Orzeczenie · 2025-06-06

I FSK 193/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-06-06

NSApodatkoweWysokansa

VATdodatkowe zobowiązanie podatkowefakturyczynności niedokonanepodatek naliczonypodatek należnyskarżący kasacyjnysankcjewykładnia prawa

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług. Spółka kwestionowała zastosowanie art. 112c ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, twierdząc, że przepis ten dotyczy wyłącznie czynności zakupowych i wymaga wykazania zobowiązania podatkowego do wpłaty. Sąd pierwszej instancji uznał, że nawet w przypadku posługiwania się pustymi fakturami i braku sprzedaży, sankcja w wysokości 100% podatku naliczonego ma zastosowanie. NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję, uznając zarzut błędnej wykładni i zastosowania art. 112c pkt 2 ustawy o VAT za zasadny. Sąd wskazał, że przepis ten wymaga skorzystania 'w całości lub w części' z obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktur stwierdzających czynności niedokonane. W sytuacji, gdy spółka nie wykazała sprzedaży i nie skorzystała z obniżenia podatku, brak było podstaw do zastosowania art. 112c pkt 2 ustawy o VAT, a zastosowanie powinien mieć art. 112b ust. 1 pkt 1 c ustawy o VAT. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, w tym dotyczące nieważności postępowania z uwagi na udział asesora sądowego oraz odmowy zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego, zostały uznane za bezzasadne.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących sankcji VAT (art. 112b i 112c u.p.t.u.) w kontekście fikcyjnych transakcji i braku sprzedaży.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2018 r. i specyficznych okoliczności sprawy.

Zagadnienia prawne (4)

Czy art. 112c ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, w brzmieniu obowiązującym w 2018 r., ma zastosowanie do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w sytuacji, gdy podatnik nie wykazał sprzedaży i nie skorzystał w danym okresie rozliczeniowym z obniżenia kwoty podatku należnego o kwoty podatku naliczonego wynikające z faktur stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 112c ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT nie miał zastosowania w tej sytuacji.

Uzasadnienie

Przepis art. 112c ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT wymaga, aby podatnik skorzystał 'w całości lub w części' z obniżenia kwoty podatku należnego o kwoty podatku naliczonego wynikające z faktur stwierdzających czynności, które nie zostały dokonane. W przypadku braku sprzedaży i niekorzystania z obniżenia podatku, zastosowanie powinien mieć art. 112b ust. 1 pkt 1 c ustawy o VAT.

Czy wadliwość procesu powołania asesora sądowego może stanowić samodzielną podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania sądowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sama wadliwość procesu powołania nie jest wystarczająca; musi istnieć konkretna okoliczność naruszająca standard niezawisłości i bezstronności.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na orzecznictwo TSUE, stwierdził, że ocena niezawisłości i bezstronności sędziego (asesora) wymaga indywidualnego podejścia i analizy całokształtu okoliczności, a nie tylko wadliwości procedury powołania. W tej sprawie nie wskazano konkretnych okoliczności budzących uzasadnione wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności asesor.

Czy znajomość z okresu aplikacji sądowej między pełnomocnikiem strony a asesorem sądowym może stanowić podstawę do wyłączenia asesora z postępowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sama znajomość z okresu aplikacji, bez wykazania bliższych relacji lub innych okoliczności budzących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności, nie jest wystarczająca.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że znajomość z okresu aplikacji sądowej, bez wykazania bliższych relacji lub innych okoliczności mogących budzić uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności, nie stanowi podstawy do wyłączenia asesora. Ponadto, wniosek o wyłączenie powinien być złożony przed przystąpieniem do rozprawy.

Czy sąd administracyjny jest związany wynikiem postępowania karnego w zakresie oceny zachowania podatnika?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny nie jest związany wyrokiem lub postanowieniem wydanym w postępowaniu karnym, które nie ma charakteru skazującego.

Uzasadnienie

Ustawodawca nie przewidział związania sądu administracyjnego wynikiem postępowania karnego, które nie zakończyło się wyrokiem skazującym. Organy podatkowe mają prawo samodzielnie ustalać stan faktyczny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono w całości zaskarżony wyrok WSA i decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

Przepisy (34)

Główne

u.p.t.u. art. 112c § ust. 1 pkt 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis ten ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy podatnik skorzystał w całości lub w części z obniżenia kwoty podatku należnego o kwoty podatku naliczonego wynikające z faktur, które stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane.

u.p.t.u. art. 112c § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Tekst jednolity z 2011 r. Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 112b § ust. 1 pkt 1 c

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podstawa do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 30% kwoty różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe, gdy podatnik wykazał taką różnicę wyższą od należnej, ale nie skorzystał z obniżenia podatku naliczonego z faktur stwierdzających czynności niedokonane.

u.p.t.u. art. 112b § ust. 2 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podstawa do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości określonej kwoty od kwoty nabyć, które nie służyły czynnościom opodatkowanym i były ściśle powiązane z nierzetelnymi transakcjami.

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 179 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 138

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 192

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 200 § § 1

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 151