I FSK 19/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Gliwicach, który uchylił decyzję organu w sprawie podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2019 r. Spór dotyczył prawa spółki "M." sp. j. do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmioty D. i R2. Organ podatkowy uznał te transakcje za fikcyjne i ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe. WSA w Gliwicach, opierając się na wcześniejszych orzeczeniach dotyczących tych samych kontrahentów, uznał, że materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie fikcyjności transakcji i uchylił decyzję organu. NSA, w wyroku z dnia 14 listopada 2024 r., oddalił skargę kasacyjną Dyrektora IAS. Sąd podkreślił, że definicja działalności gospodarczej jest obiektywna, a samodzielność nie oznacza osobistego wykonywania wszystkich czynności. NSA powołał się na wcześniejsze wyroki (I FSK 880/22, I FSK 686/23) dotyczące tych samych kontrahentów, które potwierdziły rzeczywisty charakter transakcji. Sąd uznał, że wadliwość czynności w świetle prawa cywilnego nie przekłada się automatycznie na skutki w prawie podatkowym, a odmowa odliczenia VAT wymaga ustalenia nielegalności transakcji w świetle prawa podatkowego, a nie tylko naruszenia postanowień umownych. W konsekwencji NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną i ją oddalił, zasądzając koszty postępowania na rzecz spółki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie rzeczywistego charakteru transakcji w obrocie samochodami, nawet przy udziale pośredników i specyficznych modelach biznesowych, oraz interpretacja pojęcia samodzielności działalności gospodarczej w VAT.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów VAT w kontekście obrotu samochodami. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych branż, choć zasady interpretacyjne są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy transakcje zakupu samochodów od podmiotów D. i R2. przez spółkę "M." sp. j. miały rzeczywisty charakter i czy spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z wystawionych przez te podmioty faktur?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, transakcje miały rzeczywisty charakter, a spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Uzasadnienie
NSA, opierając się na wcześniejszych orzeczeniach dotyczących tych samych kontrahentów, uznał, że materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie fikcyjności transakcji. Podkreślono, że definicja działalności gospodarczej jest obiektywna, a samodzielność nie oznacza osobistego wykonywania wszystkich czynności. Wadliwość czynności cywilnoprawnych nie przekłada się automatycznie na skutki podatkowe, a odmowa odliczenia VAT wymaga ustalenia nielegalności transakcji w świetle prawa podatkowego.
Czy ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT jest zasadne w sytuacji, gdy prawo do odliczenia podatku naliczonego zostało przyznane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ prawo do odliczenia zostało przyznane, co oznacza, że nie doszło do zawyżenia kwoty zwrotu różnicy podatku.
Uzasadnienie
Skoro NSA uznał transakcje za rzeczywiste i przyznał prawo do odliczenia VAT, to tym samym nie było podstaw do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego związanego z rzekomym zawyżeniem zwrotu różnicy podatku.
Przepisy (15)
Główne
ustawa o VAT art. 15 § 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja działalności gospodarczej jest obiektywna; samodzielność oznacza wykonywanie działalności niezależnie, bez nadzoru i kontroli, co nie wyklucza powierzania części czynności innym podmiotom.
ustawa o VAT art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
ustawa o VAT art. 88 § 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Warunki wykluczające prawo do obniżenia podatku naliczonego, w tym gdy faktury stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane.
Dz.U. 2021 poz 685 art. 15 § 1 i 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
ustawa o VAT art. 112c § 1 pkt 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego.
ustawa o VAT art. 112b § 1 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 233 § 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy uchylenia decyzji organu odwoławczego.
O.p. art. 13 § 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy orzekania co do istoty sprawy przez organ odwoławczy.
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
P.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Transakcje zakupu samochodów od D. i R2. były rzeczywiste. • Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez D. i R2. • Definicja działalności gospodarczej jest obiektywna, a samodzielność nie wyklucza powierzania części czynności innym podmiotom. • Wadliwość czynności cywilnoprawnych nie przekłada się automatycznie na skutki podatkowe. • Odmowa odliczenia VAT wymaga ustalenia nielegalności transakcji w prawie podatkowym.
Odrzucone argumenty
Transakcje zakupu samochodów od D. i R2. były fikcyjne (puste faktury). • Podmioty D. i R2. nie prowadziły samodzielnej działalności gospodarczej i nie były podatnikami VAT. • Spółka nie miała prawa do odliczenia podatku naliczonego z zakwestionowanych faktur. • Uzasadnienie organu podatkowego dotyczące fikcyjności transakcji było wystarczające.
Godne uwagi sformułowania
działalność gospodarcza jest kategorią obiektywną, niezależną od tego, jak działalność tę ocenia prowadzący ją podmiot i jak ją nazywa • samodzielne wykonywanie działalności gospodarczej oznacza jej wykonywanie niezależnie bez nadzoru i kontroli • o braku samodzielności działalności gospodarczej podatnika nie świadczy też zlecanie czynności z zakresu tej działalności innym podmiotom • samo stwierdzenie wadliwości danej czynności w świetle prawa cywilnego, która może niweczyć skuteczność cywilnoprawną tej czynności, nie może automatycznie przenosić się na analogiczny wniosek odnośnie do skutków tej czynności wynikających z prawa podatkowego.
Skład orzekający
Bartosz Wojciechowski
przewodniczący sprawozdawca
Marek Olejnik
sędzia
Sylwester Golec
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie rzeczywistego charakteru transakcji w obrocie samochodami, nawet przy udziale pośredników i specyficznych modelach biznesowych, oraz interpretacja pojęcia samodzielności działalności gospodarczej w VAT."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów VAT w kontekście obrotu samochodami. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych branż, choć zasady interpretacyjne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odliczania VAT w złożonych łańcuchach dostaw, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców. Interpretacja NSA dotycząca samodzielności działalności gospodarczej i rozróżnienia między wadliwością cywilnoprawną a podatkową jest cenna.
“Czy pośrednik w sprzedaży samochodów to fikcja? NSA wyjaśnia, kiedy odliczysz VAT.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.