I FSK 1774/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-09
NSApodatkoweWysokansa
VATzwrot podatkuprzedłużenie terminukontrola podatkowazasada neutralnościuzasadnienieweryfikacja transakcjiprawo unijneNSA

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że organy podatkowe nie wykazały wystarczających podstaw do przedłużenia terminu zwrotu VAT, co narusza zasadę neutralności tego podatku.

Spółka złożyła deklarację VAT z nadwyżką do zwrotu, którą organ podatkowy przedłużył, powołując się na trwającą kontrolę podatkową i potrzebę weryfikacji transakcji z zagranicznymi podmiotami. WSA oddalił skargę spółki. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że organy nie wykazały obiektywnych wątpliwości ani nie podjęły konkretnych czynności weryfikacyjnych, co narusza art. 87 ust. 2 ustawy o VAT i zasadę neutralności VAT.

Spółka P. Sp. z o.o. Sp. k. złożyła deklarację VAT za maj 2021 r. z nadwyżką podatku naliczonego do zwrotu. Organ podatkowy, powołując się na trwającą kontrolę podatkową dotyczącą wcześniejszych okresów i transakcji z zagranicznymi podmiotami, przedłużył termin zwrotu na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, uznając przedłużenie terminu za uzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że organy podatkowe nie wykazały wystarczających podstaw do przedłużenia terminu zwrotu VAT. Sąd podkreślił, że samo prowadzenie kontroli za inne okresy lub dokonywanie transakcji z zagranicznymi kontrahentami nie stanowi wystarczającego uzasadnienia. Brak wskazania konkretnych wątpliwości i czynności weryfikacyjnych narusza przepisy, a przedłużenie terminu zwrotu godzi w zasadę neutralności VAT. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie wykazały wystarczających podstaw.

Uzasadnienie

Przedłużenie terminu zwrotu VAT wymaga wykazania konkretnych wątpliwości co do zasadności zwrotu oraz podjęcia określonych czynności weryfikacyjnych. Samo prowadzenie kontroli za inne okresy lub transakcje z zagranicznymi podmiotami nie jest wystarczające.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (3)

Główne

u.p.t.u. art. 87 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przedłużenie terminu zwrotu VAT wymaga dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu, co musi być poparte konkretnymi wątpliwościami i podjętymi czynnościami weryfikacyjnymi. Samo prowadzenie kontroli lub transakcje z zagranicznymi podmiotami nie są wystarczające.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 274b § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nie wykazały obiektywnych wątpliwości co do prawidłowości rozliczeń spółki za maj 2021 r. Brak wskazania konkretnych czynności weryfikacyjnych przez organy podatkowe. Przedłużenie terminu zwrotu VAT bez uzasadnienia narusza zasadę neutralności tego podatku.

Godne uwagi sformułowania

przedłużenie terminu zwrotu podatku od towarów i usług powinno być należycie i wyczerpująco uzasadnione prawna dopuszczalność przedłużenia terminu zwrotu podatku nie może być odczytywana jako blankietowe, prewencyjne upoważnienie do opóźnienia realizacji zwrotu przedłużenie terminu zwrotu podatku naliczonego, który powinien być dla podatnika-przedsiębiorcy neutralny, staje się ciężarem

Skład orzekający

Marek Kołaczek

przewodniczący

Zbigniew Łoboda

sprawozdawca

Bartosz Wojciechowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przedłużenia terminu zwrotu VAT, obowiązek wykazania wątpliwości i podjęcia czynności weryfikacyjnych, zasada neutralności VAT."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedłużenia terminu zwrotu VAT w kontekście kontroli podatkowej i transakcji międzynarodowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego dla przedsiębiorców prawa do szybkiego zwrotu nadpłaconego VAT i pokazuje, jak organy podatkowe mogą nadużywać przepisów o przedłużaniu terminów. Wyrok NSA podkreśla potrzebę rzetelnego uzasadnienia działań administracji.

Czy organ podatkowy może bezpodstawnie wstrzymać zwrot VAT? NSA wyjaśnia, kiedy przedłużenie terminu jest legalne.

Dane finansowe

WPS: 144 161 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1774/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bartosz Wojciechowski
Marek Kołaczek /przewodniczący/
Zbigniew Łoboda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 326/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-06-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 685
art. 87 ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Zbigniew Łoboda (spr.), Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 326/22 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 18 listopada 2021 r. nr 1401-IOA1.4033.145.2021.JK w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za maj 2021 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz P. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 326/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi P. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 18 listopada 2021 r. w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za maj 2021 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej - "p.p.s.a."), oddalił skargę.
Z uzasadnienia wyroku oraz akt sprawy wynika, że w dniu 24 czerwca 2021 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wpłynęła złożona przez P. sp. z o.o. sp. k. deklaracja dla podatku od towarów i usług VAT-7 za maj 2021 r. z wykazaną nadwyżką podatku naliczonego nad należnym w wysokości 145.781 zł do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni, tj. do 23 sierpnia 2021 r.
Następnie, w dniu 6 sierpnia 2021 r., spółka złożyła korektę deklaracji VAT-7 za maj 2021 r. z wykazaną kwotą nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w wysokości 144.161 zł. Termin zwrotu podatku przypadał na 5 października 2021 r.
Celem zbadania zasadności wykazanej w deklaracji VAT-7 za maj 2021 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, Naczelnik Urzędu Skarbowego
w P. wystąpił do spółki o przedłożenie dokumentów, w oparciu o które sporządzona została deklaracja VAT-7, zaś spółka dokumenty te przekazała drogą elektroniczną w dniu 28 lipca 2021 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. zaznaczył w swoim postanowieniu (z dnia 2 września 2021 r.), że analiza nadesłanych dokumentów pokazała, iż w maju 2021 r., podobnie jak w poprzednich okresach, spółka kontynuowała wykonywanie usług w ramach świadczenia usług poza terytorium kraju na rzecz dwóch zagranicznych podmiotów: z siedzibą na Malcie oraz z siedzibą w Singapurze. Analogicznie także, jak we wcześniejszych miesiącach spółka nabywała usługi od: B. sp. z o.o. sp. k., I. sp z o.o., I.1 sp. z o.o. oraz O. sp. z o.o.
Organ wskazał, że weryfikacja rzetelności transakcji dokonywanych w okresie od września 2019 r. do kwietnia 2020 r. jest przedmiotem prowadzonej kontroli podatkowej, w ramach której wystąpiono do zagranicznych administracji skarbowych o udzielenie odpowiedzi dotyczących świadczeniobiorców, a ponieważ nadesłane odpowiedzi nie były ścisłe, wstąpiono o udzielnie informacji ponownie. Do dnia wydania postanowienia, odpowiedź nie nadeszła.
Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zaś po jego rozpatrzeniu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie postanowieniem
z dnia 18 listopada 2021 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Zdaniem organu odwoławczego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. zasadnie skorzystał z uprawnienia określonego w art. 87 ust. 2 ustawy z dnia
11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r., poz. 685 ze zm., dalej - "u.p.t.u.") i przedłużył termin dokonania zwrotu kwoty wykazanej w deklaracji VAT-7 za maj 2021 r.
Organ drugiej instancji wskazał, że w zakresie rozliczeń strony w podatku od towarów i usług toczy się kontrola podatkowa za miesiące od grudnia 2019 r. do marca 2020 r. (wszczęta w dniu 7 maja 2020 r. na podstawie stosownego upoważnienia), stąd celowe było zbadanie zasadności zwrotu podatku od towarów i usług także za maj 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, że w przedmiotowym okresie rozliczeniowym spółka współpracowała z tymi samymi podmiotami, co w kontrolowanych okresach i że współpraca ta opierała się na mechanizmie outsourcingu procesów biznesowych. Tymczasem w toku kontroli podatkowej wystąpiono do administracji podatkowej państwa właściwego dla działalności B.1 Ltd. o udzielnie informacji odnośnie funkcjonowania tego podmiotu, jednakże otrzymane odpowiedzi nie były wyczerpujące, stąd też konieczne było ponowne zwrócenie się o informacje uściślające, a odpowiedź w tym zakresie jeszcze nie została udzielona.
W zaskarżonym postanowieniu podkreślono również, że z posiadanych przez organ informacji wynika, że kontrole podatkowe prowadzone są u podmiotów krajowych, z którymi spółka zawiera transakcje, a ponadto, że w branży internetowej dochodzi nadużyć podatkowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka zarzuciła, że wstrzymanie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2021 r. na podstawie art. 87 ust. 2 zd. 2 u.p.t.u. było nieuzasadnione, ponieważ w sprawie nie wystąpiły obiektywne wątpliwości co do prawidłowości rozliczeń spółki za ten okres. Ponadto podniosła zarzuty dotyczące nieprawidłowego sporządzenia uzasadnienia i wytknęła, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie rozpatrując niniejszą sprawę wykroczył poza swoje kompetencje, jako organu odwoławczego.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę powołanym na początku wyrokiem z dnia 23 czerwca 2022 r., uznał, że skarga nie była zasadna.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ podatkowy prawidłowo zastosował art. 87 ust. 2 u.p.t.u. W skarżonym postanowieniu wystarczająco jasno wyjaśnił, jakiego rodzaju wątpliwości ma co do transakcji dokonanych w maju 2021 r., jakie są podstawy materialnoprawne tych wątpliwości i dlaczego konieczne jest przedłużenie terminu zwrotu podatku. Powołał się przy tym na obowiązujące przepisy i wskazał okoliczności mające odzwierciedlenie w aktach sprawy. Spółka nie podważyła twierdzenia organu, że w świetle całości tych okoliczności wniosek o zwrot różnicy podatku wymaga dodatkowej weryfikacji.
Sąd podkreślił, że okoliczność, iż uzasadnienie postanowienia organu odwoławczego jest bardziej wyczerpujące niż postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. i szerzej odnosi się do zaistniałych w sprawie wątpliwości co do zasadności zwrotu, nie oznacza, że trafnym jest zarzut naruszenia art. 233 § 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U.
z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej - "O.p."). W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, jako organ drugiej instancji, prawidłowo ocenił, że w sprawie istniały podstawy do przedłużenia terminu zwrotu VAT, co uzasadniało utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego
w P.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła P. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w P., wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W skardze kasacyjnej zawarto oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Skarżąca, powołując art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 87 ust. 2 u.p.t.u. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyznaniu organom podatkowym praktycznie nieograniczonego uprawnienia do odraczania wypłaty zwrotu podatku VAT podatnikom;
2. art. 87 ust. 2 u.p.t.u. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że możliwość wypłaty podatnikowi kwoty zwrotu podatku VAT powiększonego o odsetki równe opłacie prolongacyjnej stanowi wystarczający poziom ochrony interesów podatników w przypadku nieuzasadnionego wstrzymania zwrotu podatku VAT przez organy podatkowe;
3. art. 87 ust. 2 u.p.t.u. poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu,
iż zasadność zwrotu w niniejszej sprawie wymagała dodatkowego zweryfikowania - podczas gdy w rzeczywistości brak było obiektywnych podstaw do przedłużenia tego terminu, ponieważ nie wystąpiły żadne wątpliwości wymagające przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym;
4. art. 87 ust. 2 u.p.t.u. poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu,
iż organy podatkowe podjęły wystarczające czynności weryfikacyjne, w sytuacji gdy w rzeczywistości Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. powołuje się na działania nie mające istotnego znaczenia dla weryfikacji zasadności podatku VAT za maj 2021 r., a także schematycznie powołuje się na prowadzenie weryfikacji, która została już zakończona.
Z kolei wskazując na podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy podatkowe przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 120, 121, 124 oraz 210 § 6 w związku z art. 219 O.p. i z art. 87 ust. 2 u.p.t.u. na skutek uznania, że brak wskazania w uzasadnieniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. istotnych wątpliwości wywołujących potrzebę dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego ponad kwotę podatku należnego za okres maj 2021 r. nie powoduje potrzeby uwzględnienia skargi złożonej w sprawie;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo niewskazania przez organy podatkowe działań mogących stanowić rzeczywistą weryfikację zasadności zwrotu podatku VAT za maj 2021 r.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w Warszawie wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna była zasadna.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy wskazane w uzasadnieniu postanowień organów okoliczności uzasadniały przedłużenie terminu zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2021 r.
Przepis art. 87 u.p.t.u wprowadza dwie równorzędne zasady dotyczące sposobu postępowania z nadwyżką podatku od towarów i usług, a mianowicie otrzymanie jej zwrotu na rachunek bankowy albo przeniesienie nadwyżki podatku na kolejny okres rozliczeniowy. Przy tym normodawca wybór zastosowania jednego ze wskazanych sposobów, pozostawił podatnikowi.
Według art. 87 ust. 2 u.p.t.u. zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust.6 i ust. 6a następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju albo na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach, lub na wskazany przez podatnika rachunek banku mającego siedzibę na terytorium kraju lub na rachunek spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, jako zabezpieczenie udzielanego przez ten bank lub przez tę kasę kredytu, na podstawie złożonego przez podatnika do naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do złożenia deklaracji podatkowej, pisemnego, nieodwołalnego upoważnienia organu podatkowego, potwierdzonego przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową udzielających kredytu, do przekazania tego zwrotu. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wypowiadając się w wyroku z dnia 10 lipca 2008 r. w sprawie C-25/07 (por. pkt 22), na tle art. 87 ust. 2 u.p.t.u. (w brzmieniu uwzględniającym możliwość zastosowania 180-dniowego terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług) poczynił ogólną uwagę wykraczającą poza rozważany wówczas główny problem, że państwa członkowskie mają uzasadniony interes w podejmowaniu odpowiednich kroków w celu ochrony swych interesów finansowych, a zwalczanie oszustw, unikania opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem uznanym i wspieranym przez szóstą dyrektywę (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Molenheide i in., pkt 47; wyroki: z dnia 21 lutego 2006 r. w sprawie C-255/02 Halifax i in., Zb.Orz. s. I-1609, pkt 71, oraz z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawach połączonych C-439/04 i C-440/04 Kittel i Recolta Recycling, Zb.Orz. s. I-6161, pkt 54).
Z drugiej wszakże strony nie sposób nie dostrzec, że przedłużenie terminu zwrotu podatku od towarów i usług, a więc odsunięcie w czasie odzyskania przez podatnika podatku naliczonego opłaconego (co do zasady) przezeń przy nabyciu towarów i usług, godzi w zasadę neutralności, na której opiera się system opodatkowania podatkiem od wartości dodanej, gdyż sprawia, że podatek, który z założenia powinien być dla podatnika-przedsiębiorcy neutralny, staje się ciężarem.
Ze względu na kolizję powyżej wskazanych praw i interesów, w orzecznictwie podkreśla się, że postanowienie przedłużające termin zwrotu podatku od towarów i usług powinno być należycie i wyczerpująco uzasadnione. Chodzi bowiem o to, aby w konkretnym przypadku nie było wątpliwości co do tego, że rzeczywiście konieczna jest dodatkowa weryfikacja zasadności zwrotu podatku, wykraczająca poza okres wskazany w art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Prawna dopuszczalność przedłużenia terminu zwrotu podatku nie może być bowiem odczytywana jako blankietowe, prewencyjne upoważnienie do opóźnienia realizacji zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad kwotą podatku należnego. Organy podatkowe, wykazując przesłanki zastosowania art. 87 ust. 2 u.p.t.u., powinny nie tylko wskazać na potrzebę zbadania określonych okoliczności (wskazując, jakie czynności w tym celu zostaną lub zostały podjęte), ale także zobowiązane są wyjaśnić źródło zaistniałych wątpliwości (por. wyroki NSA: z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1840/18, z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt I FSK 2268/18, oraz z dnia 2 grudnia 2022, sygn. akt I FSK 1467/22).
Z powyższego wynika, że przedłużając termin zwrotu podatku od towarów i usług organy podatkowe powinny przede wszystkim wskazać, co budzi ich wątpliwość (np. jakiego rodzaju nieścisłości bądź wątpliwości występują w sprawie, względnie braki w materiale dowodowym) i wytłumaczyć dlaczego istnieje potrzeba dalszej weryfikacji zasadności zwrotu podatku od towarów i usług. Organy winny również wskazać, jakie czynności podjęły lub będą podejmować w celu zweryfikowania zwrotu podatku.
W postanowieniu z dnia 2 września 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wskazał, że w maju 2021 r. spółka kontynuowała wykonywanie usług poza terytorium kraju na rzecz zagranicznych podmiotów z siedzibami na Malcie oraz w Singapurze. Podniósł, że strona wykazała opodatkowane nabycia usług od podmiotów krajowych: B. sp. z o.o., I. sp. z o.o., I.1 sp. z o.o. oraz O. sp. z o.o. Przytoczył, że rzetelność wykazywanych przez te podmioty transakcji jest przedmiotem kontroli obejmującej okres od września 2019 r. do kwietnia 2020 r. Zwrócił organ uwagę, że powyższa kontrola obejmuje też sprawdzenie prawidłowości stosowanej stawki podatku i że kontrola nie została zakończona, a ponadto, że nie uzyskano jeszcze dodatkowej odpowiedzi od administracji skarbowej Malty na pytania sformułowane przez kontrolujących. Według organu, ustalenia dokonane podczas kontroli będą miały wpływ na rozliczenie podatku za przedmiotowy miesiąc.
Odnosząc się zaś do czynności dotyczących przedmiotowego okresu Naczelnik Urzędu Skarbowego przypomniał, że wystąpił do spółki o nadesłanie dokumentów, na podstawie których sporządzono rozliczenie podatku i że dokumenty te zostały przez spółkę przekazane.
Z kolei Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu rozwinął argumentację, która miała przemawiać za weryfikacją zasadności zwrotu podatku od towarów i usług.
Powielając częściowo stwierdzenia zawarte w postanowieniu organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podniósł, że przedłożona przez spółkę dokumentacja zawiera ogólnikowe określenia, a ponadto podmioty krajowe świadczące na rzecz spółki usługi wykazują także nadwyżki podatku naliczonego. Organ zauważył, że z uwagi na występujący na przestrzeni ostatnich lat wzrost nadużyć podatkowych w branży usług internetowych i w sytuacji stwierdzenia schematu działania spółki, to jest świadczenia usług niematerialnych niepodlegających opodatkowaniu na terytorium kraju przy jednoczesnym dokonywaniu odliczeń podatku naliczonego z tytułu transakcji opodatkowanych stawką 23%, powodujących powstanie nadwyżki podatku naliczanego, obowiązkiem organu pierwszej instancji było kompleksowe wyjaśnienie okoliczności związanych z ustaleniem rzeczywistej roli podmiotów uczestniczących w łańcuchu dostaw, a także charakteru zawartych transakcji.
Zdaniem Sądu kasacyjnego, w przedmiotowej sprawie organy nie wykazały, że zostały spełnione przesłanki uzasadniające wydanie postanowienia w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2021 r. Przede wszystkim fakt dokonywania przez podatnika transakcji z podmiotem mającym siedzibę w innym państwie, dla którego spółka świadczyła usługi outsourcingowe, nie stanowi dostatecznego uzasadnienia dla dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu podatku naliczonego. Samo prowadzenie działalności w określonej formie czy z określonym kontrahentem nie może stanowić podstawy dla formułowania wątpliwości co do zasadności zwrotu podatku od towarów i usług (por. wyroki NSA: z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt I FSK 1828/22, z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I FSK 365/22 i I FSK 366/22, z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. akt I FSK 1467/22).
Ponadto, także sam fakt prowadzenia kontroli podatkowej za inne okresy rozliczeniowe nie może przesądzać usprawiedliwienia dla przedłużenia terminu zwrotu podatku, gdyż okoliczność tego rodzaju (kontrola) jest elementem wyłącznie technicznym (wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. akt I FSK 1467/22). Dopiero określone ustalenia kontroli i związane z nimi czynności stanowić mogą odniesienie dla przekonania o zasadności przesunięcia terminu zwrotu podatku od towarów i usług.
Analiza treści postanowień wydanych w niniejszej sprawie w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług pozwala przyjąć, że nie zawierały uzasadnienia, które przekonywałyby o potrzebie wydłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług. Dostrzec także trzeba, że w postanowieniach nie zostały wskazane czynności, jakie organ podejmować będzie w sprawie zwrotu podatku za maj 2021 r. w ramach zweryfikowania jego zasadności. Bazując na treści postanowień można uznać, że w sprawie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2021 r., organ zasadniczo będzie oczekiwać na wyniki kontroli dotyczącej rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące od września 2019 r. od kwietnia 2020 r. Tymczasem "weryfikacja rozliczenia podatnika", o której mowa w art. 87 ust. 2 u.p.t.u., zakłada podejmowanie określonych czynności wyjaśniających, w ramach jednej z procedur tam wskazanych, w odniesieniu do tego rozliczenia kreującego nadwyżkę podatku naliczonego (podatek naliczony), którego dotyczy przedłużenie.
W świetle powyższego należało uznać, że brak wskazania konkretnych okoliczności faktycznych uzasadniających przedłużenie terminu zwrotu podatku od towarów i usług oraz czynności, jakie organ podejmować będzie w celu wyjaśnienia kwestii zasadności zwrotu za przedmiotowy okres rozliczeniowy, naruszało art. 87 ust. 2 w zw. z art. 274b § 1 O.p., co winien był dostrzec Sąd pierwszej instancji. Z uwagi na to, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając za usprawiedliwione podniesione w powyższym zakresie zarzuty kasacyjne, uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego miało umocowanie w art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Zbigniew Łoboda Marek Kołaczek Bartosz Wojciechowski
Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI