I FSK 1697/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2012 r. do stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. Głównym zarzutem było to, że organ pierwszej instancji wszczął postępowanie karne skarbowe 30 listopada 2017 r., zaledwie miesiąc przed upływem 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych za rok 2012. Sąd pierwszej instancji uznał, że brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji organu okoliczności wszczęcia tego postępowania narusza przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 210 § 4. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej złożył skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Argumentował, że wszczęcie postępowania karnoskarbowego było uzasadnione i nie miało charakteru instrumentalnego, a sąd pierwszej instancji błędnie ocenił stan faktyczny i prawny. Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do skargi kasacyjnej. Zauważył, że decyzja organu została wydana przed uchwałą NSA z 24 maja 2021 r. (sygn. akt I FPS 1/21), która ujednoliciła orzecznictwo w kwestii kontroli sądowej nad wszczęciem postępowania karnoskarbowego. NSA uznał, że WSA nie zbadał wystarczająco dogłębnie, czy wszczęcie postępowania karnoskarbowego było instrumentalne, ograniczając się do stwierdzenia bliskości terminu przedawnienia. Sąd pierwszej instancji powinien był samodzielnie ocenić tę kwestię na podstawie akt sprawy. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując sądowi pierwszej instancji wszechstronną ocenę zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja NSA dotycząca kontroli sądowej nad wszczęciem postępowania karnoskarbowego w kontekście przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz wymogów uzasadnienia decyzji organów podatkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy decyzja organu została wydana przed kluczową uchwałą NSA, a sąd pierwszej instancji nie przeprowadził pełnej analizy akt sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny może kontrolować zasadność wszczęcia przez organ podatkowy postępowania karnoskarbowego w celu oceny, czy nie zostało ono użyte instrumentalnie do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ocena przesłanek zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej mieści się w granicach kontroli sądowej legalności decyzji podatkowej.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że sądy administracyjne mają prawo badać, czy wszczęcie postępowania karnoskarbowego nie było pozorne i służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia. Ocena ta powinna być przeprowadzona przez organ podatkowy, a w przypadkach wątpliwych, zwłaszcza gdy wszczęcie postępowania następuje tuż przed przedawnieniem, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Czy brak szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji organu podatkowego okoliczności wszczęcia postępowania karnoskarbowego tuż przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niekoniecznie, jeśli decyzja organu została wydana przed kluczową uchwałą NSA, a sąd pierwszej instancji dysponuje aktami sprawy pozwalającymi na samodzielną ocenę tej kwestii.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA błędnie uchylił decyzję organu tylko z powodu braku szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji kwestii instrumentalnego wszczęcia postępowania karnoskarbowego. Sąd pierwszej instancji powinien był samodzielnie ocenić tę kwestię na podstawie akt sprawy, zwłaszcza że decyzja organu była poprzedzona zróżnicowanym orzecznictwem.
Czy samo wszczęcie postępowania karnego skarbowego miesiąc przed przedawnieniem zobowiązania podatkowego świadczy o jego instrumentalnym charakterze?
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt wszczęcia postępowania tuż przed przedawnieniem nie przesądza o jego instrumentalnym charakterze; kluczowe są okoliczności sprawy i brak przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że o instrumentalnym wykorzystaniu instytucji wszczęcia postępowania karnego skarbowego może świadczyć jego wszczęcie w sytuacji oczywistego braku przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych lub istnienia negatywnych przesłanek procesowych, a nie sam fakt bliskości terminu przedawnienia.
Przepisy (12)
Główne
Ordynacja podatkowa art. 70 § § 1
Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 70 § § 6
Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 70 § § 6
Ordynacja podatkowa
Wszczęcie postępowania karnoskarbowego może zawieszać bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa art. 210 § § 4
Ordynacja podatkowa
W przypadkach wątpliwych, gdy moment wszczęcia postępowania karnego skarbowego jest bliski dacie przedawnienia zobowiązania podatkowego, wyjaśnienie tej kwestii powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji podatkowej.
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.k. art. 303
Kodeks postępowania karnego
k.k.s. art. 113 § § 1
Kodeks karny skarbowy
u.p.t.u.
Ustawa o podatku od towarów i usług
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA nie zbadał wystarczająco dogłębnie, czy wszczęcie postępowania karnoskarbowego tuż przed przedawnieniem nie było instrumentalne. • Sąd pierwszej instancji powinien był samodzielnie ocenić kwestię instrumentalności postępowania karnoskarbowego na podstawie akt sprawy.
Odrzucone argumenty
WSA błędnie uznał, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego miesiąc przed przedawnieniem rozliczenia podatkowego wskazuje na instrumentalne wszczęcie tego postępowania. • Uzasadnienie decyzji organu nie musiało szczegółowo wyjaśniać kwestii instrumentalności, gdyż decyzja została wydana przed uchwałą NSA I FPS 1/21.
Godne uwagi sformułowania
nie można jednak pomijać zagadnienia czy na tle okoliczności danej sprawy podatkowej wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. • W przypadkach wątpliwych, w szczególności wówczas gdy moment wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jest bliski dacie przedawnienia zobowiązania podatkowego, wyjaśnienie tej kwestii powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji podatkowej.
Skład orzekający
Arkadiusz Cudak
przewodniczący
Ryszard Pęk
sprawozdawca
Sylwester Golec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja NSA dotycząca kontroli sądowej nad wszczęciem postępowania karnoskarbowego w kontekście przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz wymogów uzasadnienia decyzji organów podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy decyzja organu została wydana przed kluczową uchwałą NSA, a sąd pierwszej instancji nie przeprowadził pełnej analizy akt sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym – możliwości nadużycia instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia poprzez instrumentalne wszczęcie postępowania karnoskarbowego. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Czy postępowanie karne skarbowe tuż przed przedawnieniem to gra na zwłokę?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.