I FSK 1904/25

I FSK 1904/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hieronim Sęk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
I FSK 372/22 - Wyrok NSA z 2025-06-06
III SA/Wa 1462/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Przekazano według właściwości do innego sądu administracyjnego
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 59 § 1, art. 193, art. 276, art. 275 zdanie pierwsze ab initio, art. 271 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi A. J. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1462/20 w związku z oddaleniem skargi kasacyjnej od tego orzeczenia wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2025 r., sygn. akt I FSK 372/22 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 29 maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września do grudnia 2013 r. postanawia: przekazać sprawę ze skargi o wznowienie postępowania sądowego Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako właściwemu do jej rozpoznania.
Uzasadnienie
1. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1462/20, w sprawie ze skargi A. J. (dalej: Strona lub Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 29 maja 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września do grudnia 2013 r., uprawomocnił się w związku z oddaleniem skargi kasacyjnej Strony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 czerwca 2025 r., sygn. akt I FSK 372/22.
2. W jednym piśmie z dnia 17 listopada 2025 r. zatytułowanym "Skarga o wznowienie postępowań sądowoadministracyjnych wraz z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu", ale odnoszonym do dwóch prawomocnie zakończonych spraw prowadzonych pod "sygn. akt III SA/Wa 1462/20 (sygn. akt przed NSA I FSK 372/22) oraz III SA/Wa 1463/20 (sygn. akt I FSK 388/22)", Skarżący jako podstawę prawną tego wystąpienia wskazał na art. 271 pkt 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.).
Powyższemu towarzyszyło stwierdzenie, że zarzut nieważności postępowania jest podnoszony z powodu sprzeczności z przepisami prawa składu orzekającego w WSA w Warszawie, a to z uwagi na zasiadanie w tym składzie sędziego WSA Jacka Roberta Kautego.
Jak podał Skarżący wymieniony sędzia został powołany na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3).
Skarżący wniósł zatem o uchylenie wyżej wymienionych wyroków WSA w Warszawie i ponowne rozpoznanie sprawy, a jednocześnie - uznawszy, że sądem właściwym jest Naczelny Sąd Administracyjny i w związku z tym konieczne będzie zachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego - wniósł o "ustanowienie pełnomocnika z urzędu".
3. W związku z zaskarżeniem przez Skarżącego "w jednym piśmie dwóch orzeczeń" Przewodniczący Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 57 § 3 w związku z art. 276 P.p.s.a., zarządził w dniu 1 grudnia 2025 r. rozdzielenie dwóch skarg o wznowienie postępowania sądowego objętych tym pismem. W rezultacie sprawy z tych skarg zostały zarejestrowane w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygn. akt I FSK 1903/25 i I FSK 1904/25.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4.1. Zgodnie z art. 270 P.p.s.a. tylko w przypadkach przewidzianych w dziale VII "Wznowienie postępowania" można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.
Szczegółowe przesłanki wznowienia postępowania zostały wyczerpująco wymienione w art. 271 do art. 273 P.p.s.a., a wśród nich znajduje się też przesłanka nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (art. 271 pkt 1 P.p.s.a.).
W świetle art. 275 P.p.s.a. do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie.
4.2. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że określona w tym przepisie właściwość sądu ma charakter wyłączny, co oznacza, że w tym zakresie przepisy ogólnie regulujące właściwość sądów administracyjnych (art. 13 - art. 15 P.p.s.a.) nie mają zastosowania, bowiem właściwość sądu administracyjnego do wznowienia postępowania ściśle łączy się z konkretną podstawą wznowienia.
Zważywszy, że zarzuty skargi o wznowienie postępowania, wskazana w niej podstawa prawna (art. 271 pk1 P.p.s.a.), czy wreszcie jej żądania i motywy odnosiły się bezpośrednio do jednego z sędziów tworzących skład orzekający WSA w Warszawie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sądem właściwym do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności określonej w art. 271 pkt 1 P.p.s.a. jest - stosownie do art. 275 zdanie pierwsze P.p.s.a. - ten sąd, który wydał orzeczenie objęte zarzutem wystąpienia takiej wady, o której mowa w pierwszym spośród przywołanych tu przepisów.
Podana przez Skarżącego przyczyna wznowienia tkwiła bowiem bezpośrednio w orzeczeniu WSA w Warszawie, a nie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który - wobec oddalenia skargi kasacyjnej - skutkował uprawomocnieniem się wyroku Sądu pierwszej instancji.
4.3. Zgodnie z art. 59 § 1 P.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym.
Biorąc zatem pod uwagę właściwość sądu uregulowaną w art. 275 zdanie pierwsze ab initio P.p.s.a., a identyfikowaną według podstawy wznowienia powołanej przez Stronę w skardze o wznowienie, tj. przesłankę nieważności z art. 271 pkt 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wykluczył swoją właściwość w tej sprawie i postanowił przekazać sprawę ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie dnia 11 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1462/20, temu Sądowi jako właściwemu do jej rozpoznania.
4.4. Powyższa kwalifikacja prawna wyłącza tym samym konieczność dalej idącego procedowania przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania oraz towarzyszącego jej wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Wspomnieć jedynie należało, że stosownie do art. 276 zdanie drugie P.p.s.a. gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, to wówczas stosuje się odpowiednio przepisy art. 175 P.p.s.a., a więc dotyczące tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego. Sporządzenie skargi o wznowienie postępowania sądowego przez zawodowego pełnomocnika nie stanowi natomiast wymogu konstrukcyjnego tego rodzaju skargi, jeśli dotyczy ona orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.
4.5. W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 193 oraz w związku z art. 276, art. 275 zdanie pierwsze ab initio w związku z art. 271 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.