I FSK 1709/09

Naczelny Sąd Administracyjny2010-05-06
NSApodatkoweWysokansa
VATnieodpłatne przekazaniedostawa towarówprawo do odliczeniainterpretacja podatkowacele związane z przedsiębiorstwemustawa o VATNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra Finansów, potwierdzając, że nieodpłatne przekazanie towarów na cele związane z przedsiębiorstwem nie podlega VAT, nawet jeśli przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego.

Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów VAT dotyczących nieodpłatnego przekazania towarów na cele związane z przedsiębiorstwem. Minister Finansów uznał, że takie przekazanie podlega opodatkowaniu VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę interpretację, opierając się na wyroku NSA z 2009 r. NSA w niniejszym wyroku oddalił skargę kasacyjną Ministra Finansów, potwierdzając stanowisko WSA i utrwalając linię orzeczniczą, że nieodpłatne przekazanie towarów na cele związane z przedsiębiorstwem nie jest dostawą towarów w rozumieniu art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o VAT, nawet przy prawie do odliczenia VAT naliczonego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Finansów od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił indywidualną interpretację podatkową. Spór dotyczył opodatkowania podatkiem VAT nieodpłatnego przekazania towarów przez spółkę F. na cele związane z jej działalnością gospodarczą (np. marketingową). Minister Finansów uważał, że takie przekazanie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu VAT, powołując się na przepisy ustawy o VAT oraz dyrektywy unijne. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację, opierając się na wcześniejszym wyroku NSA (sygn. akt I FPS 6/08), który stwierdził, że nieodpłatne przekazanie towarów na cele związane z przedsiębiorstwem nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o VAT, nawet jeśli podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego. NSA w niniejszym wyroku oddalił skargę kasacyjną Ministra Finansów, podzielając argumentację WSA. Sąd podkreślił, że wykładnia gramatyczna art. 7 ust. 2 ustawy o VAT jasno wskazuje, iż przepis ten dotyczy przekazania towarów na cele inne niż związane z przedsiębiorstwem. NSA odniósł się również do kwestii implementacji prawa unijnego, wskazując, że organy państwa nie mogą powoływać się na bezpośrednią skuteczność dyrektywy w celu nakładania na podatników obowiązków nieprzewidzianych w krajowych przepisach, zwłaszcza gdy przepisy krajowe są jednoznaczne. Sąd potwierdził, że stanowisko WSA jest zgodne z utrwaloną linią orzeczniczą NSA w tym zakresie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie stanowi dostawy towarów podlegającej opodatkowaniu VAT.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni gramatycznej art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, która jasno wskazuje, że przepis ten dotyczy przekazania towarów na cele inne niż związane z prowadzonym przedsiębiorstwem. W związku z tym, nieodpłatne przekazanie towarów na cele związane z przedsiębiorstwem nie podlega opodatkowaniu, nawet jeśli podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.t.u. art. 7 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Przez dostawę towarów rozumie się również przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele inne niż związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, w szczególności przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia.

u.p.t.u. art. 7 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Przez dostawę towarów rozumie się również wszelkie inne przekazanie towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny - jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności, w całości lub w części.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 5 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 7 § ust. 3

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Przepisu ust. 2 nie stosuje się do przekazywanych drukowanych materiałów reklamowych i informacyjnych, prezentów o małej wartości i próbek.

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

u.p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieodpłatne przekazanie towarów na cele związane z przedsiębiorstwem nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o VAT, nawet jeśli podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego. Wykładnia przepisów krajowych zgodna z ich literalnym brzmieniem jest dopuszczalna, nawet jeśli prawo krajowe jest mniej liberalne niż prawo unijne, a podatnik nie ponosi negatywnych konsekwencji wadliwej implementacji dyrektyw.

Odrzucone argumenty

Nieodpłatne przekazanie towarów na cele związane z przedsiębiorstwem podlega opodatkowaniu VAT. Wykładnia przepisów krajowych powinna być prowspólnotowa, nawet jeśli prowadzi do wykładni contra legem.

Godne uwagi sformułowania

Redakcja powyższych przepisów nie jest doskonała, zwłaszcza jeśli się przytoczy przepis ust. 3 tegoż artykułu. Nakładanie podatków należy do tak zwanej wyłączności ustawowej. Adresat normy prawnej musi bowiem wiedzieć, w jaki sposób ma się zachować. Podatnik, zwłaszcza przy mechanizmie samoobliczania podatku, nie powinien mieć żadnych wątpliwości w zakresie tego, które czynności są przedmiotem podatku od towarów i usług. Z literalnego brzmienia części wstępnej art. 7 ust. 2 tej ustawy wynika wprost, bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych, że odnosi się on do takiego przekazania towarów, które nastąpiło wyłącznie na cele inne niż związane z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej przepis ten nie dotyczy każdego nieodpłatnego przekazania towarów przez przedsiębiorcę. Organy państwa członkowskiego w żadnym wypadku nie mogą powoływać się na bezpośrednią skuteczność dyrektywy wobec osób fizycznych i prawnych i nakładać na nie - przez stosowanie wykładni zgodnej z celami dyrektywy - obowiązków z niej wynikających, które jednak nie zostały określone lub zostały niewłaściwie określone w przepisach krajowych. Podatnik zaś nie może ponosić negatywnych konsekwencji w przypadku stosowania jednoznacznych w swej treści przepisów ustawy krajowej, które na skutek wadliwej implementacji norm dyrektywy, są niezgodne z dyrektywą.

Skład orzekający

Artur Mudrecki

przewodniczący-sprawozdawca

Arkadiusz Cudak

członek

Marek Kołaczek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej opodatkowania VAT nieodpłatnego przekazania towarów na cele związane z przedsiębiorstwem oraz zasad stosowania prawa unijnego w przypadku wadliwej implementacji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego po 1 czerwca 2005 r. i interpretacji przepisów ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym po tej dacie. Zmiany w przepisach mogą wpłynąć na aktualność niektórych argumentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia w VAT - nieodpłatnego przekazania towarów i jego opodatkowania. Wyrok potwierdza ważną dla podatników interpretację przepisów i wyjaśnia zasady stosowania prawa unijnego.

Nieodpłatne przekazanie towarów na cele firmowe – kiedy nie zapłacisz VAT?

Dane finansowe

WPS: 120 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1709/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-05-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak
Artur Mudrecki /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Kołaczek
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 422/09 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-07-29
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 2, ust. 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki (sprawozdawca), Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 422/09 w sprawie ze skargi F. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz F. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. kwotę 120 ( słownie: sto dwadzieścia ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji
Wyrokiem z dnia 29 lipca 2009r., sygn. akt III SA/Wa 422/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w G. uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2008 r.
2. Przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji tok postępowania
2.1. Wnioskiem skarżąca zwróciła się do Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług.
We wniosku przedstawiła stan faktyczny, pytając: czy w okresie pomiędzy dniem 1 czerwca 2005 r. a dniem złożenia wniosku oraz po dniu jego złożenia, miała i będzie mieć prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego w związku z wytworzeniem oraz zakupem produktów wydawanych następnie w ramach wydań; oraz czy w ww. okresach, wydania produktów stanowiły i będą stanowić dla Spółki czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
W ramach własnej oceny prawnej stwierdziła, że dokonywanie przez Spółkę wydań produktów związane jest z jej sprzedażą opodatkowaną, tj. realizowaniem opodatkowanych (7% lub 22%), odpłatnych dostaw towarów w formie sprzedaży produktów na rzecz kontrahentów. Koszty poniesione przez Spółkę w odniesieniu do produktów wydawanych stanowią element działań marketingowych, a więc są elementem kosztów związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą. Zdaniem Spółki, działalność podatnika opodatkowana podatkiem VAT nie może być obciążona kosztem nieodliczalnego podatku VAT naliczonego przy nabyciu towarów i usług służących tej działalności.
Dodała, że wydania produktów nie stanowią czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT zarówno w okresie pomiędzy dniem 1 czerwca 2005 r. a dniem złożenia wniosku, oraz po jego złożeniu.
2.2. W interpretacji indywidualnej z dnia 19 listopada 2008 r. Minister Finansów uznał, że: - prawidłowe było stanowisko Spółki w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego w związku z wytworzeniem oraz zakupem towarów wydawanych następnie w ramach nieodpłatnego przekazania; - nieprawidłowe było stanowisko Spółki w zakresie obowiązku podatkowego z tytułu nieodpłatnego przekazania towarów.
Odnosząc się do kwestii opodatkowania nieodpłatnego przekazania towarów Minister Finansów wskazał na art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) (dalej: ustawa o VAT). Ponadto wyjaśnił, że art. 5 ust. 6 Szóstej Dyrektywy Rady (77/388/EWG) z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz. U. UE L 77.145.1 ze zm.) (dalej: VI Dyrektywa) oraz art. 16 Dyrektywy 2006/112/WE Rady Unii Europejskiej z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE L 347.1 ze zm.) (dalej: Dyrektywa 112), pozwala stwierdzić, że swoją dyspozycją obejmują one każde nieodpłatne zbycie towarów, zarówno do celów innych niż prowadzona działalność gospodarcza, jak i do celów tej działalności.
2.3. Pismem z dnia 3 grudnia 2008 r. Spółka wezwała Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa
2.4. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów nie znalazł podstaw do zmiany wydanej interpretacji.
2.5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji. Zarzuciła naruszenie:
- art. 7 ust. 2 i ust. 3 ustawy o VAT przez ich bezpodstawne zastosowanie;
- art. 10 oraz art. 249 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej: TWE) przez ich niewłaściwe zastosowanie;
- art. 120 i art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) (dalej: O.p.), przez ich naruszenie w wyniku oparcia rozstrzygnięcia zawartego w interpretacji na wykładni prowspólnotowej w przypadku, gdy brzmienie art. 7 ust. 2 i ust. 3 ustawy o VAT uniemożliwiają zastosowanie takiej wykładni.
2.6. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.
3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji
Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę uwzględnił. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że na tle stanu prawnego wskazanego przez skarżącą jako właściwy do rozpatrzenia jej wniosku, zapadł, wydany w składzie siedmiu sędziów, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt I FPS 6/08. W orzeczeniu tym, Sąd stanął na stanowisku, że przekazanie przez podatnika bez wynagrodzenia towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele związane z tym przedsiębiorstwem w świetle art. 7 ust. 2 i ust. 3 ustawy o VAT, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2005r., nie stanowi dostawy towarów, nawet jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w związku z nabyciem tych towarów.
W rezultacie przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji takie samo jak zajęte w cytowanym wyroku, stanowisko skarżącej w przedmiocie opodatkowania dokonywanych przez nią nieodpłatnych przekazań produktów na rzecz kontrahentów, Sąd uznał, za prawidłowe. Kwestionując to stanowisko Minister Finansów, naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 2 w związku ust. 3 ustawy o VAT.
WSA nie stwierdził, aby przy wydaniu zaskarżonej interpretacji doszło do naruszenia art. 10 i art. 249 TWE upatrywanego przez skarżącą w dokonaniu prowspólnotowej wykładni przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Nie zostały też naruszone zasada praworządności (art. 120 O.p.) oraz zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 tej ustawy). Wprawdzie Minister Finansów błędnie zinterpretował przepisy prawa materialnego, jednakże błąd taki nie mógł być utożsamiany z naruszeniem zasady, która w istocie zabrania podejmowania rozstrzygnięć w oparciu o okoliczności inne niż wynikające z obowiązujących przepisów.
Stanowisko skarżącej w przedmiocie podatku naliczonego sprowadzało się do konstatacji, że mogła podatek ten odliczać i będzie mogła robić to po dacie złożenia wniosku. Takie też stanowisko zajął Minister Finansów i w tym zakresie było ono, w ocenie Sądu, prawidłowe.
4. Skarga kasacyjna
4.1. W skardze kasacyjnej pełnomocnik Ministra Finansów zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
4.2. Skargę kasacyjną oparł na naruszeniu:
1. prawa materialnego, polegającego na błędnej wykładni art. 7 ust. 2 i 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że nieodpłatne przekazanie towarów na cele związane z prowadzonym przedsiębiorstwem nie może być zaliczone do zakresu objętego art. 7 ust. 2 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 czerwca 2005r.;
2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) w zw. z art. 14c § 1 i 2 O.p. poprzez dokonanie przez Sąd błędnej oceny prawnej stanowiska organu podatkowego, w sytuacji braku podstaw do uznania skargi, gdyż organ podatkowy dokonał prawidłowej interpretacji art. 7 ust. 2 i 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
4.3. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podkreślił, że gdyby przyjąć, iż art. 7 ust. 2 ustawy o VAT obejmuje swoją regulacją jedynie przekazanie na cele inne niż związane z prowadzonym przedsiębiorstwem, to przepis art. 7 ust. 3 byłby zbędny. Taka analiza byłaby niezgodna z zasadą racjonalności ustawodawcy. Skoro z zakresu opodatkowania czynności nieodpłatnego przekazania towarów, na cele inne niż bezpośrednio związane z prowadzonym przedsiębiorstwem, wyłączono na podstawie 7 ust. 3 ww. ustawy, jedynie przekazanie drukowanych materiałów reklamowych i informacyjnych, prezentów o małej wartości i próbek, to należy uznać, że opodatkowaniu podlegają wszelkie inne przekazania towarów pod warunkiem, iż podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony od tych czynności w całości lub w części.
Autor skargi kasacyjnej wskazał również, że wykładnia art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o VAT jest zgodna z prawem wspólnotowym. Odnosząc się do orzeczeń powołanych przez Sąd w uzasadnieniu wyroku, zauważył, wyroki sądów nie mają natomiast charakteru obowiązującego prawa, a zatem nie mogą stanowić podstawy do rozstrzygnięć w kolejnych sprawach.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W oparciu o zarzuty skargi kasacyjnej można w sprawie nakreślić kwestię sporną. Jej istotą jest wykładnia art. 7 ust. 2 i 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. W tym sporze niewątpliwie racje należy przyznać Sądowi pierwszej instancji i jego argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT zasadą jest opodatkowanie podatkiem od towarów i usług odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju. Natomiast sporny w niniejszej sprawie przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT stanowi, że przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się również przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele inne niż związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, w szczególności: 1) przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia; 2) wszelkie inne przekazanie towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny - jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności, w całości lub w części. Redakcja powyższych przepisów nie jest doskonała, zwłaszcza jeśli się przytoczy przepis ust. 3 tegoż artykułu. W stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 czerwca 2005 r. norma ta określa, że przepisu ust. 2 nie stosuje się do przekazywanych drukowanych materiałów reklamowych i informacyjnych, prezentów o małej wartości i próbek. Natomiast w pierwotnym brzmieniu ustawa o VAT stanowiła w art. 7 ust. 3, że przepisu ust. 2 nie stosuje się do przekazywanych prezentów o małej wartości i próbek, jeżeli ich przekazanie (wręczenie) wiązało się bezpośrednio z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem.
Przed dokonaniem oceny prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego, dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny warto na wstępie podkreślić, że nakładanie podatków należy do tak zwanej wyłączności ustawowej. Zgodnie bowiem z art. 217 Konstytucji RP nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Powyższa norma konstytucyjna nie oznacza tylko obowiązku uregulowania tych kwestii w ustawie. Zgodnie bowiem z zasadą określoności, powyższe elementy powinny być w akcie rangi ustawowej w sposób bardzo precyzyjny, przejrzysty i jasny uregulowane. Z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika, że każda regulacja prawna ingerująca w prawa i wolności obywatelskie musi spełniać wymóg dostatecznej określoności. Należy przez to rozumieć precyzyjne wyznaczenie dopuszczalnego zakresu ingerencji (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 1992 r., U 6/92, OTK 1992, nr 1, poz. 13.). Adresat normy prawnej musi bowiem wiedzieć, w jaki sposób ma się zachować (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 listopada 1998 r., K 39/97, OTK 1998, nr 6, poz. 99). Nakaz określoności jest szczególnie istotny w prawie daniowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 marca 1994 r., K 13/93, OTK 1994, nr 1, poz. 6; glosa aprobująca R. Mastalski, PiP 1994, nr 7-8, s. 136). Analizując pod tym kątem sporne regulacje prawne, dotyczące przecież przedmiotu opodatkowania podatkiem od towarów i usług, należy mieć na względzie zasadę określoności przy nakładaniu daniny publicznoprawnej (art. 2 w związku z art. 217 Konstytucji). Podatnik, zwłaszcza przy mechanizmie samoobliczania podatku, nie powinien mieć żadnych wątpliwości w zakresie tego, które czynności są przedmiotem podatku od towarów i usług.
W związku z powyższymi uwagami, dokonując spornej interpretacji analizowanej normy prawnej, w pierwszej kolejności należy posłużyć się wykładnią gramatyczną. Z literalnego brzmienia części wstępnej art. 7 ust. 2 tej ustawy wynika wprost, bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych, że odnosi się on do takiego przekazania towarów, które nastąpiło wyłącznie na cele inne niż związane z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem. Oznacza to, że przepis ten pomija takie nieodpłatne przekazania towarów, które zostały dokonane na cele związane z przedsiębiorstwem prowadzonym przez podatnika. Czynności wymienione w ust. 2 w punktach 1 i 2 zostały podane jedynie jako przykłady (gdyż poprzedza je sformułowanie "w szczególności") wskazanego w części wstępnej tego ustępu przekazania towarów na cele inne niż związane z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem. W konsekwencji również wymienione w pkt 2 omawianego ustępu "wszelkie inne przekazanie towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny" to tylko takie przekazanie towarów, które zostało dokonane na cele inne niż związane z przedsiębiorstwem prowadzonym przez podatnika. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej przepis ten nie dotyczy każdego nieodpłatnego przekazania towarów przez przedsiębiorcę. Posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "na cele inne niż związane z prowadzonym przedsiębiorstwem", oznacza, że dla określenia przedmiotu opodatkowania w przypadku nieodpłatnego przekazania towarów istotnym jest cel tego przekazania. Odczytanie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, dokonane przez autora skargi, że każde przekazanie nieodpłatne podlega opodatkowaniu tą daniną publicznoprawną, nie da się uzasadnić żadnymi regułami wykładni językowej i jest w istocie wykładnią contra legem. Skoro zaś wyniki wykładni gramatycznej są jednoznaczne, niedopuszczalne jest sięganie do pozostałych rodzajów wykładni.
Należy również podkreślić, że zmiana treści art. 7 ust. 3 ustawy o VAT, która miała miejsce z dniem 1 czerwca 2005 r. usunęła wcześniejsze wątpliwości interpretacyjne. Zasadnicza zmiana tego przepisu polegała na usunięciu z niego końcowego fragmentu, który expressis verbis odwoływał się do bezpośredniego powiązania określonej czynności, przekazania wymienionych towarów, z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem, czyli celami działalności gospodarczej podatnika. Zmiana art. 7 ust. 3 ustawy o VAT w istotny sposób wpływa na wykładnię normy ust. 2 tego artykułu, likwidując wątpliwości interpretacyjne.
Odnosząc się do wskazanej w skardze kasacyjnej zgodności wykładni art. 7 ust. 2 i ust. 3 ustawy o VAT z prawem wspólnotowym, należy stwierdzić, że istotnie rozwiązania zawarte w ustawie o podatku od towarów i usług są bardziej liberalne od rozwiązań wspólnotowych. Niewątpliwie zatem mamy do czynienia z pewną wadliwością w zakresie implementacji zapisów dyrektywy. Zachodzi bowiem zawężenie zakresu przedmiotowego opodatkowania w porównaniu do unormowań zakreślonych w prawie wspólnotowym. Celem bowiem art. 5 ust. 6 Szóstej Dyrektywy (obecnie art. 16 dyrektywy 2006/112/WE) było objęcie opodatkowaniem również tych nieodpłatnych przekazań towarów, które związane były z prowadzonym przedsiębiorstwem.
Jednakże należy podkreślić, że w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wyrażany jest pogląd, że organy państwa członkowskiego w żadnym wypadku nie mogą powoływać się na bezpośrednią skuteczność dyrektywy wobec osób fizycznych i prawnych i nakładać na nie - przez stosowanie wykładni zgodnej z celami dyrektywy - obowiązków z niej wynikających, które jednak nie zostały określone lub zostały niewłaściwie określone w przepisach krajowych (orzeczenia ETS z dnia 19 stycznia 1982 r. w sprawie Ursula Becker, 8/81 i z dnia 8 października 1987 r. w sprawie Kolpinguis Nijmegen, 80/86). Prawo do bezpośredniego stosowania dyrektywy z pominięciem przepisów krajowych nie może być wykorzystywane przez organy państwa w celu ograniczenia praw wynikających z przepisów krajowych. Na tych organach bowiem spoczywa obowiązek prawidłowej i pełnej implementacji norm wspólnotowych. Podatnik zaś nie może ponosić negatywnych konsekwencji w przypadku stosowania jednoznacznych w swej treści przepisów ustawy krajowej, które na skutek wadliwej implementacji norm dyrektywy, są niezgodne z dyrektywą. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 marca 2009 r., I FPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 61, gdy porównanie treści transponowanego przepisu dyrektywy i unormowania krajowego wskazuje, że nadanie uregulowaniu krajowemu znaczenia wynikającego z bezwarunkowej i precyzyjnej normy unijnej prowadziłoby do sprzeczności z gramatycznym brzmieniem przepisu krajowego, sąd powinien - jeśli podatnik domaga się zastosowania tej normy w sposób określony w dyrektywie - odmówić zastosowania normy prawa krajowego i umożliwić mu skorzystanie z unormowania wspólnotowego. Jeżeli jednak podatnik uznaje za korzystniejsze zastosowanie wadliwie sformułowanej w procesie transpozycji normy krajowej, brak jest podstaw do dokonywania wykładni prowspólnotowej tej normy, prowadzącej do wykładni contra legem i nakładania na obywatela obowiązków wynikających tylko z samej dyrektywy.
Reasumując, należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku trafnie uznał, że w aktualnym stanie prawnym przekazanie przez skarżącego bez wynagrodzenia towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele związane z tym przedsiębiorstwem nie stanowi dostawy towarów w świetle art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o VAT, nawet jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w związku z nabyciem tych towarów. Stanowisko to, w zakresie stanu prawnego obowiązującego po dniu 1 czerwca 2005 r., prezentowane jest konsekwentnie w orzecznictwie. Należy tu przede wszystkim wskazać na, przytaczany przez Sąd pierwszej instancji, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2009 r., I FPS 6/08, wydany w składzie siedmiu sędziów (ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 61). Stanowisko to prezentowane było również we wcześniejszych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, a mianowicie w wyroku z dnia 13 maja 2008 r., I FSK 600/07 oraz w wyroku z dnia 25 czerwca 2008 r., I FSK 743/07, jak i w orzeczeniach wydanych po wydaniu wyroku z dnia 23 marca 2009 r. Przykładowo można wskazać na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2009 r., I FSK 361/08; z dnia 8 lipca 2009 r., I FSK 865/08; z dnia 7 lipca 2009r., I FSK 1418/08; z dnia 15 października 2009 r., I FSK 1213/08; z dnia 7 stycznia 2010 r., I FSK 1572/08. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie zawiera tak ważkiej argumentacji, która skłoniłaby skład orzekający w niniejszej sprawie do odstąpienia od ugruntowanej i jednolitej wykładni prezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Z uwagi na powyższą argumentację zarzut skargi kasacyjnej, tj. naruszenie art. 7 ust. 2 i 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, był niezasadny.
Niezrozumiały zaś był zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a u.p.p.s.a. w zw. z art. 14c 1 i 2 O.p. Zwrócić bowiem należy uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę nie stosował tego przepisu. Sąd ten, uznając, że zaskarżona interpretacja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, uchylił interpretację po myśli art. 146 § 1 u.p.p.s.a.
Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 u.p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 u.p.p.s.a.