I FSK 177/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-11-20
NSApodatkoweWysokansa
VATodliczenie podatku naliczonegousługi hoteloweusługi gastronomiczneusługi turystyczneinterpretacja podatkowazasada neutralności VATDyrektywa 112NSA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając prawo podatnika do odliczenia VAT od nabytych usług hotelowych i gastronomicznych, które odsprzedaje klientom, uznając je za ściśle związane z działalnością gospodarczą.

Sprawa dotyczyła prawa podatnika do odliczenia VAT od nabytych usług hotelowych i gastronomicznych, które zamierzał odsprzedawać gościom hotelowym. Organ interpretacyjny odmówił prawa do odliczenia, uznając, że usługi te nie stanowią usług turystycznych w rozumieniu uchylonego przepisu. Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę podatnika, a NSA w wyroku oddalającym skargę kasacyjną organu potwierdził, że nabywanie tych usług w celu odsprzedaży jest ściśle związane z działalnością gospodarczą i podlega odliczeniu VAT, zgodnie z zasadą neutralności tego podatku i art. 176 Dyrektywy 112.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) od wyroku WSA w Poznaniu, który uchylił interpretację indywidualną DKIS. Spór dotyczył prawa podatnika do odliczenia podatku VAT naliczonego od nabytych usług gastronomicznych i noclegowych, które zamierzał odsprzedawać gościom hotelowym. Podatnik argumentował, że nabycie tych usług jest ściśle związane z jego działalnością gospodarczą i powinno podlegać odliczeniu, powołując się na orzecznictwo TSUE i krajowe. DKIS uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe, twierdząc, że podatnik nie świadczy usług turystycznych, a jedynie hotelowe i gastronomiczne. Sąd pierwszej instancji przychylił się do stanowiska podatnika, podkreślając zasadę neutralności VAT i zgodność z prawem unijnym. NSA, oddalając skargę kasacyjną organu, potwierdził, że zakaz odliczenia VAT od nabywanych usług noclegowych i gastronomicznych (art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT) nie dotyczy podatników nabywających te usługi w celu ich odsprzedaży, gdyż jest to ściśle związane z ich działalnością gospodarczą. NSA podkreślił, że uchylenie przepisu art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o VAT stanowiło naruszenie klauzuli 'stand still' z art. 176 Dyrektywy 112, a prawo do odliczenia powinno być respektowane, o ile istnieje ścisły związek z działalnością gospodarczą.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur dokumentujących nabycie usług gastronomicznych i noclegowych przeznaczonych do dalszej odsprzedaży gościom hotelowym.

Uzasadnienie

Nabywanie usług hotelowych i gastronomicznych w celu ich odsprzedaży jest ściśle związane z działalnością gospodarczą podatnika, co uzasadnia prawo do odliczenia VAT naliczonego. Zakaz odliczenia z art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT nie ma zastosowania w takich przypadkach, a jego stosowanie w przeciwnym wypadku naruszałoby zasadę neutralności VAT i klauzulę 'stand still' z Dyrektywy 112.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.t.u. art. 86 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 88 § ust. 1 pkt 4 lit.a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Zakaz odliczenia VAT od nabywanych usług noclegowych i gastronomicznych nie dotyczy podatników nabywających te usługi w celu ich odsprzedaży konsumentom lub innym podatnikom, gdyż w takim przypadku poniesione na nie wydatki pozostają w ścisłym związku z działalnością gospodarczą takiego podatnika.

Pomocnicze

Dyrektywa 112 art. 176

Dyrektywa Rady 2006/112/WE

Państwa członkowskie mogą utrzymać wyłączenia przewidziane w prawie krajowym w dniu 1 stycznia 1979 r. lub w dniu przystąpienia do UE. Uchylenie art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o VAT stanowiło naruszenie klauzuli 'stand still' z tego przepisu.

Dyrektywa 112 art. 168

Dyrektywa Rady 2006/112/WE

Podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia w zakresie, w jakim towary i usługi wykorzystywane są do działalności opodatkowanej.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nabywanie usług hotelowych i gastronomicznych w celu ich odsprzedaży jest ściśle związane z działalnością gospodarczą podatnika. Zakaz odliczenia VAT z art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT nie ma zastosowania do podatników odsprzedających te usługi. Stosowanie zakazu odliczenia w tym przypadku naruszałoby zasadę neutralności VAT. Uchylenie art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o VAT stanowiło naruszenie klauzuli 'stand still' z art. 176 Dyrektywy 112.

Odrzucone argumenty

Podatnik nie świadczy usług turystycznych, a jedynie hotelowe i gastronomiczne. Usługi świadczone przez podatnika nie są usługami złożonymi, a pojedynczymi. Zmiana przepisu art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT od 1 grudnia 2008 r. nie doprowadziła do rozszerzenia klauzuli 'standstill'.

Godne uwagi sformułowania

podstawową zasadą podatku od wartości dodanej, tj. zasadą neutralności tego podatku ciężar ekonomiczny podatku poniósłby nie ostateczny konsument, jakim jest gość hotelowy, a przedsiębiorca najważniejszą cechą podatku od wartości dodanej jest jego neutralność ograniczenie tego prawa może wynikać tylko z konkretnego przepisu prawa unijnego naruszenie wynikającej z art. 176 Dyrektywy 112 klauzuli "stand still" (stałości) zakaz odliczenia VAT od nabywanych przez podatnika usług noclegowych i gastronomicznych nie może dotyczyć tych podatników, którzy nabywają te usługi w celu ich odsprzedaży konsumentom lub innym podatnikom, gdyż w takim przypadku poniesione na nie wydatki pozostają w ścisłym związku z działalnością gospodarczą takiego podatnika.

Skład orzekający

Marek Olejnik

przewodniczący

Mariusz Golecki

sprawozdawca

Maja Chodacka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa do odliczenia VAT od usług hotelowych i gastronomicznych nabywanych w celu odsprzedaży, interpretacja art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT w kontekście Dyrektywy 112 i zasady neutralności VAT."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy usługi są nabywane w celu odsprzedaży, a nie na własną konsumpcję lub reprezentację.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT w branży hotelarskiej i gastronomicznej, a wyrok NSA potwierdza ważne zasady dotyczące neutralności podatku i interpretacji przepisów unijnych.

Hotelarze odetchną z ulgą: NSA potwierdza prawo do odliczenia VAT od usług hotelowych i gastronomicznych!

Sektor

hotelarstwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I FSK 177/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maja Chodacka
Marek Olejnik /przewodniczący/
Mariusz Golecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
I SA/Po 416/20 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2020-10-14
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 106
art.86 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 4 lit.a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Marek Olejnik, Sędzia NSA Mariusz Golecki (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Maja Chodacka, Protokolant Łukasz Biernacki, po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt I SA/Po 416/20 w sprawie ze skargi Ł. A. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 maja 2020 r., nr 0112-KDIL1-2.4012.42.2020.2.PG w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 14 października 2024 r., sygn. akt I SA/Po 416/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę Ł. A. (dalej: "Skarżący", "Podatnik", "Strona") na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "DKIS", "Organ interpretacyjny") z 12 maja 2020 r. nr 0112-KDIL1-2.4012.42.2020.2.PG w przedmiocie podatku od towarów i usług i uchylił zaskarżoną interpretację.
2. Z uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia Sądu pierwszej instancji wynika, że Skarżący wnioskiem złożonym 29 stycznia 2020 r. wystąpił o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług.
W opisie zdarzenia przyszłego wskazano, że Skarżący jest polskim rezydentem podatkowym i czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Od 1 października 2008 r. prowadzi on działalność gospodarczą w zakresie zakwaterowania (PKD 55). Wnioskodawca jest właścicielem hotelu, świadczy usługi zakwaterowania (usługi hotelarskie) zarówno na rzecz konsumentów, jak i podmiotów będących podatnikami podatku od towarów i usług. W zależności od wybranej przez gościa hotelowego opcji zakwaterowania, wnioskodawca oferuje zakwaterowanie z wliczonym w cenę noclegu śniadaniem lub zakwaterowanie bez śniadania. Wnioskodawca przygotowuje śniadania we własnym zakresie.
W ramach świadczonych usług hotelarskich, poza śniadaniami, Podatnik zamierza oferować gościom hotelowym także inne posiłki, w tym obiady oraz kolacje. Dążąc do zapewnienia gościom hotelowym posiłków, zainteresowany planuje nabywać od podmiotu trzeciego usługi gastronomiczne (obiady, kolacje, etc.), które to usługi odsprzedawane będą gościom hotelowym. Planuje również stosować tzw. "overbooking", tj. przyjmować rezerwacje większej liczby gości niż jest w stanie pomieścić w hotelu. Celem powyższego jest maksymalizacja przychodów oraz ograniczenie strat, które powstają wskutek niezrealizowania niektórych rezerwacji (no show). W przypadku pełnej realizacji rezerwacji w hotelu, wnioskodawca zobowiązany będzie nabywać we własnym imieniu usługi zakwaterowania (hotelowe) dla gości objętych overbookingiem. Podmioty, od których wnioskodawca będzie nabywać usługi gastronomiczne oraz noclegowe będą czynnymi podatnikami podatku od towarów i usług. Nabywane przez wnioskodawcę usługi będą dokumentowane fakturami.
W uzupełnieniu wniosku z 23 kwietnia 2020 r. wnioskodawca poinformował, że: (1) świadczy/będzie świadczyć usługi turystyki obejmujące usługi zakwaterowania lub gastronomiczne; (2) usługi turystyki polegają/będą polegały na zapewnieniu gościom hotelowym pokoi lub posiłków, (3) na świadczone przez wnioskodawcę usługi turystyczne składają się/będą się składać udostępnianie gościom hotelowym pokoi lub podawanie im posiłków; (4) wnioskodawca świadcząc usługi na rzecz nabywcy działa/będzie działał we własnym imieniu i na własny rachunek; (5) nabywanych przez wnioskodawcę od innych podatników usług zakwaterowania lub gastronomicznych korzystać będzie bezpośrednio gość hotelowy, (6) usługi hotelowe lub gastronomiczne wnioskodawca odsprzedaje/będzie odsprzedawał jako odrębne usługi.
Na tle przestawionego opisu zdarzenia przyszłego zadano pytanie: czy wnioskodawcy będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie od podmiotów trzecich usług gastronomicznych i noclegowych przeznaczonych do dalszej odprzedaży gościom hotelowym?
Zdaniem wnioskodawcy na przedstawione powyżej pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Uzasadniając swój pogląd wnioskodawca wskazał, że pomimo uchylenia z dniem 1 grudnia 2008 r. przepisu art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 106 ze zm., dalej: "ustawa o VAT"), w aktualnym stanie prawnym, z uwagi na treść art. 176 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11.12.2006 s. 1, ze zm.; dalej "Dyrektywa 112’'), będzie przysługiwało prawo do odliczeń określonych w uchylonym przepisie. Na potwierdzenie swojego stanowiska wnioskodawca przywołał wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE", "Trybunał") z 2 maja 2019 r. sygn. akt C-225/18, a także liczne orzecznictwo sądów administracyjnych.
W interpretacji indywidualnej z 12 maja 2020 r. DKIS uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. Zdaniem Organu interpretacyjnego Skarżący nie dokonywał świadczenia usług turystycznych, ale usługi hotelowe i gastronomiczne. Odwołując się do wykładni językowej pojęcia usług turystycznych wskazywał, że muszą mieć one charakter złożony, zaś realizowane przez skarżącego usługi takiej cechy nie posiadają, są to świadczenia pojedyncze, a nie złożone. W konsekwencji w rozpoznawanym przypadku zmiana przepisu art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT od 1 grudnia 2008 r. nie doprowadziła do rozszerzenia klauzuli "standstill".
Na wskazaną powyżej interpretacje indywidualną skargę do Sądu pierwszej instancji wniosła Strona.
Organ interpretacyjny w odpowiedzi na skargę podtrzymał w mocy dotychczasową argumentację w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
3. Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę Strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał za zasadny pogląd, zgodnie z którym podatnik podatku od towarów i usług świadczący usługi hotelowe, stanowiące podstawowy składnik szerszej kategorii usług turystyki, o których traktuje art. 88 pkt. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o VAT, może, o ile usługi te są opodatkowane na zasadach innych niż określone w art. 119 ustawy o VAT, rozliczyć podatek naliczony od nabytych usług gastronomicznych. Do takiej kategorii podatników adresowane jest wyłączenie, wynikającej z początkowej części normy art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT restrykcji (polegającej na pozbawieniu prawa do rozliczenia podatku naliczonego), a stanowisko takie znajduje oparcie zarówno w wykładni językowej i systemowej, jak też w wykładni celowościowej tego przepisu. W konsekwencji akceptacja wykładni prezentowanej przez DKIS w ocenie Sądu pierwszej instancji doprowadziłaby do wniosków, które pozostawałyby w rażącej sprzeczności z podstawową zasadą podatku od wartości dodanej, tj. zasadą neutralności tego podatku. Zdaniem WSA w Poznaniu nie budzi bowiem wątpliwości, że istota podatku od wartości dodanej sprowadza się do tego, że podatek ten obciąża ostatecznego konsumenta, a nie podmioty, które uczestniczą we wcześniejszych fazach obrotu. Podmioty te mają prawo rozliczyć uiszczony podatek naliczony i tylko wyraźna regulacja ustawowa, zgodna z dyrektywami Unii Europejskiej, może je tego prawa pozbawić. Niedopuszczalna zdaniem Sądu pierwszej instancji jest więc sytuacja, w której podatnik prowadzący działalność hotelarską i w związku z tym nabywający usługi gastronomiczne w celu ich odprzedaży na rzecz swoich klientów, pozbawiony byłby prawa do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu tych usług. W ten sposób ciężar ekonomiczny podatku poniósłby nie ostateczny konsument, jakim jest gość hotelowy, a przedsiębiorca. Sąd pierwszej instancji wskazał, że najważniejszą cechą podatku od wartości dodanej jest jego neutralność, której realizacja polega na umożliwieniu podatnikowi obniżenia podatku należnego o kwoty podatku zapłaconego przy nabyciu towarów i usług, związanych z jego działalnością gospodarczą. Skoro w prawie unijnym takie uprawnienie stanowi zasadę, to ograniczenie tego prawa może wynikać tylko z konkretnego przepisu prawa unijnego. Jeśli zatem w prawie unijnym nie ma regulacji pozwalającej wprost na ograniczenie prawa podatników do odliczenia, to prawo do odliczenia powinno być w pełni respektowane. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał stanowisko Organu interpretacyjnego jako sprzeczne z zasadą neutralności podatku od towarów i usług, nie może być uznane za prawidłowe i zaakceptowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że pomimo uchylenia z dniem 30 listopada 2008 r. art. 88 ust. 1 pkt. 4 lit a ustawy o VAT w aktualnym stanie prawnym podatnik prowadzący działalność hotelową, który korzystał z prawa do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu usług noclegowych i gastronomicznych, z uwagi na treść art. 176 Dyrektywy 112 nadal ma prawo do odliczeń określonych w uchylonym przepisie, o ile tylko w dalszym ciągu spełnia przesłanki przewidziane w tym przepisie.
4. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu pierwszej instancji wywiódł Organ interpretacyjny zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie go do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Poznaniu. Ponadto DKIS wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie rozprawy.
4. 1. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") Organ interpretacyjny zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. tj. art. 86 ust. 1 ustawy o VAT i art. 88 ust. 1 pkt. 4 lit. a) ustawy o VAT (w brzmieniu obowiązującym do 30 listopada 2008 r.) w związku z art. 176 Dyrektywy 112 poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwą ocenę zastosowania do zdarzenia przyszłego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, polegającą na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że pomimo uchylenia z dniem 1 grudnia 2008 r. art. 88 ust. 1 pkt. 4 lit a) ustawy o VAT, w aktualnym stanie prawnym podatnik prowadzący działalność hotelową, który korzystał z prawa do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu usług noclegowych i gastronomicznych, z uwagi na treść art. 176 Dyrektywy 112 nadal ma prawo do odliczeń określonych w uchylonym przepisie, o ile tylko w dalszym ciągu spełnia przesłanki przewidziane w tym przepisie. Podczas, gdy zdaniem DKIS prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym Skarżący nie ma prawa od odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących nabycie usług noclegowych i/lub gastronomicznych od innych podmiotów, na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT a powyższe wynika z faktu, że Strona działa w branży hotelarskiej, a nie w branży turystycznej, usługi Skarżącego polegają jedynie na oddaniu do dyspozycji gościa hotelowego pokoi i/lub podawaniu mu posiłków w hotelu (nie wykonuje ona żadnych czynności, dzięki którym można byłoby te usługi uznać za usługi turystyczne, jak np. udzielanie porad i informacji w zakresie możliwości wypoczynku, rekreacji, zamawiania i organizacji transportu itp.), Skarżący świadczy usługi dla gości hotelowych, a nie osób będących turystami. Zatem należy stwierdzić, że czynności będących przedmiotem sprzedaży przez Skarżącego nie można uznać za usługi turystyczne.
5. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Strona wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Skarga kasacyjna jest bezzasadna.
6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 tego artykułu. Zaskarżony wyrok nie został wydany w warunkach nieważności, stąd do rozpoznania pozostały zarzuty skargi kasacyjnej, które oparte zostały na podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.
6.2. Istota zaistniałego w sprawie sporu dotyczy zasadności odliczenia podatku naliczonego z tytułu zakupu usług noclegowych i gastronomicznych świadczonych następnie na rzecz klientów Strony. Wątpliwości budzi fakt czy świadczenie ww. usług mieści się w pojęciu usług turystyki, o których stanowił art. 88 ust. 1 pkt 4 lit a ustawy o VAT.
W opinii Strony świadczenie na rzecz klientów usług hotelowych i gastronomicznych, nabywanych przez nią w procedurze overbookingu, mieści się w pojęciu usług turystycznych, którym posługiwał się uchylony z dniem 1 grudnia 2008 r. art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o VAT. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie przychylił się do stanowiska Skarżącego.
6.3. Rozpatrując niniejszą sprawę na wstępie należy odnotować, że zagadnienie będące przedmiotem sporu w przedmiotowym postępowaniu było już przedmiotem rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyroki: z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt I FSK 2347/19, z 12 lutego 2023 r., sygn. akt I FSK 2208/19, z 15 lutego 2023 r., sygn. akt I FSK 2208/19). W wyroku z 25 kwietnia 2017r., sygn. akt I FSK 1637/15, na tle stanu faktycznego zbliżonego do przedstawionego przez skarżącą we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zakaz odliczenia VAT od nabywanych przez podatnika usług noclegowych i gastronomicznych (art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT) nie może dotyczyć tych podatników, którzy nabywają te usługi w celu ich odsprzedaży konsumentom lub innym podatnikom, gdyż w takim przypadku poniesione na nie wydatki są w ścisłym związku z działalnością gospodarczą takiego podatnika.
Uchylenie z dniem 1 grudnia 2008r. regulacji zawartej w art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o VAT dającej podstawę do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia usług noclegowych i gastronomicznych, w przypadku gdy usługi te zostały nabyte przez podatników świadczących usługi turystyki, jeżeli w skład usługi turystyki, opodatkowanej na zasadach innych niż określone w art. 119 ustawy o VAT wchodzą usługi noclegowe lub gastronomiczne albo jedne i drugie, stanowi naruszenie wynikającej z art. 176 Dyrektywy 112 klauzuli "stand still" (stałości), poprzez rozszerzenie stosowania ograniczeń w zakresie prawa odliczenia podatku w stosunku do sytuacji istniejącej przed dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (1 maja 2004 r.).
Analogiczne stanowisko przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 stycznia 2022r., I FSK 1053/18, stwierdzając, że "z treści art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.t.u. nie wynika, aby odsyłał on do definicji usług turystyki, zawartej w art. 119 u.p.t.u., natomiast wynika z niego, że prawo do odliczenia podatku naliczonego od usług noclegowych mają podatnicy, którzy nabywali takie usługi świadcząc usługi turystyki, które nie były opodatkowane według reguł określonych w art. 119 u.p.t.u., to jest nie będące kompleksowymi usługami, jakie świadczone są przez biura podróży i które obejmują transport, zakwaterowanie, wyżywienie, ubezpieczenie turystów".
W uzasadnieniach przywołanych wyżej wyroków zwrócono uwagę na to, że pojęcie "usługi turystyki" nie zostało zdefiniowane w ustawie podatkowej. Jednakże, w licznych orzeczeniach wyjaśniono, że usługi, w ramach których świadczone są usługi gastronomiczne lub usługi noclegowe są usługami turystyki, o których stanowi art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o VAT (por. wyroki NSA z: 4 września 2009 r., sygn. akt I FSK 1252/07, z 18 października 2019 r., sygn. akt I FSK 1921/16; z 22 listopada 2019 r., sygn. akt I FSK 1259/17; z 27 listopada 2019 r., sygn. akt I FSK 391/18) W uzasadnieniach tychże orzeczeń wyjaśniono, że usługi, w ramach których świadczone są usługi gastronomiczne lub usługi noclegowe są usługami turystyki, o których stanowi art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o VAT.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie akceptuje przywołaną wyżej wykładnię art. 88 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o VAT. Natomiast wykładnia, którą w rozpoznawanej sprawie zaprezentował Organ interpretacyjny odnośnie usług wykonywanych przez Skarżącą w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dokonana została z naruszeniem art. 176 Dyrektywy 112. Z treści tego przepisu wynika zasada, że "Stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji, Rada określa wydatki, które nie dają prawa do odliczenia VAT. W żadnym przypadku prawo do odliczenia VAT nie dotyczy wydatków, które nie są ściśle związane z działalnością gospodarczą, takich jak wydatki na artykuły luksusowe, rozrywkę lub wydatki reprezentacyjne. Do czasu wejścia w życie przepisów, o których mowa w akapicie pierwszym, państwa członkowskie mogą utrzymać wszystkie wyłączenia przewidziane w prawie krajowym w dniu 1 stycznia 1979r. lub w odniesieniu do państw członkowskich, które przystąpiły do Wspólnoty po tym terminie, przepisy obowiązujące w dniu ich przystąpienia".
Art. 176 Dyrektywy 112 musi być interpretowany w powiązaniu z art. 168 tej dyrektywy stanowiącym, że podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia w zakresie, w jakim towary i usługi wykorzystywane są do działalności opodatkowanej. Oznacza to, że – co do zasady – prawo do odliczenia podatku nie przysługuje w odniesieniu do wydatków na artykuły luksusowe, rozrywkę lub wydatki reprezentacyjne, za wyjątkiem jednak przypadków, gdy wydatki te są ściśle związane z działalnością gospodarczą (nie można bowiem pozbawiać prawa do odliczenia podatku naliczonego podatnika nabywającego towary uznane przez państwo za towary luksusowe w ujęciu art. 176 Dyrektywy 112, który np. handluje tymi towarami).
Przepis powyższy, wobec wskazanej w nim kategorii towarów i usług (artykuły luksusowe, rozrywka lub wydatki reprezentacyjne) stwierdza, że dla odliczenia związanego z nimi podatku naliczonego konieczne jest aby te towary i usługi były "ściśle związane z działalnością gospodarczą" podatnika, a nie tylko wykorzystywane w jego działalności opodatkowanej, w rozumieniu art. 168 Dyrektywy 112. Tylko wtedy, gdy jest brak tego "ścisłego związku z działalnością gospodarczą" podatnika, nie przysługuje mu prawo do odliczenia podatku związanego z tymi wydatkami, nawet gdy podatnik wykaże jakiś związek tych wydatków z jego działalnością opodatkowaną. Celem zatem tego przepisu jest zakaz odliczenia podatku naliczonego od wydatków, które są lub mogą być faktycznie wykorzystywane na konsumpcję prywatną.
W takim kontekście należy interpretować sformułowany w art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT zakaz odliczenia podatku VAT od nabywanych przez podatnika usług noclegowych i gastronomicznych. Zakaz ten nie może dotyczyć tych podatników, którzy nabywają te usługi w celu ich odsprzedaży konsumentom lub innym podatnikom, gdyż w takim przypadku poniesione na nie wydatki pozostają w ścisłym związku z działalnością gospodarczą takiego podatnika.
Ponieważ, jak wynika z przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej stanu faktycznego, Skarżący zamierza świadczyć usługi turystyki, w skład których wchodzić będą usługi noclegowe i gastronomiczne, to nabywanie takich usług niewątpliwie będzie ściśle związane z jej działalnością gospodarczą, a nie z konsumpcją prywatną. Odmienna wykładnia powyższych przepisów pozostawałaby w sprzeczności z zasadą neutralności podatku od towarów i usług, której realizacja polega na umożliwieniu podatnikowi obniżenia podatku należnego o kwoty podatku zapłaconego przy nabyciu towarów i usług, związanych z jego działalnością gospodarczą.
Podsumowując, art. 88 ust 1 pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług, który implementuje art. 176 Dyrektywy 112, wprowadza zakaz odliczania podatku naliczonego od wydatków poniesionych na nabycie usług noclegowych i gastronomicznych (z wyjątkiem nabycia gotowych posiłków przeznaczonych dla pasażerów przez podatników świadczących usługi przewozu osób). Zakaz ten nie ma natomiast zastosowania w przypadku nabycia tych usług na cele "ściśle związane z działalnością gospodarczą" podatnika. Tym samym stanowisko organu interpretacyjnego, jak prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, wyrażone w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, należy uznać błędne i naruszające zasadę neutralności VAT.
7. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
M. Chodacka M. Olejnik M. Golecki (spr.)
Sędzia del. WSA Sędzia NSA Sędzia NSA

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę