I FSK 1941/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.S. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie. Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za styczeń 2018 r. Podatniczka próbowała odliczyć VAT naliczony z faktury wystawionej przez swojego męża, K.S., który miał świadczyć usługi konfiguracji urządzeń sieciowych. Organy podatkowe i WSA uznały, że faktura ta była "pusta", tj. nie dokumentowała rzeczywistego wykonania usługi. Wskazywano na brak kwalifikacji podatniczki, jej męża jako podwykonawcy, który prowadził inną działalność, brak szczegółowej dokumentacji potwierdzającej wykonanie usługi przez męża, a także na sprzeczności czasowe i ilościowe wskazujące na niemożność wykonania usługi przez K.S. w zakładanym terminie i zakresie. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że prawo do odliczenia VAT wymaga rzeczywistego wykonania usługi, a nie tylko posiadania faktury. Podkreślono, że sama relacja małżeńska nie jest podstawą do kwestionowania odliczenia, ale kluczowe jest ustalenie, czy świadczenie faktycznie miało miejsce. Sąd odrzucił zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym dotyczące braku wyjaśnienia stanu faktycznego i oceny dowodów, wskazując, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków i dokumentacji od dostawców urządzeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska NSA w kwestii konieczności rzeczywistego wykonania usługi dla prawa do odliczenia VAT, nawet w sytuacji, gdy fakturę wystawił małżonek podatniczki.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie istniały liczne dowody wskazujące na fikcyjność transakcji. Może być mniej pomocne w przypadkach, gdzie dowody są mniej jednoznaczne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy faktura wystawiona przez małżonka podatniczki, który jednocześnie był jej pełnomocnikiem, dokumentująca usługę konfiguracji urządzeń sieciowych, uprawnia do odliczenia podatku naliczonego VAT, jeśli istnieją wątpliwości co do rzeczywistego wykonania tej usługi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktura taka nie uprawnia do odliczenia podatku naliczonego, jeśli nie zostanie udowodnione rzeczywiste wykonanie usługi, a istnieją dowody wskazujące na fikcyjność transakcji lub jej wykonanie przez inny podmiot.
Uzasadnienie
NSA uznał, że kluczowe dla prawa do odliczenia VAT jest rzeczywiste wykonanie usługi, a nie tylko posiadanie faktury. W tej sprawie dowody (m.in. zeznania świadków, dokumentacja dostawcy sprzętu, analiza czasu pracy) wskazywały, że usługa konfiguracji nie została wykonana przez męża podatniczki w sposób udokumentowany fakturą, co uniemożliwiało odliczenie VAT.
Czy zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy (art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców) powinna być stosowana w przypadku braku rzeczywistego wykonania usługi udokumentowanej fakturą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada ta nie ma zastosowania, gdy istnieją poważne wątpliwości co do rzeczywistego charakteru transakcji i wykonania usługi, a dowody wskazują na fikcyjność faktury.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy nie może być stosowana, gdy organy podatkowe są w stanie ustalić stan faktyczny na podstawie zebranego materiału dowodowego, a dowody te wskazują na brak rzeczywistego wykonania usługi.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd I instancji, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a. (ogólnikowe uzasadnienie), mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające do ustalenia toku rozumowania sądu i podstaw rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że lektura uzasadnienia wyroku WSA pozwala na ustalenie motywów sądu, argumentów przemawiających za jego podjęciem oraz toku rozumowania, co wyklucza zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
Przepisy (12)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § 1-2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Odliczenie naliczonego podatku VAT od kwoty podatku należnego ma miejsce w takim zakresie, w jakim towary i usługi, w cenie których jest zawarty podatek naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Wykluczona jest redukcja podatku naliczonego, gdy jego ciężar ekonomiczny nie został poniesiony w związku z działalnością gospodarczą.
u.p.t.u. art. 86 § 10-11
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dwie zasadnicze przesłanki odliczenia podatku naliczonego w obrocie wewnątrzkrajowym: podatnik musi posiadać fakturę oraz powinien objąć ekonomiczne władztwo nad rzeczą albo świadczona mu usługa winna być rzeczywiście wykonana.
u.p.t.u. art. 86 § 13
Ustawa o podatku od towarów i usług
Doprecyzowanie przesłanek odliczenia podatku naliczonego w aspekcie temporalnym.
O.p. art. 122
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej – organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych zgromadzenia i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ustawa Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określa przypadki, w których brak jest prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Wskazano na art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a) jako błędną podstawę normatywną w skardze kasacyjnej, gdyż organy nie podnosiły, że faktury pochodziły od podmiotu nieistniejącego.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymóg, aby uzasadnienie wyroku zawierało m.in. wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.
P.p. art. 10 § 1-2
Ustawa Prawo przedsiębiorców
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktura wystawiona przez męża podatniczki nie dokumentowała rzeczywistego wykonania usługi konfiguracji urządzeń sieciowych. • Dowody (dokumentacja dostawcy, zeznania świadków, analiza czasu pracy) wskazują na brak wykonania usługi przez K.S. w sposób udokumentowany fakturą. • Brak rzeczywistego wykonania usługi uniemożliwia odliczenie podatku naliczonego VAT.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez WSA, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców (zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy). • Zarzuty naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 P.p.s.a. (oparcia się na niewyjaśnionym stanie faktycznym). • Zarzuty naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (ogólnikowe uzasadnienie wyroku WSA). • Zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 86 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. (błędna wykładnia i zastosowanie).
Godne uwagi sformułowania
dokument ten był "pusty" w tym znaczeniu, że jego wystawieniu nie towarzyszyły żadne rzeczywiste świadczenia kontrahenta • samo legitymowaniem się fakturą, bez objęcia ekonomicznego władztwa nad rzeczą lub bez rzeczywistego wykonania udokumentowanej w niej usługi, nie uzasadnia odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług • racjonalnie działający przedsiębiorca nie tylko nie odlicza podatku naliczonego związanego z działaniami kontrahenta, które nie miały miejsca. Przede wszystkim taki podmiot nie uiszcza należności za świadczenia, które nie zostały wykonane. • Wskazana czynność procesowa nie pozwoliła jednak na konstatację, że to K.S. wykonał usługę konfiguracji wykazaną w treści kwestionowanej faktury.
Skład orzekający
Adam Nita
sprawozdawca
Małgorzata Niezgódka - Medek
członek
Roman Wiatrowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii konieczności rzeczywistego wykonania usługi dla prawa do odliczenia VAT, nawet w sytuacji, gdy fakturę wystawił małżonek podatniczki."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie istniały liczne dowody wskazujące na fikcyjność transakcji. Może być mniej pomocne w przypadkach, gdzie dowody są mniej jednoznaczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur, a relacja między stronami (małżeństwo) dodaje jej pewnego kontekstu. Pokazuje, jak ważne jest udowodnienie rzeczywistego wykonania usługi.
“Czy faktura od męża zawsze uprawnia do odliczenia VAT? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.