I FSK 1744/22

I FSK 1744/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Jakimowicz /sprawozdawca/
Danuta Oleś /przewodniczący/
Izabela Najda-Ossowska
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2113/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-13
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 685
96 ust. 9 pkt 5
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości A. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2113/21 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 21 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z rejestru podatników podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2113/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w O. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 21 lipca 2021 r. o nr [...] w przedmiocie wykreślenia z rejestru podatników podatku od towarów i usług.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu podatkowego, który ocenił, iż w sprawie zostały zrealizowane przesłanki wynikające z art. art. 96 ust. 9 pkt 5 oraz art. 97 ust. 16 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r., poz. 685 z późn. zm.), warunkujące wykreślenie spółki z rejestru podatników podatku od towarów i usług. Okoliczności faktyczne wskazują bowiem, że istnieje wysokie ryzyko, iż spółka może uczestniczyć w mechanizmie oszustwa w podatku VAT oraz wykorzystywać sektor finansowy do wyłudzeń skarbowych. W tożsamy sposób ocenił tę kwestię Sąd orzekający w sprawie dotyczącej dokonania blokady rachunków bankowych spółki (sygn. akt III SA/Wa 1986/21), które to orzeczenie stanowi prejudykat dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a także NSA w wyroku z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt I FSK 2514/21. Powołując się na treść ustaleń poczynionych w powyższych wyrokach, Sąd I instancji zwrócił uwagę na uchylanie się spółki od opodatkowania w postaci braku wykazywania przez ponad rok w deklaracjach podatkowych dostaw i nabyć od 1.500 kontrahentów na łączną kwotę 10.898.360,37 zł netto (2.505.152,67 zł tytułem podatku od towarów i usług) oraz na dysproporcję pomiędzy wartością majątku skarżącej spółki a wysokością przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wywiedzionej przez Syndyka Masy Upadłości A. w oparciu o obydwie podstawy kasacyjne zarzucono naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 96 ust. 9 pkt 5 ustawy o podatku od towarów, przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że sam fakt wydania przez Szefa KAS postanowienia o blokadzie rachunków na 72 godziny i następnie przedłużenie tej blokady upoważnia do automatycznego wykreślenia takiego podatnika z rejestru podatników na podstawie art. 96 ust. 9 pkt 5 ustawy o podatku od towarów, podczas gdy taka wykładania jest sprzeczna z brzmieniem tego przepisu, który wymaga posiadania informacji wskazujących na to, by A. sp. z o.o. miała "zamiar" wykorzystania działalności banków w rozumieniu art. 119zg pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 z późn. zm.) lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi w rozumieniu art. 119zg pkt 9 tej ustawy,
2. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez nieprawidłowe skontrolowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny procesu czynności Naczelnika Urzędu Skarbowego W. polegającej na wykreśleniu z rejestru podatników od podatku od towarów i usług A. sp. z o.o., co skutkowało oddaleniem skargi, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do spełnienia przesłanek z art. 96 ust. 9 pkt 5 ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż:
- sam fakt orzeczenia blokady rachunku bankowego nie przesądza istnienia przesłanki wykreślenia z rejestru podatników VAT,
- organ nie dysponował żadnymi informacjami wskazującymi no to, by A. sp. z o.o. miała "zamiar" wykorzystania działalności banków w rozumieniu art. 119zg pkt 1 Ordynacji podatkowej lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi w rozumieniu art. 119zg pkt 9 Ordynacji podatkowej.
W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na rzecz Syndyka Masy Upadłości A. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw.
Na wstępie należy podnieść, że z uwagi na zrzeczenie się rozprawy przez pełnomocnika strony skarżącej oraz wobec braku sprzeciwu organu, rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym w trybie art. 182 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Ponadto zgodnie z art. 183 § 1 tej ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w sprawie tej jednak nie występuje. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd orzekający w niniejszym składzie nie podzielił zarzutu naruszenia art. 96 ust. 9 pkt 5 ustawy o podatku od towarów i usług, który stanowił podstawę wykreślenia spółki ze stosownych rejestrów. Przepis ten stanowi, iż naczelnik urzędu skarbowego wykreśla z urzędu podatnika z rejestru jako podatnika VAT bez konieczności zawiadamiania o tym podatnika, jeżeli posiadane informacje wskazują na prowadzenie przez podatnika działań z zamiarem wykorzystania działalności banków w rozumieniu art. 119zg pkt 1 Ordynacji podatkowej lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi w rozumieniu art. 119zg pkt 9 Ordynacji podatkowej.
Wprowadzono go w życie ustawą z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2491). W uzasadnieniu projektu tej ustawy wskazano m. in., że przepisy te są związane z możliwością przekazania organom podatkowym informacji o wynikach analizy ryzyka na podstawie działu IIIB Ordynacji podatkowej. Jeżeli analiza ryzyka wykaże, że podmiot może prowadzić lub prowadzi działania z zamiarem wykorzystania działalności banków lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi w rozumieniu działu IIIB Ordynacji podatkowej, wówczas urząd skarbowy nie będzie rejestrował takiego podmiotu, albo wykreśli go z rejestru VAT.
Wskazać przy tym należy, że projektowane przesłanki wykreślenia z rejestru VAT albo odmowy rejestracji dla celów VAT nie mają charakteru ocennego, czy uznaniowego w tym sensie, że są oparte na wynikach konkretnych analiz prowadzonych na podstawie działu IIIB Ordynacji podatkowej. Nie chodzi więc o jakiekolwiek informacje, które mogłyby wskazywać na chęć prowadzenia nieuczciwej działalności. Chodzi o informacje pozyskane od właściwych organów, które opierają się na określonych algorytmach określania prawdopodobieństwa prowadzenia nieuczciwej działalności, działających w oparciu o konkretne kryteria oceny ryzyka (por. wyrok NSA z 20 lipca 2021 r., sygn. akt I FSK 997/21).
Za informację, o której mowa w art. 96 ust. 9 pkt 5 ustawy o podatku od towarów i usług niewątpliwie należy uznać postanowienie Szefa KAS z dnia 19 lipca 2021 r. (utrzymane w mocy postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2021 r.) o przedłużeniu terminu blokady rachunków bankowych i zawarte w nim dane o tym, że spółka przez ponad rok uchylała się od opodatkowania i nie wykazywała w deklaracjach VAT-7 oraz w plikach JPK_VAT dostaw i nabyć na rzecz blisko 1.500 kontrahentów na łączną kwotę 10.898.360,37 zł netto (2.505.152,67 zł tytułem podatku od towarów i usług). Jednocześnie z analizy przepływów finansowych na jej rachunkach bankowych wynikało, że otrzymywała ona środki pieniężne z tytułu wystawianych faktur sprzedażowych. Zwrócono też uwagę na dysproporcję pomiędzy wartością majątku skarżącej spółki a wysokością przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego. Trudno w takiej sytuacji mówić o braku celowego działania ze strony spółki (co potwierdził również NSA powoływanym w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w wyroku NSA z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt I FSK 2514/21, w którym odniesiono się do prawidłowości zastosowania i przedłużenia blokady rachunków bankowych skarżącej spółki), a tym samym braku zamiaru wykorzystania działalności banków w rozumieniu art. 119zg pkt 1 Ordynacji podatkowej lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi w rozumieniu art. 119zg pkt 9 Ordynacji podatkowej.
Przy czym organ nie ma obowiązku udowodnienia zamiaru wyłudzenia skarbowego. Wystarczy, że posiada informacje uzasadniające przypuszczenie, że podatnik bierze udział w oszustwach podatkowych (tak: wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2022 r., sygn. akt I FSK 299/22 – publ. w CBOSA).
Nie mógł również zostać uwzględniony zarzut naruszenia przepisów postępowania wyszczególnionych w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, po pierwsze z uwagi na całkowity brak jego uzasadnienia w treści rozpoznawanego środka zaskarżenia, do czego zobowiązywał zawodowego pełnomocnika art. 176 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, po drugie zaś z powodu tego, że w niniejszej sprawie nie stosuje się przytoczonych przez kasatora przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 cyt. ustawy, oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną.