I FSK 184/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-06-29
NSApodatkoweŚredniansa
VATskarga kasacyjnaOrdynacja podatkowapostępowanie dowodowebiegłyocena dowodówfakturywykonanie usług

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki z o.o. w sprawie VAT, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił dowody i nie było potrzeby powoływania biegłego.

Spółka z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora IAS dotyczącą podatku VAT za okres maj-lipiec i październik-grudzień 2010 r. Spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wyjaśnienia stanu faktycznego, nieprawidłową ocenę dowodów i brak powołania biegłego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy, a spółka nie wykazała, że prace zostały faktycznie wykonane przez kontrahenta.

Spółka S. sp. z o.o. zaskarżyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres maj-lipiec oraz październik-grudzień 2010 r. Skarga kasacyjna podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 122, 187 § 1, 197 § 1 Ordynacji podatkowej (brak wyjaśnienia stanu faktycznego, brak powołania biegłego), art. 191 Ordynacji podatkowej (dowolna ocena zeznań świadków), art. 106 § 3 p.p.s.a. (nieprzeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej) oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. (błędne ustalenie stanu faktycznego). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił dowody i nie było potrzeby powoływania biegłego, gdyż spółka nie wykazała, że dysponowała zapleczem technicznym i osobowym do wykonania zafakturowanych usług. Sąd podkreślił również, że materiały z postępowań karnych i innych postępowań podatkowych mogły być wykorzystane jako dowód, ale nie były decydujące, a ocena dowodów odbyła się zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej został oddalony, ponieważ kwestia winy członka zarządu nie była istotna dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, a nadto nie wykazano, że dowód ten był niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że nie było potrzeby powoływania biegłego, gdyż brak zasobów ludzkich i sprzętowych do wykonania prac był oczywisty i nie wymagał wiadomości specjalnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustalenie braku możliwości wykonania usług przez spółkę nieposiadającą odpowiednich zasobów nie wymagało wiadomości specjalnych biegłego, a wiedza i doświadczenie życiowe wystarczały do wyciągnięcia wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Ordynacja podatkowa art. 122

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 197 § 1

Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 191

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 113 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 2 lit. a

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. a

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 6

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 122, 187 § 1, 197 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego i niepowołanie biegłego. Naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez dowolną ocenę zeznań świadków i materiałów z postępowań karnych. Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej. Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego. Naruszenie art. 113 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy mimo niewystarczającego wyjaśnienia sprawy.

Godne uwagi sformułowania

granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą, przy czym powinny być one wskazane w sposób precyzyjny nie zaistniała potrzeba powołania biegłego, gdyż do stwierdzenia braku możliwości wykonania zafakturowanych usług wystarczyły ustalenia poczynione w sprawie podmiot gospodarczy nie dysponujący ani pracownikami ani odpowiednimi urządzeniami, nie jest w stanie wykonać specjalistycznych prac monterskich i spawalniczych na jednostkach pływających ostateczne decyzje wydane w odrębnych postępowaniach podatkowych dotyczących spółki S1. i skarżącej, obejmujących inne okresy oraz inny stan faktyczny nie stanowiły ani jedynych, ani nawet ważniejszych dowodów w sprawie zagadnienie związane z oceną winy (lub jej braku) członka zarządu Spółki oraz jej pracownika, pozostawało poza istotą sporu, który zaistniał w niniejszej sprawie

Skład orzekający

Małgorzata Niezgódka - Medek

przewodniczący

Arkadiusz Cudak

członek

Dominik Mączyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania dowodowego w sprawach VAT, w szczególności kwestii powoływania biegłych, oceny dowodów z innych postępowań oraz znaczenia ustaleń z postępowań karnych dla spraw podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z usługami stoczniowymi i rozliczeniami VAT w 2010 roku. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla znaczenie precyzyjnego formułowania zarzutów skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy typowych zagadnień proceduralnych w VAT, takich jak ocena dowodów i potrzeba powołania biegłego. Jest interesująca dla prawników procesowych i doradców podatkowych, ale nie dla szerszej publiczności.

VAT: Czy brak biegłego i dowody z akt karnej zawsze unieważnią decyzję organu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 184/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak
Dominik Mączyński /sprawozdawca/
Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Gd 737/18 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2018-10-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 122, art. 187 par. 1, art. 197 par. 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia WSA del. Dominik Mączyński (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 737/18 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 maja 2018 r., nr 2201-IOV-1.4103.10-15.2018/10/05 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do lipca 2010 r. i od października do grudnia 2010 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. sp. z o.o. z siedzibą w G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Skarga kasacyjna.
1.1. S. Sp. z o.o., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 12 grudnia 2018 r., wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2018 r., I SA/Gd 737/18. Wyrokiem tym Sąd pierwszej instancji oddalił skargę S. Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 maja 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do lipca 2010 roku i od października do grudnia 2010 roku.
1.2. Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżono w całości, zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 122, 187 § 1, 197 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez oddalenie skargi skarżącego kasacyjnie, mimo istotnego naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 122, 187 § 1, 197 § 1 Ordynacji podatkowej, polegającego na niepodjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności popi zez samodzielne uznanie, bez udziału biegłego posiadającego wiadomości specjalne z zakresu przemysłu stoczniowego, iż spółka S. posiadała w przedmiotowym okresie odpowiednie zaplecze techniczne i osobowe, za pomocą którego mogła samodzielnie wykonać zafakturowane usługi, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i uznania, iż prace wynikające z faktur wystawionych przez S1. Sp. z o.o. na rzecz S. Sp. z o.o. nie zostały faktycznie wykonane przez spółkę S1. Sp. z o.o.,
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez oddalenie skargi skarżącego kasacyjnie, mimo istotnego naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 122, 187 § 1, i art. 191 Ordynacji podatkowej, polegającego na niepodjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności poprzez uznanie, iż jednym z ważniejszych dowodów w sprawie są ostateczne decyzje, wydane w odrębnych postępowaniach podatkowych dotyczących spółki S1. i S., obejmujących inne okresy oraz inny stan faktyczny, co skutkowało błędnymi ustaleniami w zakresie faktycznego zatrudnienia pracowników w spółce S1. oraz błędnymi ustaleniami w zakresie tego, kto kierował wnioski o wydanie im przepustek uprawniających do wejścia na poszczególne tereny, na których były prowadzone prace, a także naruszeniem zasady równej mocy środków dowodowych,
3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez oddalenie skargi skarżącego kasacyjnie, mimo istotnego naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 191 Ordynacji podatkowej, polegające na dowolnej ocenie zeznań świadków złożonych zarówno w toku postępowania podatkowego, jak i w toku postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Południe w Gdańsku, II Wydział Kamy, sygn. akt: [...], a w szczególności zeznań świadków M.R., B.B., S.A., B.T., C.B., M.B., I.S., co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy i uznaniem, iż prace wynikające z faktur wystawionych przez S1. Sp. z o.o. na rzecz S. Sp. z o.o. nie zostały wykonane przez spółkę S1. Sp. z o.o., podczas gdy w/w świadkowie w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości zeznali, że przedmiotowe prace zostały wykonane przez S1. Sp. z o.o., a ich zeznania były zgodne, konsekwentne i logiczne,
4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 12 Czerwca 2018 r., sygn.: [...], mimo wniosku skarżącej w tym zakresie zawartego w skardze i uznanie, iż okoliczności wynikające z wyroku karnego Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt: [...], uniewinniającego M.S. i B.T. od zarzucanych im czynów, nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy w zakresie powyższych okoliczności,
5. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca kasacyjnie zaniechała sprawdzenia swojego kontrahenta w urzędzie skarbowym w zakresie tego, czy jest płatnikiem VAT, a także, że w aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących, że wystawieniu faktur towarzyszyła realizacja usług przez podmiot będący ich wystawcą, a także w sytuacji gdy z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika co innego,
6. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 113 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez zamknięcie rozprawy i wydanie wyroku, w sytuacji gdy niniejsza sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona ani w toku postępowania podatkowego, ani w toku postępowania sądowoadministracyjnego.
1.3. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto podtrzymano wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku, sygn. akt [...], a w szczególności z wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 12 czerwca 20181sygn. akt: [...] wraz z uzasadnieniem oraz wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt: [...], na okoliczność uniewinnienia Prezesa Zarządu skarżącej kasacyjnie – M.S. oraz Dyrektora Zakładu Budowy Statków skarżącej kasacyjnie – B.T. od zarzucanych im aktem oskarżenia czynów, a także utrzymania w mocy w/w wyroku sądu I instancji przez sąd II instancji.
2. Odpowiedź na skargę kasacyjną.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 21 stycznia 2019 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
4.1. Przed odniesieniem się do poszczególnych zarzutów podniesionych skardze niezbędne jest wskazanie, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwaliło się stanowisko, którego źródłem jest unormowanie zawarte w art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a., że granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą, przy czym powinny być one wskazane w sposób precyzyjny. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej ani uzupełniać wywodów strony. Sąd ten jest bowiem władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wymienione (wyartykułowane) w skardze kasacyjnej. Nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie czy uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej bądź poprawianie występujących w niej niedokładności. Wadliwe sformułowanie podstaw kasacyjnych obciąża stronę wnoszącą ułomnie skonstruowany środek zaskarżenia, uniemożliwiając prawidłową ocenę kwestionowanego orzeczenia. Rozpatrując sprawę na skutek skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia.
4.2. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odniesieniu do prawa materialnego należy wykazać, na czym polegała dokonana przez Sąd pierwszej instancji błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa lub jakie powinno być właściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego.
4.3. Przedstawienie zasad, w oparciu o które NSA rozpatruje skargi kasacyjne, jest o tyle istotne, że nie wszystkie sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty spełniają wymogi określone przepisami p.p.s.a.
5.1. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W punkcie 1 skargi kasacyjnej sformułowano zarzut naruszenia art. 122, 187 § 1, 197 § 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie Autora skargi kasacyjnej przepisy te naruszono poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności poprzez samodzielne uznanie, bez udziału biegłego posiadającego wiadomości specjalne z zakresu przemysłu stoczniowego, iż skarżąca posiadała w przedmiotowym okresie odpowiednie zaplecze techniczne i osobowe, za pomocą którego mogła samodzielnie wykonać zafakturowane usługi, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i uznania, iż prace wynikające z faktur wystawionych przez S1. Sp. z o.o. na rzecz skarżącej nie zostały faktycznie wykonane przez spółkę S1. Sp. z o.o.
5.2. Odnosząc się do tego zarzutu i towarzyszącej mu argumentacji, należy zaaprobować stanowisko Sądu pierwszej instancji przedstawione w zaskarżonym wyroku. Jak trafnie zaznaczono w uzasadnieniu tego orzeczenia, w sprawie poddanej sądowej kontroli nie zaistniała potrzeba powołania biegłego, gdyż do stwierdzenia braku możliwości wykonania zafakturowanych usług wystarczyły ustalenia poczynione w sprawie, wskazujące na niedysponowanie przez spółkę S1. zasobami ludzkimi i sprzętowymi niezbędnymi do wykonania prac. Już z takich ustaleń, wspartych również wiedzą i doświadczeniem życiowym płynie prosty wniosek, że podmiot gospodarczy nie dysponujący ani pracownikami ani odpowiednimi urządzeniami, nie jest w stanie wykonać specjalistycznych prac monterskich i spawalniczych na jednostkach pływających. Tymczasem, zadaniem biegłego jest dostarczenie organowi podatkowemu prowadzącemu postępowanie w sprawie wiadomości specjalnych, w celu ułatwienia należytej oceny przedstawionych mu do zaopiniowania okoliczności faktycznych, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zadaniem biegłego nie jest ustalenie stanu faktycznego, lecz naświetlenie i wyjaśnienie okoliczności z punktu widzenia posiadanych przez niego wiadomości specjalnych przy uwzględnieniu zebranego i udostępnionego mu materiału dowodowego. Podkreślenia wymaga, że przesłanką powołania biegłego w toku postępowania jest stwierdzenie, że w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Natomiast wiadomości specjalne to niewątpliwie wiadomości, których nie posiadają pracownicy organów podatkowych. Nie może to być wiedza powszechnie dostępna i łatwa do opanowania. Ponadto ustawodawca pozostawia organowi podatkowemu pewną swobodę w zakresie podjęcia decyzji o zastosowaniu środka dowodowego z opinii biegłego – co zostało wyrażone przez użycie słowa "może" – jednakże granice tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy materialnej. W sprawach o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami, organ podatkowy jest obowiązany wykorzystać opinię biegłego. Tego rodzaju sytuacja nie miała jednak miejsca w tej sprawie. Wiadomości specjalne nie są bowiem niezbędne do ustalenia, że podmiot gospodarczy nie dysponujący ani pracownikami ani odpowiednimi urządzeniami, nie jest w stanie wykonać specjalistycznych prac monterskich i spawalniczych na jednostkach pływających.
6.1. Nie znajduje także uzasadnienia zarzut naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności poprzez uznanie, iż jednym z ważniejszych dowodów w sprawie są ostateczne decyzje, wydane w odrębnych postępowaniach podatkowych dotyczących spółki S1. i skarżącej, obejmujących inne okresy oraz inny stan faktyczny. Zdaniem Autora skargi kasacyjnej, wskazane uchybienie skutkowało błędnymi ustaleniami w zakresie faktycznego zatrudnienia pracowników w spółce S1. oraz błędnymi ustaleniami w zakresie tego, kto kierował wnioski o wydanie im przepustek uprawniających do wejścia na poszczególne tereny, na których były prowadzone prace, a także naruszeniem zasady równej mocy środków dowodowych.
6.2. Wbrew twierdzeniom Autora skargi kasacyjnej ostateczne decyzje wydane w odrębnych postępowaniach podatkowych dotyczących spółki S1. i skarżącej, obejmujących inne okresy oraz inny stan faktyczny nie stanowiły ani jedynych, ani nawet ważniejszych dowodów w sprawie. Poza sporem jest, że w prowadzonym postępowaniu zostały wykorzystane, włączone do materiału dowodowego, materiały zgromadzone w toku innych postępowań - w tym: protokół Dyrektora UKS z czynności kontrolnych przeprowadzonych wobec spółki S1., wraz z wydaną w następstwie decyzją. Objęte tymi dokumentami okresy rozliczeniowe pokrywają się z zakresem czasowym niniejszej sprawy, tj. obejmują okres od maja do lipca i od października do grudnia 2010 r. Decyzja dla spółki S1. dotyczy bowiem miesięcy od kwietnia do grudnia 2010 r. i została wydana wskutek kontroli obejmującej miesiące od listopada 2009 r. do grudnia 2010 r. Nie ulega wątpliwości, że na podstawie art. 181 Ordynacji podatkowej, dokumenty te mogą stanowić dowód w postępowaniu podatkowym. Jednakże podkreślenia wymaga, że dokonane w sprawie ustalenia, wynikają z obszernego materiału dowodowego – w sprawie przesłuchani zostali świadkowie, zarówno przedstawiciele skarżącej (M.S., B.T.), jak i skorzystano z oświadczeń złożonych przez członka zarządu spółki S1. Zgromadzono także dokumenty w postaci wyjaśnień i oświadczeń innych osób.
6.3. W rezultacie trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, że art. 181 Ordynacji podatkowej dopuszcza, aby w postępowaniu podatkowym były wykorzystane dowody i materiały zgromadzone w innych postępowaniach i w konsekwencji powoduje, że nie istnieje prawny nakaz, aby w toku postępowania podatkowego konieczne było powtórzenie przesłuchania świadka, który zeznawał w innym postępowaniu. W postępowaniu podatkowym nie można ograniczać zakresu środków dowodowych. Tym samym nie sposób także zarzucać organom podatkowym, że naruszyły przepisy prawa w ten sposób, iż skorzystały z materiału dowodowego, który został zebrany w toku innych postępowań kontrolnych i w postępowaniu prowadzonym przez organy ścigania. Dokonując oceny tego zarzutu, należy w pierwszej kolejności podkreślić, że materiał dowodowy zebrany w toku innych postępowań został skonfrontowany z dowodami, które przeprowadzono w toku postępowania prowadzonego wobec skarżącej.
7.1. Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 191 Ordynacji podatkowej polegający na dowolnej ocenie zeznań świadków złożonych zarówno w toku postępowania podatkowego, jak i w toku postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Południe w Gdańsku, II Wydział Kamy, sygn. akt: [...], a w szczególności zeznań świadków M.R., B.B., S.A., B.T., C.B., M.B., I.S., co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy i uznaniem, iż prace wynikające z faktur wystawionych przez S1. Sp. z o.o. na rzecz skarżącej nie zostały wykonane przez spółkę S1. Sp. z o.o., podczas gdy w/w świadkowie w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości zeznali, że przedmiotowe prace zostały wykonane przez S1. Sp. z o.o., a ich zeznania były zgodne, konsekwentne i logiczne.
7.2. Odnosząc się do powołanego zarzutu, należy wskazać, że materiały z postępowania karnego stanowiły część zgromadzonego w sprawie podatkowej materiału dowodowego. Wbrew twierdzeniom Autora skargi kasacyjnej, zostały one poddane analizie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej, w kontekście całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. To Autor skargi kasacyjnej formułuje wnioski płynące z tych dowodów z pominięciem całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Z niego wynika natomiast, że skarżąca nie zaprezentowała dowodów faktycznego wykonania zafakturowanych czynności. Ponadto pominięto fakt, że spółka S1. nie dysponowała wystarczającą ilością pracowników, a w maju i czerwcu 2010 r. nie zatrudniała żadnego.
8.1. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut dotyczący naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 12 Czerwca 2018 r., sygn.: [...].
8.2. Przede wszystkim, należy wskazać, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podkreślić jednak należy, że przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki. Po pierwsze, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Po drugie, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przy czym przez nadmierne przedłużenie postępowania należy rozumieć m.in. konieczność odroczenia rozprawy.
8.3. W świetle przedstawionych wyjaśnień Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że wnioskowany dowód nie spełnia przesłanek określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a. Po pierwsze, nie jest niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Prawidłowo zauważono, że zagadnienie związane z oceną winy (lub jej braku) członka zarządu Spółki oraz jej pracownika, pozostawało poza istotą sporu, który zaistniał w niniejszej sprawie. Sporne zagadnienie wiązało się bowiem z oceną prawidłowości postępowania organu podatkowego w zakresie zakwestionowania faktur, z których skarżąca wywodziła swoje prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT, a podstawą tego było stwierdzenie przez organy podatkowe, że wystawca faktur nie wykonał zafakturowanych robót. Kwestia uniewinnienia Prezesa Zarządu Spółki oraz B.T., pozostawała bez wpływu na te ustalenia. Ustalenia podatkowe nie są bowiem zależne od stwierdzenia zawinienia. Po drugie, Sąd pierwszej instancji zauważył, że skarżąca, pomimo zgłoszonego wniosku, nie przedłożyła wydanego w sprawie karnej wyroku, a zatem przeprowadzenie tego dowodu nie mogłoby nastąpić bez nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
9.1. Ponadto na uwzględnienie nie zasługuje zarzut dotyczący naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy.
9.2. W tym miejscu należy zauważyć, że z wyrażonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania sądu administracyjnego I instancji na podstawie akt sprawy wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym (podatkowym) i ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Konsekwencją powyższego, jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jest to, że naruszeniem zasady określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy.
9.3. W podanym wyżej kontekście zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie był uzasadniony, gdyż w żaden sposób nie wykazano w skardze kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji ocenił zgodność z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy. Zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może natomiast stanowić podstawy kwestionowania stanu faktycznego sprawy. W rezultacie nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 113 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez zamknięcie rozprawy i wydanie wyroku, w sytuacji gdy niniejsza sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona ani w toku postępowania podatkowego, ani w toku postępowania sądowoadministracyjnego.
10.1. Końcowo, należy stwierdzić, że nie zasługuje na uwzględnienie wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku, sygn. akt [...], a w szczególności z wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 12 czerwca 20181sygn. akt: [...] wraz z uzasadnieniem oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt: [...], na okoliczność uniewinnienia Prezesa Zarządu skarżącej kasacyjnie – M.S. oraz Dyrektora Zakładu Budowy Statków skarżącej kasacyjnie – B.T. od zarzucanych im aktem oskarżenia czynów, a także utrzymania w mocy w/w wyroku sądu I instancji przez sąd II instancji.
10.2. Raz jeszcze należy podkreślić, że przeprowadzenie dowodu przed sądem administracyjnym ma charakter wyjątkowy i wymaga spełnienia przesłanek określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a. Wnioskowany przez skarżącą dowód nie jest natomiast niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, gdyż zagadnienie związane z oceną winy (lub jej braku) członka zarządu Spółki oraz jej pracownika, pozostawało poza istotą sporu, który zaistniał w niniejszej sprawie.
11. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny – uznając, że skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. – Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – orzekł, jak w sentencji wyroku.
12. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. - Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA
Dominik Mączyński Małgorzata Niezgódka-Medek Arkadiusz Cudak

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI