60.000 zł tytułem zaliczki (gotówka), 21 czerwca 2013 r. - 30.000 zł tytułem zaliczki na poczet zakupu kruszywa (gotówka), 16 lipca 2013 r. - 10.000 zł tytułem "brak/adresat H. K. " (przelew), 23 lipca 2013 r. - 70.000,00 zł tytułem "ZAPŁ FAK 2/13" (przelew), 23 lipca 2013 r. - 10.000 zł tytułem "DOPŁATA DO FAK" (przelew), 22 sierpnia 2013 r. - 75.000 zł tytułem "ZAPŁ FAK 3/8/13" (przelew), 28 sierpnia 2013 r. - 10.000 zł tytułem "ZAPŁ FAK 3/8" (przelew), 26 września 2013 r. - 81.000 zł tytułem "Zaliczka na piasek" (gotówka). Uwzględniając udział Skarżacego, otrzymał on 173.000 zł.
19. Skarżący nie wskazał na czym, w zakresie ustaleń dotyczących dzierżawy nieruchomości i sprzedaży kruszywa polegało naruszenie przez Organ art. 187 § 1 O.p. czyli brak zgromadzenia i wyczerpującego rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego. Uzasadnienie zarzutu w skardze kasacyjnej wskazuje jedynie na brak akceptacji oceny ustalonych – w istocie niespornych – okoliczności faktycznych w sprawie (art. 191 O.p.).
20. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że istotę umowy dzierżawy, zgodnie z art. 693 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ( Dz.U. 2024.1061 t.j.)
stanowi oddanie dzierżawcy rzeczy do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony w zamian za czynsz, który może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju, jak również może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków (§ 2). W stanie faktycznym sprawy nie budzi wątpliwości, że dzierżawa gruntu integralnie wiązała się z pozyskiwaniem kruszywa, którego nawet ilość nie była w pełni znana na moment zawierania umowy. Okoliczności te oceniane łącznie pozwalają nadać umowie charakter trwałości na czas konieczny do pozyskania kruszywa. W tych okolicznościach twierdzenie Skarżącego, że pozyskane środki dotyczyły jednorazowej sprzedaży, co należy całkowicie oddzielić od umowy dzierżawy, nie mają uzasadnienia.
21. Wobec powyższego zarzuty procesowe w tym zakresie, jak i materialne, dotyczące zastosowania art. 15 ust 1 i ust 2 u.p.t.u. nie były uzasadnione i nie mogły skutecznie podważyć zaakceptowanie w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięcia Organu w tym zakresie.
22. Naczelny Sąd Administracyjny uznał natomiast za uzasadniony zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. w zakresie, w jakim WSA przedstawił ustalenia i ocenił rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji w kwestii charakteru czynności (działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust 1, ust 2, ust 3 i ust 3a u.p.t.u.) realizowanych przez Skarżącego jako usług wykonywanych w zakresie działalności indywidualnego artysty piosenkarza, świadczonych na podstawie umów o dzieło na rzecz M. sp. z o.o., T. w W. oraz Gminnym Ośrodkiem Kultury w R..
23. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że "podziela ustalenia DIAS, zgodnie z którymi przeprowadzone czynności wyjaśniające potwierdziły fakt, że więzy prawne, jakie łączyły Stronę z ww. podmiotami, z którymi zostały zawarte w 2013 roku umowy nie stanowiły stosunku pracy, lecz były umowami zawartymi w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej, a przychody uzyskane z tytułu wykonania ww. umów nie stanowiły wynagrodzenia ze stosunku pracy, lecz stanowiły wynagrodzenie z wykonywanej osobiście pozarolniczej działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług." (str. 14 uzasadnienia wyroku). Dla takich wniosków WSA odwołał się do zapisów umownych z M. sp. z o.o. w W. z 8 marca 2013 roku, 6 maja 2013 r. oraz 16 września 2013 r. Przedstawił zasady realizacji umowy z 14 lutego 2013 r. zawartej z T. na wykonanie występu w ramach opery T. i T. oraz zrealizowane wypłaty w tych miesiącach.
24. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w powołanym zakresie narusza art. 141 § 4 P.p.s.a. stwarzając sytuację, w której nie jest wiadome, jaki stan faktyczny w zakresie ustaleń co do charakteru działalności artystycznej Skarżącego Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę swojego rozstrzygnięcia, mając na uwadze, że przedmiotem kontrolowanej decyzji jest rozliczenie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2013 roku a WSA prezentuje ocenę umów z lutego i marca 2013 roku, które zostały objęte odrębną decyzją.
25. Istotna jest również okoliczność, że decyzja dotycząca lutego i marca 2013 roku wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 11 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 506/20 (a więc wydanym przed zaskarżonym w tej sprawie wyrokiem) została uchylona. Podstawą rozstrzygnięcia w wyroku z 11 lutego 2021 r. stała się między innymi ocena postanowień umów z lutego i marca 2013 r., na które również powołał się Sąd pierwszej instancji w tej sprawie i która była całkowicie odmienna. Skarżący podniósł zarzut w tym zakresie w skardze kasacyjnej. WSA jednak nie odniósł się do rozstrzygnięcia w sprawie I SA/Łd 506/20, stąd nie wiadomo, dlaczego zaprezentował odmienne stanowisko. Postępowanie takie – aczkolwiek niepożądane, nie jest wykluczone co do zasady, jednak w zaistniałej sytuacji powinno zostać szczegółowo uzasadnione. Tymczasem w uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji ograniczył się do podkreślenia, że podziela stanowisko Organu i przemilczał odmienną ocenę prawną tych samych umów dokonanych w innym wyroku wobec tej samej Strony.
26. W efekcie zarzut Skarżącego w skardze kasacyjnej dotyczący niespójności stanowisk sądów zaprezentowanych w obu orzeczeniach, odnoszących się do tych samych okoliczności, czynią zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 141 § 4 P.p.s.a. w powiązaniu z art. 3 § 1 P.p.s.a. oraz art. 1 ust 1 i 2 P.u.s.a. zasadnym.
27. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji zobowiązany będzie do powtórnej analizy rozstrzygnięcia Organu w zakresie świadczenia przez Skarżącego usług w zakresie działalności artystycznej. Wyjaśnienia, które umowy i dlaczego poddał analizie na potrzeby oceny prawidłowości zastosowania w sprawie art. 15 ust 3 i ust 3a u.p.t.u. dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W przypadku ustalenia – nie wynika to z treści uzasadnienia wyroku - że umowy, które ocenione zostały odmiennie w wyroku z 11 lutego 2021 r. w sprawie I SA/Łd 505/20, stanowiły również podstawę do oceny charakteru usług świadczonych w okresach od maja do grudnia 2013 r. WSA zobowiązany będzie uzasadnić zajęcie ewentualnej, odmiennej oceny zapisów tychże umów.
28. Mając na uwadze przedstawione wyżej uzasadnienie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W wyroku nie zamieszczono postanowienia o kosztach postępowania z uwagi na brak przesłanek z art. 209 P.p.s.a., gdyż Skarżący nie poniósł kosztów; korzystał bowiem ze zwolnienia od kosztów sądowych i z tego tytułu nie był zobowiązany do zapłaty wpisu od skargi kasacyjnej. Natomiast podstawą prawną orzeczenia o kosztach pełnomocnika z urzędu będzie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI