I FSK 1915/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-05
NSApodatkoweWysokansa
VATnadpłataoprocentowanieTSUEcentralizacja rozliczeńjednostki samorządu terytorialnegoOrdynacja podatkowaprawo unijne

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną gminy J. w sprawie odmowy wypłaty oprocentowania nadpłaty VAT, uznając, że brak centralizacji rozliczeń z jednostkami organizacyjnymi wyklucza powiązanie nadpłaty z wyrokiem TSUE.

Gmina J. zaskarżyła wyrok WSA odrzucający jej skargę na decyzję odmawiającą wypłaty oprocentowania nadpłaty VAT za 2010 r. Gmina argumentowała, że nadpłata wynikała z wyroku TSUE C-276/14 dotyczącego koncepcji 'jednego podatnika'. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że dla zastosowania art. 74 Ordynacji podatkowej w związku z wyrokiem TSUE kluczowa jest centralizacja rozliczeń VAT gminy i jej jednostek organizacyjnych, której w tej sprawie zabrakło.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił skargę gminy na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą wypłaty oprocentowania nadpłaty i zwrotu podatku od towarów i usług za 2010 rok. Gmina J. argumentowała, że nadpłata powstała w wyniku wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 29 września 2015 r. w sprawie C-276/14, który ugruntował koncepcję 'jednego podatnika' w VAT. Skarżąca podnosiła naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów Ordynacji podatkowej oraz Dyrektywy 112. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że kluczowym warunkiem dla zastosowania art. 74 Ordynacji podatkowej, który przewiduje oprocentowanie nadpłaty powstałej w wyniku orzeczenia TSUE, jest centralizacja rozliczeń podatku VAT przez gminę i jej jednostki organizacyjne. Ponieważ gmina nie przeprowadziła takiej centralizacji, nie można było uznać, że nadpłata powstała w wyniku wyroku TSUE w sposób uzasadniający wypłatę oprocentowania. Sąd podkreślił, że wyrok TSUE C-276/14 skutkował koniecznością jednolitego rozliczenia VAT przez gminę i jej jednostki, co wymagało centralizacji, a brak tej centralizacji wykluczał możliwość uwzględnienia żądania gminy.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, brak centralizacji rozliczeń VAT gminy i jej jednostek organizacyjnych wyklucza możliwość uznania, że nadpłata powstała w wyniku orzeczenia TSUE w sposób uzasadniający naliczenie oprocentowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dla zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących nadpłat powstałych w wyniku orzeczenia TSUE, kluczowa jest centralizacja rozliczeń VAT gminy i jej jednostek organizacyjnych. Brak takiej centralizacji oznacza, że nadpłata nie powstała w rozumieniu tych przepisów, nawet jeśli wyrok TSUE dotyczył koncepcji 'jednego podatnika'.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

Ord. pod. art. 74

Ordynacja podatkowa

Ord. pod. art. 78 § 5

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

ustawa centralizacyjna art. 23

Ustawa o szczególnych zasadach rozliczeń podatku od towarów i usług oraz dokonywania zwrotu środków publicznych przeznaczonych na realizację projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub od państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu przez jednostki samorządu terytorialnego

Dyrektywa 112 art. 183

Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak centralizacji rozliczeń VAT gminy i jej jednostek organizacyjnych wyklucza możliwość uznania, że nadpłata powstała w wyniku orzeczenia TSUE w sposób uzasadniający oprocentowanie.

Odrzucone argumenty

Nadpłata powstała w wyniku wyroku TSUE C-276/14 dotyczącego koncepcji 'jednego podatnika'. Centralizacja nie spowodowałaby wykazania dodatkowych kwot zobowiązania/zaległości w podatku VAT, a ustawa dla naliczenia oprocentowania takiego wymogu nie przewiduje. Naruszenie art. 74, 77 § 1 pkt 4 oraz art. 78 § 5 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP poprzez nieuprawnione różnicowanie podatników. Naruszenie art. 183 Dyrektywy 112 poprzez naruszenie zasady neutralności i skuteczności podatku.

Godne uwagi sformułowania

brak centralizacji rozliczeń wyklucza możliwość uznania, że powstanie nadpłata powstał w wyniku wyroku TSUE dla zastosowania art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej istotne jest nie to, czy wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku zostaje złożony po wydaniu przez TSUE wyroku, ale to czy 'nadpłata powstała' w wyniku tego właśnie zdarzenia, jakim jest orzeczenie TSUE.

Skład orzekający

Dominik Mączyński

sprawozdawca

Hieronim Sęk

przewodniczący

Janusz Zubrzycki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy wypłaty oprocentowania nadpłaty VAT w przypadku braku centralizacji rozliczeń z jednostkami organizacyjnymi, mimo powołania się na wyrok TSUE."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku centralizacji rozliczeń VAT przez jednostki samorządu terytorialnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście orzecznictwa TSUE i jego wpływu na rozliczenia VAT jednostek samorządu terytorialnego, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Centralizacja VAT kluczem do oprocentowania nadpłaty – NSA rozstrzyga spór gminy z fiskusem.

Sektor

podatki

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I FSK 1915/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Mączyński /sprawozdawca/
Hieronim Sęk /przewodniczący/
Janusz Zubrzycki
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Rz 429/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2022-09-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 74, art. 78 par. 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2018 poz 280
art. 23
Ustawa z dnia 5 września 2016 r. o szczególnych zasadach rozliczeń podatku od towarów i usług oraz dokonywania zwrotu środków publicznych  przeznaczonych na realizację projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub od państw  członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu przez jednostki samorządu terytorialnego.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hieronim Sęk, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia WSA (del.) Dominik Mączyński (spr.), Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 5 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Gminy J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 września 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 429/22 w sprawie ze skargi Gminy J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr 1801-IOV-1.4103.19.2020 w przedmiocie odmowy wypłaty oprocentowania nadpłaty i zwrotu podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Gminy J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Skarga kasacyjna.
1.1. Gmina J., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 26 października 2022 r., wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 września 2022 r., I SA/Rz 429/22. Wyrokiem tym Sąd oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 29 kwietnia 2022 r., w przedmiocie odmowy wypłaty oprocentowania nadpłaty i zwrotu podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 roku.
1.2. Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżono w całości, zarzucając mu:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, tj.:
- art. 74 oraz art. 78 § 5 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 23 ustawy z dnia 5 września 2016 r. o szczególnych zasadach rozliczeń podatku od towarów i usług oraz dokonywania zwrotu środków publicznych przeznaczonych na realizacje projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu unii Europejskiej lub od państw członkowskich europejskiego porozumienia o wolnym handlu przez jednostki samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2018, poz. 280 ze zm.; dalej: ustawa centralizacyjna), poprzez uznanie, że brak dokonania centralizacji rozliczeń VAT Gminy ze swoimi jednostkami organizacyjnymi za okresy rozliczeniowe 2010 r. stoi na przeszkodzie naliczeniu oprocentowania od uzyskanych przez Gminę nadpłat i zwrotów VAT, mimo że centralizacja nie spowodowałaby wykazania dodatkowych kwot zobowiązania / zaległości w podatku VAT za poszczególne okresy 2010 r., a ustawa dla naliczenia oprocentowania takiego wymogu nie przewiduje i mimo iż rzeczone nadpłaty i zwroty pozostawały w bezsprzecznym związku z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 29 września 2015 r. w sprawie Gminy Wrocław C-276/14 (dalej: "Wyrok TSUE"), co prowadziło Sąd do odmowy zastosowania w sprawie powołanych przepisów Ordynacji podatkowej i stwierdzenia oraz zwrotu należnego Gminie oprocentowania;
- art. 74, art. 77 § 1 pkt 4 oraz art. 78 § 5 Ordynacji podatkowej - poprzez uznanie, iż oprocentowanie nadpłat i zwrotów VAT za poszczególne okresy 2010 r. jest nienależne, ponieważ nie ma związku z Wyrokiem TSUE. WSA pominął fakt, że nadpłaty i zwroty VAT za poszczególne okresy 2010 r. powstały w wyniku powołania się przez Gminę przede wszystkim na koncepcję "jednego podatnika", która została usankcjonowana dopiero w Wyroku TSUE. Skutkiem tego uchybienia jest odmowa zwrotu należnego Gminie oprocentowania;
- art. 74 oraz art. 78 § 5 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – poprzez uznanie, iż przepisy te nie mają zastosowania do wniosków o nadpłatę / zwrot nadwyżki VAT, złożonych przed wydaniem Wyroku TSUE i nieuwzględniających centralizacji rozliczeń, co stanowi nieuprawnione różnicowanie podatników znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej, a co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania Gminie oprocentowania od wnioskowanych kwot nadpłaty i zwrotu;
- art. 183 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. urz. UE L Nr 347; dalej: Dyrektywa 112), a poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do naruszenia zasady neutralności i skuteczności podatku, poprzez dopuszczenie do sytuacji, w której podatnik od którego podatek został pobrany z naruszeniem prawa unijnego nie jest w stanie skorzystać z przysługującego mu uprawnienia do żądania odsetek, stanowiących ekwiwalent z tytułu braku możliwości dysponowania określonymi środkami pieniężnymi na skutek niezgodności praktyki krajowej z prawem wspólnotowym.
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi w okolicznościach wskazujących na konieczność jego zastosowania, a w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej Decyzji, podczas gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 § 1 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej;
- art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi Skarżącej w okolicznościach, w których uzasadnionym było jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej Decyzji z uwagi na naruszenie przez Organ przepisów postępowania, tj. art. 121 § 1 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co powinno skutkować uchyleniem Decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.
1.3. W związku z powyższymi naruszeniami wniesiono o uchylenie zaskarżonego Wyroku w całości i rozpoznanie skargi co do istoty sprawy, a w konsekwencji uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć organów podatkowych, względnie o uchylenie Wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
2. Odpowiedź na skargę kasacyjną.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 10 listopada 2022 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotów kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
4.1. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, istota sporu w sprawie sprowadzała się do oceny, czy dokonany przez organ zwrot nadpłaty i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikający ze złożonej przez podatnika korekty deklaracji VAT-7 za poszczególne miesiące 2010 r. w dniu 22 grudnia 2014 r., można uznać za powstały w wyniku wyroku TSUE z dnia 9 września 2015 r. w sprawie C-276/14, a w konsekwencji czy skarżącej przysługuje oprocentowanie ww. należności na zasadach określonych w art. 78 § 5 w związku z art. 74 Ordynacji podatkowej.
4.2. Podobną, jak w rozpatrywanej sprawie, problematyką zajmował się już Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 26 stycznia 2023 r., I FSK 1700/19; z 11 marca 2021 r., I FSK 1102/20; z 12 marca 2021 r., I FSK 140/19, z 25 marca 2021 r., I FSK 1468/19; z 25 marca 2021 r., I FSK 1718/20; z 14 marca 2023 r., I FSK 114/20; z 5 października 2023 r., I FSK 36/20; z 6 września 2023 r., I FSK 776/20 oraz z 4 kwietnia 2023 r., I FSK 1621/20), których argumentację orzekający w obecnym składzie sąd kasacyjny w pełni podziela (orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
4.3. Stosownie do art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli nadpłata powstała w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (w obecnym brzmieniu przepisu: Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej), a podatnik, którego zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej złożył jedną z deklaracji, o których mowa w art. 73 § 2 Ordynacji podatkowej, lub inną deklarację, z której wynika wysokość zobowiązania podatkowego - wysokość nadpłaty określa podatnik we wniosku o jej zwrot, składając równocześnie skorygowaną deklarację. Oprocentowanie nadpłaty jest swoistym odpowiednikiem odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Obydwie te instytucje pełnią bowiem te same funkcje, będąc przede wszystkim dla podmiotu uprawnionego rekompensatą za korzystanie przez nieuprawniony do tego podmiot z nienależnego jej kapitału. W myśl art. 78 § 1 Ordynacji podatkowej nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56 § 1, pobieranych od zaległości podatkowych. Nie oznacza to jednak, że zaistnienie każdej nadpłaty wiąże się z powinnością wypłacenia oprocentowania.
4.4. Art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej, na który powołuje się strona skarżąca, odwołując się do powstania nadpłaty "w wyniku orzeczenia TSUE", wprowadził całkowicie odrębny od przewidzianego (i przywołanego przez Gminę we wniosku o nadpłatę) w art. 73 Ordynacji podatkowej trybu postępowania w sprawie nadpłat, które powstają w wyniku orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości. Przepis ten dawał podstawę do tego, aby podatnik – powołując się na skutki takiego orzeczenia – zweryfikował stan swoich rozliczeń podatkowych, żądając zwrotu kwot podatku, których nie musiał uiścić.
4.5. Regulacje dotyczące terminu zwrotu nadpłaty przekładają się bezpośrednio na kwestie ich oprocentowania, ponieważ art. 78 Ordynacji podatkowej zawiera odesłania do poszczególnych redakcji art. 77. W przypadku nadpłaty powstałej w wyniku orzeczenia TSUE zastosowanie znajduje art. 78 § 5 Ordynacji podatkowej, regulujący wprost kwestię nadpłaty związanej z orzeczeniem TSUE, ze względu na treść odesłania wewnątrzsystemowego zawartego w tym przepisie. Odwołuje się on bowiem do art. 77 § 1 pkt 4 i 4a, które z kolei odwołują się do art. 74 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie użyte w art. 78 § 4 Ordynacji podatkowej sformułowanie "z zastrzeżeniem § 5 pkt 2" oznacza, że uregulowań zawartych w art. 78, w tym w § 3 pkt 3 lit. c i § 4, nie stosuje się do nadpłat powstałych w wyniku orzeczenia TSUE. Wykładnia systemowa tych przepisów, powiązanych w łańcuch odesłań normatywnych, prowadzi do konkluzji, że zakres przedmiotowy art. 77 § 1 pkt 4 i 4a oraz art. 78 § 5 Ordynacji podatkowej są determinowane przez zakres przedmiotowy art. 74 tej ustawy. W konsekwencji przepisy te znajdują zastosowanie tylko w tych sprawach, w których nadpłata powstała w wyniku orzeczenia TSUE. A zatem, skoro Ordynacja podatkowa w sposób wyczerpujący reguluje kwestię oprocentowania nadpłat powstałych w wyniku publikacji orzeczenia TSUE, to brak jest jakichkolwiek podstaw, aby w tego typu przypadkach stosować przepisy normujące oprocentowanie nadpłat powstałych w następstwie innych zdarzeń.
4.6. W orzecznictwie zauważa się, że skoro art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej uzależnia złożenie wniosku o zwrot nadpłaty od wystąpienia zdarzenia w postaci "orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości", w wyniku którego "nadpłata powstała" i orzeczenie takie zapada po tym jak podatnik uprzednio złożył już deklarację, z której wynikała wysokość zobowiązania podatkowego, to późniejsze w stosunku do tej czynności pojawienie się orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przesądza o stosowaniu art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Orzeczenie Trybunału stwarza bowiem stan, który może zostać przez podatnika wykorzystany dla wykazania istnienia nadpłaty (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2011 r., sygn. akt I FSK 1085/10). Jednocześnie w orzecznictwie NSA zawarto pogląd, że wykładni art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej, należy dokonać w taki sposób, że ustalenie, że nadpłata powstała w wyniku orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dotyczy również sytuacji, kiedy orzeczenie Trybunału skutkowało wyeliminowaniem niezgodnej z prawej unijnym wykładni prawa krajowego stosowanej przez organy podatkowe i sądy, co w istocie wcześniej uniemożliwiało podatnikowi stosowanie prawa zgodnie z prawem unijnym (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1203/14).
5.1. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 29 września 2015 r. w sprawie sygn. C-276/14 orzekł, że "art. 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że podmioty prawa publicznego, takie jak gminne jednostki budżetowe, będące przedmiotem postępowania głównego, nie mogą być uznane za podatników podatku od wartości dodanej, ponieważ nie spełniają kryterium samodzielności przewidzianego w tym przepisie". Powyższy wyrok przesądził więc o tym, że nie była prawidłowa praktyka polegająca na przyjęciu, że gminne jednostki budżetowe wykonywały działalność gospodarczą we własnym imieniu, a nie w imieniu i na rachunek gminy i że posiadały pełną podmiotowość dla potrzeb podatku VAT. W rezultacie przedmiot wniosku o stwierdzenie nadpłaty był odmienny od wyroku TSUE, na który powołała się strona w związku z wnioskiem o procentowanie nadpłaty.
5.2. Podkreślenia wymaga, że skutkiem wyroku TSUE C-276/14 z 29 września 2015 r. stała się konieczność jednolitego rozliczenia podatku od towarów i usług przez gminę i jej jednostki organizacyjne. Związane z tym kwestie zostały uregulowane w ustawie z dnia 5 września 2016 r. o szczególnych zasadach rozliczeń podatku od towarów i usług oraz dokonywania zwrotu środków publicznych przeznaczonych na realizację projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub od państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu przez jednostki samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2016, poz. 1454), która weszła w życie 1 października 2016 r. i uregulowała zasady centralizacji rozliczeń w zakresie podatku od towarów i usług. W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego uznano, że dla skuteczności złożonej przez jednostkę samorządu terytorialnego przed dniem 1 października 2016 r. deklaracji korygującej rozliczenie w zakresie podatku od towarów i usług w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z 29 września 2015 r. w sprawie C-276/14, Gmina Wrocław przeciwko Ministrowi Finansów, tj. w celu realizacji uprawnienia z art. 86 ust. 1 ustawy o PTU wymagana jest w świetle art. 23 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 5 września 2016 r. o szczególnych zasadach rozliczeń podatku od towarów i usług oraz dokonywania zwrotu środków publicznych przeznaczonych na realizację projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub od państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu przez jednostki samorządu terytorialnego (Dz.U. poz. 1454 ze zm.) centralizacja rozliczeń jednostki samorządu terytorialnego i wszystkich jej niesamodzielnych jednostek organizacyjnych, począwszy od najwcześniejszego okresu rozliczeniowego, którego dotyczy korekta (por. wyrok NSA w składzie siedmiu sędziów z 23 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1237/17).
5.3. Dlatego dla zastosowania art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej, istotna była treść oraz zakres korekt złożonych przez Gminę, tj. czy choćby w ograniczonym stopniu wniosek o zwrot nadpłaty był wywołany potrzebą jednolitego rozliczenia podatku od towarów i usług. Przy czym, bez znaczenia dla oceny sprawy jest w szczególności przedstawiona w skardze kasacyjnej argumentacja, że centralizacja nie spowodowałaby wykazania dodatkowych kwot zobowiązania / zaległości w podatku VAT za poszczególne okresy 2010 r., a ustawa dla naliczenia oprocentowania takiego wymogu nie przewiduje. Raz jeszcze należy bowiem zauważyć, że skutkiem wyroku TSUE C-276/14 z 29 września 2015 r. stała się konieczność jednolitego rozliczenia podatku od towarów i usług przez gminę i jej jednostki organizacyjne. Dla uznania zatem, że zwrot nadpłaty i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikający ze złożonej przez podatnika korekty deklaracji VAT-7 za poszczególne miesiące 2010 r. w dniu 22 grudnia 2014 r. powstał w wyniku wyroku TSUE z dnia 9 września 2015 r. w sprawie C-276/14, niezbędne jest stwierdzenie, że do takiej centralizacji doszło. Brak centralizacji rozliczeń gmin wyklucza możliwość uznania, że powstanie nadpłata powstała powstał w wyniku wyroku TSUE z dnia 9 września 2015 r. w sprawie C-276/14.
5.4. Dodatkowo należy zauważyć, że wyrok Trybunału C-276/14 z 29 września 2015 r. jedynie pośrednio miał wpływ na uznanie, że zakład budżetowy nie może zostać uznany za samodzielnego podatnika VAT, ponieważ bezpośrednio nie rozstrzygał tej kwestii, a jedynie rozstrzygał, że podmioty prawa publicznego, takie jak gminne jednostki budżetowe będące przedmiotem postępowania głównego, nie mogą być uznane za podatników VAT. Przede wszystkim jednak, jak wyżej wskazano, w wyniku tego wyroku, dla odliczenia przez gminę podatku naliczonego od wydatków poniesionych przez jednostki budżetowe albo zakłady budżetowe, konieczna była centralizacja jednostek samorządu terytorialnego celem wspólnego rozliczenia podatku od towarów i usług przez gminę i jej jednostki organizacyjne. W rozpatrywanej sprawie zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz kwot nadpłat wynikających ze złożonych przez Gminę 22 grudnia 2014 r. korekt deklaracji VAT-7 za sporne okresy rozliczeniowe nie wiązał się z centralizacją rozliczeń Gminy i wszystkich jej niesamodzielnych jednostek organizacyjnych.
5.5. Tym samym nie można zgodzić się ze skarżącą, że w sprawie został naruszony art. 74, art. 77 § 1 pkt 4 oraz art. 78 § 5 Ordynacji podatkowej. Gmina zaznaczyła, że nadpłaty powstały w wyniku powołania się przez Gminę przede wszystkim na koncepcję "jednego podatnika", która została usankcjonowana dopiero w Wyroku TSUE. Gmina pominęła jednak, że sposobem na realizację koncepcji "jednego podatnika" była centralizacja rozliczeń, której Gmina za sporne nie przeprowadziła.
5.6. Nie można też podzielić stanowiska Gminy w zakresie naruszenia art. 74 oraz art. 78 § 5 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z tego powodu, że przepisy te nie mają zastosowania do wniosków o nadpłatę / zwrot nadwyżki VAT, złożonych przed wydaniem Wyroku TSUE i nieuwzględniających centralizacji rozliczeń. To nie chronologia zdarzeń (okoliczność że wniosek o zwrot nadpłaty został złożony przed ogłoszeniem wyroku TSUE) zdecydowało o tym, że organy uznały, że nie ma podstaw do wypłaty odsetek. Dla zastosowania art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej istotne jest nie to, czy wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku zostaje złożony po wydaniu przez TSUE wyroku, ale to czy "nadpłata powstała" w wyniku tego właśnie zdarzenia, jakim jest orzeczenie TSUE. Ważne jest zatem ustalenie, że orzeczenie TSUE zapada po tym, jak podatnik złożył rozliczenie z wykazaną kwotą podatku, która następnie, w wyniku ukazania się orzeczenia TSUE powodującego prawidłowe, tzn. zgodne z prawem unijnym, odczytywanie i stosowanie przepisów prawa krajowego, okazała się nadpłatą. Innymi słowy, decydujące znaczenie ma to, czy ostateczna ocena zasadności wniosku podatnika o stwierdzenie nadpłaty podatku wynika z orzeczenia TSUE, czyli czy orzeczenie to zdeterminowało ocenę, że powstała nadpłata podatku. W tej sytuacji nie sposób uznać, że przyczyną złożenia korekt był wyrok TSUE (nawet jeśli zapadł później niż złożono korekty), skoro skutkiem tego wyroku była potrzeba centralizacji rozliczenia podatku od towarów i usług przez gminę i jej jednostki organizacyjne, gdy tymczasem Gmina domagała się stwierdzenia nadpłaty z tego tytułu, że uznała, że ma prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków inwestycyjnych w związku z tym, że wydatki na budowę infrastruktury kanalizacyjnej, realizowane były przez jej zakład budżetowy.
5.7. W rezultacie, wbrew stanowisku kasatora, Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 183 Dyrektywy 112. Nie naruszono bowiem zasady neutralności podatkowania. Ze stanu faktycznego sprawy niespornie wynika, że Gmina w dniu 15 lutego 2015 r. otrzymała zwrotu podatku, którego domagała się wnioskiem z dnia 22 grudnia 2014 r. Odmowa wypłaty odsetek była natomiast spowodowana brakiem podstaw prawnych do ich zasądzenia z uwagi na fakt, że przedmiot wniosku o stwierdzenie nadpłaty był odmienny od wyroku TSUE, na który powołała się strona w związku z wnioskiem o procentowanie nadpłaty.
6. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny – uznając, że skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. – Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – orzekł, jak w sentencji wyroku.
7. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. - Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA
Dominik Mączyński Hieronim Sęk Janusz Zubrzycki

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę