I FSK 171/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach. Decyzja ta odmawiała uchylenia, po wznowieniu postępowania, ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za lipiec 2006 r. Skarżący podniósł dwa główne zarzuty kasacyjne. Pierwszy dotyczył naruszenia przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.) i stwierdzenia nieważności postępowania, argumentując, że w składzie WSA orzekali sędziowie, którzy wcześniej brali udział w wydaniu innego wyroku WSA w sprawie skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) szczegółowo przeanalizował historię postępowań i wykazał, że wyrok WSA przywołany przez skarżącego nie był wyrokiem kończącym postępowanie w sprawie, która następnie została wznowiona, a zatem nie zachodziła podstawa do wyłączenia sędziów. Drugi zarzut dotyczył naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej (O.p.) i Karty praw podstawowych UE, w szczególności art. 240 § 1 pkt 11 O.p. i art. 47 Karty praw podstawowych, poprzez błędne uznanie, że wyrok TSUE z dnia 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18 nie miał wpływu na treść ostatecznej decyzji podatkowej. NSA wyjaśnił, że wyrok TSUE dotyczył specyfiki węgierskiego prawa procesowego w zakresie dostępu do akt i prawa do obrony, która różni się od uregulowań polskiej Ordynacji podatkowej. W polskim systemie prawnym strona ma zapewniony dostęp do materiału dowodowego i możliwość zgłaszania wniosków, a dowody z innych postępowań nie są wiążące dla organu. NSA uznał, że polskie organy podatkowe i WSA prawidłowo oceniły, iż wyrok TSUE nie wymuszał odmiennego rozstrzygnięcia w tej konkretnej sprawie. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżącego koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziów w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz ocena wpływu orzeczeń TSUE na polskie postępowanie podatkowe, zwłaszcza w kontekście prawa do obrony i dostępu do akt.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z historią postępowań oraz konkretnym wyrokiem TSUE. Interpretacja przepisów o wyłączeniu sędziów jest ściśle związana z definicją 'wyroku kończącego postępowanie'.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sytuacji, gdy sędziowie brali udział w wydaniu wyroku WSA kończącego postępowanie w sprawie kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, a następnie mieliby orzekać co do skargi na decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty wydaną w mającym miejsce już po tej kontroli postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, zachodzi podstawa do wyłączenia sędziów z mocy ustawy na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. dotyczy sytuacji, gdy ten sam sędzia lub ci sami sędziowie brali udział w wydaniu wyroku kończącego postępowanie w sprawie kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, a następnie mieliby orzekać co do skargi na decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty wydaną w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym. W analizowanej sprawie wyrok WSA z 2010 r. nie był wyrokiem kończącym postępowanie w sprawie, która następnie została wznowiona.
Uzasadnienie
NSA szczegółowo przeanalizował historię postępowań i wykazał, że wyrok WSA z 2010 r. dotyczył decyzji kasacyjnych Dyrektora IS, a sprawa podatku VAT za lipiec 2006 r. została rozstrzygnięta decyzją ostateczną Dyrektora IS z 2011 r., która była przedmiotem kontroli WSA w 2012 r. Następnie, po wznowieniu postępowania, zapadła decyzja Dyrektora IAS z 2021 r., na którą skarżący złożył skargę do WSA w 2021 r. Skład orzekający WSA w 2021 r. nie obejmował sędziów orzekających w 2012 r., a wyrok z 2010 r. nie był wyrokiem kończącym postępowanie w sprawie, która została wznowiona.
Czy wyrok TSUE z dnia 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18, dotyczący prawa do obrony i dostępu do akt w postępowaniu podatkowym, miał wpływ na treść ostatecznej decyzji podatkowej wydanej na gruncie polskiego prawa, uzasadniający wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TSUE C-189/18 nie miał wpływu na treść ostatecznej decyzji podatkowej wydanej na gruncie polskiego prawa, ponieważ polskie przepisy Ordynacji podatkowej w sposób odmienny kształtują sytuację procesową strony, zapewniając jej prawo do obrony i dostęp do materiału dowodowego, co nie było naruszone w tej sprawie.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że wyrok TSUE dotyczył specyfiki węgierskiego prawa procesowego w zakresie dostępu do dowodów z innych postępowań i prawa do obrony. Polska Ordynacja podatkowa, w przeciwieństwie do prawa węgierskiego, nie wiąże organów decyzjami wobec kontrahentów i zapewnia stronie możliwość korzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych, w tym dostępu do materiału dowodowego i zgłaszania wniosków. W analizowanej sprawie strona nie została pozbawiona prawa do obrony, a polskie przepisy nie wymuszały odmiennego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej.
Przepisy (18)
Główne
O.p. art. 240 § § 1 pkt 11
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Podstawa wznowienia postępowania, gdy orzeczenie TSUE ma wpływ na treść wydanej decyzji.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 18 § § 1 pkt 6a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy sytuacji, gdy ten sam sędzia lub ci sami sędziowie brali udział w wydaniu wyroku kończącego postępowanie w sprawie kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, a następnie mieliby orzekać co do skargi na decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty wydaną w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym.
P.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanka nieważności postępowania sądowego.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności postępowania.
O.p. art. 243 § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Nie miał zastosowania w sprawie, gdyż organ nie odmówił wznowienia postępowania, lecz je wznowił i odmówił uchylenia decyzji ostatecznej.
O.p. art. 123 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 207 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok TSUE C-189/18 nie miał wpływu na treść ostatecznej decyzji podatkowej wydanej na gruncie polskiego prawa, ponieważ polskie przepisy Ordynacji podatkowej zapewniają stronie prawo do obrony i dostęp do materiału dowodowego w sposób odmienny niż prawo węgierskie, a strona nie została pozbawiona tych uprawnień. • Nie zachodziła podstawa do wyłączenia sędziów z mocy ustawy na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a., gdyż wyrok WSA z 2010 r. nie był wyrokiem kończącym postępowanie w sprawie, która następnie została wznowiona.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania przed WSA z powodu orzekania przez sędziów podlegających wyłączeniu na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. • Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i Karty praw podstawowych UE przez błędną ocenę wpływu wyroku TSUE C-189/18 na decyzję ostateczną.
Godne uwagi sformułowania
Wydanie wyroku kończącego postępowanie w sprawie kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, a następnie orzekanie co do skargi na decyzję rozstrzygającą sprawę co do istoty wydaną w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym. • Wpływ orzeczenia TSUE na decyzję podatkową zachodzi wtedy, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób na tyle istotny, że prowadzi do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej względem przyjętego w decyzji ostatecznej. • Polskie przepisy nie przewidują bowiem w szczególności związania organów podatkowych decyzjami wydanymi wobec kontrahentów podatnika.
Skład orzekający
Roman Wiatrowski
przewodniczący
Hieronim Sęk
sprawozdawca
Dominik Mączyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziów w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz ocena wpływu orzeczeń TSUE na polskie postępowanie podatkowe, zwłaszcza w kontekście prawa do obrony i dostępu do akt."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z historią postępowań oraz konkretnym wyrokiem TSUE. Interpretacja przepisów o wyłączeniu sędziów jest ściśle związana z definicją 'wyroku kończącego postępowanie'.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym i podatkowym, w tym interpretacji przepisów o wyłączeniu sędziów oraz wpływu prawa unijnego na polskie prawo krajowe. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.
“Czy sędzia może orzekać w sprawie, w której już kiedyś wydał wyrok? NSA wyjaśnia granice wyłączenia.”
Sektor
podatkowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.