I FSK 1716/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego przez skarżącego J. J. z faktury zakupu pojazdu marki [...] od K. T. Organy podatkowe uznały transakcję za fikcyjną, ponieważ K. T. nie prowadził faktycznie działalności gospodarczej, nie posiadał środków finansowych, a nawet przebywał w więzieniu w czasie rzekomej transakcji. Dodatkowo, sposób zapłaty (gotówka w ratach przed wystawieniem faktury) oraz brak wiedzy skarżącego o szczegółach zakupu i weryfikacji kontrahenta budziły wątpliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę podatnika, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lutego 2025 r. również oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa. Sąd podkreślił, że obowiązek organów do gromadzenia dowodów nie jest nieograniczony, a ustalenia faktyczne można oprzeć na innych, wystarczających dowodach, nawet jeśli strona wnioskuje o przesłuchanie dodatkowych świadków. NSA zwrócił uwagę na niespójności w zeznaniach skarżącego oraz brak dowodów potwierdzających jego należytej staranności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie oceny fikcyjności transakcji VAT, zasad prowadzenia postępowania dowodowego oraz wymogów należytej staranności podatnika.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, jednak jego argumentacja dotycząca oceny dowodów i fikcyjności transakcji ma szersze zastosowanie w sprawach VAT.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odliczenie podatku naliczonego z faktury zakupu pojazdu jest dopuszczalne, gdy transakcja jest fikcyjna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odliczenie podatku naliczonego z faktury, która nie odzwierciedla rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, jest niedopuszczalne na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły fikcyjność transakcji zakupu pojazdu od K. T. na podstawie szeregu dowodów, w tym braku działalności gospodarczej sprzedawcy, jego problemów finansowych, pobytu w więzieniu, niejasności dotyczących płatności oraz braku wiedzy podatnika o szczegółach transakcji. W związku z tym odliczenie VAT było niezasadne.
Czy sąd administracyjny lub organ podatkowy naruszył przepisy postępowania dowodowego poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów z przesłuchania świadków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd i organy nie naruszyły przepisów postępowania dowodowego, ponieważ materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, a obowiązek organów do gromadzenia dowodów nie jest nieograniczony.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że choć strona wnioskowała o przesłuchanie świadków, to materiał dowodowy zebrany przez organy był wystarczający do ustalenia fikcyjności transakcji. Sąd podkreślił, że organ nie jest zobowiązany do nieskończonego prowadzenia postępowania dowodowego, jeśli stan faktyczny można ustalić na podstawie innych dowodów. Dodatkowo, w przypadku jednego ze świadków (J. K.), jego wiedza była uznana za nieistotną dla rozstrzygnięcia.
Czy podatnik dochował należytej staranności przy nabyciu pojazdu, jeśli transakcja okazała się fikcyjna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie dochował należytej staranności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że podatnik nie dochował należytej staranności, co potwierdzają jego zeznania wskazujące na niepamięć co do szczegółów transakcji, pochodzenia gotówki, weryfikacji kontrahenta, a także sposób dokonywania płatności (gotówka w ratach bez pokwitowania).
Przepisy (8)
Główne
u.p.t.u. art. 88 § 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis ten stanowi podstawę do odmowy odliczenia podatku naliczonego, gdy faktura nie odzwierciedla rzeczywistego zdarzenia gospodarczego.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis określający podstawę prawną oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 133 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 lit. a) i c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych do podejmowania niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów przez organ podatkowy.
O.p. art. 229
Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący uzupełniania postępowania dowodowego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania dowodowego przez organy podatkowe i WSA, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków A. D. i J. K. • Błędne przyjęcie przez Sąd, że stan faktyczny sprawy został w sposób pełny wyjaśniony przez organy podatkowe. • Niedopełnienie przez organy obowiązku rozpatrzenia całości materiału dowodowego i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. • Niewystarczający materiał dowodowy zebrany przez organ, budzący wątpliwości, które mogłyby zostać wyjaśnione poprzez uzupełnienie postępowania dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
faktura ta nie odzwierciedlała rzeczywistego zdarzenia gospodarczego • K. T. świadomie zarejestrował działalność w celu umożliwienia innym, nieujawnionym osobom, korzystanie ze swoich danych oraz wystawianie fikcyjnych faktur VAT • skarżący wiedział lub co najmniej mógł się dowiedzieć o tym, że uczestniczy w procederze obrotu fakturą nieodzwierciedlającą faktycznego zdarzenia gospodarczego • skarga kasacyjna nie jest przejrzysta, albowiem strona uzasadniając zarzuty nie wyodrębniła części odnoszących się do zarzucanych naruszeń określonych przepisów prawa, natomiast sformułowała jedno zbiorcze uzasadnienie wszystkich zarzutów procesowych • obowiązek organów do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie oznacza jednak, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku • generalną zasadą postępowania dowodowego jest to, iż każdy, kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić • obowiązek organów gromadzenia materiału dowodowego nie jest nieograniczony • nie sposób było przyznać rację twierdzeniu skarżącego kasacyjnie, że w toku prowadzonego postępowania nie zgromadzono jakiegokolwiek materiału dowodowego jednoznacznie świadczącego o fikcyjnym charakterze transakcji • nie można było przypisać skarżącemu przymiotu podatnika działającego z dochowaniem reguł należytej staranności
Skład orzekający
Bartosz Wojciechowski
przewodniczący
Sylwester Golec
członek
Zbigniew Łoboda
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie oceny fikcyjności transakcji VAT, zasad prowadzenia postępowania dowodowego oraz wymogów należytej staranności podatnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, jednak jego argumentacja dotycząca oceny dowodów i fikcyjności transakcji ma szersze zastosowanie w sprawach VAT.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak skrupulatna analiza dowodów przez organy podatkowe i sądy może wykazać fikcyjność transakcji, nawet jeśli podatnik twierdzi inaczej. Jest to przykład ważnej lekcji o należytej staranności w biznesie.
“Fikcyjna transakcja VAT: Jak sąd udowodnił, że zakup samochodu był tylko na papierze?”
Dane finansowe
WPS: 277 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.