I FSK 1708/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-05
NSApodatkoweWysokansa
VATleasing finansowykorekta fakturypodstawa opodatkowaniarozwiązanie umowyzwrot przedmiotuodszkodowanieinterpretacja podatkowa

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając możliwość korekty podstawy opodatkowania VAT o wartość zwróconego przedmiotu leasingu finansowego, ale nie o odszkodowanie ubezpieczeniowe.

Sprawa dotyczyła możliwości korekty podstawy opodatkowania VAT w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy leasingu finansowego. Sąd pierwszej instancji uchylił interpretację organu, uznając, że finansującemu przysługuje prawo do korekty faktury, jeśli prowadzi to do obniżenia podstawy opodatkowania, w tym o wartość zwróconego przedmiotu leasingu. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji co do zwrotu przedmiotu leasingu, ale jednocześnie podkreślił, że odszkodowanie ubezpieczeniowe nie może wpływać na podstawę opodatkowania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił interpretację indywidualną dotyczącą podatku od towarów i usług. Spór dotyczył możliwości wystawienia faktury korygującej i obniżenia podstawy opodatkowania VAT w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy leasingu finansowego, w szczególności na skutek szkody całkowitej, utraty przedmiotu lub winy korzystającego. Sąd pierwszej instancji uznał, że finansującemu przysługuje prawo do korekty faktury, jeśli prowadzi to do obniżenia podstawy opodatkowania, w tym o wartość zwróconego przedmiotu leasingu oraz kwotę zdyskontowaną. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że podstawa opodatkowania powinna być pomniejszona o wartość zwróconego finansującemu przedmiotu leasingu, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo. Sąd podkreślił jednak, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące odszkodowania uzyskanego od leasingobiorcy nie były w pełni uzasadnione, a ocena sądu pierwszej instancji, że odszkodowanie ubezpieczeniowe nie wpływa na podstawę opodatkowania, nie została zakwestionowana przez skarżącą spółkę i pozostała poza zakresem rozpoznania przez NSA. Ostatecznie, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nie zaistniały okoliczności faktyczne uzasadniające obniżenie podstawy opodatkowania o odszkodowanie otrzymane przez spółkę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, finansującemu przysługuje prawo do korekty faktury i obniżenia podstawy opodatkowania VAT, w tym o wartość zwróconego przedmiotu leasingu.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że zwrot przedmiotu leasingu do finansującego w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy stanowi podstawę do korekty podstawy opodatkowania VAT, zgodnie z art. 29a ust. 10 pkt 2 i art. 106j ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA i SN.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.p.t.u. art. 29a § ust. 10 pkt 1 i 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Obniżenie podstawy opodatkowania w przypadku zwrotu towarów lub obniżenia ceny.

u.p.t.u. art. 106j § ust. 1 pkt 2 oraz ust. 1 pkt 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podstawa do wystawienia faktury korygującej w przypadku obniżenia ceny lub zwrotu towarów.

u.p.t.u. art. 29a § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja podstawy opodatkowania.

Pomocnicze

k.c. art. 70915

Kodeks cywilny

Określenie korzyści finansującego przy przedterminowym rozwiązaniu umowy leasingu.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Finansującemu przysługuje prawo do korekty faktury i obniżenia podstawy opodatkowania VAT o wartość zwróconego przedmiotu leasingu w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy. Odszkodowanie ubezpieczeniowe nie wpływa na podstawę opodatkowania VAT.

Odrzucone argumenty

Organ interpretacyjny kwestionował możliwość obniżenia podstawy opodatkowania o wartość zwróconego przedmiotu leasingu oraz o odszkodowanie uzyskane od leasingobiorcy.

Godne uwagi sformułowania

podstawa opodatkowania powinna obejmować sumę opłat leasingowych należnych do dnia poprzedzającego rozwiązanie umowy leasingu, powiększoną o kwotę zdyskontowaną oraz pomniejszoną o kwotę otrzymanego odszkodowania podstawa opodatkowania powinna obejmować wyłącznie sumę opłat leasingowych należnych do dnia poprzedzającego rozwiązanie umowy leasingu, powiększoną o kwotę zdyskontowaną. podstawa opodatkowania powinna być pomniejszona o wartość ewentualnie zwróconego finansującemu przedmiotu leasingu kwoty uzyskane od leasingobiorcy z tytułu przedterminowego rozwiązania umowy leasingu z przyczyn leżących po stronie leasingobiorcy, mimo odszkodowawczego – w sensie cywilistycznym – charakteru zapłaty rat, których terminy wymagalności przypadły po rozwiązaniu umowy, na gruncie VAT stanowią zapłatę

Skład orzekający

Ryszard Pęk

przewodniczący sprawozdawca

Izabela Najda-Ossowska

członek

Dominik Mączyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zasad korekty podstawy opodatkowania VAT w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy leasingu finansowego, w szczególności w kontekście zwrotu przedmiotu leasingu i otrzymanego odszkodowania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności rozwiązania umowy leasingu finansowego i rozliczeń VAT. Interpretacja odszkodowania ubezpieczeniowego jest jednoznaczna, natomiast kwestia odszkodowania od leasingobiorcy była mniej klarowna w skardze kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu rozliczeń VAT w leasingu finansowym, który jest powszechnie stosowaną formą finansowania. Wyjaśnia praktyczne wątpliwości dotyczące korekty faktur i podstawy opodatkowania w nietypowych sytuacjach.

Leasing zakończony przed czasem? Jak rozliczyć VAT i czy można skorygować fakturę?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1708/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Mączyński
Izabela Najda-Ossowska
Ryszard Pęk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Łd 265/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-05-19
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 106
art. 106j ust. 1 pkt 2 oraz art. 106j ust. 1 pkt 3, art. 29a ust. 10 pkt 1 i  2 i 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, Sędzia WSA del. Dominik Mączyński, Protokolant Weronika Kaszuba, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 265/21 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w Ł. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 19 stycznia 2021 r. nr 0113-KDIPT1-2.4012.499.2020.3.JSZ w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji
1.1. Wyrokiem z 19 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 265/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi P. S.A. z siedzibą w Ł. (dalej skarżąca spółka) uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 19 stycznia 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz zasądził na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania.
2. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
2.1. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustalił, że w interpretacji z 19 stycznia 2021 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: organ interpretacyjny) stwierdził, że stanowisko skarżącej spółki, przedstawione we wniosku z 2 lipca 2020 r. o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie możliwości wystawienia korekty faktury dokumentującej wydanie przedmiotu leasingu oraz obniżenia podstawy opodatkowania w przypadku wygaśnięcia bądź przedterminowego rozwiązania umowy leasingu finansowego, jest nieprawidłowe.
2.2. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w związku z przedstawionym we wniosku stanem faktycznym, skarżąca spółka zadała pytanie:
"Czy w przypadku wygaśnięcia, bądź przedterminowego rozwiązania umowy leasingu finansowego, spełniającej warunki określone w art. 17f ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT), która stanowi dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, na skutek wystąpienia szkody całkowitej, utraty przedmiotu leasingu lub gdy umowa wygasa bądź jest rozwiązana z winy korzystającego, skarżąca spółka powinna wystawić korektę faktury dokumentującej wydanie przedmiotu leasingu i dokonać obniżenia podstawy opodatkowania takiej dostawy do wysokości kwot rzeczywiście należnych po uwzględnieniu następstw tych okoliczności, czyli podstawa opodatkowania powinna obejmować sumę opłat leasingowych należnych do dnia poprzedzającego rozwiązanie umowy leasingu, powiększoną o kwotę zdyskontowaną oraz pomniejszoną o kwotę otrzymanego odszkodowania (w przypadku szkody całkowitej lub kradzieży) lub o wartość zwróconego przedmiotu leasingu (w przypadku sprzedaży lub ponownego leasingu odebranego korzystającemu przedmiotu leasingu lub pozostałości po przedmiocie leasingu)?".
2.3. W stanowisku własnym skarżąca spółka przyjęła, że w przypadku wygaśnięcia, bądź przedterminowego rozwiązania umowy leasingu finansowego, w szczególności na skutek wystąpienia szkody całkowitej, utraty przedmiotu leasingu lub gdy umowa wygasa bądź jest rozwiązana z winy korzystającego:
- powstanie konieczność wystawienia korekty faktury dokumentującej wydanie przedmiotu leasingu i obniżenia podstawy opodatkowania takiej dostawy do wysokości kwot rzeczywiście należnych skarżącej spółce po uwzględnieniu następstw tych okoliczności, czyli
- podstawa opodatkowania powinna obejmować wartość należnych do dnia rozwiązania umowy rat leasingowych wynikających z umowy leasingu (wymaganych na podstawie dokumentów wystawionych przez skarżącą spółkę do dnia przedterminowego rozwiązania lub wypowiedzenia umowy leasingu).
2.4. Według organu interpretacyjnego, w przypadku wygaśnięcia, bądź przedterminowego rozwiązania umowy leasingu finansowego, na skutek wystąpienia szkody całkowitej, utraty przedmiotu leasingu lub gdy umowa wygasa bądź jest rozwiązana z winy korzystającego,
- podstawa opodatkowania powinna obejmować wyłącznie sumę opłat leasingowych należnych do dnia poprzedzającego rozwiązanie umowy leasingu, powiększoną o kwotę zdyskontowaną.
Tym samym skarżąca spółka w związku z tymi okolicznościami powinna wystawić korektę faktury dokumentującej wydanie przedmiotu leasingu i dokonać obniżenia podstawy opodatkowania z tytułu dokonanej dostawy.
2.4. Sąd pierwszej instancji uwzględniając skargę wniesioną przez skarżącą spółkę wyjaśnił w uzasadnieniu wyroku, że w razie rozwiązania umowy leasingu finansowego na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, w konsekwencji czego korzystający jest zobowiązany do natychmiastowego zapłacenia finansującemu wszystkich przewidzianych w umowie, a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i rozwiązania umowy leasingu:
- finansującemu na podstawie art. 106j ust. 1 pkt 2 oraz art. 106j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r. poz. 106 ze zm., dalej: ustawa o VAT) przysługuje prawo do korekty faktury dokumentującej tę umowę, jeżeli prowadzi to do obniżenia podstawy opodatkowania z tytułu obniżenia ceny lub z tytułu zwrotu towaru (art. 29a ust. 10 pkt 1 i art. 29a ust. 10 pkt 2 ustawy o VAT).
Obniżona w takim przypadku podstawa opodatkowania, w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, obejmuje świadczenie rzeczywiście należne finansującemu, po uwzględnieniu następstw okoliczności, czyli zasadniczo (bez uwzględnienia świadczeń z tytułu ubezpieczenia, zaliczanych do podstawy opodatkowania) sumę rat leasingowych należnych na dzień rozwiązania umowy oraz rat leasingowych wymagalnych na ten dzień, których termin płatności przypada po tymże dniu, pomniejszonych o stosowną część odsetkową oraz wartość ewentualnie zwróconego finansującemu przedmiotu leasingu.
3. Skarga kasacyjna.
3.1. Od powyższego wyroku organ interpretacyjny złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi przez jej oddalenie, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a w każdym przypadku o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
3.2. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, tj.:
3.2.1. art. 29a ust. 10 oraz art. 106j ust. 1 ustawy o VAT, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, podstawa opodatkowania powinna być pomniejszona o wartość ewentualnie zwróconego finansującemu przedmiotu leasingu, a także uznanie przez Sąd, że odszkodowanie uzyskane od leasingobiorcy będzie elementem zapłaty z tytułu przedterminowego rozwiązania umowy leasingu.
3.3. Skarżąca spółka złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną, w której zawarła stwierdzenie, że "Mając powyższe na uwadze, zdaniem Strony, skarga kasacyjna Organu nie ma uzasadnionych podstaw i z tego powodu powinna zostać oddalona".
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4.1. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach wyznaczonych zarzutami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) stwierdził, że skarga kasacyjna jest pozbawiona uzasadnionych podstaw.
4.2. Z argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wynikało, że nie było przedmiotem sporu to, że w przypadku wygaśnięcia, bądź przedterminowego rozwiązania umowy leasingu finansowego, na skutek wystąpienia szkody całkowitej, utraty przedmiotu leasingu lub gdy umowa wygasa bądź jest rozwiązana z winy korzystającego, skarżąca spółka może wystawić korektę faktury dokumentującej wydanie przedmiotu leasingu i obniżyć podstawę opodatkowania takiej dostawy do wysokości kwot rzeczywiście należnych po uwzględnieniu następstw okoliczności i że w takim przypadku podstawa opodatkowania powinna obejmować sumę opłat leasingowych należnych do dnia poprzedzającego rozwiązanie umowy leasingu, powiększoną o kwotę zdyskontowaną.
Takie stanowisko zajęte zostało w zaskarżonej interpretacji indywidualnej (str. 14 uzasadnienia), które – co do zasady – zaakceptował Sąd pierwszej instancji przywołując w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2 lipca 2015 r. w sprawie C-209/14 oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Kwestią sporną – jak wynikało z treści skargi kasacyjnej – było natomiast to, o jakie elementy przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej powinna być obniżona podstawa opodatkowania, tj. czy powinna zostać obniżona o wartość zwróconego skarżącej spółce (finansującemu) przedmiotu leasingu oraz o otrzymane przez skarżącą spółkę odszkodowanie.
4.3. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi kasacyjnej kwestionujących możliwość obniżenia podstawy opodatkowania o wartość ewentualnie zwróconego finansującemu przedmiotu leasingu, stwierdza, że zarzuty te nie były usprawiedliwione i nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej ograniczono się do stwierdzenia, że "(...) jakkolwiek w istocie zwrot towaru stanowi podstawę do dokonania korekty o wartość zwróconego towaru, jednakże okoliczności przedmiotowej sprawy nie wskazywały aby ten zwrot towaru wiązał się z obniżeniem kwoty należnej z tytułu tej dostawy określonej w pierwotnej fakturze". Natomiast w uzasadnieniu interpretacji indywidualnej przyjęto, że "(...) kwoty uzyskane z tytułu sprzedaży lub ponownego leasingu odebranego korzystającemu przedmiotu leasingu lub pozostałości po przedmiocie leasingu są niezwiązane z zawartą umową leasingu i powstałe już po wygaśnięciu bądź przedterminowym rozwiązaniu konkretnej umowy leasingu finansowego, a zatem kwoty te nie stanowią kwoty należnej z tytułu dokonania dostawy pomiędzy Wnioskodawcą a korzystającym" (str. 13 – 14).
4.4. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że mając na uwadze brzmienie art. 70915 Kodeksu cywilnego, dodatkową korzyścią finansującego, którą należy uwzględnić w takich okolicznościach sprawy, stanowi ewentualnie wartość zwróconego finansującemu przedmiotu leasingu (jeżeli do takiego zwrotu dochodzi), która powinna być określana na zasadach, na jakich określa się wartość dóbr przy ustalaniu odpowiedzialności odszkodowawczej i że w takiej sytuacji podstawę opodatkowania należy obniżyć nie tylko o stosowną wartość odsetek od rat, które stały się natychmiast wymagalne z chwilą rozwiązania umowy leasingu wskutek jej wypowiedzenia, lecz także wartość zwróconego finansującemu przedmiotu leasingu.
Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 28 września 2017 r., sygn. akt I FSK 2053/15 oraz z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I FSK 1330/15 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA) stwierdzając, że "podlegającą odliczeniu korzyścią uzyskaną przez finansującego wskutek rozwiązania umowy leasingu jest również wartość ewentualnie odzyskanego (zwróconego) przedmiotu umowy".
Stanowisko powyższe podziela także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną wniesioną w rozpoznawanej obecnie sprawie i – aby uniknąć powtórzeń – odwołuje się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu wyroku z 28 września 2017 r., sygn. akt I FSK 2053/15.
W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono, jakie "okoliczności sprawy" przemawiają przeciw temu, aby skorygować podstawę opodatkowania w związku ze zwrotem leasingodawcy przedmiotu leasingu. Tymczasem, jak trafnie argumentowano w odpowiedzi na skargę kasacyjną, przedterminowe rozwiązanie umowy oraz zwrot przedmiotu leasingu jest elementem rozliczenia z tytułu umowy leasingu.
Reasumując; ponieważ w lakonicznym uzasadnieniu skargi kasacyjnej w żaden sposób nie podważono oceny Sądu pierwszej instancji, nie było żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku, w którym przyjęto, że podstawę opodatkowania należy obniżyć także o wartość zwróconego finansującemu przedmiotu leasingu.
Odnotować jednak należy, że w takim przypadku korzyścią uzyskaną przez finansującego, o której mowa w art. 70915 k.c., nie jest wartość przedmiotu leasingu z chwili jego zwrotu, lecz co do zasady wartość, którą finansujący uzyskał w chwili sprzedaży przedmiotu leasingu. Jeżeli leasingodawca, pomimo zachowania należytej staranności, w okresie od rozwiązania umowy leasingu do upływu okresu, na jaki została ona zawarta, nie sprzedał rzeczy, ani nie zagospodarował jej w sposób przynoszący mu ekonomiczną korzyść, nie ma podstaw do uwzględnienia jej wartości przy rozliczeniu stron umowy leasingu w oparciu o art. 70915 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 listopada 2022 r., sygn. akt II CSKP 169/22 opubl. OSNC z 2023 r., nr 11 poz. 109 oraz postanowienie z 25 listopada 2022 r., sygn. akt I CSK 703/17, LEX nr 2486859).
4.5. Naczelny Sąd Administracyjny poddając natomiast ocenie zarzut naruszenia art. 29a ust. 10 oraz art. 106j ust. 1 ustawy o VAT, polegający na bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej odszkodowanie uzyskane od leasingobiorcy będzie elementem zapłaty z tytułu przedterminowego rozwiązania umowy leasingu, zauważa, że w jego uzasadnieniu ograniczono się do stwierdzenia, że w wydanej interpretacji indywidualnej nie odniesiono się do odszkodowania uzyskanego od leasingobiorcy, ale do odszkodowania ubezpieczeniowego uzyskanego od ubezpieczyciela. Przyjęto w niej bowiem, że "(...) kwota otrzymanego przez Wnioskodawcę odszkodowania od ubezpieczyciela nie może wpłynąć na podstawę opodatkowania z tytułu zawartej umowy leasingu" i że "(...) chociaż realnie pomniejsza wartość jaką korzystający ma zapłacić Wnioskodawcy, nie może pomniejszać podstawy opodatkowania dokonanej dostawy towarów" (str. 14 uzasadnienia interpretacji indywidualnej).
4.6. Sąd pierwszej instancji stwierdzając naruszenie art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, przez wadliwe określenie podstawy opodatkowania rozwiązanej z winy korzystającego umowy leasingu, "(...) nie zgodził się z organem, że odszkodowanie uzyskane od leasingobiorcy z tytułu przedterminowego rozwiązania umowy leasingu z przyczyn leżących po stronie leasingobiorcy nie będzie elementem zapłaty w rozumieniu tego artykułu".
Pozostawiając na uboczu to, że powyższa ocena jest wewnętrznie sprzeczna i nie została szerzej uzasadniona, odnotować należy, że takiego stanowiska – jak zasadnie podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – nie zajęto w zaskarżonej interpretacji indywidualnej. Przyjęta w jej uzasadnieniu ocena dotyczyła wyłącznie kwoty otrzymanego przez skarżącą spółkę odszkodowania od ubezpieczyciela, która – zdaniem organu interpretacyjnego – chociaż "realnie pomniejsza wartość jaką korzystający ma zapłacić Wnioskodawcy", nie może pomniejszać podstawy opodatkowania dokonanej dostawy towarów.
4.7. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu przywołanego już wyroku z 28 września 2017 r., sygn. akt I FSK 2053/15, wyjaśnił, że kwoty uzyskane od leasingobiorcy z tytułu przedterminowego rozwiązania umowy leasingu z przyczyn leżących po stronie leasingobiorcy, mimo odszkodowawczego – w sensie cywilistycznym – charakteru zapłaty rat, których terminy wymagalności przypadły po rozwiązaniu umowy, na gruncie VAT stanowią zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów (leasingodawca) otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od leasingobiorcy lub osoby trzeciej i wchodzą do podstawy opodatkowania na podstawie art. 29a ust. 1 ustawy o VAT.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że rozwiązanie umowy leasingu nie zwalnia leasingobiorcy od zapłaty rat wymagalnych na dzień jej rozwiązania (pomniejszonych o część odsetkową), a konieczność ich uiszczenia wynika przede wszystkim z wykonania umowy dostawy w jej aspekcie ekonomicznym. Konieczność uiszczenia tych rat na żądanie finansującego wiąże się ściśle z dostawą przedmiotu leasingu korzystającemu, mieszcząc się tym samym w pojęciu wszystkiego, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów (leasingodawca) otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od leasingobiorcy lub osoby trzeciej.
4.8. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa w tym miejscu, że o ile zarzut skargi kasacyjnej dotyczył "odszkodowania uzyskanego od leasingobiorcy", to w jego uzasadnieniu skupiono się na "odszkodowaniu od ubezpieczyciela".
Argumentowano, że "(...) w niniejszej sprawie powiązanie otrzymanego przez Spółkę odszkodowania od ubezpieczyciela z wydaniem przedmiotu na podstawie zawartej umowy leasingu finansowego, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług nie jest równoznaczne z powiązaniem z wartością tego towaru, czyli z podstawą opodatkowania, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy o VAT" oraz że "(...) kwota otrzymanego przez Spółkę odszkodowania od ubezpieczyciela nie może wpłynąć na podstawę opodatkowania z tytułu zawartej umowy leasingu" (str. 85 – 86 akt sprawy).
4.8. Sąd pierwszej instancji stwierdzając ogólnie, że "korekta podstawy opodatkowania nie powinna obejmować świadczeń z tytułu ubezpieczenia, zaliczanych do podstawy opodatkowania" nie zakwestionował stanowiska prezentowanego w zaskarżonej interpretacji, w którym przyjęto, że korekta podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT nie powinna obejmować "otrzymanego przez Wnioskodawcę odszkodowania od ubezpieczyciela".
Ocena ta – co należy podkreślić – nie została zakwestionowana przez skarżącą spółkę przez wniesienie skargi kasacyjnej. W tych warunkach, mając na uwadze zasadę przyjętą w art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena przyjęta przez Sąd pierwszej instancji pozostawała poza granicami rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny i wiązała przy ocenie zaskarżonego wyroku.
4.9. Odnotować można w tym miejscu, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 2 lipca 2015 r. w sprawie C-209/14 (ECLI:EU:C:2015:440) wyjaśnił, że art. 90 ust. 1 dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że przepis ten nie pozwala podatnikowi na obniżenie podstawy opodatkowania, jeżeli podatnik ten otrzymał w rzeczywistości wszystkie płatności w zamian za spełnione przez niego świadczenie lub jeśli – bez rozwiązania czy anulowania umowy – druga strona umowy przestaje być zobowiązana do zapłaty podatnikowi uzgodnionej ceny.
W tym kontekście nie miała wpływu na wynik sprawy argumentacja przedstawiona w odpowiedzi na skargę kasacyjną, w której powoływano się na to, że kwota zdyskontowana (odszkodowanie leasingowe) podlega pomniejszeniu o kwotę wartości otrzymanego przez finansującego odszkodowania ubezpieczeniowego.
Otrzymanie przez skarżącą spółkę odszkodowania – czy to w postaci kwoty zdyskontowanej, czy w postaci odszkodowania od ubezpieczyciela oznacza, że otrzymała w rzeczywistości wszystkie płatności w zamian za spełnione świadczenie, gdyż mieści to w pojęciu wszystkiego, co w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów (leasingodawca) otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od leasingobiorcy lub osoby trzeciej.
4.10. Art. 29a ust. 10 pkt 3 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania interpretacji indywidulanej, tj. w 2021 r., umożliwiał obniżenie podstawy opodatkowania o:
1) kwoty udzielonych po dokonaniu sprzedaży opustów i obniżek cen;
2) wartość zwróconych towarów i opakowań, z zastrzeżeniem ust. 11 i 12;
3) zwróconą nabywcy całość lub część zapłaty otrzymaną przed dokonaniem sprzedaży, jeżeli do niej nie doszło;
4) wartość zwróconych kwot dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, o których mowa w ust. 1.
Natomiast, zgodnie z art. 106j ust. 1 ustawy o VAT, podatnik wystawia fakturę korygującą, jako przyczyny wystawienia faktury korygującej wymienia w przypadku, gdy po wystawieniu faktury:
1) udzielono obniżki ceny w formie rabatu, o której mowa w art. 29a ust. 7 pkt 1,
2) udzielono opustów i obniżek cen, o których mowa w art. 29a ust. 10 pkt 1,
3) dokonano zwrotu podatnikowi towarów i opakowań,
4) dokonano zwrotu nabywcy całości lub części zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4, podwyższono cenę lub stwierdzono pomyłkę w cenie, stawce, kwocie podatku lub w jakiejkolwiek innej pozycji faktury.
W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały okoliczności faktyczne wymienione w tych przepisach, które uzasadniałaby obniżenie podstawy opodatkowania o odszkodowanie otrzymane przez skarżącą spółkę i wystawienie z tego powodu faktury korygującej. W szczególności do takich okoliczności nie można zaliczyć obniżenia należnej skarżącej spółce w ramach rozliczenia umowy leasingu kwoty zdyskontowanej o otrzymane odszkodowanie od ubezpieczyciela.
4.8. Ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem przyjął, że podstawa opodatkowania, w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT powinna zostać pomniejszona o wartość ewentualnie zwróconego finansującemu przedmiotu leasingu.
Przez skarżącą spółkę nie została natomiast zakwestionowana ocena, w której przyjęto, że korekta podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT nie powinna obejmować "świadczeń z tytułu ubezpieczenia, zaliczanych do podstawy opodatkowania".
Dominik Mączyński Ryszard Pęk Izabela Najda-Ossowska
sędzia WSA del. sędzia NSA sędzia NSA
-----------------------
10

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI