I FSK 1787/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną L. sp. z o.o. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r. Spór dotyczył prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez firmę M. oraz prawa do zastosowania stawki 0% przy wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów (WDT) na rzecz firmy T. Organy podatkowe uznały transakcje z M. za fikcyjne, nie dokumentujące rzeczywistego obrotu, a spółkę za uczestniczącą w oszustwie podatkowym. WSA przychylił się do stanowiska organów. NSA, analizując zebrany materiał dowodowy, stwierdził, że kwestionowane faktury dokumentują realny obrót towarami, a skarżąca dochowała należytej staranności. Sąd podkreślił, że organy podatkowe nie udowodniły świadomego udziału spółki w oszustwie. W odniesieniu do WDT, NSA uznał, że organy błędnie zakwestionowały prawo do zastosowania stawki 0% i opodatkowały transakcje jako dostawy krajowe, powołując się na orzecznictwo TSUE, które wymaga odmowy zastosowania stawki 0% tylko w określonych przypadkach braku dobrej wiary lub niemożności wykazania dostawy. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję organu, zasądzając zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNależyta staranność w transakcjach VAT, odpowiedzialność podatnika w przypadku oszustw podatkowych w łańcuchu dostaw, interpretacja przepisów dotyczących WDT i dostaw krajowych w kontekście orzecznictwa TSUE.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale jego interpretacja przepisów VAT i podejście do dobrej wiary ma szerokie zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy faktury dokumentujące nabycie towarów, wystawione przez podmiot uczestniczący w oszustwie podatkowym, mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego przez nabywcę, jeśli nabywca dochował należytej staranności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli nabywca dochował należytej staranności i faktury dokumentują realny obrót towarami, a nie jedynie fikcyjny obrót.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy podatkowe nie wykazały, iż skarżąca nie dochowała należytej staranności. Stwierdzono, że transakcje z firmą M. były realne, a nie fakturowe, mimo że M. uczestniczyła w oszustwie podatkowym. Kluczowe było to, że towar został fizycznie dostarczony, a skarżąca nie miała wiedzy o oszustwie.
Czy w przypadku wywozu towarów poza terytorium kraju, gdy nabywca nie jest zidentyfikowany lub działał w złej wierze, można odmówić zastosowania stawki 0% dla WDT i opodatkować transakcję jako dostawę krajową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku odmowy zastosowania stawki 0% z powodu braku dobrej wiary lub niemożności wykazania dostawy, transakcja nie może być opodatkowana jako dostawa krajowa, lecz powinna być uznana za niepodlegającą opodatkowaniu.
Uzasadnienie
NSA odwołał się do wyroku TSUE C-653/18, wskazując, że odmowa zastosowania stawki 0% jest możliwa tylko w ściśle określonych przypadkach (brak dobrej wiary, brak możliwości wykazania dostawy). Nawet wówczas transakcja nie staje się dostawą krajową, lecz nie podlega opodatkowaniu.
Czy organy podatkowe prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy o VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności w zakresie gromadzenia materiału dowodowego i oceny dowodów, co skutkowało wadliwym zastosowaniem przepisów prawa materialnego.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organy nie zebrały i nie oceniły materiału dowodowego w sposób prawidłowy, co doprowadziło do błędnych wniosków co do braku należytej staranności skarżącej oraz nieprawidłowego opodatkowania transakcji WDT.
Przepisy (16)
Główne
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 42 § ust. 1-4 oraz ust. 11
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § ust. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.o.k.r.s. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury dokumentują realny obrót towarami, a nie fikcyjny. • Skarżąca dochowała należytej staranności w transakcjach z M. • Organy podatkowe nie udowodniły świadomego udziału skarżącej w oszustwie podatkowym. • Transakcje WDT na rzecz T. powinny być opodatkowane stawką 0%, a nie jako dostawa krajowa. • Organy naruszyły przepisy proceduralne i materialne.
Odrzucone argumenty
Transakcje z M. były fikcyjne i stanowiły oszustwo podatkowe. • Skarżąca nie dochowała należytej staranności. • Towar nie został faktycznie dostarczony do firmy T. • Organy prawidłowo zakwestionowały prawo do odliczenia VAT i zastosowania stawki 0%.
Godne uwagi sformułowania
podmioty L.1 i M. nie uczestniczyły w transakcjach jako podatnicy, a ich udział w tych transakcjach stanowił z góry zaplanowany scenariusz nastawiony na dokonanie oszustwa podatkowego. • nie można zgodzić się z organami podatkowymi i Sądem pierwszej instancji, że pomiędzy skarżącą a M. nie doszło do transakcji dostawy towarów. • obrót był realny, a nie miał jedynie charakteru fakturowego. • organy podatkowe muszą udowodnić tezę o świadomym uczestnictwie podatnika w oszustwie. • nie można tracić z pola widzenia sytuacji, która rzeczywiście miała miejsce u podatnika. • nie sposób zaakceptować twierdzenia organów, że skarżąca nie dokonała rzetelnej weryfikacji kontrahenta. • TSUE uznał, że w przypadku gdy towary zostały wywiezione, a po dokonaniu wywozu organy stwierdziły, że ich nabywcą nie była osoba wskazana w fakturze, lecz inny niezidentyfikowany podmiot, należy odmówić zastosowania stawki podatku 0%, tylko wtedy, gdy brak ustalenia rzeczywistego nabywcy uniemożliwia wykazanie, że dana transakcja stanowi dostawę towarów lub jeżeli zostanie stwierdzone, że podatnik nie działał w dobrej wierze (przy dochowaniu należytej staranności). • nawet wówczas, gdy zostanie stwierdzony brak podstaw do zastosowania preferencyjnej stawki podatku, transakcja taka nie może być opodatkowana wg stawki właściwej dla dostawy krajowej, a winna zostać uznana za niepodlegającą opodatkowaniu, a zatem niedającą też prawa do odliczenia.
Skład orzekający
Arkadiusz Cudak
przewodniczący
Dominik Mączyński
sprawozdawca
Mariusz Golecki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Należyta staranność w transakcjach VAT, odpowiedzialność podatnika w przypadku oszustw podatkowych w łańcuchu dostaw, interpretacja przepisów dotyczących WDT i dostaw krajowych w kontekście orzecznictwa TSUE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale jego interpretacja przepisów VAT i podejście do dobrej wiary ma szerokie zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy złożonego oszustwa podatkowego i pokazuje, jak sądy interpretują pojęcie należytej staranności oraz jak stosują orzecznictwo TSUE w praktyce. Pokazuje też, jak ważne jest udowodnienie winy podatnika przez organy.
“Czy można odliczyć VAT, gdy kontrahent oszukuje? NSA: Tak, jeśli działałeś w dobrej wierze i udowodniłeś realność transakcji.”
Dane finansowe
WPS: 117 259 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.