I FSK 1685/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną spółki H. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gliwicach, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (IAS) w Katowicach dotyczącą podatku od towarów i usług za okres od stycznia do czerwca 2017 r. NSA, działając z urzędu, stwierdził nieważność postępowania przed WSA na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., uznając, że spółka została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Głównym zarzutem było nieprawidłowe przeprowadzenie posiedzenia niejawnego przez WSA w okresie pandemii COVID-19. Sąd pierwszej instancji zarządził posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 § 3 ustawy o COVID-19, jednak spółka nie została prawidłowo zawiadomiona o terminie tego posiedzenia, a nawet została zawiadomiona po jego odbyciu, i to do osoby niebędącej jej pełnomocnikiem. NSA podkreślił, że zasada jawności postępowania sądowego, gwarantowana konstytucyjnie, wymaga zapewnienia stronom możliwości obrony, nawet w trybie posiedzenia niejawnego. Niewłaściwe zawiadomienie lub jego brak, uniemożliwiające stronie przedstawienie stanowiska, stanowi kardynalne naruszenie prawa procesowego, prowadzące do nieważności postępowania, niezależnie od wpływu na wynik sprawy. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie prawa do obrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście posiedzeń niejawnych w okresie pandemii i stosowania przepisów szczególnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji posiedzeń niejawnych w okresie pandemii COVID-19 i stosowania art. 15zzs4 ustawy o COVID-19. Ogólne zasady dotyczące prawa do obrony i jawności postępowania są jednak uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w postępowaniu sądowym, w tym poprzez nieprawidłowe zawiadomienie o posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii, skutkuje nieważnością postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w postępowaniu sądowym, w tym poprzez nieprawidłowe zawiadomienie o posiedzeniu niejawnym, skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że spółka została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, ponieważ nie została prawidłowo zawiadomiona o posiedzeniu niejawnym, które odbyło się w okresie pandemii COVID-19. Niewłaściwe zawiadomienie lub jego brak, uniemożliwiające stronie przedstawienie stanowiska, stanowi kardynalne naruszenie prawa procesowego, prowadzące do nieważności postępowania.
Czy przepisy dotyczące posiedzeń niejawnych w okresie pandemii (art. 15zzs4 ustawy o COVID-19) mogą prowadzić do naruszenia konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu i jawności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy te mogą prowadzić do naruszenia tych gwarancji, jeśli nie zapewnią stronom możliwości obrony swoich praw, np. poprzez prawidłowe zawiadomienie o posiedzeniu niejawnym i umożliwienie zajęcia stanowiska na piśmie.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że nawet w przypadku posiedzeń niejawnych, prawo do obrony musi być zagwarantowane. Niewłaściwe zawiadomienie lub brak zawiadomienia o posiedzeniu niejawnym, uniemożliwiające stronie przedstawienie stanowiska, narusza konstytucyjne zasady jawności i prawa do sądu.
Czy naruszenie przepisów procesowych skutkujące nieważnością postępowania musi mieć wpływ na wynik sprawy, aby sąd uwzględnił skargę kasacyjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku nieważności postępowania, waga uchybień procesowych decyduje o nieważności, a nie wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że gwarancje procesowe, takie jak prawo do obrony, są tak ważne, że ich naruszenie prowadzi do nieważności postępowania niezależnie od tego, czy miało ono wpływ na wynik sprawy.
Przepisy (10)
Główne
P.p.s.a. art. 183 § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 10
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
P.p.s.a. art. 90 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie.
ustawa o COVID-19 art. 15zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwia przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia i nie można jej przeprowadzić na odległość.
ustawa o VAT art. 19a § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dotyczy momentu powstania obowiązku podatkowego.
ustawa o VAT art. 20 § 1 i 5
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dotyczy momentu powstania obowiązku podatkowego w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów i importu usług.
ustawa o VAT art. 86 § 1 i 10
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dotyczy prawa do odliczenia podatku naliczonego.
ustawa o VAT art. 112b § 1 pkt 1 lit. a), ust. 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Podstawa prawna ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 81 § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy możliwości złożenia korekty deklaracji.
Konstytucja RP art. 45 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji z powodu nieprawidłowego zawiadomienia o posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii.
Godne uwagi sformułowania
pozbawienie strony możności obrony swych praw • kardynalne błędy dotyczące udziału strony w postępowaniu sądowym • nie można było przystąpić do ostatecznego merytorycznego rozstrzygnięcia • prawo do obrony powinno być zagwarantowane przede wszystkim poprzez powiadomienie stron o posiedzeniu niejawnym i umożliwienie im zajęcia stanowiska w formie pisemnej • już samo zbyt późne zawiadomienie strony o terminie posiedzenia niejawnego [...] wypełnia przesłankę nieważności postępowania
Skład orzekający
Sylwester Golec
przewodniczący sprawozdawca
Włodzimierz Gurba
sędzia (delegowany)
Zbigniew Łoboda
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie prawa do obrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście posiedzeń niejawnych w okresie pandemii i stosowania przepisów szczególnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji posiedzeń niejawnych w okresie pandemii COVID-19 i stosowania art. 15zzs4 ustawy o COVID-19. Ogólne zasady dotyczące prawa do obrony i jawności postępowania są jednak uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kluczowego aspektu prawa do sądu – możliwości obrony strony w postępowaniu, szczególnie w kontekście zmian proceduralnych wprowadzonych w związku z pandemią. Pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie podstawowych gwarancji procesowych.
“Pandemia jako pretekst do naruszenia prawa do obrony? NSA wyjaśnia, kiedy posiedzenie niejawne unieważnia wyrok.”
Dane finansowe
WPS: 192 761 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.