I SA/WR 249/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2019-08-07
NSApodatkoweŚredniawsa
VATpodatek naliczonypodatek należnyodliczenie VATfakturynierzetelność fakturpodwykonawcyupadłośćsyndyk masy upadłościkontrola skarbowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę syndyka masy upadłości spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur wystawionych przez podwykonawców, uznając je za nierzetelne.

Sprawa dotyczyła skargi syndyka masy upadłości spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego za 2011 rok. Spółka kwestionowała faktury od trzech podwykonawców, uznając je za nierzetelne, ponieważ prace miały być wykonane przez pracowników spółki. Sąd administracyjny uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo, oddalając skargę syndyka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę Syndyka Masy Upadłości P.U.-H. J. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika D. Urzędu Celno - Skarbowego we W. odmawiającą prawa do odliczenia podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. Spór dotyczył faktur wystawionych na rzecz spółki przez trzech podwykonawców: D. M., B. J. i K. M. Organy podatkowe uznały te faktury za nierzetelne, twierdząc, że nie dokumentowały rzeczywistych transakcji, a prace wskazane w tych fakturach zostały wykonane przez pracowników spółki przy użyciu jej materiałów i sprzętu. Syndyk podniósł zarzuty dotyczące m.in. naruszenia przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego, niewłaściwego zebrania i oceny materiału dowodowego oraz braku należytego uzasadnienia decyzji. Sąd administracyjny uznał jednak, że postępowanie podatkowe mogło być prowadzone wobec syndyka, a organy podatkowe prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, w tym zeznania świadków i dokumentację budowy. Sąd stwierdził, że zakwestionowane faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a spółka nie miała prawa do odliczenia podatku naliczonego. W konsekwencji, sąd oddalił skargę syndyka jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie podatkowe wszczęte przed ogłoszeniem upadłości może być kontynuowane wobec syndyka w celu określenia wysokości zobowiązania podatkowego, nawet jeśli nie zostało ono jeszcze ostatecznie ustalone.

Uzasadnienie

Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze nie zawiera przepisu nakazującego obligatoryjne zawieszenie postępowania podatkowego w przypadku ogłoszenia upadłości podatnika. Decyzja określająca zobowiązanie podatkowe nie konstytuuje nowej wierzytelności, lecz potwierdza wierzytelność powstałą przed ogłoszeniem upadłości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (26)

Główne

u.p.t.u. art. 86 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.

u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne, w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności.

Pomocnicze

u.p.t.u.

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

u.k.s.

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

u.p.u.n. art. 144 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

Postępowania administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu.

u.p.u.n. art. 145 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

Postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności.

u.p.u.n. art. 146

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

Przewidziano zawieszenie wszczętego przeciwko upadłemu postępowania z mocy prawa z datą ogłoszenia upadłości.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

P.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy prawne uwzględnienia skargi.

P.p.s.a. art. 134 § §1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi jako bezzasadnej.

O.p. art. 70 § § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości; po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego.

O.p. art. 233 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Tryb uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy jest obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.

O.p. art. 180 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

O.p. art. 188

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innymi dowodami.

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności faktyczne zostały udowodnione.

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wnikliwe wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

O.p. art. 121 § §1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy działa w sposób budzący zaufanie do organów kontroli państwowej.

O.p. art. 123 § §1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

O.p. art. 210 § §1 pkt 4 i 6

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

O.p. art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem prawnym i faktycznym.

O.p. art. 21 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa lub w decyzji.

O.p. art. 21 § § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy wydaje decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego.

O.p. art. 197 § §1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy może powołać biegłego, jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktury wystawione przez podwykonawców nie dokumentowały rzeczywistych transakcji. Prace wskazane w zakwestionowanych fakturach zostały wykonane przez pracowników spółki. Postępowanie podatkowe mogło być prowadzone wobec syndyka masy upadłości. Organy podatkowe prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego przez prowadzenie postępowania wobec syndyka. Niewłaściwe zebranie i ocena materiału dowodowego. Brak należytego uzasadnienia decyzji. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

faktura musi być poprawna nie tylko pod względem formalnym ale przede wszystkim zgodna z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń gospodarczych ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze ma charakter lex specialis nie konstytuuje nowej wierzytelności upadłego ale jedynie stanowi formalne potwierdzenie powstania wierzytelności podatkowej przed ogłoszeniem upadłości

Skład orzekający

Maria Tkacz-Rutkowska

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Kieres

przewodniczący

Jadwiga Danuta Mróz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad prowadzenia postępowań podatkowych w przypadku ogłoszenia upadłości podatnika oraz kryteriów oceny nierzetelności faktur VAT."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki w upadłości i oceny faktur od konkretnych podwykonawców.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z upadłością oraz praktycznych aspektów weryfikacji faktur VAT, co jest istotne dla prawników i księgowych.

Upadłość spółki nie wstrzymuje postępowania podatkowego: WSA o VAT od nierzetelnych faktur.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 249/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2019-08-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Maria Tkacz-Rutkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 2333/19 - Postanowienie NSA z 2023-11-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 86  ust. 1,  88 ust. 3a pkt 4 lit a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Kieres, Sędziowie: sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, sędzia WSA Maria Tkacz- Rutkowska (sprawozdawca), Protokolant: starszy specjalista Edyta Luniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości P.U.-H. J. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 21 grudnia 2018 r., nr 0201-IOV1.4103.64.2018 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W., po rozpoznaniu odwołania Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowego A. spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika D. Urzędu Celno - Skarbowego we W. z 26 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia go grudnia 2011 r.
Z akt sprawy wynika, że postępowanie kontrolne wobec Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowego A. sp. z o.o. (dalej: A. sp. z o.o., Spółka) wszczęto 13 listopada 2013 r. (protokół kontroli z dnia 21.08.2015 r.) w zakresie m in. prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące styczeń – grudzień 2011 r. W toku tego postępowania Sąd Rejonowy dla W. Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych postanowieniem z 4 czerwca 2014 r. sygn. akt [...] ogłosił upadłość likwidacyjną A. sp. z o.o. W związku z ogłoszeniem upadłości Spółki, na podstawie art. 70 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej O.p.), przerwany został bieg terminu przedawnienia zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. Termin przedawnienia po przerwaniu biegnie na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego. Zaskarżona decyzja nie została zatem wydana w warunkach przedawnienia.
A. sp. z o.o. w 2011 r. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wykonywała usługi budowlane w zakresie m in. wznoszenia budynków, hal, stacji paliw jako generalny wykonawca lub podwykonawca. Do wykonywania usług zatrudniała też podwykonawców.
Wymieniona wyżej decyzją Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego została wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy. Pierwszą decyzję w sprawie, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, wydał 30 września 2015 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Decyzja ta został uchylona i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, w trybie art. 233 § 2 O.p., decyzją Dyrektora Izby Skarbowej we W. z 5 lutego 2016 r.
Naczelnik D. Urzędu Celno-Skarbowego we W. stał się właściwy do ponownego rozpoznania sprawy na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 1 lit.a ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 720 ze zm.) w związku z art. 202 ust. 1 pkt 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm.). Zgodnie ze wskazaniami zawartymi w decyzji kasacyjnej, organ I instancji uzupełnił postępowanie podatkowe, w szczególności:
- o umowy zawarte z inwestorami (m in. na podstawie zestawienia kosztów wyjazdów służbowych przypisano pracowników do konkretnych budów),
- zweryfikował umowy o prace pracowników fizycznych z treścią ich zeznań oraz zeznań kadry kierowniczej odnośnie czynności jakie wykonywali pracownicy,
- przeprowadził dowód z zeznań świadków:, R.D. (zastępca dyrektora technicznego), A.K. (koordynator działu przygotowania produkcji), J.K. (dyrektor administracyjny), inżynierów budowy: T.K., E.I., K.K., M.P., M.R. oraz A.C. (udziałowiec, prezes zarządu Spółki oraz dyrektor handlowy w B. sp. z o.o.), M.B. (prezes zarządu Spółki w 2011 r.) i M.B.
Spółka, mimo wezwania, nie udostępniała żadnych innych dokumentów, z których wynikałby konkretny zakres robót wykonywanych przez poszczególnych pracowników fizycznych na poszczególnych budowach. Spółka nie prowadziła harmonogramów prac poszczególnych pracowników (pismo z dnia 1.03.2016 r. i zeznania pracowników). W toku postępowania przesłuchano 28 pracowników Spółki na okoliczności przeprowadzanych prac na poszczególnych budowach.
W wyniku dokonanych ustaleń organ I instancji stwierdził, że Spółka w 2011 r. realizowała 45 budów (jedna zerowe obroty), w tym 8 budów niezakończonych w 2010 r. i 36 budów otwartych w 2011 r. (na pięciu niewielkie obroty i koszty) i zakwestionował prawidłowość rozliczenia w zakresie podatku od towarów i usług (dot. to 16 budów). Organ celno-skarbowy stwierdził, że:
- wszystkie faktury (16 szt.) wystawione na rzecz Spółki przez firmę C. D. M. (na łączną kwotę netto 419.570 zł i VAT 96.501,10 zł) nie dokumentowały rzeczywistych transakcji;
- z 15 faktur wystawionych na rzecz Spółki przez D. Handel-Usługi J. B. 11 faktur nie dokumentowało rzeczywistych transakcji (dot. to faktur: [...] ), a jedna faktura nr [...] z dnia 31.10.2011 r. wartość netto 17.520 zł i VAT 4.029,60 zł częściowo dokumentowała rzeczywiste transakcje dot. wykonania posadzki betonowej wewnętrznej o wartości 6.800 zł (poz. 201 rej VAT za X/2011) na stacji E. B.;
- z 20 faktur wystawionych na rzecz Spółki przez Zakład Ogólnobudowlany M. K. 9 faktur (na łączną kwotę 306.046,60 zł) nie dokumentowało rzeczywistych transakcji (dot. to faktur nr [...] ), jedna faktura nr [...] z dn. [...] r. wartość netto 26.410 zł i VAT 6.074,30 zł częściowo, tj. w kwocie 15.085 zł dokumentowała rzeczywistą sprzedaż dotyczącą wykonania robót na stacji paliw F. w K. (poz.248 rej VAT za V/2011).
Zakwestionowano zatem faktury wystawione przez ww. podwykonawców o łącznej wartości netto 1.012.070 zł i VAT 248.524 zł. Prace wskazane w ww. fakturach, w ocenie organu podatkowego, wykonali pracownicy Spółki przy wykorzystaniu materiałów i sprzętu Spółki. Wskazano, że większość realizowanych budów (zleceń) dotyczyła wykonania jednego etapu inwestycji (np. montaż i przestawianie ścian na halach, wykonanie biur na halach, prace remontowe w części budynku). Na 13 budowach zakwestionowano roboty budowalne fakturowane przez podwykonawców, które obejmowały tylko cześć robót zleconych Spółce przez inwestora/zamawiającego. W przypadku 3 budów (Ściana [...] , Ściana [...] , Ściana [...] ) zakwestionowane roboty obejmuje całość zlecenia. Organ I instancji podkreślił, że wykonanie zakwestionowanych prac nie wykraczało poza możliwości kadrowe i techniczne Spółki, co potwierdzili pracownicy, a także dowody dot. dwóch budów stacji E. w B. i G.
Podstawą zakwestionowania ww. faktur były ustalenia dotyczące wystawców tych faktur oraz ich podwykonawców, a także zeznania pracowników Spółki, którzy wykonali te prace, także dokumentacja udostępniona przez inwestora zastępczego G. sp. z o.o. dotycząca budowy stacji paliw E. B. i G. Przeprowadzono też
postępowania dotyczące firm: D.M., B.J. i K.M.
Postępowanie przeprowadzone w firmie C. D. M. obejmujące 2011 r. wykazało, że firma ta nie zatrudniała pracowników budowlanych (2 pracownice świadczące usługi gastronomiczne), nie posiadała też stosowanego zaplecza technicznego, ani nie ponosiła kosztów wykonania takich prac. Ujęte w ewidencji faktury wystawione przez firmy: Zakład Handlowo-Usługowy W.Z. i Usługi Budowlane A.S., jako podwykonawców C., także nie dokumentowały rzeczywistych transakcji. Rozliczenia między C. a ww. podwykonawcami odbywały się wyłącznie w formie gotówkowej. D. M., także D.M. (ojciec D. M. wskazany jako faktycznie zlecający i nadzorujący prace) nie znali szczegółów realizacji robót. Protokoły odbioru robót D. M. podpisywała po potwierdzeniu wykonania tych robót przez ojca. D.M. zeznał, że od 2010 r., reprezentując firmę C., otrzymywał od Spółki zlecenia na roboty budowlane organizował podwykonawców, podpisywał umowy i na tym kończyła się jego rola, tj. nie wykonywał żadnych prac budowlanych i ich nie nadzorował. Po zakończeniu prac otrzymywał informację od prezesa Spółki o konieczności sporządzenia protokołu i wystawienia faktury. Na budowie nie afiszował się jako firma C., zgodnie z zaleceniem Spółki, która chciała zachować prestiż i podwykonawcy występowali w imieniu Spółki. Współpraca z podwykonawcami C. polegała na przenoszeniu zleceń, które otrzymywał od Spółki, współpracował z kierownictwem Spółki (Z., C. później z B.).
W.Z., jak ustalono, zlikwidowała działalność gospodarczą w czerwcu 2011 r., nie przedstawiła żadnej dokumentacji dotyczącej prowadzonej działalności gospodarczej. Oświadczyła, że dokumentacja ta została spalona przez wujka. Z danych posiadanych przez organ podatkowy wynika, że za VI 2011 r. wykazała kwotę do wpłaty 264 zł, za poprzednie miesiące kwoty do przeniesienia przy obrotach miesiącach od 95.000 zł do 192.000 zł.
Odnośnie A.S. ustalono, że rozpoczął działalność w dniu 15.06.2011 r. nie był zarejestrowany jako podatnik VAT, nie rozliczył za 2011 r. podatku od towarów i usług ani podatku dochodowego z tytułu ww. działalności gospodarczej. Z ustaleń wynika, że A. S. zmarł w dniu 9.06.2015 r. Prace ujęte w fakturach wystawianych przez jego firmę nie mogły być wykonany przez jedną osobę, a firma ta nie zatrudniała pracowników (dane z bazy [...] ).
W związku z takimi ustaleniami organ podatkowy przyjął, że ww. podwykonawcy firmy D. M. nie prowadzili rzeczywistej działalności gospodarczej.
W zakresie prac fakturowanych przez C., pracownicy fizyczni Spółki zeznali, że tylko oni wykonywali te prace i na placach budowy nie było pracowników innych firm. Nie potwierdzili obecności firm W.Z. i A.S., także obecności D.M. Podobnie kierownicy budów. Organ podatkowy nie dał wiary zeznaniom D.M. i D.M. z uwagi wewnętrzne sprzeczności tych zeznań. Nie dano także wiary zeznaniom M.B., A.C., R. D. i M. B., gdyż wiedza tych osób o pracach firmy C. pochodziła z podpisywanych dokumentów albo informacji zasłyszanych.
Czynności sprawdzające prawidłowość rozliczenia w firmie D. Handel Usługi B. J. w 2011 r. wykazały, że zatrudniała pięciu pracowników budowlanych. Przy robotach budowalnych udokumentowanych fakturami wystawianymi dla Spółki:
- nr [...] miała zaewidencjonowane faktury wystawione przez Firmę Handlowo Usługową Ł. S.,
- nr [...] r. miała zaewidencjonowaną fakturę wystawioną przez firmę H. M. C.;
- nr [...] nie korzystała z usług podwykonawców.
B. J. potwierdziła wykonanie robót na rzecz Spółki, w tym przez podwykonawców. Jako osobę zorientowaną w szczegółach wskazała męża D. J., który także nie potrafił podać szczegółów robót na poszczególnych budowach pomimo, że potwierdził pobyt na tych budowach. Świadkowie B. K., A.G., P.W., R.D. (pracownicy firmy D. zatrudnieni na pełen etat) potwierdzili jedynie prace na rzecz Spółki w zakresie wykonania posadzek betonowych (byli ekipę zajmującą się takimi pracami), nic nie wiedzieli na temat innych robót ani podwykonawcy Ł. S. (zeznania z dni odpowiednio: 24.07.2014 r., 16.04.2015 – dwaj pracownicy, 17.04.2015 r.). J. P. (zatrudniony w firmie D. na 1/8 etatu) stwierdził, że było to fikcyjne zatrudnienie, chciał mieć ciągłość zatrudnienia do emerytury.
Podwykonawca firmy D. J. B. M. C. H., który wystawił fakturę na montaż ścian działowych stwierdził, że w ramach działalności gospodarczej zajmował się głównie hydrauliką, wykonywał też drobne zlecenia budowlane, nikogo nie zatrudniał w 2011 r., usługi wykonywał osobiście. Nie pamiętał czy także ktoś z firmy D. wykonywał te prace, nie potrafił wskazać gdzie te prace były wykonywane, ani jak przebiegały, nie posiadał żadnej dokumentacji poza fakturą.
Drugi podwykonawca firmy D. J. B. Ł. S. nie stawił się na wezwanie organu podatkowego. Z informacji przekazanych przez Urząd Skarbowy W. i Pierwszy Urząd Skarbowy we W. wynika, że nie był on podatnikiem VAT nie zatrudniał też pracowników.
Organ podatkowy przyjął, że podwykonawcy firmy D. nie mieli możliwości wykonania fakturowanych prac. Uwzględniając te ustalenia organ I instancji przyjął, że firma D. zajmowała się wykonywaniem podsadzek betonowych i zatrudniała pracowników, którzy wykonywali takie prace, miała też udokumentowane koszty materiałów do wykonania takich prac. W tym zakresie uznano prace za wykonane przez tę firmę. Odnośnie wykonania pozostałych prac nie poniosła żadnych kosztów poza kosztami podwykonawców. Nie dano wiary zeznaniom B. J. i D. J. ponieważ ich własne zasoby kadrowe nie pozwalały na wykonanie zakwestionowanych prac, nie mogli prac tych wykonać także podwykonawcy. Nie dano też wiary zeznanym podwykonawcy M. C., który nie pamiętał okoliczności dot. tych prac, nie poniósł jakichkolwiek kosztów tych prac, a jednoosobowo nie mógł tych prac wykonać.
Kolejny podwykonawca, którego faktury zakwestionowano to firma K. M. Jak ustalono firma nie zatrudniał pracowników w pracach pomagali synowie i dwaj bracia K. M., korzystała z usług podwykonawców. Za IV kwartał 2011 r. K. M. nie złożył deklaracji VAT-7K, także nie złożył zeznania rocznego w podatku dochodowym za 2011 r. Przy robotach budowalnych udokumentowanych fakturami wystawianymi dla Spółki:
- nr [...] r. miał zaewidencjonowane faktury wystawione przez Firmę Handlowo Usługową Ł. S. (ten sam podmiot, który wystawiła faktury dla firmy D. B. J.),
- ponadto przy robotach udokumentowanych ww. fakturami nr [...] r. K. M. miał zaewidencjonowane rachunki i faktury wystawione przez ww. firmę Ł. S., firmę Usługi Budowlane L.C. i H. P.K.
K. M. zeznał, że w trakcie robót:
- w C. w lutym i marcu 2011 r. (ww. faktury nr [...] ) były wykonywane żelbety, stawiane mury, zakładane stropy, wykonywane tynki i płyty GK, kładzione płytki, stawiane ściany z wielkiej płyty, malowane szyny konstrukcyjne do których były montowane płyty z pianką w środku, ściany działowe były montowane do stelaży z ramiaków stalowych. Żelbety wykonywał L.C., ściany i części murów Ł. S., płytki, tynki, zakładanie stropów K. M. z bratem i synami,
- w K. w okresie luty-maj 2011 r. (faktury nr [...] ) wykonywane były na stacji benzynowej roboty żelbetowe, mury, układane płytki w budynku stacji benzynowej i w budynku F., malowane ściany i montowane podwieszanie sufitów na terenie stacji benzynowej. Pace te wykonywali L. C., Ł. S. i P.K.
- we W. I., nie pamięta czy przy ul. [...] czy na B., w okresie czerwiec-sierpień 2011 r. (faktury nr [...] ) wykonywane były roboty żelbetowe, stawiane ściany z płyty warstwowej, układane płytki, wykonane ściany działowe z płyty GK i malowane. Prace wykonywali Ł. S. i L. C., a płytki wykonywał sam z "chłopakami".
- B. wrzesień 2011 r. (faktura nr [...] ) stawiano ściany warstwowe wykonywał Ł. S.,
- B. stacja paliw wrzesień 2011 r. (faktura nr [...] ) płytki układała Ł. S.
- G. stacja paliw październik – listopad 2011 r. (faktury nr [...] ) roboty żelbetowe i murowanie, prace wykonywał L. C., płytki K. M. kładła z synem,
- W. I. ul. [...] (grudzień 2011 r.) faktura nr [...] nie pamięta jaki roboty były wykonywane.
Świadkowie M.W. (wykształcenie budowlane) i E.W. (bracia K. M.) zeznali, że w 2011 r. pomagali bratu w pracach budowlanych.
L.C. potwierdził wykonania prac jako podwykonawca K. M. w 2011 r., nie pamięta jakie prace wykonywał. Ł. S. nie udało się przesłuchać, P.K. (nie odebrał wezwania), jak ustalono, wystawił na rzecz K. M. fakturę nr [...] z dn. 30.07.2011 r. za montaż ścian z płyty warstwowej. W tym okresie K. M. nie fakturował na rzecz Spółki takich usług. P. K. nie był podatnikiem VAT i nie zatrudniał pracowników.
R. M. (nie odebrał wezwania) i D. M. (nie figuruje w ewidencji podatników) nie zostali przesłuchani.
Organ I instancji stwierdził, że ww. faktury (lub ich część) wystawione przez K. M. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych podobnie jak faktury wystawione przez Ł. S., L.C. i P.K. Organ podatkowy nie dał wiary zeznanym K. M., M.W. i E.W. z uwagi na sprzeczności, co do osób/podmiotów wykonujących roboty budowlane oraz zakresu prac (inny niż wynikał z umów zawartych ze Spółką). Powołał się na materiał dowodowy w zakresie rozliczenia stacji paliw w G. (także B.), z którego wynika w sposób jednoznaczny, że praca zafakturowane przez firmę K. M. wykonali pracownicy Spółki, a roboty fundamentowe firma J. J.K. Podobnie na budowie [...] roboty fundamentowe wykonała ww. J.
Księgi podatkowe Spółki prowadzone w 2011 r. uznano za nierzetelne w części dotyczącej zapisów odnoszących się do ww. zakwestionowanych faktur dotyczących zakupu usług. Jednocześnie przyjęto, że nie wstąpiły przesłanki do oszacowania podstaw opodatkowania, gdyż dane wynikające z tych ksiąg uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania pozwalają na określenie podstaw opodatkowania.
Powołując art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j.: Dz. U z 2011 r., nr 177 poz. 1054 ze zm. – dalej ustawa o VAT) organ I instancji stwierdził, że Spółka nie ma prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z zakwestionowanych faktur. Wykaz zakwestionowanych faktur przyporządkowanych do poszczególnych okresów rozliczeniowych znajduje się na str. 68 - 71 decyzji organu I instancji, a rozliczenie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. w tabeli za str. 72 tej decyzji. Decyzja z uwagi na ogłoszenie upadłości Spółki została skierowana do Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorstwa Usługowo - Handlowego A. spółka z o.o. w upadłości likwidacyjnej we W.
W odwołaniu Syndyk, wnosząc o uchylenie decyzji, zarzucił:
- naruszenie przepisów ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze przez wydanie, po ogłoszeniu upadłości przez Sąd, decyzji określającej zobowiązanie podatkowe wobec Syndyka Masy Upadłości Spółki za okres sprzed ogłoszenia upadłości;
- wydanie decyzji bez zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego i brak wyjaśnienia Stronie w uzasadnieniu decyzji przesłanek, którymi kierował się organ podatkowy kwestionując prawidłowość rozliczenia Spółki;
- niewłaściwe zastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a w związku z art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT, polegające na odmowie stronie prawa do odliczenia podatku naliczonego w stosunku do zakwestionowanych faktur, w sytuacji gdy w stanie faktycznym sprawy zgromadzony materiał dowodowy nie wskazywał, aby zachodziły obiektywne przesłanki do zakwestionowania ww. uprawnienia strony, co w konsekwencji stanowiło naruszenie neutralności podatku VAT.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: Dyrektor ISA),po ponownym rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania, utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.
Na wstępie, odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm. – dalej: u.p.u.n), organ odwoławczy powołał się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki z dnia 12.04.2012 r. sygn. akt I FSK 929/11, z dnia 15.11.2007 r. sygn. akt I FSK 1105/06, z dnia 17.04.2009 r. sygn. akt I FSK 288/08) i stwierdził, że ani w art. 144 ust. 1, ani z art. 145 ust. 1 u.p.u.n. nie wynika by postępowanie podatkowe wszczęte przed ogłoszeniem upadłości podlegało zawieszeniu. W ostaniem z ww. przepisów mowa jest jedynie o podjęciu postępowania, a nie o zawieszeniu. Wynikający z art. 145 u.p.u.n. zakaz podjęcia po ogłoszeniu upadłości wszczętego wcześniej postępowania z tytułu wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości nie odnosi się do wszczętego przed ogłoszeniem upadłości postępowania podatkowego. Podatkowa decyzja wymiarowa nie konstytuuje nowej wierzytelności upadłego ale jedynie stanowi formalne potwierdzenie powstania wierzytelności podatkowej przed ogłoszeniem upadłości, umożliwiając organowi podatkowemu dokonanie zgłoszenia do masy upadłości sędziemu – komisarzowi.
Dalej Dyrektor IAS wskazał, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego objętego decyzją, gdyż bieg terminu przedawnienia został przerwany na skutek ogłoszenia upadłości, stosowanie do art. 70 § 3 O.p.
Organ odwoławczy, po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego, za słuszne uznał stanowisko organu I instancji, że wskazane faktury wystawionych przez firmy D.M., B. J. i K. M. nie dokumentują rzeczywistych transakcji. Następnie w zaskarżonej decyzji opisano, na podstawie ewidencji księgowej, które z zakwestionowanych faktur zostały przypisane (rozliczone), do której z realizowanych przez Spółkę budów. Wskazano też, że Spółka na bieżąco dokonywała płatności na rzecz ww. podwykonawców poprzez rachunek bankowy, a także, że w toku postępowania przeprowadzono czynności mające na celu sprawdzenie rzetelności wystawionych dokumentów. Opisano też poczynione przez organ I instancji ustalenia dotyczące ww. podmiotów, których faktury uznano za nierzetelne. Organ odwoławczy wskazał też, że 9 z 16 budów, na których zakwestionowano faktury ww. podwykonawców, to zlecenia (budowy) pozyskane od B. sp. z o.o., która miała podpisane umowy z inwestorami, ale nie mogła ich samodzielnie realizować (zatrudniała 4 pracowników). B. sp. z o.o. była też podmiotem powiązanym ze Spółką, jako udziałowcy i zarządzający występowali bowiem S.D. (żona R. D.) i A. B. (żona M.B.), pracownikiem był A.C. (udziałowiec, członek rady nadzorczej i prezes zarządu Spółki A.). Ponadto pracownicy Spółki (osoby współpracujące) K. Z., T.K., R.P., M.B. świadczyli pracę na podstawie umów zlecenia dla B. sp. z o.o. Przesłuchani pracownicy B. sp. z o.o. (S.D., A.C., T.F.) nie potrafili wskazać rzeczywistych wykonawców robót budowlanych objętych zakwestionowanymi fakturami.
Po analizie zakresu wykonywanych przez Spółkę w 2011 r. prac organ odwoławczy stwierdził, że wykonanie prac wskazanych w zakwestionowanych fakturach nie wykraczało poza możliwości kadrowe i techniczne Spółki, co potwierdziły zeznania pracowników Spółki i dowody dotyczące realizacji dwóch budów stacji paliw E. w B. i G.
Ponownie przeanalizowano dowody zebrane w toku postępowania dotyczące podwykonawców, których faktury zakwestionowano oraz podwykonawców tych podwykonawców, zeznania pracowników firmy D. J. B., zeznania pracowników Spółki, a także dowody dotyczące 2 budów stacji paliw E., wyprowadzając analogiczne wnioski jak organ I instancji. W szczególności o braku podstaw do przyjęcia, że prace wskazane w zakwestionowanych fakturach wykonały, jako podwykonawcy Spółki, firmy D. M., B. J. i K. M. lub ich podwykonawcy. Przedłożone faktury, umowy zlecenia, protokoły odbioru robót i płatności miały uprawdopodobnić wykonanie usług i stworzyć pozory ich świadczenia przez te firmy. Prace te zostały wykonane przez pracowników Spółki, co potwierdzili w swoich zeznaniach, także przekazana przez inwestora zastępczego firmę K. z sp. z o.o. (wcześniej G. sp. z o.o.) dokumentacja. Prawidłowość ustalonego stanu faktycznego i wiarygodność zeznań pracowników Spółki, zdanie organu odwoławczego, potwierdziły dokumenty przekazane na płycie CD dotyczące budowy dwóch stacji paliw E.. Z dokumentów tych wynika, że ww. roboty wykonali pracownicy Spółki przy niewielkim udziale firmy podwykonawczej Skład Kolonialny J.W. (generalny podwykonawca Spółki). Organ odwoławczy zauważył, że zeznania pracowników Spółki potwierdzają ustalony stan faktyczny, także w zakresie wykonania posadzek betonowych przez podmiot zewnętrzny (firmę D. B. J.), który wykonywał taki rodzaj robót na kilku budowach Spółki.
W ocenie organu odwoławczego, zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadniał stwierdzenie, że zakwestionowane faktury wystawione przez firmy D.M., B.J. i K.M. nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych zatem faktury te należało uznać za nierzetelne. Podzielił też stanowisko organu I instancji odnośnie nierzetelności księg. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał przepisy art. 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT podkreślając, że faktura na podstawie której możliwe jest odliczenie podatku naliczonego musi być poprawna nie tylko pod względem formalnym ale przede wszystkim zgodna z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń gospodarczych.
Odnosząc się do zarzutu nieprzesłuchania wszystkich pracowników Spółki organ odwoławczy wyjaśnił, że informacje uzyskane podczas przesłuchań pracowników Spółki pozwoliły na dokonanie ustaleń co do ich udziału w świadczeniu usług dla Spółki, zakresu tych usług, wiedzy na temat firm wskazanych jako podwykonawcy usług oraz kontaktu z tymi firmami. Dowody te są jednymi z wielu dowodów zebranych w sprawie, co pozwoliło na dokonanie ich prawidłowej oceny. Podkreślił, że przedstawiając zeznania poszczególnych świadków (pracowników) wskazywano o jakich budowach i jakich usługach pracownicy mówią (z zawartych z pracownikami umów nie wynika jaki zakres pracy świadczyli).
Nie zgodził się też organ odwoławczy z zarzutem, że w toku ponownie prowadzonego postępowania nie wykonano zaleceń zawartych w decyzji kasacyjnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Syndyk Masy Upadłości Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowego A. spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą we W. (dalej: Skarżący) wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, zarzucając naruszenie:
I. przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy, tj.:
1) art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 u.p.u.n. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to wobec nieuprawnionego przyjęcia, że wobec dłużników znajdujących się w stanie ogłoszonej upadłości likwidacyjnej:
– organy podatkowe mogą wydać decyzję podatkową określającą zobowiązanie podatkowe za okres sprzed ogłoszenia upadłości a ponadto, że
– zachodzą w związku z tym podstawy do prowadzenia postępowanie w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego wobec syndyka masy upadłości, za okres sprzed daty ogłoszenia upadłości, bez wyczerpania trybu określonego w u.p.u.n.
w sytuacji, gdy przyjęcie powyższych wniosków jest nieuprawnione i pomija aktualne stanowisko judykatury, zgodnie z którym przepisy u.p.u.n. – jako całość, nie zaś pojedyncze przepisy tej ustawy – stanowią lex specjalis w stosunku do przepisów prawa podatkowego, w tym u.p.d.p. oraz O.p., co nie pozwoliło organowi odwoławczemu, podobnie jako organowi I instancji – w stanie sprawy dotyczącym dłużnika będącego w trakcie postępowania upadłościowego – na prowadzenie postępowania podatkowego bez uprzedniego wyczerpania trybu określonego w u.p.u.n., a w konsekwencji obligowało organ odwoławczy do uznania, że prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie jest niedopuszczalne;
2) art. 187 § 1 O.p., art. 187 § 1 w zw. z art. 180 § 1 oraz w zw. z art. 188 O.p. oraz art. 191 O.p. a ponadto art. 229 O.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji, wskutek czego doszło do utrzymania przez organ odwoławczy w mocy decyzji organu I instancji i wydanie rozstrzygnięcia:
- bez zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, z uwagi m in. na pominięcie i nieprzeprowadzenie dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia (wyjaśnienia) sprawy, wskazanych (zakwestionowanych) w treści odwołania z dnia 23.04.2018 r. (ponadto w odwołaniu strony z dnia 14.10.2015 r .oraz w decyzji Dyrektora IAS z dnia 5.02.2016 r.), w tym z uwagi na brak odniesienia się do nieuprawnionej – zawartej w postanowieniu Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego we W. dowodu z dnia 23.03.2018 r. – odmowy przeprowadzenia dowodów istotnych dla należytego ustalenia stanu faktycznego oraz wobec odmowy przeprowadzenia dowodów wynikającej z postanowienia Dyrektora IAS z 20.1.2.2018 r.;
- dowolnej i niewszechstronnej oceny (rozpatrzenia) całokształtu materiału dowodowego, bo dokonanej w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz z pominięciem dowodów (okoliczności) istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (stosownie do powyższego zarzutu) w oparciu o ustalenia nieznajdujące potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym w sposób sprzeczny z zasadami wnioskowania i logiki, a także doświadczenia życiowego bez należytego wypowiedzenia się organu odnośnie poszczególnych dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym bez należytego wskazania przez organ stopnie wiarygodności i mocy dowodowej poszczególnych dowodów, przy jednoczesnym braku dokonania przez organ odwoławczy własnych, ponownych ustaleń faktycznych i bezkrytycznym zaakceptowaniu ustaleń organu I instancji;
- bez jakichkolwiek ustaleń faktycznych i oceny zebranego materiału dowodowego dotyczących podstaw do naliczenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, w tym z uwagi na brak odniesienia się do treści art. 53 i art. 55 O.p., a także art. 24 ust. 3 ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 720 ze zm.) co z kolei skutkowało błędami w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia i utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji, a także uznaniem, że :
- usługi objęte zakwestionowanymi fakturami, wystawionymi przez kontrahentów Spółki, wykonane zostały przez pracowników Spółki,
- zakwestionowane przez organ faktury, wystawione przez kontrahentów Spółki, nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych,
- nie zachodzą podstawy do zmiany lub uchylenia decyzji organu I instancji;
3) art. 121 §1, art. 122, art. 123 oraz art. 124, art. 127 O.p. przy jednoczesnym nienależytym uzasadnieniu faktycznym i prawnym zaskarżonej decyzji (art. 210 §1 pkt 4 i 6 O.p. oraz art. 210 § 4 O.p.) co skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w całości, bez należytego pełnego odniesienia się do konkretnych zarzutów odwołania, bez dokonania własnych ponownych ustaleń faktycznych i prawnych w sprawie, a także bez stosowanego wykazania przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji zasadności przesłanek do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz bez wyjaśnienia stronie istnienia przesłanek pozwalających na uznanie, że:
- usługi objęte zakwestionowanym przez organ fakturami wykonane zostały przez pracowników Spółki,
- zakwestionowane przez organ faktury, wystawione przez kontrahentów Spółki nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych,
- istniały podstawy do odmowy przez organ przeprowadzenia dowodów, których domagała się strona w trybie art. 188 O.p., w tym do wydania postanowienia przez organ I instancji o odmowie przeprowadzenia dowodów z dnia 23.03.2018 r. oraz postanowienia Dyrektora IAS z dnia 20.12.2018 r., w sytuacji, gdy odmowa ta stanowiła o naruszenia art. 123 §1 O.p.,
- istniały podstawy do prowadzenia postępowania podatkowego i wydania decyzji w przedmiotowej sprawie,
- strona nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazywała, aby zachodziły przesłanki do zakwestionowania ww. uprawnienia,
- w stanie faktycznym sprawy organ był uprawniony do wydania w stosunku do Spółki (strony) decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług z okres od stycznia do grudnia 2011 r.
a ponadto wobec braku umożliwienia stronie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, skutkującego naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
II. Przepisów prawa materialnego, które mało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a w zw. z art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT, przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie stronie prawa do odliczenia podatku naliczonego w stosunku do zakwestionowanych faktur, w sytuacji gdy w stanie faktycznym sprawy zgromadzony materiał dowodowy nie wskazywał, aby zachodziły obiektywne przesłanki do zakwestionowania ww. uprawnienia strony, co w konsekwencji stanowiło o naruszeniu zasady neutralności podatku od towarów i usług.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ISA wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016, poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018, poz. 1302 – dalej: P.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 §1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga nie jest zasadna.
W sprawie sporne były dwie kwestie: (1) czy możliwe jest prowadzenie postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego wobec podmiotu, którego upadłości ogłoszono w toku tego postępowania i określenie wysokości tego zobowiązania, oraz (2) czy w sprawie zebrano pełny materiał dowodowy, czy dokonano jego prawidłowej oceny, a także czy zaskarżona decyzja zawiera wystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne.
Sformułowane w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego są w istocie konsekwencją kwestionowanych przez Syndyka ustaleń faktycznych przyjętych w zaskarżonej decyzji.
Na wstępie należy odnieść się do zarzutu najdalej idącego, tj. błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 144 i art. 145 u.p.u.n. Zgodnie z art. 145 u.p.u.n.. "postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności". Przepis te odnosi się zatem do możliwości podjęcia (po zawieszeniu) postępowań administracyjnych i sądowych wszczętych przed ogłoszeniem upadłości czyli do kwestii procesowych, a nie do praw i obowiązków podmiotów postępowania.
Jakkolwiek zasadnie Syndyk wskazał, że ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze ma charakter lex specialis, co powoduje pierwszeństwo w jej stosowaniu, to pierwszeństwo to może dotyczyć jedynie tych kwestii, które w ustawie są wyraźnie uregulowane. Taki status można przypisać uregulowaniom art. 144 ust. 1 u.p.u.n.., zgodnie z którymi, "jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe, administracyjne lub administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu". W ust. 3 art. 144 u.p.u.n. wyłączono stosowanie ust. 1 i 2 w niektórych sprawach, ale nie dotyczy to należności podatkowych. Status lex specialis można też przypisać regulacjom, które ustawodawca wprowadził wobec przepisów prawa egzekucyjnego zarówno sądowego, jak i administracyjnego, gdzie przewidziano zawieszenie wszczętego przeciwko upadłemu postępowania z mocy prawa z datą ogłoszenia upadłości (art. 146 u.p.u.n.). W ustawie Prawo upadłościowe i naprawcze brak jednak podobnej normy przewidującej zawieszenie postępowania z mocy prawa, która odnosiłaby się wprost do postępowania podatkowego. To zaś oznacza, że art. 145 u.p.u.n. nie może stanowić podstawy prawnej zawieszenia postępowań podatkowych wszczętych przed ogłoszeniem upadłości podatnika, nie wynika to bowiem z jego literalnego brzmienia. Zawieszenie postępowania ze względu na ogłoszenie upadłości strony przewidują przepisy ustawy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 174 § 1 pkt 4 ) oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 124 § 1 pkt 4 ). Brak takiej regulacji w Ordynacji podatkowej. Nie sposób przyjąć, że jest to konsekwencja luki konstrukcyjnej w systemie prawa. Regulacji takiej nie wprowadzono do Ordynacji podatkowej mimo licznych nowelizacji, poczynając od obowiązującej od 1 października 2003 r., która uwzględniała m.in. zmiany wynikające z wprowadzenia w życie ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Obowiązująca od 1 października 2003 r. nowelizacja Ordynacji podatkowej wprowadziła natomiast rozwiązanie dotyczące wpływu ogłoszenia upadłości na bieg przedawnienia (art. 70 § 3 O.p.). Ze wskazanego przepisu wynika, że bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości; po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego. W przypadku ogłoszenia upadłości inne przewidziane Ordynacją podatkową możliwości przerwania biegu terminu przedawnienia przez organy są wykluczone. Nowela ta nie wprowadziła jednak zmian w zakresie obowiązku zawieszenia toczących się postępowań podatkowych. Intencje tej nowelizacji należy zatem odczytywać jako celowe i uzasadnione rozwiązanie dotyczące wpływu postępowania upadłościowego na bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Nie wynika z niej jednak przeszkoda do prowadzenia postępowań podatkowych zmierzających do ustalenia lub określenia tych zobowiązań po ogłoszeniu upadłości.
Nie można też przyjąć, że podstawą zawieszenia postępowania podatkowego w przypadku ogłoszenia upadłości podatnika jest art. 201 § 1 pkt 2 O.p. – zagadnienie wstępne. Za zagadnienie wstępne można uznać wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki wydania decyzji, albo z przepisów prawa wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii. Z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Nie można zatem przyjąć, że umieszczenie wierzytelności na liście w postępowaniu upadłościowym jest zagadnieniem wstępnym ani, że z norm kompetencyjnych zawartych w przepisach ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze wynika, iż to organy postępowania upadłościowego władne są do rozstrzygania o wierzytelnościach stanowiących zobowiązania podatkowe. Należy podkreślić, że w interpretacji prawa przyjmuje się, iż norm kompetencyjnych (w tym przypadku kompetencji do określania przez sędziego-komisarza zobowiązania podatkowego) nie można domniemywać. W tym miejscu należy przywołać z art. 21 § 2 O.p., z którego wynika, że jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 O.p. (tj. z mocy prawa, w związku z zaistnieniem zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, co ma miejsce w przypadku zobowiązania w podatku od towarów i usług), podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3. Stosownie do art. 21 § 3 O.p. w przypadku stwierdzenia przez organ podatkowy, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji, albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Należy też wyjaśnić, że deklaracja podatkowa ma zasadnicze znaczenie dla zobowiązań podatkowych, co do których ustawodawca przyjął technikę samoobliczenia. Deklarację w przypadku samoobliczenia traktuje się jako warunkowe ustalenie jego wysokości, które uzależnione jest od tego, czy w terminie przewidzianym do przedawnienia zobowiązania organ podatkowy nie określi innej kwoty zobowiązania podatkowego. Oznacza to, że do czasy wydania decyzji wiążąca jest kwota zobowiązania wynikająca z deklaracji. Wysokość zobowiązania podatkowego może zostać zatem określona albo w deklaracji, albo w decyzji. Uwzględniając tę specyfikę, a także brak wyraźnego przepisu, z którego wynikałaby kompetencja sędziego komisarza do skutecznego prawnie określania wysokości zobowiązania podatkowego, nie można przyjąć, że postępowanie podatkowe po ogłoszeniu upadłości podatnika nie może być kontynuowane i prowadzić do określenia wysokości zobowiązania podatkowego w innej wysokości niż wnika to z deklaracji.
Należ też zwrócić uwagę, że wynikający z art. 145 u.p.u.n. zakaz podjęcia po ogłoszeniu upadłości wszczętego wcześniej postępowania z tytułu wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości nie odnosi się do wszczętego przed ogłoszeniem upadłości postępowania podatkowego. Zakaz podjęcia postępowania dotyczyć bowiem może jedynie postępowań, które uległy zawieszeniu. A jak wyżej wykazano brak - zarówno w Ordynacji podatkowej, jak i w ustawie Prawo upadłościowe i naprawcze - podstawy prawnej do stwierdzenia skutku zawieszenia postępowania podatkowego z mocy prawa lub istnienia nakazu obligatoryjnego zawieszenie postępowania decyzją organu podatkowego. Ponadto, na co także zwrócił uwagę organ odwoławczy, decyzja określająca zobowiązanie podatkowe nie konstytuuje nowej wierzytelności upadłego, lecz jedynie stanowi formalne potwierdzenie powstania wierzytelności podatkowej przed ogłoszeniem upadłości, umożliwiające organowi podatkowemu dokonanie jej zgłoszenia do masy upadłości sędziemu – komisarzowi (por. wyroki: NSA z dnia 29.05.2013 r. sygn. akt I FSK 1018/12, z dnia 19.02.2008 r. sygn.. akt I FSK 1736/07 – publ. CBOSA)
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy podatkowe prowadząc wobec Syndyka, po ogłoszeniu upadłości Spółki, postępowanie podatkowe wszczęte przed tą datą w stosunku do upadłego (Spółki) i wydając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji nie naruszyły art. 145 § 1 i art. 144 §1 u.p.u.n.
Druga sporna w sprawie kwestia dotyczy naruszenia przepisów procesowych odnoszących się do gromadzenia i oceny materiału dowodowego w konsekwencji ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Skarżącego organy podatkowe nie przeprowadziły wszystkich dowodów, o których przeprowadzenie Skarżący wnosił, nie uzupełniły też postępowania w zakresie wskazanym w decyzji wydanej w trybie art. 233 § 2 O.p., w konsekwencji ustalono w sposób nieprawidłowy stan faktyczny, w szczególności przyjęto, że prace wskazane w zakwestionowanych fakturach wykonali pracownicy Spółki, a nie wystawcy tych faktur lub ich podwykonawcy.
W ocenie Sądu nie są zasadne zarzuty dotyczące niewykonania wskazań zawartych w decyzji kasacyjnej. Organ odwoławczy wskazywał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o:
- dokumentację związaną z prowadzonymi przez Spółkę budowami, tj. umowy, protokoły zdawczo-odbiorcze,
- ustalenie zakresu prac wykonywanych przez pracowników Spółki i podwykonawców,
- ustalenie rozmiarów prowadzonej przez Spółkę działalności w celu oceny możliwości wykonania zakwestionowanych prac przez pracowników Spółki,
- pozyskanie informacji jakim sprzętem prace mogli wykonywać podwykonawcy oraz
- przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: T.K., R. D., M.B., M. B. z uwagi na wiedzę na temat realizacji konkretnych budów, decyzji o podzleceniu prac oraz delegowaniu pracowników,
- zeznania świadków R. i D. M., M. i E.W., L.C. wskazanych przez K. M., jako mających wiedzę na temat prac budowalnych wykonywanych przez jego firmę;
- przesłuchanie: J.P. jako pracownika firmy B. J. na okoliczność wykonywanych prac, D.M. jako mającego wiedzę o działaniach firmy D.M., R.D., pracowników B. sp. z o.o., którzy pomagali w wolnych chwilach przy wykonaniu ścian na budowie [...] oraz M.B., M. F., K.K., A.K. (pracownicy działu przygotowania produkcji Spółki, zajmowali się wyceną kontraktów), którzy mogli mieć wiedzę na temat możliwości wykonania przez Spółkę prac we własnym zakresie, R.K. i J.B. (kierowcy Spółki), którzy mogli mieć wiedze na temat obecności podwykonawców na budowach, E. I., M.R. i T.K., mających wiedzę na temat procesów wykonie poszczególnych robót przez Spółkę.
W toku ponownie prowadzone postępowania materiał dowodowy został uzupełniony przez organy podatkowe w takim zakresie w jakim było to możliwe i uzasadnione w związku z dokonanymi w wyniku pozyskiwanych dowodów ustaleniami. Należy wskazać, że Spółka nie udostępniła żądnych dokumentów, co do konkretnego zakresu robót wykonywanych przez poszczególnych pracowników. Nie przeprowadzono też dowodu z zeznań świadków R.M. (nie stawił na się na wezwanie), D.M. (nie figuruje w ewidencji podatników). Organy podatkowe rozpoznały też wnioski dowodowe zwarte w odwołanych od decyzji i postanowieniami z dnia 23.03.2018 r. i z dnia 20.12.2018 r. odmówiły przeprowadzenia szeregu dowodów, uzasadniając przyczyny odmowy. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 180 §1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie zaś z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innymi dowodami. Uwzględniając brzmienie ww. przepisów trzeba stwierdzić, że zasadna jest odmowa przeprowadzenia dowodu jeśli dowód ten nie może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, albo gdy dana okoliczność została już udowodniona zgodnie z wnioskiem dowodowym strony poprzez przeprowadzenie innych dowodów. Takie rozumienie ww. przepisów realizuje zatem zarówno zasadę wyrażoną w art. 122 i 187 §1 O.p. jak i wyrażoną w art. 125 O.p.
W ww. postanowieniu z dnia 23.03.2018 r organ I instancji odmówił przeprowadzenia dowodu z konfrontacji świadków K.M. i D.M. z pracownikami Spółki w celu ustalenia rzeczywistego zakresu prac wykonywanych przez pracowników Spółki i podwykonawców. Zasadnie organ podatkowy wskazał, że w sprawie przeprowadzono dowody z zeznań K.M. (protokół z dnia. 5.05.2015 r.) i D.M. oraz zeznań pracowników Spółki uczestniczących bezpośrednio przy realizacji robót (pracownicy fizyczni, kierownicy) zebrano też materiał dowodowy, w tym zeznania podwykonawców K. M. i D.M. Dowody te poddano ocenie, która jest także swoistą konfrontacją tych zeznań. Liczba przesłuchanych świadków zbieżność ich zeznań, w których kwestionowali wykonanie spornych prac przez firmę K. M. i jego podwykonawców oraz przez firmę D.M. i jej podwykonawców, w ocenie Sądu, w sposób wystarczający potwierdzała wiarygodność tych zeznań, niezasadne było zatem przeprowadzenie konfrontacji świadków. Dodatkowo należy też wskazać na dokumenty dotyczące budowy stacji paliw E. w B. i G., z których w sposób jednoznaczny wynika jakie prace, kto i w jakim zakresie wykonywał na tych budowach, także potwierdziły wiarygodność zeznań pracowników fizycznych Spółki.
Organ podatkowy odmówił też przeprowadzenia dowodu z zeznań pracowników firm zamawiających (inwestorów, generalnych wykonawców), na rzecz których Spółka wykonywała usługi budowalne w 2011 r. Organ podatkowy wystąpił bowiem do wszystkich inwestorów o przedstawienie i udokumentowanie rzeczywistych wykonawców robót wskazując, że pomocne w tym zakresie mogą być dokumenty związane ze szkoleniami BHP (lista osób), ewidencją osób wchodzących na budowę itp. dokumenty. Inwestorzy przekazali jedynie umowy zawarte z wykonawcami lub oświadczyli, że nie posiadają dokumentów i wiedzy o rzeczywistych wykonawcach robót. Jedynie G. sp. z o.o. dokumentację taką przekazała (dot. budowy stacji paliw E. w B. i G.). Biorąc pod uwagę oświadczenia o braku wiedzy inwestorów (zamawiających) co do rzeczywistych wykonawców prac organ podatkowy wyprowadził zasadne wnioski, iż przesłuchiwania osób związanych z inwestorami i firmami zamawiającymi wykonanie robót w Spółce na okoliczność kto faktycznie wykonywał prace jest niecelowe. Zasadność takiej oceny potwierdziły przesłuchania pracowników B. sp. z o.o. (S.D. - prezes zarządu, A.C. – dyrektor ds. handlowych i T.F. – specjalista ds. rozwoju), którzy mimo powiązań osobowych ze Spółką nie mieli wiedzy o faktycznych wykonawcach zleconych robót. Odmowa przeprowadzenia wnioskowanego przez Skarżącego dowodu nie naruszała zatem przepisów art. 180 § 1 i art. 188 O.p., a także art. 122 i art. 187 § 1 O.p., a realizowała zasadę wyrażoną w art. 125 §1 O.p.
Odmówiono też przeprowadzenia dowodu z zeznań wszystkich dotychczas nieprzesłuchanych pracowników Spółki na okoliczność sposobu realizacji usług przez Spółkę na poszczególnych budowach w 2011 r. Zasadnie przyjęto, że ponieważ zakwestionowano wykonanie robót przez trzech podwykonawców na 16 budowach, a nie na wszystkich budowach prowadzonych przez Spółkę w 2011 r., przy czym na 13 budowach zakwestionowane faktury dotyczyły części robót zleconych Spółce a na 3 budowach wszystkich robót (dot. to wg ewidencji księgowej "Ściany [...] , Ściany [...] , Ściany [...] ), to należy przeprowadzić dowód z zeznań tych pracowników Spółki, którzy uczestniczyli w realizacji prac na tych 16 budowach. Nie jest natomiast zasadne przesłuchiwanie wszystkich pracowników, tj. także tych który pracowali na pozostałych budowach prowadzonych w 2011 r. przez Spółkę. Także w tym zakresie, w ocenie Sądu, nie naruszono ani przepisów art. 180 §1 i art. 188 O.p., ani art. 122 O.p.
Zasadnie odmówiono też pozyskania informacji posiadanych przez Państwową Inspekcję Pracy na okoliczność przyczyn i podstaw prowadzonego przeciw Spółce postępowania kontrolnego w 2014 r., a także przeprowadzenie dowodu z zeznań wskazanych świadków na okoliczność relacji między pracownikami a podwykonawcami Spółki oraz między Spółka a pracownikami po ogłoszeniu upadłości. Nie jest uzasadnione poddawanie w wątpliwość zeznań pracowników Spółki, z tego powodu, że zawiadomili Państwową Inspekcję Pracy o nieprawidłowościach, w szczególności gdy zeznania te składali po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Postępowanie Państwowej Inspekcji Pracy, jako odnoszące się do obowiązków pracodawcy wobec pracowników, nie było związane z faktem wykonania lub nie konkretnych prac przez pracowników na wskazanych budowach w 2011 r. tego dotyczyło postępowanie prowadzone przez organy podatkowe. Odmawiając przeprowadzenia dowodu z ww. dokumentacji Państwowej Inspekcji Pracy nie naruszono art. 188 O.p., także art. 122 tej ustawy.
Prawidłowo też odmówiono przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa i księgowości w celu dokonania ekspertyzy ekonomiczno-finansowej na okoliczność ustalenia możliwości "przerobowych" Spółki w 2011 r. Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie organy podatkowe nie kwestionowały wykonania usług zarówno przez pracowników Spółki jak i podwykonawców. Kwestionowały wykonanie konkretnych usług przez konkretnych podwykonawców. Ustaleń w tym zakresie nie sposób dokonać na podstawie opinii biegłego sporządzonej w określonym przez Skarżącego zakresie. Takich ustaleń można dokonać albo na podstawie dokumentów, których brak w przypadku większości prowadzonych przez Spółkę budów, albo zeznań świadków wykonujących lub nadzorujących prace na budowach, na których podwykonawcy prace takie mieli wykonywać, w tym zakresie postępowanie dowodowe przeprowadzono. Zgodnie z art. 197 §1 O.p. organ podatkowy może powołać biegłego jeśli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, ponadto jak każdy dowód, dowód z opinii biegłego przeprowadza się wówczas gdy może on przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W niniejszej sprawie istotne były ustalenia faktyczne, co do wykonania konkretnych prac przez podwykonawców, a nie wiedza fachowa biegłego. Odmawiając przeprowadzenia tego dowodu nie naruszono zatem art. 188 O.p., także art. 122 O.p.
W rozpoznawanej sprawie nie doszło też do naruszenia prawa strony skarżącej do czynnego udziału w postępowaniu. Doręczenie decyzji organu I instancji wraz z postanowieniem z dnia 23.03.2018 r. o odmowie przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez Skarżącą, jakkolwiek można uznać za uchybienie, to nie miało ono istotnego wpływu na rozstrzygnięcie. Żadne nowe, nieznane Skarżącej dowody nie pojawiły się, a postanowienie o odmowie przeprowadzenie dowodu nie podlega odrębnemu zaskarżeniu. Postanowienie takie strona może kwestionować w odwołaniu, wskazując na braki w materiale dowodowym, co w niniejszej sprawie uczyniła.
Nie jest też zasadne twierdzenie Skarżącej o naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania w zakresie rozstrzygnięcia co do odsetek za zwłokę (str. 72 decyzji organu I instancji). Odsetki za zwłokę podatnik zobowiązany jest naliczyć i wpłacić bez wezwania organu podatkowego. Stwierdzenie o nienaliczaniu odsetek za zwłokę za okres od dnia wszczęcia postępowania kontrolnego do dnia doręczenia decyzji organu I instancji ma charakter informacyjny. Nie stanowi rozstrzygnięcia w zakresie odsetek za zwłokę. Zaskarżona decyzja rozstrzyga jedynie o rozliczeniu w zakresie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2011 r. Brak zatem podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania w zakresie odsetek za zwłokę.
Należy też wskazać, że w niniejszej sprawie Dyrektor IAS we W. był organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego we W., brak wskazania w decyzji podstawy prawnej w tym zakresie nie ma wpływu na rozstrzygniecie.
W ocenie Sądu, zebrany w sprawę materiał, pozwalał na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
W toku prowadzonego wobec Spółki postępowania kontrolnego przeprowadzono czynności sprawdzenia prawidłowości i rzetelności dokumentów wystawionych przez firmy D.M., B. J. i K.M. W ramach tych czynności ustalono zakres prowadzonej przez te podmioty działalności, zaplecze techniczne, stan zatrudnienie. Przesłuchano D.M., B.J. i K. M., na okoliczności związane z wykonaniem prac ujętych na zakwestionowanych fakturach. Przesłuchano też osoby, wskazane przez nich, jako biorące udział w realizacji spornych prac, czy to jako organizujące i nadzorujące wykonanie tych prac, tj. D. M., D. J. (organizujący i nadzorujący pracę podwykonawców firm D.M. i B.J.), czy jako pomagający w wykonaniu tych prac, tj. M.W. E.W. (bracia K. M.). Przeprowadzono też dowód z zeznań osób zatrudnionych w 2011 r. w firmie B. J. (B.K., A.G., P.W., R.D. i J.P.).
Dokonano także ustaleń dotyczących firm wskazanych przez wystawców zakwestionowanych faktur jako podwykonawców faktyczne realizujących zlecone prace (tj. Zakład Handlowo-Usługowy W.Z., Usługi Budowlane A.S., Firma Handlowo-Usługowa Ł. S., H. M. C., Usługi Budowlane L.C. H. P.K.). Po ustaleniu na jakich budowach były wykonywane prace ujęte w zakwestionowanych fakturach ustalono czy pracownicy Spółki uczestniczyli w realizacji prac na tych budowach. Ponieważ Spółka nie prowadziła harmonogram prac poszczególnych pracowników, ustaleń tych dokonano w oparciu o zapisy na kontach analitycznych dotyczących tych budów i na podstawie dokumentacji źródłowej Spółki zestawiono koszty wyjazdów służbowych pracowników przypisane do konkretnych budów. Udział pracowników Spółki w realizacji robót budowlanych na terenie W. i pobliskich miejscowości (brak delegacji) ustalono na podstawie zeznań pracowników i zeznań kierowników budów. Po dokonaniu tych ustaleń przesłuchano także pracowników Spółki, na okoliczność wykonywanych przez nich prac na budowach, na których były wykonane prace wskazane w zakwestionowanych fakturach.
Ustalenia dokonane na podstawie zebranych w sprawie dowodów, w ocenie Sądu, są logiczne i spójne. Prac ujętych w zakwestionowanych fakturach nie wykonały ani wskazane jako wystawcy faktur podmioty, ani podmioty wskazane jako ich podwykonawcy.
Firma D.M. nie wykonywała usług budowlanych, podmioty wskazane jako podwykonawcy, bezpośrednio realizujący te prace także tych prac nie mogły wykonać. Były to w znacznej części prace specjalistyczne wymagające przeszkolenia, na co wskazywali pracownicy Spółki. Prace te polegały m in. na demontażu i ponownym montażu 14 szt. słupów HEA 160 związanych z przestawieniem ściany z płyt warstwowych wraz z przygotowaniem pomalowaniem całej konstrukcji, rozładunki przygotowania z pomalowaniem i montażem 2 szt. słupów HEA 160 związanych z wykonaniem konstrukcji stalowej do montażu ściany z płyt warstwowych wraz z przygotowaniem i montażem wsporników mocowanych do istniejących słupów żelbetowych hali (Ściana [...] ). Wskazane jako podwykonawcy firmy to firmy jednoosobowe, które nie zatrudniały pracowników, a wykonanie prac wskazanych w zakwestionowanych fakturach nie było możliwe przez jedną osobę. Pracownicy fizyczni Spółki zatrudnieni przy pracach wymienionych w zakwestionowanych fakturach firmy D.M. (Ściana [...] przy Ściana [...] , Ściana [...] Ściana [...] , Ściana [...] , Ściana [...] , E. B., Ściana [...] , PKN Orlen S.) stwierdzili, że to oni wykonywali prace budowlane wskazane w tych fakturach, nie wykonywała ich firma D. M., ani jej podwykonawcy. W przypadku prac dot. Ściany [...] , Ściany [...] , Ściana [...] jeden z pracowników Spółki wskazał na pomoc przy montażu ścian pracowników B. Majster budowy M.M (prace Orlen S.), który nadzorował te prace wskazał, że prace wykonali pracownicy Spółki, a przygotowanie pola płyty szczelnej do wylania szczelnego betonu wraz z osadzeniem wysepek dystrybutorów wykonał firma z O. (L. G.M.). W odniesieniu do prac na stacji paliw E. B. inwestor przekazał pełną dokumentację, która potwierdza, że firma D.M., ani jej podwykonawcy prac tam nie wykonywali. Zasadnie organy podatkowe nie dały wiary zeznaniom M.B., A. C., R. D. i M.B., bowiem wiedza tych osób o wykonaniu prac przez firmę D. M. pochodziła albo z podpisywanej dokumentacji, albo z informacji zasłyszanych.
Firma B. J. wykonywała usługi budowlane, zatrudniała 5 pracowników, przy czym z zeznań 4 z tych pracowników wynika, że zajmowali się wyłącznie wykonaniem posadzek betonowych (5. pracownik faktycznie nie świadczył pracy) i wykonywanie takich usług na rzecz Spółki nie było kwestionowanie. Pracownicy firmy B. J. zaprzeczyli aby wykonywali inne prace na rzecz Spółki. Prac takich nie mogli wykonać wskazani podwykonawcy firmy B. J., bowiem były to w znacznej części prace specjalistyczne wymagające przeszkolenia, na co wskazywali pracownicy Spółki oraz nie było możliwe ich wykonanie przez jedną osobę, w szczególności dot. to prac przy Ścianie [...] , Ścianie [...] , Ścianie [...] , Ściana [...] , Ścianie [...] . Pracownicy fizyczni Spółki stwierdzili, że prace te wykonywali sami, nie potwierdzili obecności na tych budowach podwykonawców firmy B. J.. Odnośnie prac wykonywanych w Sądzie Apelacyjnym we W. pracownicy Spółki w tym majster budowy M.M., nie wskazali, jako wykonawców tych prac firmy B. J. ani jej podwykonawców. Odnośnie prac wykonanych na stacji paliw E. B., przekazana przez inwestora dokumentacja pozwoliła w sposób nie budzący wątpliwości ustalić zakres prac wykonanych przez firmę B. J.. Zasadnie zatem nie dano wiary zeznaniom B. J., D.J. także M. C. (podwykonawca) co do realizacji usług ujętych w zakwestionowanych fakturach przez firmę B. J. i jak podwykonawców.
Firma K. M. wykonywała usługi budowlane, ale nie wykonała prac ujętych w zakwestionowanych fakturach, które dotyczyły montażu ścian (Ściana [...] , B. C., Ściana [...] , B., Ściana [...] B.) pracownicy fizyczni Spółki zeznali bowiem, że tylko oni wykonywali roboty związane z montażem ścian i przy tych pracach nie zatrudniano podwykonawców. Były to prace wymagajcie przeszkolenia i nie było możliwe ich wykonania przez jedną osobę. Z prac na stacji Paliw E. B., na podstawie dokumentacji przedstawionej przez inwestora ustalono, że firma K. M. nie wykonała żadnych prac w zakresie fundamentów i murowania ścian, a na stacji paliw E. w G. w zakresie fundamentu pod RVI (wykop, zbrojenie itp.), fundamentu pawilonu sklepu, prace te wykonali pracownicy Spółki (co także wynika z ich zeznań). Zasadnie nie dano wiary zeznaniom K. M., M.W. i E. W., z uwag na sprzeczności co do osób i podmiotów wykonujących prace na poszczególnych budowach, a także co do zakresu wykonywanych prac (tj. innych niż wynikają z zawartych umów przez K. M. ze Spółką). Nie dano też wiary zeznaniom R.D. (dot. [...] W), zasadnie wskazując na wykonanie tych prac przez pracowników Spółki i odwołując się do niebudzących wątpliwości ustaleń dot. prac na stacji paliw E., gdzie w sposób jednoznaczny wykluczono wykonanie analogicznych prac przez firmę K. M.
Wskazane w zakwestionowanych fakturach prace wykonali zatem pracownicy Spółki, co wynika zarówno z zeznań pracowników wykonujących te prace, jaki i w przypadku dwóch budów (stacja paliw E. B. i G.) z dokumentacji udostępnionej przez inwestorów, zawierającej szczegółowe dane dotyczące zarówno rodzaju prac jaki podmiotów wykonujących te prace.
W tych okolicznościach ustalony przez organy podatkowe stan faktyczny uzasadniał stwierdzenie o nierzetelności ksiąg rachunkowych Spółki w części obejmującej uwzględnienie w rozliczeniu podatku od towarów i usług podatku kwot podatku naliczonego wynikających z zakwestionowanych faktur, wystawionych przez firmy D.M., B. J. i K.M. Prawidłowo też w rozliczeniu nie uwzględniono kwot podatku naliczonego od towarów i usług wskazanego w zakwestionowanych fakturach.
W ocenie Sądu, nie są zasadne zarzuty skargi naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy podatkowe uzupełniły materiał dowodowy w sposób umożliwiający rozstrzygnięcie sprawy, odmawiając przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez Skarżącego nie naruszały przepisów procesowych, w szczególności art. 180 §1, art. 188 O.p. oraz art. 122 O.p. Organy podatkowe dokonały też wnikliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, oceny, która uwzględnia wszystkie zebrane dowodowy i została przeprowadzone na tle całości zebranego materiału dowodowego. W konsekwencji ocena ta nie narusza art. 191 O.p.
W tak ustalonym stanie faktycznym, prawidłowo organy podatkowe zastosowały przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 88 ust 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT wskazując, że nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności. Prawidłowo też organy podatkowe wyjaśniły, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, podkreślając, że faktura aby dawała prawo od odliczenia musi być prawidłowa zarówno pod względem formalnym jak i pod względem materialnym. Faktura musi zatem dokumentować rzeczywiście wykonaną czynność przez wskazany w fakturze podmiot (wystawcę faktury) na rzecz kontrahenta (nabywcy usługi). Zakwestionowane faktury nie dokumentowały czynności, które wykonały firmy D. M., B. J. i K. M. na rzecz Spółki, zatem Spółce nie przysługiwało prawo od odliczenia kwoty podatku naliczonego wskazanej w tych fakturach.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi, skargę oddalił jako bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI