Orzeczenie · 2026-05-27

I FSK 1882/24Uchylenie przedłużenia zwrotu VAT nadużycie prawa

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-05-27

NSAPodatkoweWysokansa

VATzwrot podatkuprzedłużenie terminukontrola celno-skarbowapostępowanie podatkowenadużycie prawazasada neutralnościzasada proporcjonalnościskarga kasacyjna

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki P. S.A. w restrukturyzacji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. Postanowienie to utrzymywało w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego przedłużającą termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 2019 r. do dnia 29 grudnia 2023 r. Spółka zarzucała Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 151, 133, 134, 141, 145 p.p.s.a. oraz art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, argumentując, że organy podatkowe instrumentalnie wykorzystywały instytucję przedłużenia terminu zwrotu, pozorując czynności weryfikacyjne i przeciągając procedurę przez ponad 4 lata, mimo że część zwrotu była bezsporna. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że przedłużenie terminu zwrotu VAT, jako ingerencja w prawo podatnika, powinno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych i wymaga wyczerpującego uzasadnienia, wskazującego konkretne wątpliwości organu. W niniejszej sprawie, po zakończeniu kontroli celno-skarbowej i ustaleniu częściowo bezspornej kwoty zwrotu, kolejne przedłużenia terminu, niemal identycznie uzasadniane, nie spełniały tych wymogów. Sąd stwierdził, że organy nie wykazały przekonująco wątpliwości uzasadniających dalszą weryfikację, a wieloletni czas trwania procedur uniemożliwiał realizację uprawnienia podatnika do zwrotu. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz postanowienie Dyrektora IAS, zasądzając jednocześnie koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie i kryteria stosowania art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, zwłaszcza w kontekście długotrwałych postępowań podatkowych i kontroli celno-skarbowych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wielokrotnego przedłużania terminu zwrotu VAT po zakończeniu kontroli celno-skarbowej. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach jednorazowych lub krótszych przedłużeń.

Zagadnienia prawne (3)

Czy organy podatkowe wykazały wystarczające przesłanki do wielokrotnego przedłużania terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, zwłaszcza po zakończeniu kontroli celno-skarbowej i ustaleniu częściowo bezspornej kwoty zwrotu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe nie wykazały wystarczająco uzasadnionych przesłanek do kolejnych przedłużeń terminu zwrotu podatku. Uzasadnienia były ogólnikowe, powtarzały te same argumenty i nie wyjaśniały przekonująco wątpliwości, co naruszało wymogi art. 87 ust. 2 ustawy o VAT oraz zasady postępowania podatkowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przedłużenie terminu zwrotu VAT powinno być stosowane wyjątkowo i wymaga szczegółowego uzasadnienia. W tej sprawie, po zakończeniu kontroli celno-skarbowej i ustaleniu częściowo bezspornej kwoty zwrotu, kolejne przedłużenia, niemal identycznie uzasadniane, nie spełniały tych wymogów. Długotrwałość procedur uniemożliwiała realizację prawa podatnika do zwrotu.

Czy wieloletnie przeciąganie procedury weryfikacji zwrotu podatku VAT, w tym poprzez instrumentalne wykorzystywanie instytucji przedłużenia terminu, stanowi naruszenie prawa podatnika do zwrotu tego podatku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wieloletnie przeciąganie procedur weryfikacyjnych, które uniemożliwia realizację uprawnienia podatnika do zwrotu podatku, zwłaszcza w kwocie potwierdzonej do zwrotu po zakończeniu kontroli, stanowi naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że dopuszczalność przedłużenia terminu zwrotu podatku nie może być odczytywana jako blankietowe upoważnienie do opóźniania realizacji praw podatnika. Długotrwałość procedur, w tym pozorowanie czynności weryfikacyjnych, narusza zasadę proporcjonalności i prawo do zwrotu VAT.

Czy odesłanie w podstawie prawnej postanowienia organu odwoławczego do przepisów ustawy o VAT zawartych w uzasadnieniu, zamiast powołania ich wprost, stanowi naruszenie przepisów postępowania?

Odpowiedź sądu

Choć zarzut ten został podniesiony przez stronę, Naczelny Sąd Administracyjny skupił się na merytorycznych podstawach uchylenia postanowienia, nie rozstrzygając bezpośrednio tej kwestii proceduralnej jako głównej podstawy uchylenia.

Uzasadnienie

Strona skarżąca podnosiła, że takie odesłanie jest rażącym naruszeniem przepisu art. 217 § 1 pkt 4 O.p., jednakże Sąd I instancji uznał to za nieistotne dla wyniku sprawy. NSA nie odniósł się do tego szczegółowo w kontekście uchylenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżony wyrok WSA oraz postanowienie Dyrektora IAS zostały uchylone w całości.

Przepisy (22)

Główne

u.p.t.u. art. 87 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Prawo do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym stanowi fundamentalny element konstrukcyjny podatku VAT, gwarantujący jego neutralność.

u.p.t.u. art. 87 § 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Przepis ten pozwala na przedłużenie terminu zwrotu podatku, jeżeli jego zasadność wymaga dodatkowej weryfikacji. Przedłużenie to powinno być jednak zastrzeżone dla sytuacji wyjątkowych, należycie uzasadnionych, a nie stanowić blankietowego upoważnienia do opóźniania zwrotu.

Pomocnicze

O.p. art. 13 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § 1