I FSK 1734/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-11
NSApodatkoweWysokansa
VATpodatek naliczonyodliczenie VATnierzetelny kontrahentfakturypostępowanie dowodoweOrdynacja podatkowaNSA

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że organy podatkowe nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego w sprawie odliczenia VAT od faktur wystawionych przez nierzetelnego kontrahenta.

Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego na podstawie faktur wystawionych przez firmę S. S.C., która zdaniem organów podatkowych nie dokumentowała rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę podatnika, uznając, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego i nie odniosły się do jego argumentów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że choć organ podatkowy mógł popełnić uchybienie procesowe, nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy, a WSA nie wykazał wystarczająco, jak brak przesłuchania świadków wpłynął na rozstrzygnięcie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję organu podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług. Spór dotyczył prawa do odliczenia podatku naliczonego na podstawie faktur wystawionych przez firmę S. S.C., którą organy uznały za nierzetelną, twierdząc, że nie dokumentowała ona rzeczywistych transakcji. WSA uwzględnił skargę podatnika, wskazując na braki w postępowaniu dowodowym organów, w szczególności na nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów, takich jak przesłuchanie pracowników firmy S. C. NSA uznał jednak skargę kasacyjną organu za uzasadnioną. Sąd kasacyjny stwierdził, że WSA nie wykazał w sposób wystarczający, w jaki sposób zaniechanie przesłuchania wskazanych świadków miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślono, że organy podatkowe mają obowiązek wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, ale nie jest on nieograniczony, a dowody z innych postępowań mogą być wykorzystane. NSA zwrócił uwagę na analogiczne sprawy, w których ustalenia dotyczące firmy S. nie były kwestionowane. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że WSA powinien szerzej odnieść się do kwestii dowodowych w kontekście zgromadzonych materiałów i wcześniejszego orzecznictwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że WSA nie wykazał w sposób wystarczający, jak zaniechanie przesłuchania świadków miało istotny wpływ na wynik sprawy, mimo że organy podatkowe mogły popełnić uchybienie procesowe.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA nie wykazał wystarczająco, że brak przesłuchania świadków (pracowników firmy S. C.) stanowił istotne uchybienie procesowe mające wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w kontekście innych dowodów i wcześniejszego orzecznictwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.

Pomocnicze

O.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 123 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180 § 1 i 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 188

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 174 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 203 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 210 § 1 pkt 6 i § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA nie wykazał w sposób wystarczający, jak zaniechanie przesłuchania świadków miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy podatkowe prawidłowo wykorzystały materiały z innych postępowań. WSA powinien wziąć pod uwagę ustalenia z analogicznych spraw.

Odrzucone argumenty

Organ podatkowy nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego. Organ podatkowy nie odniósł się do argumentacji strony w odwołaniu. Wniosek dowodowy o przesłuchanie świadków powinien zostać uwzględniony.

Godne uwagi sformułowania

nie było wątpliwości co do tego, że faktury na których jako wystawca widnieje S. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. organy podatkowe mają obowiązek zebrać pełny, wszechstronny materiał dowodowy w sposób odpowiadający wymogom przepisów postępowania nie zachodzi wówczas potrzeba powtarzania tych samych czynności dowodowych bezpośrednio w postępowaniu w danej sprawie. sposób załatwienia przedmiotowego wniosku stanowi uchybienie procesowe. Uchybienie to jednak nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy

Skład orzekający

Mariusz Golecki

sprawozdawca

Sylwester Golec

członek

Sylwester Marciniak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że nawet jeśli organ podatkowy popełnił uchybienie procesowe (np. nie przesłuchał świadka), to sąd kasacyjny może uchylić wyrok WSA, jeśli WSA nie wykaże w sposób wystarczający, że to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreśla znaczenie analizy dowodów z innych postępowań."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której WSA uznał braki dowodowe organu, a NSA ocenił, że WSA nie wykazał ich istotności dla wyniku sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w VAT – jak ocenić dowody i czy uchybienia procesowe organów lub sądów niższej instancji wpływają na wynik sprawy. Jest to istotne dla praktyków VAT.

Czy błąd proceduralny sądu niższej instancji zawsze prowadzi do uchylenia decyzji? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1734/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Golecki /sprawozdawca/
Sylwester Golec
Sylwester Marciniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 751/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-07-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 124, art. 121 par. 1, art. 122, art. 123 par. 1, art. 180 par. 1 i 2, art. 1888, art. 187 par. 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Sylwester Golec, Sędzia NSA Mariusz Golecki (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 751/19 w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2019 r. nr 1401-IOV-5.4103.7.2019.RŻ w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2) zasądza od W. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 3450 (trzy tysiące czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 7 lipca 2020 r., sygn. VIII SA/Wa 751/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę W. P. (dalej: "Strona", "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "DIAS", "Organ podatkowy") z 22 sierpnia 2019 r. nr 1401-IOV-5.4103.7.2019.RŻ w przedmiocie podatku od towarów i usług i uchylił przedmiotowa decyzję.
2. Z uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Grojcu (dalej: "NUS") przeprowadził kontrolę podatkową u Skarżącego W jej toku ustalono, że Strona prowadząca działalność gospodarcza w zakresie produkcji i handlu odzieży roboczej i artykułów BHP oraz handlu folią stretch, w rozliczeniu podatku od towarów i usług za październik i grudzień 2014 r. oraz styczeń - kwiecień 2015r. uwzględnił faktury wystawione przez S. S. C., NIP [...] oraz E. Sp. z o.o. NIP [...]. które miały nie dokumentować rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Z uwagi na powyższe NUS postanowieniem z 12 października 2017 r. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług za październik i grudzień 2014r. oraz styczeń-kwiecień 2015 r. Decyzją z 29 listopada 2018r. określił Stronie zobowiązania podatkowe za ww. okresy w kwotach (odpowiednio): 11.092,00 zł, 35.356,00 zł, 9.257,00 zł, 17.042,00 zł, 32.023,00 zł i 23.813.00 zł.
Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji.
Organ podatkowy decyzją z 22 sierpnia 2019 r., utrzymał w mocy decyzję NUS z 29 listopada 2018 r. DIAS wskazał, że spór w sprawie dotyczy tego, czy na podstawie faktur wystawionych przez S. Skarżący może dokonać odliczenia wynikającego z nich podatku naliczonego, tj. ustalenia czy faktury te dokumentują rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych, czy też stwierdzają czynności, które nie mogły zostać przez ten podmiot dokonane. Dostawy folii stretch na rzecz Strony przez S. S.C. w ocenie organów podatkowych nie mogły mieć bowiem miejsca, gdyż z ustaleń faktycznych wynikało, że podmiot ten nie nabył tego towaru od swoich rzekomych kontrahentów. Okoliczności towarzyszące zawieraniu transakcji, takie jak nawiązywanie kontaktów telefonicznie lub elektronicznie (email), brak weryfikacji kontrahenta i jego znikoma wiedza na temat prowadzonej działalności, w ocenie organu odwoławczego świadczą o tym, że skarżący nie dochował należytej staranności przy doborze kontrahenta. Zdaniem DIAS w sprawie wykazane zostało, że S. zawierała transakcje zakupu folii stretch od podmiotów nierzetelnych wobec których stwierdzono, że pozorowały prowadzenie takiej działalności i że zostały zawiązane w celu wyłudzenia podatku VAT (zaprzestały prowadzenia jakiejkolwiek działalności i nie wypełniły obowiązków nałożonych przepisami prawa, dotyczących składania deklaracji i wpłat podatku). S. C. będąc właścicielem firmy nie posiadał żadnej wiedzy odnośnie jej funkcjonowania. Nie był w stanie wskazać miejsca prowadzenia działalności, rachunków bankowych czy jakichkolwiek podstawowych informacji. Twierdzi, że nie dokonywał żadnych operacji na rachunkach bankowych. Z ustaleń kontroli prowadzonej wobec tego podmiotu wynikało ponadto, że S. nie dysponuje zapleczem magazynowym i logistycznym oraz nie posiada faktur dotyczących transportu towarów. Ustalenia dokonane w sprawie S. wskazują dodatkowo, że podmiot ten nie dysponował towarem jak właściciel, że symulował prowadzenie działalności i że wystawionymi fakturami dokumentował nierzeczywiste zdarzenia gospodarcze. Tym samym faktury wystawione przez ww. podmiot, które Strona przyjęła do rozliczenia, pomniejszając podatek należny o wynikający z nich podatek naliczony nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a zatem słusznie zakwestionowano prawo skarżącego do odliczenia podatku wynikającego z tych faktur. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że w niniejszej sprawie jest niespornym, że dostawcą towaru dla Strony nie mógł być S.. Nie jest natomiast kwestionowane samo istnienie towaru. Organ podatkowy wskazał, że w przedmiotowej sprawie zaistniała sytuacja gdy "pustej fakturze" (z danymi S. i Strony) realnie towarzyszy dostawa towaru.
Zdaniem Organu podatkowego Skarżący miał lekceważący stosunek do tej kwestii, gdyż po pierwsze w ogóle nie wiedział (do daty wystawienia pierwszych faktur) kto "dostarczy" mu towar, co zdaniem DIAS podważa jego twierdzenie o okolicznościach nawiązania współpracy i weryfikacji firmy przed zawarciem transakcji (bez podstawowej wiedzy o kontrahencie, tj. nie znając jego nazwy trudno wyszukać go Internecie, sprawdzić fakt jego rejestracji i nawiązać współpracę). Po drugie Strona nie miała żadnej wiedzy o właścicielu S. (jego osoba go nie interesowała) a danych handlowca, z którym przeprowadzał transakcje w ogóle nie zweryfikował. Nie wykazując najmniejszego zainteresowania, tym kto formalnie reprezentuje S. i jakie podstawy do działania w imieniu tego podmiotu ma osoba wskazana do kontaktów, Strona przyjęła ryzyko nawiązania współpracy z nierzetelnym kontrahentem i na konsekwencje wynikające z tego faktu co najmniej się godziła.
Tym samym w ocenie organu odwoławczego skarżący przyzwolił na to, aby bliżej nie znane mu osoby, przy wykorzystaniu S., którego danych użyto do sporządzenia faktur, dostarczyły mu towar z bliżej nie znanego źródła. W opisanych okolicznościach Strona nie mogła mieć bowiem żadnej pewności co do tego, że dostawcą towaru był S., a nie inny podmiot. Nie znała przecież i nie interesowała się tym kto reprezentował S. ani kim był faktycznie dla tego podmiotu "Pan M.", z którym w sprawach transakcji się kontaktował. Osoba wydająca towar nie musiała więc być pracownikiem S., a magazyn nie musiał należeć do tego podmiotu. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynikało bowiem, że w badanym okresie S. nie dysponowała żadnym zapleczem magazynowym. W tym czasie też M. R. nie miał formalnoprawnych podstaw do działania w imieniu S. Umowy dotyczące wynajmu powierzchni magazynowej przy ul. T. [...] i reprezentacji S. przez M. R. zostały zawarte dopiero w kwietniu 2015 r., a więc później niż przeważająca większość kwestionowanych transakcji.
Na wskazane powyżej rozstrzygnięcie Organu podatkowego skargę do Sądu pierwszej instancji wniosła Strona. Organ podatkowy w odpowiedzi na skargę podtrzymał w mocy dotychczasową argumentację w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
3. Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę Strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko Strony i uznał, że organy podatkowe orzekające w niniejszej sprawie w istocie skoncentrowały swoją uwagę na kontrahentach S. C. wykazując, że nie prowadzili oni rzeczywistej działalności gospodarczej. Nie odniosły się natomiast do stanowiska Skarżącego, ze nabywając folię od S. C. działał w dobrej wierze, gdyż C. zatrudniał pracowników i wykazywał cechy podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. W ocenie Sądu pierwszej instancji Organ podatkowy powoływał się na zeznania C., które były niespójne, nie dokonując analizy tych rozbieżności. Organ powoływał się na część zeznań C., z których wynikało, że nie przedstawiał szczegółów swojej działalności. Jednak nie skonfrontował tych zeznań z takimi okolicznościami, jak zatrudnianie przez C. pracowników i reprezentowania go przez pełnomocnika. Nie odniósł się też do tej części zeznań S. C., w których twierdził, że odbiór folii odbywał się na ul. T., że pomagał przy załadunku przy użyciu wózka widłowego, wystawiał faktury. Zdaniem Sądu pierwszej instancji Organ podatkowy nie przeprowadził też wystarczającej analizy zeznań M. R., który twierdził, że był pełnomocnikiem S. C. Przy takich rozbieżnościach uzasadniony był wniosek dowodowy o przesłuchanie pracowników S. C. zawarty w odwołaniu. Brak szczegółowej tezy dowodowej oraz fakt przesłuchania tych pracowników w innych postępowaniach, nie zwalniał organu z wynikającego z art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej jako: "O.p.") obowiązku uwzględnienia tego wniosku dowodowego. Dotyczył ona bowiem istotnej dala sprawy okoliczności – ustalenia, czy Skarżący działał w dobrej wierze nabywając folie od Skarżącego, bez świadomości, że uczestniczy w obrocie towarem poza legalnym opodatkowanym obrotem. To właśnie te okoliczności uzasadniały przede wszystkim uznanie zasadności zarzutów skargi co do naruszenia przepisów postępowania. Nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów czyni bowiem przeprowadzoną przez organy analizę i ocenę materiału dowodowego niepełną, naruszająca wspomniane wyże przepisy postępowania dotyczące obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej, w oparciu o wszechstronną analizę wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, przy uwzględnieniu udziału strony w postępowaniu, w szczególności przez uwzględnianie wniosków dowodowych, które nie są w sposób oczywisty nieuzasadnione.
4. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wywiódł Organ podatkowy zaskarżając go w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji względnie uchylenie na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Ponadto DIAS wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i rozpatrzenie sprawy na rozprawie.
4.1. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. art. 124, art. 121 § 1. art. 122, art. 123 § 1, art. 127, art. 180 § 1 i § 2, art. 188, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że DIAS nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego, zaniechał zgromadzenia całego materiału dowodowego mogącego mieć istotne znaczenie dla sprawy i nie rozpoznał sprawy w zgodzie z zasadą dwuinstancyjności, a także nie odniósł się należycie do zarzutów i argumentacji przedstawionej przez Skarżącego w odwołaniu, jak również nie uzasadnił swojej decyzji w sposób odpowiadający przepisowi art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. Podczas gdy Organ podatkowy w sposób pełny i prawidłowy w okolicznościach sprawy zebrał i ocenił materiał dowodowy pozwalający przyjęcie, że Skarżący uwzględnił faktury wystawione przez S. S.C., które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Powyższe nieprawidłowe działanie Sądu pierwszej instancji doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji DIAS celem usunięcia stwierdzonych naruszeń prawa.
5. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Strona podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie.
6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 tego artykułu. Zaskarżony wyrok nie został wydany w warunkach nieważności, stąd do rozpoznania pozostały zarzuty skargi kasacyjnej, które oparte zostały na podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.
6.2. W przedmiotowej sprawie istota zagadnienia, która stała się podstawą do wydania przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonego kasacyjnie rozstrzygnięcia sprowadza się do tego, że w jego ocenie Organ podatkowy zaniechał zgromadzenia całego mogącego mieć istotne znaczenie dla sprawy materiału dowodowego, nie uwzględniając przy tym bez należytego uzasadnienia wniosków dowodowych składanych w odwołaniu, a przy tym nie odniósł się należycie do zarzutów i argumentacji zawartych w treści złożonego przez Stronę odwołania.
Organ podatkowy zakwestionował w skardze kasacyjnej stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W ocenie Organu podatkowego, w świetle dowodów zgromadzonych w aktach sprawy i opisanych w nich okoliczności, ocenianych we wzajemnym powiązaniu, nie było wątpliwości co do tego, że faktury na których jako wystawca widnieje S. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Jak wskazał Organ podatkowy firma ta, jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń, zawierała transakcje zakupu folii stretch od podmiotów nierzetelnych, wobec których stwierdzono, że pozorowały prowadzenie takiej działalności i zostały zawiązane w celu wyłudzenia podatku VAT. Jak wskazał DIAS S. C. będąc właścicielem firmy S. nie posiadał żadnej wiedzy odnośnie jej funkcjonowania. Nie był w stanie wskazać miejsca prowadzenia działalności, rachunków bankowych czy jakichkolwiek podstawowych informacji o kontrahentach czy dostawach, twierdził także, iż nie dokonywał żadnych operacji na rachunkach bankowych. Z ustaleń kontroli prowadzonej wobec tego podmiotu wynikało, że S. nie dysponował stosownym zapleczem magazynowym i logistycznym oraz nie posiadał faktur dotyczących transportu towarów, jak również nie dysponował towarem jak właściciel, a w istocie rzeczy jedynie symulował prowadzenie działalności i wystawionymi fakturami dokumentował nierzeczywiste zdarzenia gospodarcze.
W tym miejscu podnieść należy, że organy podatkowe mają obowiązek zebrać pełny, wszechstronny materiał dowodowy w sposób odpowiadający wymogom przepisów postępowania, a w szczególności przepisy art. 180 § 1 O.p., 187 § 1 O.p., art. 188 i art. 191 O.p. Poczynione ustalenia faktyczne, ocena dowodów oraz wskazanie podstawy prawnej decyzji powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji zgodnie z wymogami art. 210 § 4 O.p. Przy czym, w przypadku podejrzenia oszustwa w podatku VAT i badania, czy w danej sprawie wystąpiło czy też nie, postępowanie dowodowe nie może być prowadzone w "zwykły" sposób, tj. poprzez sprawdzanie okoliczności wnikających z dokumentacji prowadzonej przez podatnika bądź jego kontrahentów, czy też ich twierdzeń dotyczących prawidłowości dokonanych rozliczeń. W takim przypadku konieczne jest szczegółowe wyjaśnienie okoliczności transakcji prowadzonych przez Skarżącego, w tym również tych dotyczących poprzednich faz obrotu przedmiotowymi towarami.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, którą to ocenę Naczelny Sąd Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone przez organy podatkowe w sposób prawidłowy, z poszanowaniem wszelkich zasad wynikających z przepisów O.p., w tym z wynikającej z art. 121 § 1 O.p. zasady zaufania. Organy podatkowe w trakcie prowadzonego postępowania zgromadziły pełny materiał dowodowy, a następnie dokonały jego oceny w sposób rzetelny i wyczerpujący w zgodzie z zasadą wynikającą z art. 191 O.p., a wyniki tej oceny znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji sporządzonych zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 210 § 4 O.p. Organy podatkowe w przedmiotowym postępowaniu podjęły szereg działań mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy, które to zostały szczegółowo wskazane i omówione w uzasadnieniach decyzji obydwu instancji. Wskazały one na konkretne środki i źródła dowodowe (pozyskane z odrębnych postępowań – podatkowych, kontrolnych i karnych) oraz kryteria, jakimi się kierowały dokonując oceny dowodów. Przedstawioną przez nie argumentację dotyczącą podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, w sposób wyczerpujący uzasadniono i wskazano fakty, które uznano za udowodnione, dowody, którym dano wiarę oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Wskazać należy, że z treści art. 180 § 1 O.p. wynika, że jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Art. 181 O.p. uprawnia natomiast organ podatkowy do wykorzystania, jako dowód w sprawie również materiałów zgromadzonych w innych postępowaniach, w tym zarówno podatkowych, jak i administracyjnych oraz karnych albo w postępowaniach w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Podkreślić przy tym należy, że art. 181 O.p. wprowadza odstępstwo od reguły bezpośredniego prowadzenia postępowania dowodowego przez organ podatkowy i tym samym w istotny sposób ogranicza zasadę bezpośredniości (tak np. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt I FSK 2058/09). W myśl tego przepisu dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być m.in. materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Tym samym korzystanie z takich materiałów samo w sobie nie narusza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym ani też nie może naruszać jakichkolwiek innych przepisów O.p., nie jest przy tym konieczne ponowne przesłuchanie w toku postępowania podatkowego świadka, który zeznawał w postępowaniu karnym lub w innych postępowaniach podatkowych (zob. wyroki NSA z dnia: 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 3/09; 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I FSK 584/09 oraz 24 lutego 2016 r., sygn. akt I FSK 1696/14).
Kwestią istotną jest również to, że jak zasadnie zauważył w skardze kasacyjnej Organ podatkowy w analogicznym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 830/17 nie zakwestionował ustaleń dotyczących funkcjonowania firmy S. i rzetelności wystawionych przez ten podmiot faktur. Wskazany wyrok został następnie utrzymany w mocy wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt I FSK 779/18 a tym samym stał się prawomocny.
6.3. W kontekście powyższego stwierdzić, należy, że faktem jest iż pełnomocnik Strony w treści uzasadnienia odwołania wniósł o przesłuchanie w charakterze świadka A. C. i A. W. i że DIAS faktycznie do kwestii tej się nie odniósł w toku prowadzonego postępowania. Warto przy tym podkreślić, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał, iż wskazane osoby były już uprzednio przesłuchiwane w toku kontroli prowadzonej w S.. W protokole kontroli zapisano zaś: "Z przesłuchania pracowników Pana S. C. wynika, że pracownicy również nie posiadają wiedzy na temat kontrahentów (dostawców i odbiorców) firmy S., nie uczestniczyli w transakcjach zakupu i sprzedaży, nie uczestniczyli w spotkaniach z kontrahentami, nie mają wiedzy komu folia była wydawana, kto odbierał i dostarczał folię". Ta informacja znalazła się również w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Należy mieć na uwadze, że organy podatkowe mają w prawdzie obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego, ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy, tj. stwierdzenia, że stan ten podpada pod hipotezę określonej normy prawnej o charakterze materialnoprawnym. Obowiązek powyższy nie jest zatem nieograniczony i bezwzględny. Okoliczności faktyczne danej sprawy mogą być ponadto ustalone w oparciu o dowody zgromadzone w toku odrębnych procedur, nie tylko podatkowych i nie tylko przeprowadzonych wobec danego podatnika, o ile dowody te mogą przyczynić się do wyjaśnienia danej sprawy. Nie zachodzi wówczas potrzeba powtarzania tych samych czynności dowodowych bezpośrednio w postępowaniu w danej sprawie. Żądanie dowodowe strony postępowania może być natomiast uwzględnione jedynie wtedy, gdy dotyczy okoliczności istotnej dla sprawy, która to okoliczność jednocześnie nie została udowodniona przy pomocy innych środków dowodowych (tak m.in. wyrok NSA z 8 września 2016 r., sygn. akt I FSK 161/15). W tym miejscu warto jednak zaznaczyć, że jak przyznaje sam Organ podatkowy w treści skargi kasacyjnej cyt.: "Nie mniej jednak nie ma przy tym wątpliwości, że sposób załatwienia przedmiotowego wniosku stanowi uchybienie procesowe. Uchybienie to jednak nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy", a następnie przytacza ustalony w sprawie stan faktyczny na poparcie swojej tezy, że przesłuchanie wskazanych powyżej osób nie wniosłoby żadnych nowych i istotnych informacji do sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji, koncentrując się na braku przesłuchania w charakterze świadków A. C. i A. W., w istocie rzeczy nie wskazał jakie miałoby ono konkretne znaczenie w sprawie, nie umieszczając go w kontekście zgromadzonych w sprawie dowodów, dlatego też przedwcześnie uznał skargę kasacyjną za zasadną i zasługująca na uwzględnienie. W zaskarżonym orzeczeniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wykazał bowiem w żaden sposób, że nieprzeprowadzenie tego dowodu stanowiło istotne uchybienie i czy miało ono wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji nie wykazał, czy mogło to stanowić podstawę do uchylenia decyzji Organu podatkowego. Samo stwierdzenie, że "organ zaniechał zgromadzenia całego mogącego mieć istotne znaczenie dla sprawy materiału dowodowego, nie uwzględniając przy tym bez należytego uzasadnienia wniosków dowodowych składnych w odwołaniu" należy uznać za niewystarczające. Ponownie rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien w szerszy sposób odnieść się wskazanego powyżej zagadnienia na tle zgromadzonych w sprawie pozostałych dowodów i wyjaśnić, czy gdyby nie wskazane uchybienie, decyzja Organu podatkowego byłaby inna, a w szczególności wziąć przy tym pod uwagę ustalenia zapadłe w analogicznym stanie faktycznym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt VIII SA/Wa 830/17 z 2018 r. (utrzymanego w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt I FSK 779/18) w zakresie prowadzenia działalności przez firmę S..
7. W konsekwencji, uznając skargę kasacyjną za uzasadnioną, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
8. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
M. Golecki (spr.) S. Marciniak S. Golec
Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI