I FSK 1918/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-17
NSApodatkoweWysokansa
VATmiejsce prowadzenia działalnościstałe miejsce prowadzenia działalnościprawo do odliczenia VATpostępowanie dowodowetermin przedawnienianaruszenie proceduryprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiOrdynacja podatkowaTSUE

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając zasadność uchylenia decyzji podatkowej przez sąd niższej instancji z powodu naruszenia procedury przez organ.

Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług, gdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, wskazując na naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym brak wyznaczenia terminu do wypowiedzenia się strony w zebranym materiale dowodowym oraz nieprzeprowadzenie istotnych dowodów. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając argumentację WSA za zasadną i podkreślając konieczność prawidłowego przeprowadzenia postępowania podatkowego.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie, który uchylił decyzję DIAS w sprawie podatku od towarów i usług za lata 2018-2019. WSA uznał, że DIAS naruszył przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 200 § 1 (brak wyznaczenia terminu do wypowiedzenia się w materiale dowodowym) oraz art. 180, 187, 188 (nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów). NSA, analizując zarzuty skargi kasacyjnej, uznał je za nieuzasadnione. Potwierdził, że naruszenie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej przez organ było istotne i mogło mieć wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w kontekście zbliżającego się terminu przedawnienia. Sąd podkreślił, że organ nie wykazał, iż naruszenie nie miało wpływu na sprawę, a także nie zweryfikował należycie kwestii związanych z ewentualnym instrumentalnym wszczęciem postępowania karnoskarbowego. NSA zgodził się również z WSA co do naruszenia przepisów dotyczących postępowania dowodowego, wskazując na potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów, w tym zeznań świadków, które mogły mieć znaczenie dla oceny, czy spółka posiadała stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE w kwestii stałego miejsca prowadzenia działalności. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną organu i zasądził koszty postępowania na rzecz strony skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie to może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a organ ma obowiązek wykazać, że nie miało takiego wpływu. W niniejszej sprawie naruszenie to było istotne, gdyż mogło być próbą uniknięcia przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że brak wyznaczenia terminu do wypowiedzenia się w materiale dowodowym jest istotnym naruszeniem proceduralnym. Organ nie wykazał braku wpływu tego naruszenia na wynik sprawy i nie przedstawił przekonujących argumentów, dlaczego nie mógłby wydać decyzji w terminie, gdyby przestrzegał procedury.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ordynacja podatkowa art. 200 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 180 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 188

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ordynacja podatkowa art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 70 § 6 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 70c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

ustawa o VAT art. 28e

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Dyrektywa 112 art. 44

Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

rozporządzenie wykonawcze art. 11 § 1

Rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiające środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo uchylił decyzję DIAS z powodu naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej (brak wyznaczenia terminu do wypowiedzenia się w materiale dowodowym). WSA prawidłowo uznał, że DIAS naruszył przepisy dotyczące postępowania dowodowego (art. 180, 187, 188 Ordynacji podatkowej) poprzez nieprzeprowadzenie istotnych dowodów. Naruszenie procedury przez organ podatkowy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w kontekście terminu przedawnienia.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej DIAS dotyczące naruszenia przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Zarzuty skargi kasacyjnej DIAS dotyczące naruszenia przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Zarzuty skargi kasacyjnej DIAS dotyczące naruszenia przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

organ uchybił art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, by uchronić się przed skutkiem przedawnienia zobowiązań podatkowych nie każde naruszenie tego przepisu może wywierać istotny wpływ na wynik sprawy, to ustawodawca przez użycie frazy 'wyznacza' nałożył na organy podatkowe obowiązek każdorazowego wyznaczenia tego terminu istnienie rozpoznawalnej struktury w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, które charakteryzuje się wystarczającą stałością, należy oceniać w kontekście rzeczywistości gospodarczej i handlowej

Skład orzekający

Elżbieta Olechniewicz

sprawozdawca

Małgorzata Niezgódka - Medek

członek

Ryszard Pęk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenia procedury podatkowej przez organy, zwłaszcza w kontekście terminu przedawnienia i obowiązku przeprowadzenia dowodów. Interpretacja pojęcia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w świetle prawa UE."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście VAT.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur przez organy podatkowe i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli kwestia merytoryczna jest złożona. Odwołanie do orzecznictwa TSUE dodaje jej wagi.

Błąd proceduralny organu podatkowego uchyla decyzję – lekcja o znaczeniu przestrzegania terminów i dowodów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1918/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Olechniewicz /sprawozdawca/
Małgorzata Niezgódka - Medek
Ryszard Pęk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 475/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-07-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 133 par. 1, art. 134 par. 1, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 121 par. 1, art. 122, art. 123 par. 1, art. 180, art. 187 par. 1, art. 188, art. 191, art. 200 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia WSA del. Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 475/24 w sprawie ze skargi S. UAB z siedzibą na Litwie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 13 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2018 r. i 2019 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz S. UAB z siedzibą na Litwie kwotę 2700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 475/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi S. UAB z siedzibą na Litwie (dalej: Skarżąca, Spółka, Strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: organ odwoławczy, DIAS) z dnia 13 grudnia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2018 r. i 2019 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej: p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
1.2. Sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja DIAS z dnia 13 grudnia 2023 r. naruszała w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) – przez niewyznaczenie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego po to, by wydać decyzję przed 31 grudnia 2023 r.; gdyby DIAS postanowienie to wydał, byłby zobowiązany do wykazania, że przed upływem terminu przedawnienia doszło do przerwania lub zawieszenia jego biegu – skutkiem niewykazania byłaby natomiast konieczność uchylenia decyzji organu I instancji w zakresie VAT za miesiące od lutego do listopada 2018 r. i umorzenia postępowania podatkowego;
- art. 187 § 1, art. 180 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej – przez nieprzeprowadzenie dowodów: z protokołu przesłuchania w charakterze świadka dyrektora Spółki G.K. w dniu 16 listopada 2022 r.; z zeznań K.K. i J.J., prezesa N. – które mogą przyczynić się do ustalenia stanu faktycznego w sprawie i o których przeprowadzenie na tezę dowodową przeciwną do tezy organów podatkowych wniosła Spółka;
- art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej – przez niewyjaśnienie kwestii możliwości kwalifikacji usług transportowych i usług zniszczenia wyrobów medycznych jako przynależących do świadczenia złożonego, stanowiącego usługę związaną z nieruchomością, opodatkowaną w Polsce;
- art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej przez przedłożenie efektywności postępowania podatkowego nad gwarancje procesowe jego strony.
W związku z powyższym WSA, uwzględniając skargę, uchylił zaskarżoną decyzję organu drugiej instancji.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł DIAS, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej przez uchylenie decyzji DIAS z dnia 13 grudnia 2023 r. na skutek niezasadnego uznania przez Sąd, że DIAS naruszył art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewyznaczenie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego po to, by wydać decyzję przed 31 grudnia 2023 r. Zdaniem Sądu gdyby DIAS postanowienie to wydał, byłby zobowiązany do wykazania, że przed upływem terminu przedawnienia doszło do przerwania lub zawieszenia jego biegu,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej przez uchylenie decyzji DIAS z dnia 13 grudnia 2023 r. na skutek niezasadnego uznania przez Sąd, że DIAS naruszył ww. przepisy w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez Spółkę dowodów oraz nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego odnoszącego się do możliwości kwalifikacji zakwestionowanych usług transportowych i zniszczenia wyrobów medycznych jako objętych świadczeniem złożonym mającym charakter usługi związanej z nieruchomością, zgodnie z art. 28e ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm., dalej: ustawa o VAT). W konsekwencji Sąd niezasadnie uznał, że DIAS przedłożył efektywność postępowania podatkowego nad gwarancje procesowe jego Strony, naruszając tym samym zasadę zaufania ujętą w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej,
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. przez sformułowanie przez Sąd wytycznych dla DIAS co do dalszego postępowania niemających umocowania w przepisach prawa w zakresie wypowiedzenia się przez DIAS na temat biegu terminu przedawnienia, w tym motywów wszczęcia postępowania karnego skarbowego w kontekście możliwości wywarcia przez to wszczęcie skutku materialnoprawnego, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz sprawdzenia czy wszczęcie nie stanowiło nadużycia prawa.
W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ, stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a., zrzekł się rozprawy.
2.2. Strona, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona oświadczyła, że nie wnosi o wyznaczenie rozprawy.
2.3. Przedmiotowa skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., z którego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie zarówno DIAS jak i Strona, zrzekli się rozprawy.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna organu nie ma uzasadnionych podstaw.
3.2. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było stwierdzenie, czy organy podatkowe w zaskarżonej decyzji słusznie uznały, że Skarżąca nie posiadała stałego miejsca prowadzenia działalności na terenie Polski, w związku z czym, stosownie do art. 28b ust. 1 ustawy o VAT, miejscem świadczenia usług nabytych przez Spółkę była Litwa, a nie Polska, przez co zakwestionowane zostało prawo Strony do odliczenia podatku naliczonego od nabytych usług.
W związku z zarzutami skargi kasacyjnej kwestionującymi prawidłowość wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, na obecnym etapie postepowania rozważenia wymaga, czy WSA słusznie stwierdził, że zaskarżona decyzja naruszyła art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 180 § 1, art. 188 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko WSA przyjęte w zaskarżonym wyroku jest zasadne.
3.3. Odnosząc się więc do zarzutów skargi kasacyjnej za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Naruszenia tego przepisu autor skargi kasacyjnej upatrywał w nieuprawdopodobnieniu przez Sąd pierwszej instancji istnienia związku pomiędzy naruszeniem przez organ obowiązku wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, a pozbawieniem prawa podatnika do oceny całego materiału dowodowego i zaoferowania nowych dowodów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Za bezzasadny organ uważał także zarzut, że gdyby taki termin wyznaczono, to DIAS nie zdążyłby wydać i doręczyć decyzji wymiarowej przed dniem 31 grudnia 2023 r., bowiem wtedy upływał terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych za poszczególne miesiące od lutego do listopada 2018 r.
Przede wszystkim przypomnieć należy, że stosownie do art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. O ile w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że nie każde naruszenie tego przepisu może wywierać istotny wpływ na wynik sprawy, to ustawodawca przez użycie frazy "wyznacza" nałożył na organy podatkowe obowiązek każdorazowego wyznaczenia tego terminu z wyjątkiem sytuacji wskazanych w art. 200 § 2 Ordynacji podatkowej. Wbrew zatem twierdzeniom autora skargi kasacyjnej to po stronie organu podatkowego spoczywa obowiązek wykazania, że naruszenie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, o ile do niego doszło, nie wywarło istotnego wpływu na wynik sprawy.
Nie było spornym w sprawie, że organ odwoławczy nie wyznaczył Stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Autor skargi kasacyjnej nie przedstawił jednak żadnych okoliczności usprawiedliwiających to naruszenie, które podważałyby ocenę Sądu pierwszej instancji zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Kasator zaoferował jedynie zwykłe zaprzeczenie argumentom Sądu i Skarżącej.
Tymczasem WSA (i zarazem Spółka) w sposób przekonujący przedstawiły, że gdyby organ odwoławczy wyznaczył termin do zapoznania się Strony z materiałem dowodowym w trybie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, to musiałby podjąć rozważania w kwestii ewentualnego instrumentalnego wszczęcia postępowania karnoskarbowego celem zawieszenia terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, który upływał z dniem 31 grudnia 2023 r. Sąd podniósł, że z zawiadomień z art. 70c Ordynacji podatkowej wynika, że postępowanie karnoskarbowe było wszczynane dwukrotnie i nie wiadomo było, czy poza przesłuchaniem reprezentanta Strony w charakterze świadka, podjęto jakiekolwiek inne czynności procesowe. Samo jednak zajęcie przez Spółkę stanowiska w sprawie posiadania stałego miejsca prowadzenia działalności na terenie Polski, nawet jeśli było błędne, nie mogłoby stanowić podstawy do wszczęcia postępowania karnoskarbowego.
WSA zwrócił również uwagę, że pomimo skierowania w dniu 18 lipca 2023 r. wniosku o wszczęcie postępowania przygotowawczego, decyzją wymiarową z dnia 25 października 2023 r. umorzono postępowanie w przedmiocie ustalenia Stronie dodatkowego zobowiązania podatkowego, wskazując na brak oszustwa podatkowego i brak uszczuplenia należności podatkowych. Trafnie zatem wskazano, że analiza przyczyn, racji i motywów wszczęcia postępowania karnoskarbowego jest niepewna, jak i materialnoprawny skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.
W związku z tym należy zgodzić się z Sadem pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie organ uchybił art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, by uchronić się przed skutkiem przedawnienia zobowiązań podatkowych, będącym przedmiotem sprawy oraz ewentualnym wyjaśnieniem, czy wszczęcie postępowania karnoskarbowego w sprawie było instrumentalne, czy nie.
3.4. Chybiony okazał się również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej w odniesieniu do powyższych zarzutów nie wynika, dlaczego organ odwoławczy uznał za niezasadne zarówno dołączenie protokołu przesłuchania dyrektora Strony w postępowaniu karnoskarbowym, jak i przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków K.K. i J.J. Poza powołaniem przepisów i orzecznictwa sądów administracyjnych, DIAS jedynie stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy bezsprzecznie potwierdza okoliczności, o ustalenie których wnioskuje Spółka, a ponadto przesłuchanie świadków nie wpłynęłoby na ocenę materiału dowodowego, bowiem dowody zebrane w toku kontroli podatkowej, jak i późniejszego postępowania, były wystarczające do podjęcia decyzji. Twierdzenia te jednak nie zdołały skutecznie podważyć stanowiska przyjętego w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji, który uznał że w okolicznościach niniejszej sprawy organ podatkowy naruszył art. 188 Ordynacji podatkowej.
Przypomnieć należy, że podstawą stanowiska przyjętego przez DIAS w zaskarżonej decyzji było stwierdzenie, że Spółka nie posiadała stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce w rozumieniu art. 44 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L z 2006 r., nr 347, poz. 1 ze zm., dalej: Dyrektywa 112) oraz art. 11 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L z 2011 r., nr 77, poz. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie wykonawcze). Organ odwoławczy twierdził, że Strona posiadała strukturę pozbawioną własnego personelu. DIAS zarzucił, że w świetle zawartej umowy z dnia 2 stycznia 2018 r. między Skarżącą, a N. sp. z o.o., Spółka nie była bezpośrednim pracodawcą pracowników, bowiem proces rekrutacji i zatrudnienia wskazanych osób był realizowany przez N. sp. z o.o., jak również ta spółka wynajmowała biuro w W. dla pracowników Strony.
Treść umowy z dnia 2 stycznia 2018 r. wskazywała, że z jednej strony jej przedmiotem było świadczenie usług promocji, marketingu i informacji naukowej dotyczącej produktów i marki Spółki, a z drugiej strony, że w celu wypełnienia obowiązków wynikających z umowy N. sp. z o.o. dostarcza swoich pracowników, którzy są zobowiązani przez Spółkę do realizacji obowiązków. Strona zaś mogła instruować swojego kontrahenta lub bezpośrednio pracowników, co do sposobu realizacji zadań związanych z wypełnieniem warunków umowy. WSA słusznie stwierdził w tej kwestii, że treść umowy jest niejednoznaczna w zakresie wypływu i decyzyjności Skarżącej na wykonywanie zadań przez pracowników, gdzie Skarżąca utrzymuje, że sprawowała bezpośrednią kontrolę nad pracownikami, czego organy podatkowe nie zweryfikowały.
W świetle powyższego, Sąd pierwszej instancji trafnie powołał się na wyrok TSUE z dnia 7 kwietnia 2022 r. w sprawie C-333/20, w którym Trybunał rozważał kwestię pojęcia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę mającą siedzibę w innym kraju członkowskim, a działającą na terenie innego kraju członkowskiego przez spółkę zależną w świetle art. 44 Dyrektywy 112 w zw. z art. 11 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Jak wskazał TSUE istnienie rozpoznawalnej struktury w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, które charakteryzuje się wystarczającą stałością, należy oceniać w kontekście rzeczywistości gospodarczej i handlowej. O ile posiadanie własnego zaplecza personalnego i technicznego nie jest konieczne, aby móc uznać, że podatnik ma odpowiednią strukturę, która charakteryzuje się wystarczającą stałością w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, w innym państwie członkowskim, o tyle konieczne jest jednak, aby podatnik ten był uprawniony do dysponowania tym zapleczem personalnym i technicznym w taki sam sposób, jak gdyby było ono jego własnym zapleczem, na przykład, na podstawie umów o świadczenie usług lub najmu, na mocy których owo zaplecze pozostawałoby do dyspozycji podatnika i które to umowy nie podlegałyby rozwiązaniu w krótkim czasie. Uzależnienie istnienia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej od warunku, aby zaangażowany personel był związany umową o pracę z samym podatnikiem i aby dysponował on zapleczem technicznym, które jest jego własnością, oznaczałoby, po pierwsze, zastosowanie w sposób bardzo restrykcyjny kryterium przewidzianego w art. 11 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Po drugie, gdyby dla przeniesienia opodatkowania usług z jednego państwa członkowskiego do drugiego wystarczyło, by podatnik pokrywał zapotrzebowanie na personel poprzez różnych usługodawców, takie kryterium nie przyczyniłoby się do znacznej pewności prawa przy określaniu miejsca opodatkowania świadczenia usług (por. pkt 41 i 45 wyroku TSUE w sprawie C-333/20).
Słusznie zatem wskazał Sąd pierwszej instancji, że przesłuchanie świadków J.J. oraz K.K., na okoliczności związane z wykonaniem ww. umowy z dnia 2 stycznia 2018 r. i zaangażowania Skarżącej w wykonywanie uprawnień wynikających z tej umowy, mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, nawet jeśli przeczyło przyjętej przez organy podatkowe tezie. W świetle art. 188 Ordynacji podatkowej dowody ten powinny zostać uwzględnione w postępowaniu podatkowym, a ich ewentualna odmowa ich przeprowadzenia uzasadniona w nawiązaniu do przeprowadzonych w sprawie konkretnych dowodów. Co do zaś odmowy dołączenia protokołu przesłuchania dyrektora Skarżącej w toku postępowania karnego, Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ odwoławczy w ogóle się nie odniósł do tej kwestii.
Trafnie też wskazał WSA, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy zaniechał wydania stosownego postanowienia o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych przez Stronę dowodów.
3.5. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. poprzez sformułowanie przez Sąd wytycznych dla DIAS co do dalszego postępowania niemających umocowania w przepisach prawa w zakresie wypowiedzenia się przez DIAS na temat biegu terminu przedawnienia, w tym motywów wszczęcia postępowania karnego skarbowego w kontekście możliwości wywarcia przez to wszczęcie skutku materialnoprawnego, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz sprawdzenia czy wszczęcie nie stanowiło nadużycia prawa. Zdaniem kasatora zalecenia WSA w tym zakresie są bezpodstawne, gdyż zarówno decyzja organu pierwszej instancji, jak i decyzja DIAS, wydane zostały przed upływem terminu przedawnienia.
W swojej argumentacji autor kasacji pomija jednak fakt, że WSA w zaskarżonym wyroku uznał zasadność zarzutu naruszenia przez DIAS art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. To ta wadliwość, dostrzeżona przez Sąd pierwszej instancji, skutkowała zaleceniem zbadania przez DIAS motywów wszczęcia postępowania karnego skarbowego w kontekście jego wpływu na bieg terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego.
Niezależnie od tego, na skutek oddalenia skargi kasacyjnej organu, zalecenia Sądu pierwszej instancji w tym zakresie pozostają aktualne wobec konieczności przeprowadzenia przez DIAS ponownego postępowania według zaleceń zawartych w zaskarżonym wyroku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkiem stanowiska zawartego w wyroku WSA wydanym w niniejszej sprawie jest przeprowadzenie prawidłowego postępowania podatkowego, w szczególności przeprowadzonego w zgodzie z art. 187 § 1 i 188 Ordynacji podatkowej, a więc z uwzględnieniem wniosków dowodowych Skarżącej oraz umożliwieniem Stronie zapoznania się i wypowiedzenia co do zgromadzonego materiału dowodowego, jak to wynika z art. 200 § 1 tej ustawy. Podjęcie tych czynności w ponownym postępowaniu podatkowym niewątpliwie nastąpi już po upływie podstawowego okresu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego, co – zgodnie ze wskazaniami WSA – będzie powodowało konieczność wypowiedzenia się przez DIAS w kwestii związanej z charakterem wszczęcia w niniejszej sprawie postępowania karnego skarbowego z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uchwale NSA z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21.
3.6. W tym stanie rzeczy, wobec braku usprawiedliwionych podstaw, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Elżbieta Olechniewicz Ryszard Pęk Małgorzata Niezgódka-Medek
sędzia WSA (del.) sędzia NSA sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI