I FSK 189/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Olsztynie, który uchylił postanowienie organu dotyczące zaliczenia wpłaty spadkobiercy na poczet zaległości podatkowych spadkodawcy. Spadkobierca dokonał wpłaty na podatek VAT, a organ zaliczył ją na zaległości podatkowe spadkodawcy (H. M.) zgodnie z art. 62 Ordynacji podatkowej (O.p.), uwzględniając najwcześniejszy termin płatności. Sąd pierwszej instancji uznał, że w sytuacji, gdy wartość spadku nie wystarcza na pokrycie wszystkich długów spadkowych, zaliczenie wpłaty powinno uwzględniać kolejność zaspokajania wierzycieli wynikającą z przepisów k.p.c. i u.p.e.a., a nie tylko przepisy Ordynacji podatkowej. NSA, oddalając skargę kasacyjną organu, potwierdził, że zaliczenie wpłaty na poczet zaległości podatkowych spadkodawcy, gdy stan czynny spadku nie wystarcza na pokrycie wszystkich wierzytelności, nie może odbywać się z pominięciem zasad kolejności zaspokajania wierzycieli określonych w art. 1025 i 1026 k.p.c. oraz art. 115 u.p.e.a. Sąd podkreślił, że organ podatkowy, korzystając z instytucji zaliczenia wpłaty, nie może uzyskać korzystniejszej pozycji niż w postępowaniu egzekucyjnym, co mogłoby prowadzić do pokrzywdzenia innych wierzycieli.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZastosowanie przepisów k.p.c. i u.p.e.a. do kolejności zaspokajania wierzycieli przy zaliczaniu wpłat spadkobiercy na zaległości podatkowe spadkodawcy, gdy wartość spadku jest niewystarczająca.
Dotyczy sytuacji, gdy wartość spadku nie wystarcza na pokrycie wszystkich długów spadkowych i gdy organ podatkowy dokonuje zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zaliczenie wpłaty dokonanej przez spadkobiercę na poczet zaległości podatkowych spadkodawcy, w sytuacji gdy wartość spadku nie wystarcza na pokrycie wszystkich długów spadkowych, powinno uwzględniać kolejność zaspokajania wierzycieli wynikającą z przepisów Kodeksu cywilnego i postępowania cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zaliczenie wpłaty na poczet zaległości podatkowych spadkodawcy, gdy stan czynny spadku nie wystarcza na pokrycie wszystkich wierzytelności spadkowych, nie może odbywać się z pominięciem zasad kolejności zaspokajania wierzycieli określonych w art. 1025 i 1026 k.p.c. oraz art. 115 u.p.e.a.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organ podatkowy, korzystając z instytucji zaliczenia wpłaty, nie może uzyskać korzystniejszej pozycji niż w postępowaniu egzekucyjnym, co mogłoby prowadzić do pokrzywdzenia innych wierzycieli. Zastosowanie przepisów k.p.c. i u.p.e.a. jest konieczne dla zapewnienia równości praw wierzycieli.
Czy przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące zaliczania wpłat (art. 62 O.p.) wyłączają stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego i postępowania cywilnego (art. 1025, 1026 k.p.c., art. 115 u.p.e.a.) w zakresie kolejności zaspokajania wierzycieli przy zaliczaniu wpłaty spadkobiercy na zaległości podatkowe spadkodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy Ordynacji podatkowej nie wyłączają stosowania przepisów k.p.c. i u.p.e.a. w zakresie kolejności zaspokajania wierzycieli, gdy stan czynny spadku nie wystarcza na pokrycie wszystkich długów spadkowych.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że instytucja zaliczenia wpłaty nie może być stosowana w sposób, który narusza zasady kolejności zaspokajania wierzycieli, gdyż prowadziłoby to do pokrzywdzenia innych wierzycieli spadkowych.
Przepisy (8)
Główne
O.p. art. 62 § 1
Ordynacja podatkowa
Zaliczenie wpłaty na poczet zaległości podatkowych nie może odbywać się z pominięciem zasad kolejności zaspokajania wierzycieli wynikających z przepisów k.p.c. i u.p.e.a., gdy wartość spadku nie wystarcza na pokrycie wszystkich długów.
Pomocnicze
O.p. art. 76 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 76a § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 98 § 1
Ordynacja podatkowa
Odesłanie do stosowania przepisów k.c. o odpowiedzialności za długi spadkowe.
k.c. art. 1032 § 2
Kodeks cywilny
Nakazuje spadkobiercom dołożenie należytej staranności przy spłacaniu długów spadkowych; nie określa normatywnej podstawy postępowania w przypadku niewystarczającej wartości spadku, co wymaga kierowania się zasadami kolejności zaspokajania wierzycieli.
k.p.c. art. 1025
Kodeks postępowania cywilnego
Określa kolejność zaspokajania wierzycieli w postępowaniu egzekucyjnym.
k.p.c. art. 1026
Kodeks postępowania cywilnego
Określa zasadę proporcjonalności w zaspokajaniu wierzycieli.
u.p.e.a. art. 115
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa kolejność zaspokajania należności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaliczenie wpłaty spadkobiercy na zaległości podatkowe musi uwzględniać kolejność zaspokajania innych długów spadkowych zgodnie z przepisami k.p.c. i u.p.e.a., aby uniknąć pokrzywdzenia innych wierzycieli.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy argumentował, że zaliczenie wpłaty na podstawie art. 62 O.p. jest czynnością materialno-techniczną i nie podlega weryfikacji pod kątem kolejności zaspokajania innych długów spadkowych.
Godne uwagi sformułowania
organ podatkowy nie może zaspokoić się w sposób bardziej korzystny, z pokrzywdzeniem innych wierzycieli, aniżeli miałoby to miejsce w ramach postępowania egzekucyjnego i określonych w nim zasad kolejności zaspokajania wierzycieli
Skład orzekający
Bartosz Wojciechowski
przewodniczący
Sylwester Golec
sprawozdawca
Włodzimierz Gurba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie przepisów k.p.c. i u.p.e.a. do kolejności zaspokajania wierzycieli przy zaliczaniu wpłat spadkobiercy na zaległości podatkowe spadkodawcy, gdy wartość spadku jest niewystarczająca."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wartość spadku nie wystarcza na pokrycie wszystkich długów spadkowych i gdy organ podatkowy dokonuje zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii odpowiedzialności spadkobiercy i kolejności zaspokajania wierzycieli, co jest istotne dla praktyków prawa spadkowego i podatkowego. Pokazuje konflikt między przepisami prawa podatkowego a cywilnego.
“Spadkobierca zapłacił podatek, ale czy organ mógł tak zaliczyć wpłatę? NSA rozstrzyga o kolejności wierzycieli.”
Dane finansowe
WPS: 13 217 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.