I FSK 1868/25
Podsumowanie
NSA uchylił postanowienie WSA odrzucające skargę na pismo organu o bezskuteczności korekt VAT, uznając, że takie pismo podlega kontroli sądowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego informujące o bezskuteczności korekt deklaracji VAT. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że takie pismo, mimo jego charakteru, podlega kontroli sądowej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżone postanowienie WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D.G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, które odrzuciło skargę na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Puławach z dnia 27 marca 2025 r. Pismo to informowało o bezskuteczności korekt deklaracji VAT-7 za okresy od czerwca do grudnia 2018 r. oraz od stycznia do listopada 2019 r. WSA uznał, że zaskarżone pismo nie jest czynnością podlegającą kontroli sądu administracyjnego, powołując się na art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. i wyłączenia dotyczące postępowań podatkowych. NSA natomiast, analizując zarzuty skargi kasacyjnej, uznał, że zaskarżone pismo Naczelnika US, mimo jego specyficznego charakteru, powinno być traktowane jako czynność podlegająca kontroli sądowej. Sąd podkreślił, że zawiadomienie o bezskuteczności korekty, złożonej w ramach uprawnienia wynikającego z przepisów Ordynacji podatkowej, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej o zewnętrznym charakterze i dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa. NSA odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, w tym wyroku NSA z dnia 7 października 2020 r. (sygn. akt I FSK 1934/17), zgodnie z którym kontrola sądowa obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na czynności polegające na zawiadomieniu pisemnym przez organ podatkowy składającego korektę o jej bezskuteczności. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżone postanowienie WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że odrzucenie skargi było niezasadne.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, takie pismo podlega kontroli sądowej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zawiadomienie o bezskuteczności korekty, złożone w odpowiedzi na skorzystanie przez podatnika z uprawnienia do korekty deklaracji, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej o zewnętrznym charakterze, dotyczącą uprawnień wynikających z przepisów prawa. W związku z tym, nie podlega ono wyłączeniu z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. i powinno być przedmiotem kontroli sądowej, aby zapewnić realizację konstytucyjnego prawa do sądu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
P.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Pomocnicze
O.p. art. 81b § par 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przewidziano obowiązek zawiadomienia na piśmie podatnika o bezskuteczności jego korekt, w sytuacji gdy korekty takie zostały złożone w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej w zakresie objętym tym postępowaniem.
O.p. art. 81 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Reguluje kwestie korekt deklaracji.
O.p. art. 81 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Reguluje kwestie korekt deklaracji.
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy obowiązku organów działania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej.
O.p. art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy przedawnienia zobowiązania podatkowego.
u.o. VAT art. 86 § ust. 13
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.o. VAT art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.o. VAT art. 87 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.o. VAT art. 91 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dyrektywa 112 art. 167
Dyrektywa 2006/112/WE Rady
Dyrektywa 112 art. 178
Dyrektywa 2006/112/WE Rady
Dyrektywa 112 art. 273
Dyrektywa 2006/112/WE Rady
Karta praw podstawowych UE art. 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Państwo prawa, poszanowanie człowieka.
Karta praw podstawowych UE art. 17
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo własności.
Karta praw podstawowych UE art. 41
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do dobrej administracji.
Karta praw podstawowych UE art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka zaskarżenia, prawo do sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pismo organu informujące o bezskuteczności korekty deklaracji VAT podlega kontroli sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi na takie pismo przez WSA narusza prawo do sądu.
Godne uwagi sformułowania
kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na czynności polegające na zawiadomieniu pisemnym przez organ podatkowy składającego korektę o jej bezskuteczności potrzeba uwzględniania przy interpretowaniu tego rodzaju przepisów odnoszących się do kompetencji sądów, konstytucyjnej zasady prawa do sądu, wynikającej z art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej, a więc interpretowania ich w sposób, który nie będzie prowadził do ich zawężenia.
Skład orzekający
Artur Mudrecki
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że pisma organów informujące o bezskuteczności korekt deklaracji VAT podlegają kontroli sądowej, co zapewnia realizację prawa do sądu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pisma informującego o bezskuteczności korekty, a nie samej decyzji odmawiającej uwzględnienia korekty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z prawem do sądu w kontekście podatkowym, co jest istotne dla prawników i przedsiębiorców.
“Czy pismo urzędnika o "bezskuteczności" korekty VAT może trafić przed sąd? NSA odpowiada!”
Sektor
finanse
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I FSK 1868/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Mudrecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Lu 233/25 - Postanowienie WSA w Lublinie z 2025-09-12
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 81b par 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki, , , po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej D.G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 września 2025 r. sygn. akt I SA/Lu 233/25 odrzucającego skargę D.G. na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Puławach z dnia 27 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie uznania za bezskuteczne korekt deklaracji VAT-7 za okresy od czerwca do grudnia 2018 r. oraz od stycznia do listopada 2019 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 12 września 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 233/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę D.G. (dalej: Strona lub Skarżący) na "pismo" Naczelnika Urzędu Skarbowego w Puławach (dalej: Naczelnik US) z 27 marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie uznania za bezskuteczne korekt deklaracji VAT-7 za okresy od czerwca do grudnia 2018 r. oraz od stycznia do listopada 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; dalej P.p.s.a.), przyjął, że sprawa nią objęta nie należała do właściwości sądu administracyjnego. Strona zaskarżyła pismo, które nie jest czynnością o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ab initio P.p.s.a. Dla Sądu pierwszej instancji nie ulegało bowiem wątpliwości, że zaskarżone pismo zostało wydane w postępowaniu, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, jednakże nie wyekspediowano go na podstawie art. 81b § 2 tej ustawy; w konsekwencji, podjęte w postępowaniu do którego mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa – takie jak czynność wynikająca z zaskarżonego pisma, są objęte wyłączeniem o jakim mowa w powołanym art. 3 § 2 pkt 4 in fine P.p.s.a.
Sąd zauważył jeszcze, że Strona składając korekty deklaracji, których dotyczyło zaskarżone pismo organu podatkowego z 27 marca 2025 r., zwróciła się jednocześnie do tego organu w dniu 5 marca 2025 r. z wnioskiem o zwrot nadpłaty wraz z oprocentowaniem, powołując się na fakt złożenia tych korekt. Naczelnik na skutek złożonego przez podatnika wniosku - wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Zatem Strona, pomimo braku możliwości bezpośredniego zaskarżenia przez Stronę do sądu administracyjnego czynności wyrażonej w piśmie ma zagwarantowane prawo do sądu, w postępowaniu dotyczącym postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty.
2. W skardze kasacyjnej na postanowienie z 12 września 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 233/25, Strona zaskarżając je w całości, wniosła o jego uchylenie oraz stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności Naczelnika i uznanie uprawnienie podatnika do skorygowania deklaracji rozliczających nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym lub o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia; rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniu Sądu pierwszej instancji zarzuciła naruszenie:
1) art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że zawiadomienie Naczelnika o bezskuteczności korekt deklaracji podatkowej w podatku VAT złożonych w trybie art. 81 § 1, § 2 O.p. nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, a co za tym idzie, poza kontrolą sądu pozostaje pozbawienie Skarżącego skorzystania z prawa do sądu rozumianego, jako merytoryczne rozpoznanie sprawy przez sąd, tj. możliwość zbadania legalności takiej czynności przez sąd w przypadku, gdy organ podatkowy dokonał jej bezpodstawnie w sprawie, w której nie zachodzi przesłanka uzasadniająca uznanie korekt za bezskuteczne;
2) art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i odrzucenie skargi na zawiadomienie o uznaniu korekt deklaracji w podatku od towarów i usług za bezskutecznych mimo istniejącej linii orzeczniczej sądów administracyjnych; w tym NSA, dopuszczających możliwość [pic]zaskarżania tego rodzaju aktów/czynności, wbrew twierdzeniu WSA w Lublinie powołane orzeczenie NSA z dnia 7 października 2020 r. sygn. akt I FSK 1934/17 rozstrzygające w konkretnym stanie faktycznym sprawy nie wskazuje na niedopuszczalność drogi sądowej w zakresie korekt deklaracji złożonych w trybie art. 81 § 1 i 2 O.p.;
3) art. 134 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez rozpoznanie przedmiotu sporu, co do jego istoty poza granicami. Sąd stwierdził że odrzucenie skargi nie narusza art. 2 TUE (państwo prawa, poszanowania człowieka) oraz art. 17 (prawo własności), art. 41 prawo błędne zastosowanie w sprawie art. 2 TUE (państwo prawa) art. 17 (prawo własności) art. 41 (prawo do dobrej administracji) i art. 47 (prawo do skutecznego środka zaskarżenia prawo do sądu) Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 3030/1 z 14.12.2007 r. ze zm.), gdyż obok kontroli sądowo-administracyjnej czynności Naczelnika wydane zostało postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty, co pozwala podatnikowi na kontrolę stanowiska organu w innym postępowaniu. W granicach tej sprawy nie mieścił się fakt wydania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Puławach tylko pismo informujące o bezskuteczności korekt i niedopuszczalne jest wywodzenie z postanowienia niebędącego przedmiotem skargi oceny, "że pomimo braku możliwości bezpośredniego zaskarżenia przez stronę do sądu czynności wyrażonej w piśmie Naczelnika z 27 marca 2025 r. Skarżącemu zagwarantowane zostało prawo do sądu wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji;
4) art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a w zw. art. 2 TUE (państwo prawa, poszanowanie człowieka) oraz art. 17 (prawo własności) art. 41 (prawo do dobrej administracji) błędne zastosowanie w sprawie art. 2 TUE (państwo prawa) art. 17 (prawo własności) i art. 47 (prawo do skutecznego środka zaskarżenia prawo do sądu oraz gwarantowanych prawem Unii zasad proporcjonalności, prawa do rzetelnego procesu oraz prawa do obrony oraz braku naruszenia art. 2 i art. 87 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 4 ust. 3 i art. 6 TUE oraz art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zw. z art. 2 i art. art. 168 dyrektywy w związku z brakiem uzasadnienia wyroku dla stwierdzenia sądu. Uznanie możliwości zaskarżenia przez Skarżącego niekorzystnego stanowiska organu w administracyjnym toku instancji w innym [pic]postępowaniu oraz ewentualnym postępowaniu sądowo-administracyjnym (gdy wyrazi wolę) nie może ani prowadzić odrzucenia złożonej skargi i formalnego zakończenia kontroli sądowoadministracyjnej czynności organu ani też do rozstrzygania przez sąd merytorycznie istotnych dla sprawy aspektów dotyczących wskazanych w niniejszym punkcie naruszeń prawa. Formalne zakończenie sprawy nie obejmuje merytorycznej kontroli i nie może w orzeczeniu sąd I instancji nie podejmując się kontroli stwierdzić brak naruszenia art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zw. z art. 2 i 168 dyrektywy 112 nie badając tego naruszenia. Granice sprawy pozwalały na ocenę postawionych w skardze zarzutów tylko wówczas gdyby Sąd I instancji zdecydował się na merytoryczne rozstrzygnięcie sporu, czego nie uczynił a co powinien był uczynić;
5) art. 81 § 1, § 2 w zw. z art. 207 § 1, § 2 O.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że organ posiada uprawnienie do odebrania podatnikowi prawa od skorygowania deklaracji i rozliczenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającej z ostatecznej decyzji organu w formie pisma zawiadamiającego o bezskuteczności korekty bez dostrzeżenia, że takie uprawnienie dotyczy jedynie przypadków składania korekt deklaracji w zakresie objętym kontrolą, postępowaniem lub decyzją (art. 81 § 2 w zw. z art. 81b § 1 pkt 1 O.p.), a w niniejszej sprawie one nie zachodzą (okres korygowany nie był objęty ani kontrolą ani postępowaniem ani decyzją). Organ o odmowie uprawnienia, o którym mowa w art. 81 § 1 O.p. mógł orzec jedynie w formie decyzji administracyjnej (podatnik wszczął postępowanie wnioskiem o zwrot nadpłaty wraz z korektami deklaracji, obejmującymi nadwyżkę do przeniesienia za maj 2018 r., których zaksięgowanie powodowałoby powstanie na karcie kontowej podatnika należnych mu nadpłat;
6) art. 81b § 1 pkt 1 O.p. wobec błędnego zastosowania w sprawie, w której podatnik zrealizował uprawnienie oparte na art. 81 § 1, § 2, a nie art. 81b 1 pkt 1 O.p.;
7) art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wobec uznania, że prawo do sądu w zakresie kontroli czynności organu nie doznaje ograniczeń wobec faktu wydania przez organ postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego, które nie mieści się w granicach zaskarżenia, tymczasem brak drogi odwoławczej powoduje odebranie prawa do sądu;
8) art. 86 ust. 1, art. 87 ust. 1 oraz art. 91 ust. 1 ustawy o VAT w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ("Konwencja") w zw. z wyrokami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z 22 stycznia 2009 r. w sprawie [...] oraz w [...] - poprzez ich błędne niezastosowanie skutkujące odebraniem skarżącemu prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w wyniku odmowy uznania złożonych korekty VAT stanowiących wykonanie decyzji ostatecznej organu odwoławczego, co stanowi naruszenie prawa własności w rozumieniu art. 1 Protokołu nr I Konwencji;
9) art. 167, art. 178 oraz art. 273 Dyrektywy 2006/112/WE Rady w zw. z wyrokiem TSUE z 18 marca 2021 r. o sygn. akt C-48/20 - poprzez ich błędne niezastosowanie skutkujące naruszeniem przewidzianej w powyższych przepisach zasady neutralności i proporcjonalności podatku od towarów i usług poprzez uznanie złożonych korekty VAT (realizujących dokonane w ustawowym czasie odliczenie podatku poprzez rozliczenie powstałej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, zgodnie z konstrukcją podatku w następnych okresach doprowadzając do praktycznego uniemożliwienia wykonywania prawa do odliczenia VAT, pomimo że sytuacja w jakiej znalazł się skarżący jest wynikiem błędnego działania organów państwa;
10) błędne niezastosowanie w sprawie art. 2 TUE (państwo prawa) art. 17 (prawo własności) art. 41 (prawo do dobrej administracji), art. 47 (prawo do skutecznego środka zaskarżenia i prawo do sądu) Karty praw podstawowych (Dz. Urz. UE C 303/1 z
14.12.2007 roku ze zm.) powodujące pozbawienie podatnika prawa do sądu w przedmiocie rozliczenia podatku VAT uwzględniającego neutralność tego podatku.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 tego artykułu. Przesłanek takich, na podstawie akt niniejszej sprawy, z urzędu nie odnotowano.
3.2. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, mimo że Skarżący domagał się przeprowadzenia rozprawy, bowiem zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Jednocześnie, według tut. Sądu, w sprawie tej niecelowe było skorzystanie z możliwości przewidzianej w art. 90 § 2 P.p.s.a. i skierowanie sprawy na posiedzenie jawne.
3.3. Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Usprawiedliwione bowiem okazały się jej zarzuty naruszenia art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i konsekwentnie zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z kolei pozostałe zarzuty dotyczące sprawy głównej co do meritum przy rozstrzygnięciu tut. Sądu o skierowaniu sprawy do ponownego rozpoznania były przedwczesne.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem (podkr. NSA) aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W świetle zaś art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
3.4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucając skargę przyjął, że obejmowała ona pismo z 27 marca 2025 r. Naczelnika informujące Skarżącego o bezskuteczności korekt deklaracji VAT. W istocie - jak wynika z akt podatkowych - rzeczone pismo zostało zatytułowane przez organ jako "Pismo w sprawie braku skutków prawnych złożonych deklaracji". Pismo to jednak, na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej i jego treści należało potraktować jako czynność polegającą na zawiadomieniu pisemnym przez organ podatkowy składającego korektę o jej bezskuteczności i jako taką podlegającą kontroli sądowej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Zawiadomienie objęte pismem zostało zaadresowane do Skarżącego, w odpowiedzi na złożone przez niego korekty deklaracji VAT w oparciu o przepisy działu III Ordynacji podatkowej. W dziale tym uregulowano m.in. właśnie kwestie korekt deklaracji, a w jednym z przepisów (art. 81b § 2 O.p.) przewidziano obowiązek zawiadomienia na piśmie podatnika o bezskuteczności jego korekt, w sytuacji gdy korekty takie zostały złożone w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej w zakresie objętym tym postępowaniem. Wprawdzie w realiach tej sprawy, korekty deklaracji Skarżącego nie zostały złożone w takim czasie (o jakim mowa w art. 81b § 2 O.p.), a przynajmniej nie wynika to z treści pisma z 27 marca 2025 r., to nie można było umniejszać faktowi sporządzenia zawiadomienia o bezskuteczności korekt przez organ podatkowy i wypowiedzenie się w nim o uprawnieniach Skarżącego (w sprawie odmowy uwzględnienia korekt deklaracji ze względu na ocenę organu o upłynięciu okresu przedawniania zobowiązań podatkowych, dla których złożono takie korekty).
W sprawie tej zatem, odmiennie niż ocenił Sąd pierwszej instancji, należało transponować wykładnię prawa zaprezentowaną w wyroku NSA z 7 października 2020 r., sygn. akt I FSK 1934/17 w świetle której "kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na czynności polegające na zawiadomieniu pisemnym przez organ podatkowy składającego korektę o jej bezskuteczności".
Sąd pierwszej instancji, wywodząc o nieadekwatności tego orzeczenia do przypadku niniejszej sprawy, bezpodstawnie uznał, że zaskarżone "pismo" nie zostało wydane w oparciu o przepisy zawarte w dziale III O.p. i miało ono jedynie walor informacyjny realizujący normę z art. 121 § 1 O.p., wobec złożenia wraz z korektą deklaracji wniosku o zwrot nadpłaty przez Stronę.
W piśmie z 27 marca 2025 r. organ nie wskazał przecież na taki stan rzeczy; nie podał podstawy prawnej swojego działania. Z kolei korekty deklaracji VAT złożone przez Stronę bazowały na uprawnieniu wynikającym właśnie z przepisów działu III O.p. W jakim celu zatem organ wystosował pismo do Strony, komunikując jej o braku skutków prawnych złożonych korekt, skoro w ten sposób chciał niejako - zdaniem Sądu pierwszej instancji - jedynie poinformować Stronę, w sytuacji gdy jej prawo do poddania rozstrzygnięcia tkwiącego w tej informacji mogło być przez Stronę zwalczane w postępowaniu o nadpłatę (tudzież o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty - postanowienie o takim przedmiocie zostało wydane, co przyjął Sąd pierwszej instancji). W kontekście motywów sądowych trudno odpowiedzieć na takie pytanie. Nie sposób więc, w sposób prosty, opowiedzieć się za racją z zaskarżonego postanowienia wykluczającą uznanie pisma z 27 marca 2025 r. za czynność organu polegającą na zawiadomieniu przez organ podatkowy składającego korektę o jej bezskuteczności. Te podjęto i doręczono Skarżącemu zawiadomienie, mimo, że według sądowej oceny stwierdzenie bezskuteczności korekt mogło być objęte kontrolą w postępowaniu dotyczącym nadpłaty, ale z tym nie zgadzał się Skarżący, wywodząc o swoistej prejudycjalności uznania korekt deklaracji za bezskutecznie względem postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. I ten aspekt sprawy powinien skłaniać ku większej refleksji w zakresie istoty wystosowanego do Skarżącego zawiadomienia, i dalej czy brak jego merytorycznej kontroli nie stanowi o ograniczeniu kluczowych dla Strony postępowania praw.
Skoro zatem, w tej sprawie, pisemne zawiadomienie przez organ podatkowy składającego korektę o jej bezskuteczności, nastąpiło w odpowiedzi na skorzystanie przez podatnika z uprawnienia do korekty deklaracji uregulowanego w dziale III Ordynacji podatkowej, bez wykazania w tym piśmie, że ma ono jedynie walor informacyjny, a to o czym stanowi, tj. o "braku skutków prawnych korekt deklaracji jako złożonych po okresie przedawnienia" Strona ma prawo skutecznie kwestionować w postępowaniu zainicjowanym jej wnioskiem o zwrot nadpłaty - to czynności organu wyrażonej rzeczonym zawiadomieniem nie obejmuje wyłączenie zawarte w pkt 4 art. 3 § 2 P.p.s.a. (odnoszące się do aktów lub czynności podjętych w ramach postępowań określonych w działach IV "Postępowanie podatkowe", V "Czynności sprawdzające" i VI "Kontrola podatkowa" Ordynacji podatkowej lub postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw tj. Kpa lub Ordynacji podatkowej). Stanowi ono przy tym niewątpliwie czynność z zakresu administracji publicznej o zewnętrznym charakterze. Jest bowiem skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organowi podatkowemu, który dokonuje zawiadomienia. Dotyczy również, co niesporne, uprawnienia wynikającego z przepisów prawa dla podmiotów do skorygowania uprzednio złożonych deklaracji. Z uwagi zaś na instytucję przedawnienia zobowiązania podatkowego i jej skutek w postaci wygaśnięcia zobowiązań, przy wadliwym zawiadomieniu o bezskuteczności korekty, może dojść do bezpodstawnej utraty uprawnienia do skorygowania deklaracji.
Za objęciem takiej czynności kontrolą sądową przemawiała więc podobnie, jak wyjaśniono to ww. wyroku NSA o sygn. akt I FSK 1934/17, zarówno literalna wykładnia art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., jak i potrzeba uwzględniania przy interpretowaniu tego rodzaju przepisów odnoszących się do kompetencji sądów, konstytucyjnej zasady prawa do sądu, wynikającej z art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej, a więc interpretowania ich w sposób, który nie będzie prowadził do ich zawężenia.
Oprócz tego zaprezentowana w niniejszej sprawie ocena wpisywała się w kształtujący się - na tle skargowości "zawiadomień organu o bezskuteczności korekt", nie tylko tych wystosowanych przez organ z powołaniem się na art. 81b § 2 O.p. - kierunek orzeczniczy. Mowa tu w szczególności o: - postanowieniu NSA z 23 stycznia 2024 r., I FSK 1831/23 (dot. zawiadomienia z powołaniem się przez organ na art. 81b § 1 pkt 2 lit. b O.p.); - prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 23 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1159/23 (dot. zawiadomienia z powołaniem się przez organ na art. 86 ust. 13 ustawy o VAT); - prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z 11 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Po 686/24 (dot. zawiadomienia z powołaniem się przez organ na art. 81b § 1 pkt 2 lit. b O.p.); - prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z 13 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Po 613/24 (dot. zawiadomienia z powołaniem się przez organ na art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej).
3.5. Finalnie więc należało stwierdzić, że odrzucenie skargi na zawiadomienie o uznaniu korekt za bezskuteczne było w tej sprawie niezasadne, a sprawę należało rozpoznać merytorycznie. Nie przesądzając o wyniku sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że koniecznym stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który rozstrzygając ponownie sprawę uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym postanowieniu (art. 185 § 1 P.p.s.a.).
3.6. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do orzekania w tej materii. Zgodnie z art. 209 P.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje natomiast zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07; CBOSA).Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę