I FSK 1755/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z dnia 10 września 2024 r. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Lublinie oraz decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie dotyczącą podatku od towarów i usług za okresy od kwietnia 2004 r. do lipca 2005 r. Sprawa dotyczyła podatnika, który był oskarżony o udział w zorganizowanej grupie przestępczej zajmującej się handlem olejem opałowym jako napędowym, po jego odbarwieniu. Organ podatkowy oszacował należny VAT, a WSA oddalił skargę podatnika, uznając ustalenia organu za prawidłowe i zobowiązania za nieprzedawnione. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych są zasadne. Sąd kasacyjny szczegółowo analizował zmiany w art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnym lub karnoskarbowym. Stwierdzono, że w przypadku zobowiązań podatkowych związanych z działalnością firmy G., bieg terminu przedawnienia nie został skutecznie zawieszony, ponieważ wszczęte postępowanie karne nie dotyczyło bezpośrednio tych zobowiązań podatkowych podatnika. Podobnie, w odniesieniu do okresu objętego działalnością fikcyjnej firmy M., bieg terminu przedawnienia został zawieszony jedynie do dnia 12 stycznia 2016 r. (data prawomocnego umorzenia postępowania karnego z uwagi na przedawnienie), a nie jak błędnie przyjął organ i WSA, od daty późniejszej. NSA podkreślił, że podatnik musi być prawidłowo powiadomiony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, a przedstawienie zarzutów karnych musi bezpośrednio wiązać się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, w szczególności wpływu postępowań karnych na bieg terminu przedawnienia oraz wymogów skutecznego zawiadomienia podatnika.
Orzeczenie dotyczy specyficznych zmian przepisów Ordynacji podatkowej i ich stosowania w kontekście konkretnych stanów faktycznych związanych z przestępczością podatkową.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wszczęcie postępowania karnego lub karnoskarbowego, którego okoliczności wiążą się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego, skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zwłaszcza w kontekście zmian tego przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli postępowanie karne lub karnoskarbowe jest bezpośrednio związane z niewykonaniem konkretnego zobowiązania podatkowego, a podatnik został o tym skutecznie poinformowany. NSA uznał, że w analizowanej sprawie, wszczęcie postępowania karnego nie spełniło tych wymogów dla większości okresów rozliczeniowych.
Uzasadnienie
NSA szczegółowo analizował zmiany w art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej i orzecznictwo TK, stwierdzając, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia wymaga bezpośredniego związku między postępowaniem karnym a niewykonaniem zobowiązania podatkowego oraz skutecznego zawiadomienia podatnika. W tej sprawie, zarzuty karne nie dotyczyły bezpośrednio zobowiązań podatkowych podatnika w VAT za większość okresów, co skutkowało brakiem skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Czy podatnik musi być powiadomiony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, a jeśli tak, to w jakiej formie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podatnik musi być powiadomiony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia przed jego nominalnym upływem. Forma zawiadomienia może być dowolna, ale musi dostatecznie poinformować o toczącym się postępowaniu, jego związku z zobowiązaniem podatkowym i skutku zawieszenia. Przedstawienie zarzutów karnych może być taką formą, jeśli zarzut odnosi się do konkretnego zobowiązania podatkowego.
Uzasadnienie
NSA powołał się na wyrok TK P 30/11, wskazując na konieczność skutecznego poinformowania podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. W analizowanej sprawie, zarzuty karne przedstawione podatnikowi nie spełniały tego wymogu dla większości okresów rozliczeniowych, ponieważ nie odnosiły się bezpośrednio do jego zobowiązań podatkowych w VAT.
Jakie przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych należy stosować w przypadku zobowiązań powstałych przed wejściem w życie nowelizacji z 2005 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
NSA uznał, że w przypadku zobowiązań powstałych przed 1 września 2005 r., należy stosować przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym po tej dacie, chyba że przepisy przejściowe stanowią inaczej. Brak wyraźnych przepisów przejściowych dla zmiany art. 70 § 6 pkt 1 o.p. oznacza stosowanie ogólnych reguł intertemporalnych, które zazwyczaj faworyzują bezpośredni skutek ustawy nowej.
Uzasadnienie
Sąd skrytykował stanowisko WSA, że z art. 21 ustawy nowelizującej z 2005 r. wynika obowiązywanie starych przepisów w zakresie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Stwierdzono, że brak szczególnych przepisów przejściowych dla tej zmiany oznacza stosowanie ogólnych reguł intertemporalnych, które wskazują na bezpośrednie działanie nowego prawa, zwłaszcza gdy zmiana ma charakter porządkujący.
Przepisy (38)
Główne
o.p. art. 70 § 6 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostaje zawieszony z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. W NSA uznano, że w analizowanej sprawie, wszczęcie postępowania karnego nie spełniło tych wymogów dla większości okresów rozliczeniowych.
k.k.s. art. 55 § 1
Kodeks karny skarbowy
Zarzut wprowadzenia do obrotu oleju opałowego jako napędowego z naruszeniem przepisów.
Pomocnicze
o.p. art. 70 § 7 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Termin przedawnienia biegnie dalej od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
u.p.t.u. art. 5 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Niewłaściwe zastosowanie przepisów w skardze kasacyjnej.
u.p.t.u. art. 2 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Niewłaściwe zastosowanie przepisów w skardze kasacyjnej.
u.p.t.u. art. 10 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Niewłaściwe zastosowanie przepisów w skardze kasacyjnej.
u.p.t.u. art. 15 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Niewłaściwe zastosowanie przepisów w skardze kasacyjnej.
u.p.t.u. art. 15 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Niewłaściwe zastosowanie przepisów w skardze kasacyjnej.
u.p.t.u. art. 7 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Niewłaściwe zastosowanie przepisów w skardze kasacyjnej.
u.p.t.u. art. 99 § 12
Ustawa o podatku od towarów i usług
Niewłaściwe zastosowanie przepisów w skardze kasacyjnej.
k.k. art. 258 § 1
Kodeks karny
Zarzut udziału w zorganizowanej grupie przestępczej.
k.k. art. 271 § 1
Kodeks karny
Zarzut poświadczenia nieprawdy w dokumentach.
k.k. art. 271 § 3
Kodeks karny
Zarzut poświadczenia nieprawdy w dokumentach.
k.k. art. 273
Kodeks karny
Zarzut poświadczenia nieprawdy w dokumentach.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Zarzut poświadczenia nieprawdy w dokumentach.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Zarzut poświadczenia nieprawdy w dokumentach.
k.k.s. art. 37 § 1 pkt 1
Kodeks karny skarbowy
Zarzut wprowadzenia do obrotu oleju opałowego jako napędowego z naruszeniem przepisów.
k.k.s. art. 37 § 1 pkt 2
Kodeks karny skarbowy
Zarzut wprowadzenia do obrotu oleju opałowego jako napędowego z naruszeniem przepisów.
k.k.s. art. 37 § 1 pkt 5
Kodeks karny skarbowy
Zarzut wprowadzenia do obrotu oleju opałowego jako napędowego z naruszeniem przepisów.
k.k.s. art. 6 § 2
Kodeks karny skarbowy
Zarzut wprowadzenia do obrotu oleju opałowego jako napędowego z naruszeniem przepisów.
k.k.s. art. 272
Kodeks karny skarbowy
Zarzut wprowadzenia w błąd pracowników firmy P. sp. z o.o.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie prawa procesowego poprzez nieuzasadnienie skarżonego wyroku.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Naruszenie zasady praworządności.
o.p. art. 23 § 3
Ordynacja podatkowa
Metoda oszacowania podstawy opodatkowania.
o.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Naruszenie przepisów postępowania.
o.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Naruszenie przepisów postępowania.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Naruszenie przepisów postępowania.
o.p. art. 127 § 1
Ordynacja podatkowa
Naruszenie przepisów postępowania.
o.p. art. 180
Ordynacja podatkowa
Naruszenie przepisów postępowania.
o.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Naruszenie przepisów postępowania.
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Naruszenie przepisów postępowania.
o.p. art. 210 § 4
Ordynacja podatkowa
Naruszenie przepisów postępowania.
o.p. art. 229
Ordynacja podatkowa
Naruszenie przepisów postępowania.
o.p. art. 233 § 2
Ordynacja podatkowa
Naruszenie przepisów postępowania.
o.p. art. 194
Ordynacja podatkowa
Naruszenie przepisów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zobowiązania podatkowe za okresy związane z działalnością firmy G. uległy przedawnieniu, ponieważ postępowanie karne nie zawiesiło skutecznie biegu terminu przedawnienia. • Bieg terminu przedawnienia za okresy związane z działalnością fikcyjnej firmy M. został zawieszony tylko do dnia 12 stycznia 2016 r.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA dotyczące prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i zastosowania prawa materialnego w zakresie VAT. • Argumenty organu podatkowego dotyczące zasadności nałożenia zobowiązania podatkowego.
Godne uwagi sformułowania
NSA uznał, że zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych są zasadne. • NSA szczegółowo analizował zmiany w art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. • Podatnik musi być prawidłowo powiadomiony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. • Wszczęcie postępowania karnego nie spełniło wymogów skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia dla większości okresów rozliczeniowych.
Skład orzekający
Janusz Zubrzycki
przewodniczący
Maja Chodacka
członek
Marek Kołaczek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, w szczególności wpływu postępowań karnych na bieg terminu przedawnienia oraz wymogów skutecznego zawiadomienia podatnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych zmian przepisów Ordynacji podatkowej i ich stosowania w kontekście konkretnych stanów faktycznych związanych z przestępczością podatkową.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii przedawnienia podatkowego w kontekście przestępczości zorganizowanej, co jest tematem interesującym dla prawników specjalizujących się w prawie podatkowym i karnym.
“Przełom w przedawnieniu VAT: NSA wyjaśnia, kiedy postępowanie karne nie chroni przed upływem terminu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.