I FSK 1791/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi kasacyjnej była spółka C. sp. k. (obecnie C. sp. z o.o.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r. Sprawa miała długą historię, obejmującą wcześniejsze orzeczenia NSA i WSA, w których stroną był Syndyk masy upadłości I. sp. z o.o. W toku postępowania przed WSA, Syndyk powiadomił o wejściu spółki C. sp. k. w miejsce poprzednika prawnego na podstawie sprzedaży przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym. Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu stwierdził nieważność postępowania przed WSA z powodu braku zdolności sądowej po stronie skarżącego. Sąd oparł się na przepisach Prawa upadłościowego (art. 313 ust. 1, art. 317 ust. 2 i 3) oraz Ordynacji podatkowej (art. 112a), które wyłączają przejście zobowiązań podatkowych na nabywcę przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym. Stwierdzono, że spółka C. sp. k. nie była następcą prawnym I. sp. z o.o. w zakresie zobowiązań podatkowych, a zatem nie posiadała interesu prawnego do wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z tym, że I. sp. z o.o. została wykreślona z rejestru, dalsze postępowanie przed WSA było bezprzedmiotowe. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i umorzył postępowanie sądowoadministracyjne. Sąd odniósł się również do zarzutu nieważności postępowania przed WSA związanego z rzekomo wadliwym doręczeniem zawiadomienia o rozprawie, uznając go za nieuzasadniony w kontekście wiedzy skarżącego o terminie rozprawy i złożenia wniosku o uzasadnienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że nabywca przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym nie przejmuje zobowiązań podatkowych upadłego i w związku z tym nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących tych zobowiązań. Potwierdzenie, że brak zdolności sądowej lub procesowej strony skutkuje nieważnością postępowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym i następstwa prawnego w zakresie zobowiązań podatkowych. Interpretacja przepisów Prawa upadłościowego i Ordynacji podatkowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nabywca przedsiębiorstwa upadłego w postępowaniu upadłościowym może być uznany za następcę prawnego upadłego w zakresie zobowiązań podatkowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nabywca przedsiębiorstwa upadłego nie jest następcą prawnym upadłego w zakresie zobowiązań podatkowych, ponieważ przepisy Prawa upadłościowego i Ordynacji podatkowej wprost wyłączają przejście tych zobowiązań na nabywcę.
Uzasadnienie
Przepisy art. 313 ust. 1 Prawa upadłościowego oraz art. 112a Ordynacji podatkowej stanowią, że nabywca przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym nie odpowiada za zobowiązania podatkowe upadłego. Sprzedaż w postępowaniu upadłościowym ma skutki sprzedaży egzekucyjnej, co oznacza sprzedaż bez obciążeń. Z tego wynika, że zobowiązania podatkowe pozostają przy upadłym i nie przechodzą na nabywcę.
Czy podmiot, który nie posiada interesu prawnego w sprawie, może skutecznie wnieść skargę kasacyjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skargę kasacyjną może wnieść tylko strona, która posiada interes prawny w sprawie. Brak interesu prawnego skutkuje nieważnością postępowania.
Uzasadnienie
Prawo do wniesienia skargi kasacyjnej jest nierozerwalnie związane z istnieniem po stronie wnoszącego interesu prawnego, który musi mieć podstawę w przepisach prawa materialnego. Status strony nie może wynikać jedynie z faktycznego traktowania podmiotu jako strony przez sąd niższej instancji.
Czy postępowanie przed sądem pierwszej instancji było ważne, jeśli stroną była spółka, która została wykreślona z rejestru?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie było obarczone wadą nieważności z powodu braku zdolności sądowej po stronie skarżącego, który nie był następcą prawnym upadłej spółki, a sama upadła spółka została wykreślona z rejestru.
Uzasadnienie
Skoro skarżący nie był następcą prawnym I. sp. z o.o., nie przysługiwał mu interes prawny, a sama spółka I. sp. z o.o. została wykreślona z rejestru, to postępowanie przed WSA prowadzone z udziałem skarżącego jako strony było nieważne z powodu braku zdolności sądowej.
Przepisy (38)
Główne
P.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd z urzędu bada przesłanki nieważności postępowania.
P.p.s.a. art. 183 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania zachodzi m.in. gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej.
p.u. art. 317 § 3
Prawo upadłościowe
Z chwilą zawiadomienia sądu o nabyciu przedsiębiorstwa, nabywca wstępuje z mocy prawa w miejsce upadłego lub syndyka do postępowań.
p.u. art. 313 § 1
Prawo upadłościowe
Sprzedaż dokonana w postępowaniu upadłościowym ma skutki sprzedaży egzekucyjnej. Nabywca składników masy upadłościowej nie odpowiada za zobowiązania podatkowe upadłego.
O.p. art. 112a
Ordynacja podatkowa
Przepisy o odpowiedzialności nabywcy przedsiębiorstwa za zaległości podatkowe zbywcy nie stosuje się do nabycia w postępowaniu egzekucyjnym oraz upadłościowym.
P.p.s.a. art. 189
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla zaskarżone orzeczenie i odrzuca skargę lub umarza postępowanie w określonych przypadkach.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 173 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skargę kasacyjną może wnieść strona.
P.p.s.a. art. 25 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podmioty posiadające zdolność sądową.
P.p.s.a. art. 26 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje zdolność procesową.
P.p.s.a. art. 32
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stroną postępowania jest skarżący oraz organ, którego działanie jest przedmiotem skargi.
P.p.s.a. art. 33 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym i której wynik dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem na prawach strony.
P.p.s.a. art. 50 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uprawnienie do wniesienia skargi przysługuje każdemu, kto ma w tym interes prawny.
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Określa przypadki, w których brak jest prawa do odliczenia VAT.
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Określa prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
k.c. art. 97
Kodeks cywilny
Dotyczy domniemania umocowania do dokonywania czynności prawnych.
k.c. art. 42 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy ustanowienia kuratora.
O.p. art. 42
Ordynacja podatkowa
Dotyczy wznowienia postępowania.
O.p. art. 154 § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy wznowienia postępowania.
O.p. art. 201 § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy wznowienia postępowania.
O.p. art. 202
Ordynacja podatkowa
Dotyczy wznowienia postępowania.
O.p. art. 144
Ordynacja podatkowa
Dotyczy wznowienia postępowania.
O.p. art. 145 § 2
Ordynacja podatkowa
Dotyczy wznowienia postępowania.
O.p. art. 200a
Ordynacja podatkowa
Dotyczy wznowienia postępowania.
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Dotyczy zasad ogólnych postępowania podatkowego.
O.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Dotyczy obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
O.p. art. 123
Ordynacja podatkowa
Dotyczy zasady wysłuchania stron.
O.p. art. 180 § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy dowodów w postępowaniu podatkowym.
O.p. art. 180 § 2
Ordynacja podatkowa
Dotyczy dowodów w postępowaniu podatkowym.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Dotyczy swobodnej oceny dowodów.
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy dowodów w postępowaniu podatkowym.
O.p. art. 188
Ordynacja podatkowa
Dotyczy dowodów w postępowaniu podatkowym.
O.p. art. 210 § 4
Ordynacja podatkowa
Dotyczy uzasadnienia decyzji.
P.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy uwzględnienia skargi.
P.p.s.a. art. 207 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak zdolności sądowej po stronie skarżącego z uwagi na to, że nie był on następcą prawnym upadłego w zakresie zobowiązań podatkowych. • Nabywca przedsiębiorstwa upadłego nie odpowiada za zobowiązania podatkowe upadłego zgodnie z Prawem upadłościowym i Ordynacją podatkową. • I. sp. z o.o. została wykreślona z rejestru, co czyniło dalsze postępowanie bezprzedmiotowym.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów u.p.t.u. (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a w zw. z art. 86 ust. 1) oraz Dyrektywy 112 (zasada neutralności, proporcjonalności) w kontekście prawa do odliczenia VAT. • Argumenty dotyczące naruszenia przepisów k.c. (art. 97, art. 42§2) i O.p. (art. 42, 154§1, 201§1 pkt 4, 202) w zakresie wznowienia postępowania i prawidłowości działania organów. • Argumenty dotyczące naruszenia przepisów P.p.s.a. (art. 151, 145§1 pkt 1 lit. b i c, 134§1, 141§4) w zakresie oceny skargi przez WSA i sposobu prowadzenia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
z art.317 ust.3 Prawa upadłościowego nie można wyprowadzić ogólnego lub szczególnego następstwa prawnego pomiędzy upadłym, a nabywcą przedsiębiorstwa w zakresie zobowiązań podatkowych upadłego, gdyż przejście zobowiązań podatkowych zostało wprost wyłączone przez art 313 ust. 1 Prawa upadłościowego oraz art. 112 a Ordynacji podatkowej • Wobec tego w dalszej kolejności należy rozważyć, czy z przepisów P.p.s.a. można wywieść, iż skarżącemu przysługuje przymiot strony. • Przymiotu strony nie może posiadać podmiot nie posiadający w postępowaniu interesu prawnego. • Skoro skarżący nie był następcą prawnym I. sp. z o.o. z siedzibą w W., nie przysługiwał mu interes prawny, nie działał w postępowaniu na zasadzie zastępstwa procesowego, to jako niedopuszczalne należało rozpatrywać wydanie względem niego jako strony wyroku z dnia 29 listopada 2022 r.
Skład orzekający
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący sprawozdawca
Ryszard Pęk
sędzia
Agnieszka Jakimowicz
sędzia (del.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że nabywca przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym nie przejmuje zobowiązań podatkowych upadłego i w związku z tym nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących tych zobowiązań. Potwierdzenie, że brak zdolności sądowej lub procesowej strony skutkuje nieważnością postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym i następstwa prawnego w zakresie zobowiązań podatkowych. Interpretacja przepisów Prawa upadłościowego i Ordynacji podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe ustalenie strony postępowania i jej legitymacji procesowej. Pokazuje również, że nawet po sprzedaży przedsiębiorstwa w upadłości, zobowiązania podatkowe nie przechodzą na nabywcę, co ma istotne znaczenie praktyczne.
“Kupujesz firmę w upadłości? Uważaj, podatki poprzedniego właściciela nadal mogą być Twoim problemem!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.