I FSK 1842/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. B. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą prawa do odliczenia podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe 2014 r. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. przez akceptację naruszenia Ordynacji podatkowej (art. 120, 122, 187 § 1, 191 O.p.) polegającego na selektywnej analizie dowodów i narzuceniu pozanormatywnych obowiązków weryfikacyjnych. Zarzucono również naruszenie art. 180 § 1 i 188 O.p. przez oddalenie wniosków dowodowych. W zakresie prawa materialnego, skarżący wskazywał na naruszenie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. w zw. z przepisami dyrektyw UE, twierdząc, że pozbawiono go prawa do odliczenia VAT mimo braku dowodów na jego złą wiarę lub świadomość udziału w nielegalnym procederze. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za nieopartą na usprawiedliwionych podstawach. Sąd podzielił stanowisko WSA i organów podatkowych, że skarżący nie dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta (F.), a faktury były puste podmiotowo. Podkreślono, że brak skutecznego podważenia ustaleń faktycznych uniemożliwia uwzględnienie zarzutów naruszenia prawa materialnego. Sąd odwołał się również do podobnych spraw rozstrzyganych przez NSA, potwierdzających przyjętą linię orzeczniczą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA w zakresie oceny należytej staranności podatnika przy odliczaniu VAT od faktur wystawionych przez podmioty niebędące faktycznymi dostawcami towarów (tzw. puste faktury). Podkreślenie znaczenia obiektywnych dowodów na dobrą wiarę i konsekwencji braku należytej staranności.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie kluczowe było ustalenie braku posiadania towaru przez wystawcę faktur i braku należytej staranności nabywcy. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie stan faktyczny jest bardziej złożony lub gdzie istnieją silniejsze dowody na dobrą wiarę podatnika.
Zagadnienia prawne (3)
Czy podatnik dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta, aby móc odliczyć podatek naliczony z faktur, jeśli okazało się, że faktury te były puste podmiotowo?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie dochował należytej staranności, co skutkuje pozbawieniem go prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że podatnik nie podjął wystarczających kroków w celu weryfikacji kontrahenta, nie zawarł umowy pisemnej, nie wymagał atestów i kart technicznych, a zamówienia składał telefonicznie, co nie stanowiło normy dla racjonalnego przedsiębiorcy dbającego o swoje interesy.
Czy organy podatkowe i sąd pierwszej instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i odmówiły przeprowadzenia dodatkowych wniosków dowodowych, uznając, że nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy podatkowe zgromadziły i oceniły materiał dowodowy wyczerpująco, a odmowa przeprowadzenia wniosków dowodowych była uzasadniona.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji szczegółowo odniósł się do kwestii odmowy przeprowadzenia wniosków dowodowych, wskazując na przeszkody formalnoprawne oraz brak wpływu na ustalenie kluczowych okoliczności sprawy, takich jak posiadanie towaru przez dostawcę.
Jak należy interpretować przepisy dotyczące prawa do odliczenia VAT w kontekście transakcji z nieuczciwym kontrahentem, zwłaszcza w świetle orzecznictwa TSUE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawo do odliczenia VAT można pozbawić, gdy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że jego dostawca dopuścił się naruszenia przepisów o VAT, nawet jeśli sam nabył towar.
Uzasadnienie
Dysponowanie fakturą jest warunkiem formalnym, ale nie daje prawa do odliczenia, jeśli nie towarzyszy mu rzeczywista czynność skutkująca obowiązkiem podatkowym u wystawcy. Organy muszą udowodnić obiektywne okoliczności wskazujące na wiedzę podatnika o naruszeniu przepisów przez dostawcę.
Przepisy (14)
Główne
u.p.t.u. art. 88 § 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis ten stanowi podstawę do pozbawienia prawa do odliczenia podatku naliczonego, gdy faktura nie potwierdza rzeczywistej czynności gospodarczej lub gdy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o wadliwości transakcji.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji w przypadku naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy.
O.p. art. 120
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
O.p. art. 188
Ustawa - Ordynacja podatkowa
VI Dyrektywa Rady art. 17 § ust. 1 i 2
Dotyczy powstania prawa do odliczenia VAT.
Dyrektywa Rady 2006/112/WE art. 167
Prawo do odliczenia naliczonego VAT powstaje w momencie, gdy podatek staje się wymagalny.
Dyrektywa Rady 2006/112/WE art. 168
Definicja podatku naliczonego i zasada neutralności VAT.
Pierwsza Dyrektywa Rady art. 2 § tiret 1 i 2
Traktat o Unii Europejskiej art. 5 § ust. 4
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe (selektywna analiza dowodów, narzucenie pozanormatywnych obowiązków weryfikacyjnych, oddalenie wniosków dowodowych). • Naruszenie prawa materialnego (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. w zw. z przepisami UE) przez bezpodstawne pozbawienie prawa do odliczenia VAT mimo braku dowodów na złą wiarę.
Godne uwagi sformułowania
organy podatkowe dokonały "szczegółowej analizy wyłącznie tej części materiału dowodowego, z której wynikają okoliczności dla skarżącego niekorzystne, przy jednoczesnym pominięciu lub zbagatelizowaniu tej jego części, która jednoznacznie potwierdza fakt, że dokonując transakcji z kontrahentem tj. F. nie miał on podstaw sądzić, iż bierze udział w czynnościach prowadzących do naruszenia przepisów prawa podatkowego" • nałożeniu na skarżącego pozanormatywnych i niewynikających z jakichkolwiek powszechnie akceptowanych wzorców należytego postępowania obowiązków weryfikacyjnych • nie dysponował on żadnym towarem i nikomu go nie sprzedawał. • skarżący, przyjmując sporne faktury oraz dokonując na ich podstawie rozliczenia podatków, lekkomyślnie i niedbale nie dokładał należytej staranności, aby upewnić się, że towar mu dostarczany pochodzi faktycznie od wystawcy spornych faktur. • powyższe działania nie są normą dla racjonalnego przedsiębiorcy dbającego o swoje interesy. • zarzuty skarżącego, podnoszone w kontekście gromadzenia i oceny dowodów, mają charakter ogólnikowy i zasadniczo sformułowane zostały poprzez proste zaprzeczenie twierdzeniom organów.
Skład orzekający
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący sprawozdawca
Marek Olejnik
sędzia
Adam Nita
sędzia (del.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA w zakresie oceny należytej staranności podatnika przy odliczaniu VAT od faktur wystawionych przez podmioty niebędące faktycznymi dostawcami towarów (tzw. puste faktury). Podkreślenie znaczenia obiektywnych dowodów na dobrą wiarę i konsekwencji braku należytej staranności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie kluczowe było ustalenie braku posiadania towaru przez wystawcę faktur i braku należytej staranności nabywcy. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie stan faktyczny jest bardziej złożony lub gdzie istnieją silniejsze dowody na dobrą wiarę podatnika.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od tzw. pustych faktur i oceny "należytej staranności" podatnika, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców i ich doradców podatkowych. Wyrok potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą.
“Puste faktury VAT: Czy Twoja "należyta staranność" wystarczy, by odliczyć podatek?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.