I FSK 1849/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że komornik sądowy jest podatnikiem VAT, a nie organem władzy publicznej.
Sprawa dotyczyła statusu komornika sądowego jako podatnika VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że komornik nie jest podatnikiem VAT, powołując się na art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. Naczelny Sąd Administracyjny, opierając się na uchwale siedmiu sędziów NSA i wyroku TSUE, uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że komornik sądowy jest podatnikiem VAT w zakresie czynności egzekucyjnych, a nie działa jako organ władzy publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Finansów od wyroku WSA w Rzeszowie, który uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów dotyczącą opodatkowania czynności komornika sądowego podatkiem od towarów i usług. Spór dotyczył tego, czy komornik sądowy, pobierając opłaty stosunkowe od dłużnika, świadczy usługi podlegające VAT, czy też działa jako organ władzy publicznej. WSA w Rzeszowie uznał stanowisko komornika za prawidłowe i uchylił interpretację Ministra Finansów, umarzając jednocześnie postępowanie. NSA, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA (sygn. akt I FPS 8/16) oraz wyrok TSUE w sprawie C-214/18, orzekł, że komornik sądowy jest podatnikiem VAT w zakresie czynności egzekucyjnych, a art. 15 ust. 6 ustawy o VAT (wyłączenie dotyczące organów władzy publicznej) nie ma zastosowania. Sąd kasacyjny uznał również za zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania, wskazując na błędne zastosowanie przez WSA art. 145 § 3 PPSA i umorzenie postępowania, podczas gdy należało zastosować przepisy przejściowe dotyczące wniosków o interpretację. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Komornik sądowy jest podatnikiem podatku od towarów i usług w zakresie czynności egzekucyjnych, a art. 15 ust. 6 ustawy o VAT nie ma zastosowania.
Uzasadnienie
NSA, opierając się na uchwale siedmiu sędziów NSA i wyroku TSUE, stwierdził, że komornik sądowy prowadzi samodzielną działalność gospodarczą, a nie działa jako organ władzy publicznej, co oznacza, że podlega opodatkowaniu VAT.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.p.t.u. art. 15 § ust. 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Komornik sądowy jest podatnikiem VAT w zakresie czynności egzekucyjnych.
PPSA art. 185 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez NSA.
u.p.t.u. art. 15 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 15 § ust. 6
Ustawa o podatku od towarów i usług
Nie ma zastosowania do komornika sądowego w zakresie czynności egzekucyjnych.
Dyrektywa VAT art. 9 § ust. 1
Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Potwierdza, że komornik sądowy jest podatnikiem VAT.
Dyrektywa VAT art. 13 § ust. 1
Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Dotyczy wyłączeń z opodatkowania, które nie mają zastosowania do komornika.
Ord. pr. art. 14b § § 5a
Ustawa – Ordynacja podatkowa
Reguluje kwestię bezprzedmiotowości wniosku o interpretację w przypadku istnienia interpretacji ogólnej.
Ord. pr. art. 16 § ust. 1
Ustawa – Ordynacja podatkowa
Przepis przejściowy dotyczący wniosków o interpretację złożonych przed wejściem w życie nowelizacji.
PPSA art. 145 § § 3
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do umorzenia postępowania przez WSA.
PPSA art. 203 § pkt 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
u.k.s.e. art. 49
Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji
u.k.s.e. art. ustawa o komornikach sądowych i egzekucji
Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji
u.p.t.u. art. 15 § ust. 6
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 8 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 29a § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 106 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Argumenty
Skuteczne argumenty
Komornik sądowy jest podatnikiem VAT w zakresie czynności egzekucyjnych. Art. 15 ust. 6 ustawy o VAT nie ma zastosowania do komornika sądowego. Należy stosować przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2015 r. do wniosków złożonych przed tą datą. Umorzenie postępowania przez WSA było niezasadne, ponieważ interpretacja ogólna nie obejmowała wszystkich pytań.
Odrzucone argumenty
Stanowisko WSA, że komornik sądowy nie jest podatnikiem VAT. Umorzenie postępowania administracyjnego przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
komornik sądowy jest podatnikiem podatku od towarów i usług nie działa w tym zakresie jako organ władzy publicznej uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 10 kwietnia 2019 r. w sprawie C-214/18 zasada prawa międzyczasowego
Skład orzekający
Maria Dożynkiewicz
przewodniczący
Ryszard Pęk
sprawozdawca
Ewa Rojek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Status komornika sądowego jako podatnika VAT oraz zasady stosowania przepisów przejściowych w sprawach interpretacji podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie złożenia wniosku o interpretację i wydania interpretacji, a także specyfiki statusu komornika sądowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zawodu komornika i jego statusu VAT, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i samych komorników. Wyrok NSA opiera się na kluczowej uchwale siedmiu sędziów i wyroku TSUE.
“Komornik sądowy jednak płaci VAT! NSA rozstrzyga kluczową kwestię opodatkowania czynności egzekucyjnych.”
Dane finansowe
WPS: 580 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 1849/16 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2019-12-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2016-10-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Ewa Rojek Maria Dożynkiewicz /przewodniczący/ Ryszard Pęk /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług 6560 Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Rz 373/16 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2016-06-30 Skarżony organ Minister Finansów Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 15 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Ewa Rojek, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 373/16 w sprawie ze skargi S. R. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 15 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, 2) zasądza od S. R. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok Sądu I instancji. 1.1. Wyrokiem z 30 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 373/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną przez S. R. (dalej skarżący) interpretację indywidualną Ministra Finansów z 15 marca 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług i umorzył postępowanie administracyjne oraz zasądził koszty postępowania. 2. Wniosek o udzielenie interpretacji przepisów prawa podatkowego. 2.1. Skarżący 3 grudnia 2015 r. złożył wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącej podatku od towarów i usług. We wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego skarżący zadał pytania: 2.1.1. Czy działalność skarżącego wykonywana na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, w zakresie czynności, o których mowa w przepisie art. 49 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2015 r. poz. 790 ze zm.), za który pobiera on od dłużnika opłatą stosunkową, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w świetle brzmienia art. 15 ust. 6, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1 oraz art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług)? 2.1.2. Kto jest nabywcą (beneficjentem) usług świadczonych przez skarżącego w ramach wykonywanych przez niego czynności egzekucyjnych, o których mowa w przepisie art. 49 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, za które pobiera od dłużnika opłatę stosunkową, i na kogo powinna być wystawiona faktura w świetle brzmienia art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 29a ust. 1 oraz w art. 106 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT? 2.2. W stanowisku własnym, odnośnie pierwszego pytania, skarżący przyjął, że ponieważ działalność przedstawioną we wniosku wykonuje na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, to w zakresie czynności, o których stanowi art. 49 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, za które pobiera od dłużnika opłatą stosunkową, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów. Natomiast w stanowisku własnym dotyczącym pytania drugiego skarżący przyjął, że nabywcą (beneficjentem) świadczonych przez niego usług w ramach wykonywania przez niego czynności egzekucyjnych, o których stanowi art. 49 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, za które pobiera on od dłużnika opłatę stosunkową, a także podmiotem, na który powinna być wystawiona faktura, jest wierzyciel zlecający komornikowi wykonanie czynności egzekucyjnych. 2.3. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z 15 marca 2016 r. stwierdził, że stanowisko własne skarżącego co do obu pytań jest nieprawidłowe. W uzasadnieniu, przywołując treść przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz powołując się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyjaśnił, że komornik sądowy wykonuje działalność nie w formie podmiotu prawa publicznego, ponieważ nie jest częścią administracji publicznej, lecz w formie samodzielnej działalności gospodarczej. Według Ministra Finansów wykonywanie przez skarżącego, jako komornika sądowego czynności egzekucyjnych, z tytułu których na podstawie art. 49 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji pobiera opłaty egzekucyjne, uznać należy za świadczenie usług za wynagrodzeniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych. Odnosząc się do pytania drugiego Minister Finansów wyjaśnił, że w przypadku świadczenia usługi na rzecz dłużnika prowadzącego działalność gospodarczą skarżący – jako czynny podatnik VAT, zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT będzie zobowiązany udokumentować świadczoną przez siebie usługę fakturą VAT, natomiast w przypadku świadczenia usługi na rzecz dłużnika – osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, skarżący będzie zobowiązany udokumentować świadczoną przez siebie usług faktury VAT tylko wtedy, gdy osoba ta zażąda wystawienia takiej faktur. Tym samym stanowisko skarżącego, że nabywcą (beneficjentem) usług świadczonych przez niego w ramach wykonywania czynności egzekucyjnych, o których stanowi art. 49 ustawie o komornikach sądowych i egzekucji, za które pobiera on od dłużnika opłatę stosunkową, a także podmiotem, na który powinna być wystawiona faktura, jest wierzyciel zlecający komornikowi wykonanie czynności egzekucyjnych, jest – zdaniem Ministra Finansów – nieprawidłowe. 3. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. 3.1. Po bezskutecznym wezwaniu Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonej interpretacji zarzucił naruszenie przepisów prawa, tj.: 3.1.1. art. 15 ust. 6 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1 oraz art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, przez dopuszczenie się błędu wykładni, to jest uznanie, że komornik sądowy wykonujący czynności egzekucji na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, za które pobiera od dłużnika opłatę stosunkową, działający w charakterze władzy publicznej w rozumieniu art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, jest podatnikiem podatku to towarów i usług, który dokonuje odpłatnego świadczenia na rzecz dłużnika, które to świadczenie podlega opodatkowaniu VAT na zasadach ogólnych; 3.1.2. art. 15 ust. 6 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1 oraz art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, przez dopuszczenie się błędu i niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. niezasadne uznanie w oparciu o wniosek wyprowadzony z błędnej wykładni, że w sprawie zastosowania nie znajduje przepis art. 15 ust. 6 ustawy o VAT oraz, że w sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 5 ust. 1 pkt 1, w art. 8 ust. 1 oraz art. 29a ust.1 ustawy o VAT; 3.1.3. art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez dopuszczenie się błędu wykładni, to jest uznanie, że nabywcą usługi świadczonej przez komornika sądowego jest dłużnik. 3.2. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko. 4. Wyrok i uzasadnienie Sądu I instancji. 4.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględniając skargę, po przedstawieniu stanowisk stron oraz przywołanej na ich uzasadnienia argumentacji przyjął, że podziela stanowisko prezentowane przez skarżącego, że komornik sądowy nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług w świetle treści art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT oraz art. 9 ust. 1 dyrektywa 2006/112/WE. Według Sądu I instancji, nawet przy założeniu, że komornik sądowy spełniłby kryteria wymienione w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy VAT, należy uznać, że podlega on wyłączeniu na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy VAT. W związku z przyjętym stanowiskiem Sąd I instancji podkreślił, że odpowiedź na pytanie drugie zawarte we wniosku o interpretację indywidualną stała się bezprzedmiotowa. 4.2. W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 14b § 5a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 – dalej Ordynacja podatkowa), jeżeli przedstawiony we wniosku stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe odpowiadają zagadnieniu będącemu przedmiotem interpretacji ogólnej wydanej w takim samym stanie prawnym, wydaje się postanowienie o stwierdzeniu, że do stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego opisanego we wniosku zastosowanie ma interpretacja ogólna z jednoczesnym stwierdzeniem bezprzedmiotowości wniosku. W tym przypadku w postanowieniu wskazuje się oznaczenie interpretacji ogólnej wraz z podaniem miejsca ich publikacji. Na wydane postanowienie przysługuje zażalenie. Przepis ten – jak zaznaczył Sąd I instancji – dodany został przez art. 1 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1349; dalej ustawa zmieniająca) i obowiązuje od 1 stycznia 2016 r. W myśl art. 16 ust. 1 ustawy zmieniającej do wniosków o wydanie interpretacji indywidualnych w złożonych i nierozpoznanych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Jak dalej wywodził Sąd I instancji, treść art. 16 ust. 1 ustawy zmieniającej wskazuje, że organ przy ponownym postępowaniu winien orzekać w oparciu o przepisy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. Sąd I instancji wyjaśnił następnie, że 9 czerwca 2015 r. Minister Finansów wydał interpretację ogólną nr [...] dostępną na stronie internetowej Ministerstwa Finansów (www.finanse.mf.gov.pl), którą zmienił interpretację ogólną z 30 lipca 2004 r. [...], a także została wydana broszura z 21 września 2015 r. "Opodatkowanie podatkiem VAT czynności wykonywanych przez komorników sądowych". Stwierdził w związku z tym, że stan faktyczny/zdarzenie przyszłe opisane we wniosku skarżącego odpowiada zagadnieniu będącemu przedmiotem interpretacji ogólnej wyżej wskazanej i w broszurze, które wydane zostały w takim samym stanie prawnym, dlatego też wniosek ten należy uznać za bezprzedmiotowy. Sąd I instancji podkreślił w związku z powyższym, że zgodnie z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Skoro wniosek skarżącego, w myśl artykuł 14 § 5a Ordynacji podatkowej jest bezprzedmiotowy, to należało umorzyć postępowanie administracyjne w oparciu o przepis artykuł 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej "ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". 5. Skarga kasacyjna. 5.1. Od powyższego wyroku Minister Finansów złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. 5.2. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 5.2.1. art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT w związku z art. 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE, przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że komornik sądowy nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług w świetle tych przepisów, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że komorników sądowych należy uznać za podatników podatku od towarów i usług przy wykonywaniu przez nich czynności egzekucyjnych; 5.2.2. art. 15 ustawy o VAT w związku z ar. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE, przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że działalność wnioskodawcy wykonywana na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, w zakresie czynności, o których stanowi art. 49 tej ustawy, za które pobiera on od dłużnika opłatę stosunkową podlega wyłączeniu od opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. 5.3. Ponadto zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 5.3.1. art. 145 § 3 i art. 141 § 4 zd. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 14b § 5a Ordynacji podatkowej oraz art. 1 pkt 6 lit. b i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1349), przez uchylenie interpretacji indywidualnej i umorzenie postępowania oraz błędne wskazanie, że przy ponownym postępowaniu organ interpretacyjny winien wydać postanowienie o stwierdzeniu, że do stanu faktycznego opisanego we wniosku znajdzie zastosowanie ogólna interpretacja, z jednoczesnym stwierdzeniem bezprzedmiotowości wniosku w trybie art. 14b § 5a Ordynacji podatkowej. 5.4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. 6.1. Skarga kasacyjna jest uzasadniona. 6.2. Ocena zasadności podniesionych w pkt 5.2. skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego sprowadzała się w rozpatrywanej sprawie do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w stanie prawnym obowiązującym w dacie złożenia wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego oraz w dniu wydania tejże interpretacji, komornik sądowy działając jako organ egzekucyjny i dokonując czynności, za które pobiera opłaty egzekucyjne, prowadził w sposób samodzielny i niezależny działalność gospodarczą wykonywaną w ramach wolnego zawodu – a więc, czy był podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT. W razie udzielenia odpowiedzi pozytywnej na to pytanie rozważenia wymagała kwestia zastosowania wyłączenia określonego w art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, tj. oceny, czy komornik sądowy działa w tym zakresie jako organ władzy publicznej. 5.3. Przy udzieleniu odpowiedzi na powyższe pytania należy podkreślić, że problematyka statusu prawnopodatkowego komornika sądowego w podatku od towarów i usług – wobec niejednolitego orzecznictwa – była przedmiotem przedstawionego na podstawie art. 187 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego (postanowienie z 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I FSK 1801/16, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Zagadnienie prawne dotyczyło odpowiedzi na pytanie: "Czy do komornika sądowego, w świetle jego statusu wynikającego z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2015 r. poz. 790 ze zm.), ma zastosowanie art. 15 ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r. poz. 710 ze zm.), czy art. 15 ust. 6 tej ustawy?". Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, w uchwale z 6 marca 2017 r., sygn. akt I FPS 8/16 (dostępna – CBOSA) orzekł, że "Do komornika sądowego, którego status wynika z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2015 r., poz. 790 ze zm.) ma zastosowanie art. 15 ust. 1 w zw. z ust. 2, a nie ma zastosowania art. 15 ust. 6 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r., poz. 710 ze zm.)". W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny, szczegółowo odniósł się do statusu prawnego komornika sądowego w prawie polskim, z uwzględnieniem dotychczasowych wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego oraz oceny zakresu uprawnień i obowiązków komorników sądowych na podstawie przepisów obowiązującego prawa (w szczególności ustawy o komornikach sądowych i egzekucji). Wskazał także wynikające z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zasady stosowania zwolnienia z podatku VAT określone w art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112, transponowanego do polskiego porządku prawnego normą zawartą w art. 15 ust. 6 ustawy o VAT (w szczególności wyroki w sprawach: [...] przeciwko [...], 235/85, ECLI:EU:C:1987:161, [...] przeciwko [...], C-154/08, ECLI:EU:C:2009:695; [...] przeciwko [...], C-79/09, ECLI:EU:2010:171; [...], C-202/90, ECLI:EU:C:1991:332; postanowienie TS w sprawie [...], C-456/07, ECLI:EU:C:2008:293). 5.4. Powyższe stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w niniejszej sprawie w pełni podziela i aprobuje. Wskazać w tym miejscu należy, że uchwała składu siedmiu sędziów posiada w innych sprawach sądowoadministracyjnych ogólną moc wiążącą, na co wskazuje art. 269 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do tego przepisu, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis (por. A. Skoczylas, Działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2004, s. 221 i nast.). W uzupełnieniu powyższego należy dodać, że stanowisko przyjęte w przywołanej wyżej uchwale składu siedmiu sędziów z 6 marca 2017 r., sygn. akt I FPS 8/16, jest zgodne z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 10 kwietnia 2019 r. w sprawie C-214/18 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Sąd Rejonowy w Sopocie Wydział I Cywilny postanowieniem z 8 marca 2018 r. W wyroku tym Trybunał orzekł, że "Przepisy dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą Rady 2013/43/UE z dnia 22 lipca 2013 r., oraz zasady neutralności podatku od wartości dodanej (VAT) i proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie praktyce administracyjnej właściwych organów krajowych (...), zgodnie z którą przyjmuje się, że VAT od usług świadczonych przez komornika sądowego w ramach postępowania egzekucyjnego jest zawarty w pobieranych przez niego opłatach egzekucyjnych". Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, uwzględniając wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 10 kwietnia 2019 r. w sprawie C-214/18 oraz treść art. 269 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, akceptując poglądy wyrażone we wspomnianej powyżej uchwale składu siedmiu sędziów, stwierdza, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego są uzasadnione. 5.5. Uzasadniony był także podniesiony w pkt 5.3.1. skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania. Nowelizacja Ordynacji podatkowej z 10 września 2015 r. wprowadziła – jak trafnie zauważył Sąd I instancji – rozwiązanie, zgodnie z którym od 1 stycznia 2016 r. niedopuszczalne było wydanie przez organ podatkowy interpretacji indywidualnej z uwagi na przesłankę określoną w art. 14b § 5a Ordynacji podatkowej. Przepis ten wyznaczał relacje między interpretacją ogólną a indywidualną i przyjęto w nim zasadę, zgodnie z którą nie może zostać wydana indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe przedstawione we wniosku odpowiadają zagadnieniu, które (w tym samym stanie prawnym) było już przedmiotem interpretacji ogólnej. Trafnie jednak w skardze kasacyjnej argumentowano, że z przyjętej w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1349) zasady prawa międzyczasowego wynikało, że "Do wniosków o wydanie interpretacji indywidualnych złożonych i nierozpatrzonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy". Uchylenie przez Sąd I instancji zaskarżonej interpretacji oznaczało, że sprawa wszczęta wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej nie była "nową" sprawą, gdyż "wracała" do organu wydającego interpretację – i zgodnie z regułą przyjętą w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw - do nierozpatrzonego (na skutek uchylenia uprzednio wydanej interpretacji indywidualnej) wniosku stosować należało "przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy", tj. przepisy "dawne". Trafnie także w skardze kasacyjnej argumentowano, że Sąd I instancji bezpodstawnie zastosował w tej sprawie art. 145 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i niezasadnie umorzył postępowanie, skoro interpretacja ogólna Ministra Finansów z 9 czerwca 2015 r. nie obejmowała kwestii objętych pytaniem drugim wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, tj. kto jest nabywcą (beneficjentem) usług świadczonych przez skarżącego w ramach wykonywanych przez niego czynności egzekucyjnych, o których mowa w przepisie art. 49 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, za które pobiera od dłużnika opłatę stosunkową, i na kogo powinna być wystawiona faktura w świetle brzmienia art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 29a ust. 1 oraz w art. 106 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT. 5.6. Z podanych wyżej powodów, stwierdzając, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania były uzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną, na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji, uwzględniając przyjętą wyżej wykładnię przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, oceni zgodność z prawem zaskarżonej interpretacji obejmującej stanowisko dotyczące obu pytań przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Rozważy przy tym, czy do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego może mieć zastosowanie pogląd prawny wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt I FSK 932/17 – CBOSA).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI