I FSK 1823/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki P. S.C. dotyczącą podatku VAT, uznając, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie było jedynie próbą zawieszenia biegu przedawnienia, a spółka wiedziała lub mogła wiedzieć o udziale w oszustwie VAT.
Spółka P. S.C. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora IAS w Gdańsku w sprawie podatku VAT za 2013 r. Zarzuty dotyczyły błędnej wykładni przepisów o przedawnieniu zobowiązań podatkowych oraz przepisów dotyczących prawa do odliczenia VAT w kontekście oszustwa podatkowego. NSA oddalił skargę, uznając, że postępowanie karne skarbowe było prowadzone w celu wykrycia sprawcy, a nie tylko zawieszenia biegu przedawnienia. Sąd stwierdził również, że spółka miała świadomość lub mogła mieć świadomość udziału w oszustwie VAT, co uzasadnia odmowę prawa do odliczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki P. S.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku dotyczącą podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2013 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego. Podniosła również zarzut naruszenia przepisów ustawy o VAT i dyrektywy UE dotyczących prawa do odliczenia VAT, argumentując, że WSA błędnie zinterpretował pojęcie 'czynności, które nie zostały dokonane'. Dodatkowo, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i zebrania materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego miało na celu wykrycie sprawcy i pociągnięcie go do odpowiedzialności, a nie jedynie zawieszenie biegu terminu przedawnienia, co potwierdziła analiza akt sprawy i aktywność organów. Odnosząc się do zarzutów dotyczących prawa do odliczenia VAT, NSA stwierdził, że WSA prawidłowo ocenił, iż spółka wiedziała lub mogła wiedzieć o udziale w oszustwie podatkowym, co uzasadnia odmowę odliczenia. Sąd podkreślił, że podatnik musi wykazać się starannością 'sumiennego kupca'. W kwestii zarzutów naruszenia przepisów postępowania, NSA uznał, że uzasadnienie skargi kasacyjnej nie spełnia wymogów formalnych, a także wskazał, że brak wskazania w podstawach kasacyjnych art. 188 O.p. uniemożliwia kontrolę kwestii odmowy przeprowadzenia dowodów. Sąd odrzucił również argumentację skarżącej opartą na wyroku sądu karnego, wskazując, że sądy administracyjne są związane prawomocnymi wyrokami skazującymi tylko w określonych przypadkach, a w tym przypadku ustalenia sądu karnego dotyczyły innych podmiotów i zakresu spraw.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli postępowanie karne skarbowe było prowadzone w celu wykrycia sprawcy i pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej, co potwierdza analiza akt sprawy i aktywność organów.
Uzasadnienie
NSA ocenił, że postępowanie karne skarbowe było prowadzone ad personam, co świadczy o dążeniu do wykrycia sprawcy, a nie tylko o zawieszeniu biegu przedawnienia. Aktywność organów po wszczęciu postępowania potwierdzała jego realny cel.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
O.p. art. 70 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70 § § 6 pkt 1
Ordynacja podatkowa
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § § 4
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70c
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 269 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 176 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 188
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 11
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wszczęcie postępowania karnego skarbowego miało na celu wykrycie sprawcy, a nie tylko zawieszenie biegu przedawnienia. Spółka wiedziała lub mogła wiedzieć o udziale w oszustwie VAT, co uzasadnia odmowę prawa do odliczenia. Ustalenia sądu karnego nie wiążą sądu administracyjnego w tym zakresie, ponieważ nie było to prawomocne orzeczenie skazujące dotyczące bezpośrednio kontrahenta skarżącej.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Błędna wykładnia art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT w związku z przepisami dyrektywy UE. Naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 122, 187 § 1, 191, 210 § 4 O.p.).
Godne uwagi sformułowania
nie sposób mówić o braku woli realizowania celów tego postępowania, a tym samym sztucznym wykorzystaniu instrumentu z tego postępowania do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. podatnik powinien podjąć wszelkie działania jakich można oczekiwać od 'sumiennego kupca'. sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego tylko w przypadku prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa.
Skład orzekający
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący sprawozdawca
Marek Olejnik
członek
Adam Nita
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w związku z postępowaniem karnym skarbowym oraz ocena prawa do odliczenia VAT w kontekście oszustwa podatkowego i staranności podatnika."
Ograniczenia: Orzeczenie odnosi się do specyficznych okoliczności sprawy, w tym do uchwały NSA I FPS 1/21, która zmieniła dotychczasowe podejście do kontroli instrumentalności wszczęcia postępowania karnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii w VAT: przedawnienia i prawa do odliczenia w kontekście oszustwa. Wyjaśnia, jak sądy oceniają celowość wszczęcia postępowania karnego skarbowego i jak ważna jest staranność podatnika.
“Czy postępowanie karne skarbowe to tylko sposób na przedłużenie terminu przedawnienia? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 1823/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-04-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-09-14 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Adam Nita Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący sprawozdawca/ Marek Olejnik Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Gd 167/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-05-05 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1325 art. 70 par. 6 pkt 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 11, art. art. 176 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (spr.), Sędzia NSA Marek Olejnik, Sędzia WSA (del.) Adam Nita, Protokolant Jan Żołądź, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. S.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 167/21 w sprawie ze skargi P. S.C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, maj, czerwiec, lipiec, sierpień i grudzień 2013 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. S.C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 5 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 167/21, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", oddalił skargę P. s.c., powoływanej dalej jako "skarżąca", "spółka", na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, maj, czerwiec, lipiec, sierpień i grudzień 2013 r. (wyrok ten oraz powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika - doradcę podatkowego, wniosła skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia. Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżyła w całości, zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a.: - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, czego konsekwencją było niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 70 § 1 w związku z art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), powoływanej dalej jako "O.p.", przyjmując, że w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych; - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.t.u.", w związku z przepisami art. 167-168 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 347, str. 1 ze zm.), powoływanej dalej jako "dyrektywa 2006/112/WE", czego konsekwencją było jego błędne zastosowanie w sprawie, poprzez uznanie, że zwrot "czynności, które nie zostały dokonane" należy rozumieć w taki sposób, iż wszelkie utrudnienia w kontakcie z wystawcą faktury lub jego podwykonawcą, lub fakt, że nie dysponowali oni koniecznym personelem, materiałami ani majątkiem, lub dopuścili się innych nadużyć mieści się w tym pojęciu, a tym samym wystarcza do wyłączenia prawa do odliczenia, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania tego przepisu w sprawie i odmowy zastosowanie przepisu art. 86 ww. ustawy. Ponadto skarżąca zarzuciła: - na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania polegające na przedstawieniu stanu faktycznego sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, w związku z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ww. ustawy, w konsekwencji oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy podatkowe przepisów art. 122 i art. 187 § 1 O.p. w związku z uznaniem, że skarżąca nie nabyła od K. materiałów budowlanych oraz usług; - na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ww. ustawy, poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy podatkowe zasady swobodnej oceny dowodów, tj. przepisów art. 191 oraz art. 210 § 4 O.p., w związku z uznaniem, że skarżąca nie nabyła od K. materiałów budowlanych oraz usług. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto zażądała przeprowadzenia rozprawy oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 70 § 1 w związku z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., poprzez przyjęcie, że w sprawie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżąca nie kwestionowała tego, że w dniu 5 października 2018 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe związane z niewykonaniem zobowiązań podatkowych za poszczególne miesiące 2013 r., jak i tego, że została powiadomiona o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia na wskazanej podstawie w dniu 24 października 2018 r., a więc przed upływem pięcioletniego okresu, w jakim doszłoby do przedawnienia tych zobowiązań, stosownie do art. 70 § 1 O.p. Podniosła natomiast - powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21 - że twierdzenie Sądu pierwszej instancji o braku jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego służyło jedynie zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych strony, jest przedwczesne i nie zostało poprzedzone wszechstronną analizą okoliczności niniejszej sprawy i aktywności organu podatkowego prowadzącego to postępowanie. Ustosunkowując się do powyższego Sąd kasacyjny wskazuje, że zaskarżony wyrok został wydany w dniu 5 maja 2021 r., a zatem jeszcze przed wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w składzie siedmiu sędziów z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21. Uchwała ta w sposób odmienny, niż czyniono to w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odnosi się do zakresu kontroli sądów administracyjnych nad prawidłowością zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Otóż z treści powyższej uchwały wynika, że dokonywana przez sądy administracyjne ocena zastosowania w sprawie art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. nie może się opierać jedynie na kontroli przesłanek formalnych, ale również konieczne jest rozważenie, czy jedynym celem wszczęcia postępowania karnego skarbowego nie było zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W omawianej uchwale wskazano przy tym, że wątpliwość co do celu wszczęcia postępowania karnego skarbowego może powstać w szczególności, gdy moment wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe jest bliski dacie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z kolei ocena instrumentalności powinna nastąpić w oparciu o wszechstronną analizę okoliczności sprawy, związanych ze zbliżającym się terminem przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jak wskazano w uchwale, wniosek o wszczęciu postępowania karnego skarbowego jedynie w celu wywołania skutku w postaci nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego może potwierdzić fakt wszczęcia tego postępowania w sytuacji, gdy z oczywistego braku przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (por. art. 1 k.k.s.) lub istnienia negatywnych przesłanek procesowych, wymienionych w art. 17 § 1 k.p.k., jasne jest już w momencie wydania postanowienia, że cele postępowania karnego skarbowego nie będą mogły być zrealizowane. O braku woli realizowania celów postępowania karnego skarbowego, a tym samym sztucznym wykorzystaniu instrumentu z tego postępowania do przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, może świadczyć również brak realnej aktywności organów postępowania przygotowawczego po wszczęciu takiego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, stosownie do art. 269 § 1 P.p.s.a., jest obowiązany uwzględnić obowiązywanie ww. uchwały z dnia 24 maja 2021 r. i jej treść, chyba że nie podziela zawartego w niej stanowiska, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Należy jednak przy tym mieć na uwadze, że zaskarżony wyrok został wydany jeszcze przed podjęciem wymienionej uchwały. Dlatego też ewentualne wady uzasadnienia wyroku w omawianym zakresie powinny być oceniane w kontekście ich wpływu na rozstrzygnięcie, z uwzględnieniem wniosków, które można wyprowadzić z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dokonał oceny instrumentalności zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 O.p. i uznał, że: "W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw, aby stwierdzić, że ww. postępowanie zostało wszczęte jedynie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych skarżącego". Sąd pierwszej instancji zauważył, że wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji było poprzedzone prowadzeniem wobec strony skarżącej czynności kontrolnych, w ramach których zgromadzono obszerną dokumentację i że stan faktyczny rozpoznawanej sprawy jest inny aniżeli w sprawach, w których organy podatkowe dysponowały kompletnym materiałem dowodowym (często w całości zaoferowanym przez podatnika) i mimo to zwlekały z wszczęciem postępowania podatkowego i wydaniem decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu pierwszej instancji w kwestii braku podstaw do stwierdzenia instrumentalności zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 O.p., jakkolwiek pobieżnie uzasadnione, jest prawidłowe. W ocenie Sądu kasacyjnego, nie budzi wątpliwości, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego miało na celu wykrycie sprawcy i pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, nie zaś wyłącznie doprowadzenie do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Z analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy podatkowej wynika, że w dniu 5 października 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. przedstawił J. Z. i I. Z. zarzuty o to, że podali nieprawdę w złożonych w imieniu P. s.c. deklaracjach dla podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 r. (k. 916-917). Postępowanie przeszło zatem do fazy ad personam. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów sporządza się, gdy zebrane w toku śledztwa dane uzasadniają podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, co wynika z art. 313 § 1 k.p.k. Przejście z fazy in rem w fazę ad personam niewątpliwie służy osiągnięciu podstawowego celu postępowania karnego skarbowego, jakim jest wykrycie sprawcy i pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej. W dniu 26 listopada 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał w stosunku do J. Z. i I. Z. postanowienia o zmianie i uzupełnieniu postanowień o przedstawieniu zarzutów z dnia 5 października 2018 r. (k. 914-915). Tego samego dnia przesłuchano oboje podejrzanych (protokoły przesłuchań, k. 910-913). W dniu 23 września 2019 r. po raz kolejny dokonano zmiany i uzupełnienia postanowień o przedstawieniu zarzutów z dnia 5 października 2018 r. (k. 907-908), a w dniu 25 października 2019 r. ponownie przesłuchano podejrzanych (k. 902-906). Ponadto, w dniu 31 października 2019 r. przesłuchano B. N. w charakterze świadka (k. 900-901). Biorąc pod uwagę aktywność organu po wszczęciu postępowania karnego skarbowego, w tym w szczególności przedstawienie zarzutów oraz przesłuchanie podejrzanych i świadka, nie sposób mówić o braku woli realizowania celów tego postępowania, a tym samym sztucznym wykorzystaniu instrumentu z tego postępowania do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. w związku z art. 167-168 dyrektywy 2006/112/WE poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie. Wbrew temu, co zarzuca skarżąca, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uznał, że: zwrot "czynności, które nie zostały dokonane" należy rozumieć w taki sposób, iż wszelkie utrudnienia w kontakcie z wystawcą faktury lub jego podwykonawcą, lub fakt, że nie dysponowali oni koniecznym personelem, materiałami ani majątkiem, lub dopuścili się innych nadużyć mieści się w tym pojęciu, a tym samym wystarcza do wyłączenia prawa do odliczenia. Takiego stwierdzenia próżno szukać w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Powołując się na liczne orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w sytuacji, gdy (tak jak w niniejszej sprawie) transakcja miała miejsce, ale była elementem oszustwa lub nadużycia podatkowego, dla wyłączenia prawa do odliczenia konieczne jest dokonanie oceny istnienia dobrej wiary podatnika co do uczestniczenia w tym oszustwie, a więc oceny stopnia zaangażowania (świadomości) podatnika w fakt popełnienia oszustwa. Ustalenie, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że poprzez transakcję powoływaną w celu skorzystania z prawa do odliczenia brał udział w oszustwie w podatku VAT popełnionym w ramach łańcucha dostaw, powoduje, że organy podatkowe powinny odmówić podatnikowi skorzystania z prawa wywodzonego ze wspólnego systemu VAT. Sąd podkreślił, że przy dokonywaniu takiej oceny organ podatkowy powinien ocenić działania podatnika w szczególności z uwzględnieniem tego, czy podatnik podjął wszelkie działania jakich można oczekiwać od "sumiennego kupca". Przede wszystkim istotnym jest, aby same okoliczności towarzyszące transakcji wskazywały, że nabywający towar lub usługę podatnik wykazał w niej staranność wymaganą w obrocie danym towarem (usługą), czyniącą tę transakcję przejrzystą (transparentną). Kierując się powyższymi kryteriami, wynikającymi z przytoczonego orzecznictwa TSUE, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał szczegółowej analizy transakcji zawieranych przez skarżącą z K. (str. 22-26 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) i doszedł do wniosku, że istnieją obiektywne przesłanki (m.in. brak pisemnych umów, brak wiedzy co do szczegółowych okoliczności usług, brak weryfikacji kontrahenta, brak weryfikacji ilości rzekomo zakupionego towaru) świadczące o tym, że skarżąca wiedziała lub - przy zachowaniu należytej staranności - mogła wiedzieć, że nabywając towar i usługi wskazane w spornych fakturach od K. uczestniczyła w transakcjach wykorzystanych do popełnienia oszustwa w podatku VAT na wcześniejszym etapie obrotu. W tym kontekście argumentacja podniesiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (str. 17), że: "ustalenia (...) że określone transakcje miały miejsce, lecz mogły być dokonane pomiędzy innymi podmiotami, nie zwalnia od obiektywnych ustaleń, czy podatnik wiedział lub mógł wiedzieć, że w ramach danej czynności dostawca dopuścił się oszustwa podatkowego lub że inna czynność, dokonana przed czynnością przeprowadzoną przez owego podatnika lub po niej, została dokonana z naruszeniem przepisów o podatku VAT" jest zupełnie nietrafiona. Wbrew temu, co sugeruje autor skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie dokonano ustaleń w zakresie świadomości skarżącej co do uczestniczenia w oszustwie podatkowym. Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 191 i art. 210 § 4 O.p., Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje w pierwszej kolejności, że uzasadnienie tych zarzutów (str. 5-12 skargi kasacyjnej - "Naruszenie zasady zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz zasady swobodnej oceny dowodów") nie spełnia wymogów określonych w art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zostało ono sporządzone w sposób, który utrudnia, a częściowo wręcz uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przyporządkowanie poszczególnych jego fragmentów do konkretnych podstaw kasacyjnych, a przy tym jest w znacznej części ogólnikowe i ma charakter wyłącznie polemiczny. Odnosząc się zbiorczo do zarzutów naruszenia przepisów postępowania skarżąca wskazała m.in. na fakt odmowy przez organ podatkowy przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów: - dokonania oględzin pomieszczeń i obiektów należących do firmy K. oraz H. N. zlokalizowanych w S., ul. [...], - przesłuchania świadków K. S., W. K., B. N. i H. N., - przeprowadzenia dowodu z dokumentu, tj. notarialnego otwarcia strony internetowej [...]. W skardze kasacyjnej nie wskazano jednak podstaw kasacyjnych, które odnosiłyby się do tego rodzaju naruszenia, a mianowicie art. 188 O.p. (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.). Również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie został przytoczony, jako naruszony, adekwatny w tym kontekście przepis art. 188 O.p. Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do uzupełniania bądź precyzowania zarzutów podnoszonych przez stronę, czy formułowanej na ich poparcie argumentacji. Zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 P.p.s.a. wynika, że to do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten sąd rozważone czy ocenione. Zarówno pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej, jak też podnoszenie ich w sposób wybiórczy, skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Brak wskazana wśród podstaw kasacyjnych art. 188 O.p. usuwa spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego analizowaną przez Sąd pierwszej instancji kwestię odmowy przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów. Zmierzając do zakwestionowania ustaleń faktycznych w sprawie, dokonanych przez organy podatkowe i zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji, skarżąca powołała się na wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt [...], którym uniewinniono B. N. oraz H. N., oskarżonych o to, że w okresie od stycznia 2013 r. do grudnia 2013 r., prowadząc faktycznie działalność gospodarczą pod nazwą H., spowodowali podanie danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym w deklaracjach dla podatku od towarów i usług VAT-7 złożonych w Urzędzie Skarbowym w S. za okresy od stycznia do grudnia 2013 r., posłużyli się nierzetelnymi fakturami VAT wystawionymi przez firmę H.1 sp. z o. o. oraz wystawili nierzetelne faktury VAT dla 34 wymienionych w wyroku podmiotów. Skarżąca podniosła, że zdarzenia gospodarcze będące przedmiotem rozstrzygnięcia organów podatkowych w niniejszej sprawie były także przedmiotem badania Sądu Rejonowego w S. i zostały one ocenione diametralnie odmiennie przez ten Sąd - a mianowicie sąd karny kategorycznie stwierdził, że z materiału dowodowego wynika, iż sprzedaż materiałów, jak i wykonanie prac i usług, w rzeczywistości miały miejsce. Mając na uwadze powyższą argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, w ślad za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, że jedynym przepisem, który wiąże sądy administracyjne rozstrzygnięciami ze sfery prawa karnego, jest art. 11 P.p.s.a. Tylko w przypadku prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa sądy administracyjne są związane ustaleniami sądu karnego. Okoliczność, że ustalenia organów podatkowych, zaakceptowane przez sąd administracyjny, różnią się od ustaleń sądu karnego - w sytuacji braku związania, o którym mowa w art. 11 P.p.s.a. - nie stanowi sama w sobie podstawy do zakwestionowania rozstrzygnięć wydanych w toku postępowania sądowoadministracyjnego i poprzedzającego go postępowania podatkowego. Niezależnie od powyższego, Sąd kasacyjny wskazuje, że wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt [...], został wydany wobec B. N. i H. N., prowadzących faktycznie działalność gospodarczą pod nazwą H., a nie wobec kontrahenta skarżącej - K. Co więcej, wśród wymienionych w wyroku sądu karnego kontrahentów B. N. i H. N. (tj. podmiotów, na rzecz których oskarżeni wystawili faktury) nie ma J. Z. i I. Z. ani też spółki cywilnej P. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że przedmiotem badania sądu karnego były okoliczności objęte postępowaniem podatkowym w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Marek Olejnik Małgorzata Niezgódka-Medek Adam Nita
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI