I FSK 1949/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą prawidłowości doręczenia postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki VAT pełnomocnikowi zamiast stronie.
Sprawa dotyczyła legalności przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki VAT za lipiec 2017 r. Skarżący kwestionował doręczenie postanowienia o przedłużeniu terminu jego pełnomocnikowi, twierdząc, że powinno być doręczone jemu bezpośrednio. Sąd I instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że doręczenie pełnomocnikowi było prawidłowe, ponieważ ustanowiono pełnomocnictwo szczególne, które zostało złożone do akt sprawy. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P.U.P. E. s.c. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej przedłużające termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za lipiec 2017 r. Głównym zarzutem skarżącego było wadliwe doręczenie postanowienia o przedłużeniu terminu jego pełnomocnikowi, a nie jemu bezpośrednio. Sąd I instancji uznał, że doręczenie pełnomocnikowi było skuteczne, ponieważ pełnomocnictwo szczególne zostało złożone do akt sprawy w trakcie postępowania zażaleniowego, a następnie organ podatkowy działał z uwzględnieniem pełnomocnika zgodnie z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na uchwały NSA (II FPS 1/22 i I FPS 2/23), potwierdził, że dla wywołania skutku procesowego konieczne jest złożenie pełnomocnictwa szczególnego do akt konkretnej sprawy. Ponieważ pełnomocnictwo zostało złożone do akt sprawy dotyczącej rozliczenia VAT za lipiec 2017 r., doręczenie postanowienia pełnomocnikowi było prawidłowe. Sąd podkreślił, że postanowienia z 19 stycznia 2018 r. i 29 sierpnia 2018 r. są odrębnymi rozstrzygnięciami, a okoliczności doręczenia pierwszego z nich nie miały wpływu na ocenę prawidłowości doręczenia drugiego. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona jako nieuzasadniona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, doręczenie postanowienia pełnomocnikowi jest prawidłowe, jeśli pełnomocnictwo szczególne zostało złożone do akt konkretnej sprawy podatkowej i organ podatkowy działa z jego uwzględnieniem.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwałach NSA wskazujących, że dla wywołania skutku procesowego pełnomocnictwa szczególnego konieczne jest jego złożenie do akt sprawy. W tej sytuacji pełnomocnictwo zostało złożone do akt sprawy dotyczącej rozliczenia VAT za lipiec 2017 r., co uzasadniało doręczenie postanowienia pełnomocnikowi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
O.p. art. 138e § 1
Ordynacja podatkowa
Pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie podatkowej, a dla wywołania skutku procesowego konieczne jest złożenie go do akt sprawy.
O.p. art. 145 § 2
Ordynacja podatkowa
W przypadku ustanowienia pełnomocnika, organ podatkowy doręcza pisma ustanowionemu pełnomocnikowi.
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
O.p. art. 138a § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 228 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 233 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 239
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe doręczenie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT pełnomocnikowi zamiast stronie. Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących pełnomocnictwa i doręczeń.
Godne uwagi sformułowania
Fundamentalne znaczenie ma dyspozycja art. 138e § 1 O.p. Do wywołania skutku procesowego konieczne jest złożenie pełnomocnictwa szczególnego do akt sprawy w konkretnym postępowaniu prowadzonym przed organem podatkowym.
Skład orzekający
Adam Nita
sprawozdawca
Arkadiusz Cudak
członek
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Prawidłowość doręczania pism procesowych pełnomocnikowi w postępowaniu podatkowym, w szczególności w kontekście pełnomocnictwa szczególnego i jego złożenia do akt sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji złożenia pełnomocnictwa szczególnego do akt sprawy w trakcie postępowania podatkowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu proceduralnego w prawie podatkowym – prawidłowości doręczeń i roli pełnomocnika, co jest kluczowe dla praktyków.
“Pełnomocnik VAT czy podatnik? Kto powinien odbierać pisma z urzędu?”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 1949/19 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-04-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-10-11 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Adam Nita /sprawozdawca/ Arkadiusz Cudak Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Wr 34/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2019-06-06 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2383 art. 138e par. 1, art. 228 par. 1 pkt 1, art. 239 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia WSA del. Adam Nita (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P.U.P. E. s.c. P. S., R. K. z siedzibą w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wr 34/19 w sprawie ze skargi P.U.P. E. s.c. P. S., R. K. z siedzibą w J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 16 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za VII 2017 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P.U.P. E. s.c. P. S., R. K. z siedzibą w J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie W zaskarżonym wyroku z 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wr 34/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (zwany dalej Sądem I instancji) orzekał w przedmiocie skargi E. z siedzibą w J. (w dalszej części uzasadnienia określanej jako Podatnik, Spółka, Strona lub Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (zwanego dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) z 16 listopada 2018 r., nr 0201-IOV3.4103.227.2018 w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za lipiec 2017 r. Czyniąc to, Sąd I instancji oddalił skargę w całości. Problemem jaki zaistniał w sprawie była kwestia legalności przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym. Zarzewiem sporu, do którego doszło w relacjach pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego było zaś zmodyfikowanie wskazanej daty przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Świdnicy (dalej określanego jako Organ I instancji lub NUS). Wspomniany organ dokonał tego postanowieniem z 29 sierpnia 2018 r. Wtedy właśnie przedłużył on termin zwrotu podatku naliczonego nad należnym za lipiec 2017 r. do 21 listopada 2018 r. Godzi się przy tym zauważyć, że dokonana modyfikacja była kolejną już zmianą daty, w której NUS zobowiązany był przekazać Stronie nadwyżkę naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotą podatku należnego. Pierwsza modyfikacja w tym względzie miała miejsce podczas kontroli podatkowej prowadzonej wobec Podatnika. Termin zwrotu podatku przedłużono wówczas do 29 grudnia 2017 r. Następnie 14 grudnia 2017 r. datę tę przesunięto do 31 stycznia 2018 r. Miało to miejsce w dniu zakończenia kontroli podatkowej. Z kolei 19 stycznia 2018 r. NUS wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2015 r. do lipca 2017 r. i tego samego dnia przedłużył Stronie termin zwrotu podatku naliczonego nad należnym za lipiec 2017 r. do 13 kwietnia 2018 r. Postanowienie w tym przedmiocie doręczono Spółce 23 stycznia 2018 r. Podatnik nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem i dlatego wniósł na nie zażalenie. Po utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniesiono skargę na wskazane postanowienie ostateczne. Ta została zaś oddalona w wyroku z 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 543/18. Judykat ten zyskał walor prawomocności po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt I FSK 159/19. Na mocy tego orzeczenia oddalono skargę kasacyjną Podatnika na wskazany wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Kolejne przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym miały miejsce 26 marca 2018 r., 25 maja 2018 r., 9 lipca 2018 r. oraz 29 sierpnia 2018 r. Ostatnia z tych modyfikacji, dokonanych już w trakcie toczącego się postępowania podatkowego wzbudziła zastrzeżenia Strony. Skutkowały one najpierw wniesieniem zażalenie na postanowienie, a następnie – po utrzymaniu w mocy wskazanego rozstrzygnięcia nieostatecznego – miały konsekwencję w postaci skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Właśnie judykat wydany w rezultacie opisanych działań Podatnika jest przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiotowej sprawie. Kwestionując legalność przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług, Skarżący zanegował legalność doręczenia postanowienia w tym przedmiocie swojemu pełnomocnikowi procesowemu (zwanemu dalej Pełnomocnikiem lub Reprezentantem podatnika). W jego przekonaniu ponieważ jedna ze wcześniejszych modyfikacji, dokonana na mocy powoływanego już postanowienia z 19 stycznia 2018 r. odbyła się poprzez doręczenie stosowanego rozstrzygnięcia Spółce (miało to miejsce 23 stycznia 2018 roku.), to także orzeczenie NUS z 29 sierpnia 2018 r. wydane w tym samym przedmiocie, w którym kolejny raz zmodyfikowano termin zwrotu podatku od towarów i usług za ten sam okres rozliczeniowy powinno zostać doręczone Podatnikowi, a nie jego pełnomocnikowi procesowemu. Z zapatrywaniem tym nie zgodził się Organ odwoławczy. Uzasadniając swoje racje zauważył on, że podczas prowadzonego przez niego postępowania, gdy rozpatrywał zażalenie na niegdysiejsze postanowienie NUS z 19 stycznia 2018 r. wraz z ze wskazanym środkiem zaskarżenia przedłożono pełnomocnictwo na formularzu PPS-1. Jako złożone do akt konkretnej sprawy stanowiło ono pełnomocnictwo szczególne, o którym mowa w art. 138e Ordynacji podatkowej. Tym samym po zakończeniu postępowania zażaleniowego w odniesieniu do tamtego przedłużenia terminu zwrotu podatku (co miało miejsce 13 kwietnia 2018 r.) oraz po zwróceniu akt sprawy do Organu I instancji, NUS znalazł się w posiadaniu pełnomocnictwa szczególnego odnoszącego się swoim zakresem do sprawy dotyczącej rozliczenia Spółki w podatku od towarów i usług za lipiec 2017 r. Od tej chwili wspomniany organ podatkowy działał więc w sprawie z uwzględnieniem pełnomocnika. W konsekwencji, kierując się dyspozycją art. 145 § 2 O.p. temu właśnie podmiotowi doręczał on kolejne postanowienia w sprawie weryfikacji nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za lipiec 2017 r. Z tego właśnie względu, w przekonaniu Organu odwoławczego nie można przyjąć, że nie weszło do obrotu prawnego (jako niedoręczone właściwej osobie) postanowienie NUS z 29 sierpnia 2018 r. i tym samym w oparciu o wskazany akt administracyjny nie nastąpiło przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym za lipiec 2017 r. Przedstawiony pogląd podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jego zdaniem Organ I instancji zasadnie uznał, że skuteczne jest pełnomocnictwo, złożone przez Reprezentanta strony wraz z zażaleniem na postanowienie z 19 stycznia 2018 r. Po zakończeniu postępowania zażaleniowego (13 kwietnia 2018 r.) oraz po zwróceniu akt sprawy do NUS, podmiot ten znalazł się bowiem w posiadaniu pełnomocnictwa szczególnego, odnoszącego się do rozliczenia Spółki w podatku od towarów i usług za lipiec 2017 r. Od tej chwili Organ I instancji działał w sprawie z uwzględnieniem pełnomocnika i tej osobie, zgodnie z art. 145 § 2 O.p., doręczał kolejne orzeczenia w sprawie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, wykazanej w deklaracji VAT- 7 za lipiec 2017 r. Dotyczy to także objętego skargą postanowienia z 29 sierpnia 2018 r. W tym akcie administracyjnym skutecznie zmodyfikowano więc datę przekazania Stronie kwoty stanowiącej przejaw tego, że za wskazany okres rozliczeniowy wartość podatku należnego była niższa niż naliczony podatek od towarów i usług poniesiony przez Podatnika. W skardze kasacyjnej wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; 2) rozpatrzenie sprawy na rozprawie; 3) połączenie do rozpoznania z przedmiotową sprawą skargi kasacyjnej Strony złożonej do NSA od wyroku WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 543/18 oraz sygn. akt I SA/Wr 33/19, gdyż pozostają one ze sobą w związku; 4) zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Jednocześnie zaskarżonemu wyrokowi zarzucono obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - zwanej dalej P.p.s.a.). W przekonaniu Podatnika nastąpiło to poprzez niezastosowanie wskazanej regulacji prawnej i zaakceptowanie przez Sąd I instancji w orzeczeniu oraz w uzasadnieniu jego wyroku naruszenia przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym następujących przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 800 – dalej określanej jako O.p.): a) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p. - poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, gdyż zastosowany powinien być art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p. Uzasadniając ten zarzut Podatnik wskazał, że postanowienie NUS o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym nie mogło wejść do obrotu prawnego, gdyż nie zostało doręczone ustanowionemu pełnomocnikowi, a organy podatkowe nie stwierdzały niedopuszczalności złożonego zażalenia. W ten sposób upłynął zatem termin do którego przedłużony był zwrotu podatku od towarów i usług; b) art. 138a § 1, art. 138e § 1 O.p. – polegające na przyjęciu przez organ, że Skarżący nie ustanowił pełnomocnika w sprawie podatku od towarów i usług za lipiec 2017, a co za tym idzie nie było obowiązku doręczenia postanowienia o przedłużeniu terminów zwrotu podatku za ten okres ustanowionemu Reprezentantowi strony, który okazał organowi podatkowemu udzielone mu pełnomocnictwo poprzez doręczenie oryginału tego dokumentu wraz z pismem z 18 grudnia 2017 r.; c) art.138e § 1 O.p., przejawiające się przyjęciem przez organ, że pełnomocnictwo szczególne powinno być dołączane przez pełnomocnika do każdego postępowania prowadzonego w sprawie podatkowej - pod rygorem jego pominięcia; d) art. 138e § 4 O.p - polegające na przyjęciu przez organ, że Pełnomocnik nie okazał organowi pełnomocnictwa szczególnego w celu sporządzenia jego urzędowego odpisu i dołączenia do akt sprawy podatku od towarów i usług za lipiec 2017 r. Jak podkreślił Skarżący, skutkowało to konstatacją, że nie było obowiązku doręczenia Pełnomocnikowi postanowienia o przedłużeniu terminów wydawanymi wcześniej postanowieniami o przedłużeniu terminu zwrotu podatku za ten okres. Tymczasem zaskarżone postanowienie o przedłużenie terminu zwrotu do 21 listopada 2018 r. w oparciu o pełnomocnictwo przekazane organowi 18 grudnia 2017 r. doręczono ustanowionemu pełnomocnikowi; e) art. 138j § 1 pkt 2 O.p - polegające na przyjęciu przez organ, że wzór pełnomocnictwa szczególnego ustalony przez Ministra Finansów, według którego udzielono Reprezentantowi strony pełnomocnictwa we wskazanym zakresie, umożliwiający wskazanie zakresu udzielonego pełnomocnictwa oraz danych identyfikacyjnych mocodawcy i pełnomocnika, ma na celu uproszczenie składania do akt pełnomocnictwa przez pełnomocnika a nie jego zgłaszanie - okazanie organowi; f) art. 138i § 2 O.p – wyrażające się przyjęciem przez organ, że ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa szczególnego nie wywiera skutków od dnia okazania pełnomocnictwa organowi do czasu jego odwołania, to jest wskazanego okresu w którym organ powinien wszelkie pisma w sprawie określonej w pełnomocnictwie doręczać ustanowionemu pełnomocnikowi. W tym kontekście Strona nie zgodziła się z tezą że pełnomocnictwo wywołuje skutki prawne w momencie dołączenia go przez pełnomocnika do konkretnych akt sprawy – jak to ujęto - prowadzonych w różnych formach (czynności sprawdzające, kontrola podatkowa, postępowanie podatkowe) w tej samej sprawie; g) art 145 § 2 O.p., przejawiające się przyjęciem przez organ, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika we wskazanej w pełnomocnictwie sprawie i okazaniu pełnomocnictwa organowi podatkowemu, organ może doręczać pisma stronie, a nie ustanowionemu pełnomocnikowi w okresie od okazania pełnomocnictwa do czasu jego odwołania; h) art. 212 w zw. z art. 219 O.p. - polegające na przyjęciu przez organ, że może on wydać postanowienie – jak to ujęto - w sytuacji braku prawidłowego doręczenia stronie gdy ustanowiła ona pełnomocnika (art. 145 § 2 O.p.); i) art. 120 O.p. - poprzez niezastosowanie tego przepisu, co spowodowało, że organ podatkowy wydając zaskarżone postanowienie nie działał na podstawie przepisów prawa; 2) art.151 P.p.s.a. - poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi w całości pomimo naruszenia wskazanych wcześniej przepisów prawa procesowego, które miały wpływ na przedmiot sprawy. Zdaniem Skarżącego, w konsekwencji doprowadziło to do niewłaściwego zastosowania Ordynacji podatkowej. W reakcji na przedstawione zarzuty i argumentację Organ odwoławczy wniósł o: 1) przeprowadzenie rozprawy, 2) oddalenie skargi kasacyjnej, 3) zasądzenie od Strony na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka zostaje oddalona. W przedmiotowej sprawie fundamentalnym zagadnieniem zaistniałym w relacjach pomiędzy stronami stosunku podatkowoprawnego była kwestia tego, czy prawidłowo postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad kwotą podatku należnego doręczono Pełnomocnikowi, a nie bezpośrednio Stronie. Problem ten determinował bowiem ustalenie innej kwestii, tj. tego, czy doszło do modyfikacji daty, w której nadwyżka podatku naliczonego nad należnym powinna zostać przekazana Spółce. Odnosząc się do tego zagadnienia w nawiązaniu do podniesionych zarzutów kasacyjnych godzi się zauważyć, że nie znajduje potwierdzenia żadna z tez sformułowanych przez Stronę w jej piśmie skutkującym przeniesieniem sprawy sądowoadministracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Fundamentalne znaczenie dla tej konstatacji ma dyspozycja art. 138e § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem, pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego. Ustawodawca połączył więc pełnomocnictwo szczególne z aktywnością procesową w konkretnej sprawie podatkowej. Przejawia się to tym, że dokument, w którym mocodawca upoważnia pełnomocnika do działania w jego imieniu jest składany do akt danej sprawy. W tym kontekście należy wskazać na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2022 r., sygn. akt II FPS 1/22 (Lex nr 3340571). W judykacie tym wyraźnie wskazano, że: "1. Użyty w art. 138e § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) zwrot "we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego" należy rozumieć w ten sposób, że odwołuje się on do wynikającego ze stosunku podstawowego materialnego zakresu pełnomocnictwa szczególnego, co oznacza, że może ono obejmować każdą sprawę należącą do właściwości organu podatkowego, do której stosuje się przepisy tej ustawy. 2. Jednakże do wywołania skutku procesowego konieczne jest złożenie pełnomocnictwa szczególnego do akt sprawy w konkretnym postępowaniu prowadzonym przed organem podatkowym, stosownie do art. 138e § 3 Ordynacji podatkowej". Nie sposób też pominąć uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2023 r., sygn. akt I FPS 2/23 (Lex nr 3582025). W judykacie tym wyraźnie wskazano, że przy wykładni art. 138e § 1 O.p. znaczenia rozstrzygającego nie ma definicja sprawy administracyjnej (podatkowej) w znaczeniu materialnym, rozumianej jako "przewidziana w przepisach prawa możliwość konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku zawiązanego pomiędzy podatnikiem a organem podatkowym". To zaś, że we wskazanym przepisie nie zostały wymienione szczegółowe czynności, do których podejmowania pełnomocnik jest upoważniony, nie oznacza, że użyte w treści tego przepisu sformułowanie "wskazana sprawa podatkowa", przesądza o tym, że jest to sprawa wyłącznie w znaczeniu materialnym, a nie także procesowym (por. teza 7.4 uzasadnienia uchwały). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w art. 138e § 1 O.p. nie posłużono się pojęciem "wskazane zobowiązanie podatkowe", lecz "wskazana sprawa podatkowa". Wprawdzie czynności sprawdzające, kontrola podatkowa oraz postępowanie podatkowe dotyczą tego samego zobowiązania podatkowego i cele tych procedur "zazębiają się", to jednak przedmiot "sprawy podatkowej" w każdej z tych procedur jest odmienny. W wyniku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej (inaczej niż podczas postępowania podatkowego) nie następuje też władcza "konkretyzacja wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku zawiązanego pomiędzy podatnikiem a organem podatkowym" (por. teza 8.2. uzasadnienia uchwały). Biorąc pod uwagę przedstawione spostrzeżenia godzi się zauważyć, że Reprezentant strony pełnomocnictwo szczególne uprawniające go do działania w imieniu swojego mocodawcy przedstawił Organowi odwoławczemu, rozpatrującemu zażalenie na postanowienie NUS z 19 stycznia 2018 r. w przedmiocie wcześniejszej modyfikacji terminu zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym za ten sam okres rozliczeniowy, tj. za lipiec 2017 r. Miało to miejsce już podczas postępowania podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2015 r. do lipca 2017 r., wszczętego 19 stycznia 2018 roku. Tym samym, pełnomocnictwo szczególne udzielone Reprezentantowi strony i w przedstawionych okolicznościach przedłożone przez niego Organowi odwoławczemu zostało złożone do akt konkretnej sprawy – upoważniało do działania w konkretnej sprawie podatkowej (por. art. 138e § 1 O.p., a także zapatrywanie NSA wyrażone w powoływanych już uchwałach: II FPS 1/22 oraz I FPS 2/23). Po zakończeniu postępowania zażaleniowego w przedmiocie postanowienia z 19 stycznia 2018 r. (miało to miejsce 13 kwietnia 2018 r.) i po przekazaniu akt sprawy NUS wspomniany organ uzyskał więc pełnomocnictwo szczególne, obejmujące swoim zakresem rozliczenie Spółki w podatku od towarów i usług za lipiec 2017 r. W tej sytuacji, wbrew zarzutom Strony nie sposób więc dopatrzyć się naruszenia prawa w działaniu NUS, który kolejne postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu podatku od towarów i usług, datowane na 29 sierpnia 2018 r. doręczał Pełnomocnikowi, a nie reprezentowanej przez niego Spółce. Nie doszło zatem do obrazy ani 138a § 1 i 138e § 1 O.p., ani art. 145 § 1 tej samej ustawy. Zarzuty skargi kasacyjnej okazały się zaś nieuzasadnione, a Organ I instancji skutecznie zmodyfikował datę, w której zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług powinien nastąpić zwrot nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym. Wobec zaprezentowanej konstatacji nie zyskały aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej. Warto przy tym zauważyć, że tezy te są ukierunkowana na zagadnienia, które nie wystąpiły w realiach przedmiotowej sprawy. Organy podatkowe, a także Sąd I instancji stały bowiem na stanowisku, że zaskarżone postanowienie należało doręczyć Pełnomocnikowi. Z kolei w trakcie postępowania Strona wyraziła pogląd, że ona sama powinna być podmiotem, do którego kierowane jest rozstrzygnięcie w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług. Tymczasem formułując zarzuty kasacyjne Spółka polemizuje z zapatrywaniem, którego nie prezentowały ani organy podatkowe, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny – tezą, że w realiach przedmiotowej sprawy zasadne było doręczenie postanowienia o modyfikacji terminu zwrotu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług Stronie, a nie jej pełnomocnikowi. Nie jest też tak, że skoro postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu podatku datowane na 19 stycznia 2018 r. doręczono Spółce, to także orzeczenie NUS z 29 sierpnia 2018 r. wydane w tym samym przedmiocie, w którym kolejny raz zmodyfikowano termin zwrotu podatku od towarów i usług za ten sam okres rozliczeniowy powinno zostać doręczone Podatnikowi, a nie jej pełnomocnikowi procesowemu. Obydwa wskazane postanowienia (z 19 stycznia 2018 r. oraz z 29 sierpnia 2018 r.) są bowiem oddzielnymi rozstrzygnięciami w sprawach, zapadłymi w odrębnych stanach faktycznych. Tym samym okoliczności determinujące przekazanie bezpośrednio Stronie postanowienia datowanego na 19 stycznia 2018 r. nie mają znaczenia podczas dokonywania oceny, któremu podmiotowi należy doręczyć postanowienie z 29 sierpnia 2018 r. Jak już zaś wcześniej wskazano, w realiach przedmiotowej sprawy zasadne było doręczenie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku od towarów i usług Pełnomocnikowi strony. W tej sytuacji, z wszystkich przedstawionych wzglądów skargę kasacyjną należało oddalić jako niemającą usprawiedliwionych podstaw. Stało się to na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 - zwanej dalej P.p.s.a.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast w oparciu o art. 209, art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w powiązaniu z § 14 ust 1 pkt 1 lit c) oraz pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935). Adam Nita Małgorzata Niezgódka – Medek Arkadiusz Cudak
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI