I FSK 1685/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Ministra Finansów, potwierdzając, że sprzedaż działek rolnych przekształconych pod zabudowę mieszkaniową przez rolnika nie podlega VAT, jeśli nie stanowi działalności gospodarczej w obrocie nieruchomościami.
Minister Finansów złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, który uchylił interpretację indywidualną Ministra. Sprawa dotyczyła opodatkowania VAT sprzedaży działek rolnych, które skarżący nabył w 1990 r. z zamiarem wykorzystania rolniczego, a które po zmianie planu zagospodarowania przestrzennego stały się działkami budowlanymi. NSA oddalił skargę, uznając, że sprzedaż ta nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT, ponieważ skarżący nie nabył gruntu z zamiarem profesjonalnego obrotu nieruchomościami i nie podjął w tym zakresie zorganizowanych działań.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który uchylił interpretację indywidualną Ministra. Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od towarów i usług sprzedaży przez D. S. działek budowlanych, które powstały z przekształcenia gruntu rolnego nabytego przez niego w 1990 r. Skarżący, będący rolnikiem objętym ubezpieczeniem KRUS i prowadzący działalność gospodarczą w zakresie handlu urządzeniami gastronomicznymi w R., zamierzał sprzedać część ze 128 działek wydzielonych z jego gruntu rolnego po zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Minister Finansów stał na stanowisku, że sprzedaż działek stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT, ponieważ grunt był wykorzystywany rolniczo, a skala przedsięwzięcia (podział na 128 działek i sprzedaż części z nich) wskazuje na zamiar częstotliwego wykonywania czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację, uznając, że sprzedaż majątku prywatnego nie podlega VAT, a grunt został nabyty na własne potrzeby, a nie z przeznaczeniem do działalności rolniczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Sąd podkreślił również zasadę neutralności VAT i brak możliwości odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu gruntu w 1990 r. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozważeniu zarzutów skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd oparł się na wykładni art. 15 ust. 1-2 ustawy o VAT oraz art. 9 i 12 Dyrektywy 112, a także na orzecznictwie TSUE (wyrok w sprawach C-180/10 i C-181/10) i własnej utrwalonej linii orzeczniczej. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że sprzedaż działek nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT, ponieważ skarżący nie nabył gruntu z zamiarem profesjonalnego obrotu nieruchomościami i nie podjął w tym zakresie zorganizowanych działań, takich jak uzbrojenie terenu czy działania marketingowe. Sprzedaż majątku prywatnego, nawet po jego podziale na działki budowlane, nie jest objęta VAT, jeśli nie stanowi zwykłego wykonywania prawa własności i nie wiąże się z zawodowym obrotem nieruchomościami. Sąd podkreślił, że polskie prawo nie przewiduje opodatkowania transakcji okazjonalnych w sposób analogiczny do art. 12 ust. 1 Dyrektywy 112.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, sprzedaż taka nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu VAT, jeśli nie jest wykonywana w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT, tj. zawodowego i zorganizowanego obrotu nieruchomościami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest ustalenie, czy sprzedający działa jako profesjonalny handlowiec nieruchomościami. Sprzedaż majątku prywatnego, nawet po podziale na działki budowlane, nie podlega VAT, jeśli nie towarzyszą jej działania wskazujące na zamiar prowadzenia działalności gospodarczej w tym zakresie (np. uzbrojenie, marketing). Polska ustawa o VAT nie przewiduje opodatkowania transakcji okazjonalnych w sposób analogiczny do Dyrektywy 112.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.p.t.u. art. 15 § 1-2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Warunkiem uznania podmiotu za podatnika VAT jest ustalenie, że działa on niezależnie jako producent, handlowiec lub usługodawca. Sprzedaż majątku prywatnego nie podlega VAT, chyba że sprzedawca występuje jako profesjonalista w obrocie nieruchomościami.
Ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
Dyrektywa 112 art. 9 § 1
Dyrektywa Rady w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Definiuje pojęcie podatnika VAT w kontekście prowadzenia działalności gospodarczej.
Dyrektywa 112 art. 12 § 1
Dyrektywa Rady w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Umożliwia państwom członkowskim opodatkowanie transakcji okazjonalnych, jednak polska implementacja tego przepisu jest niedoskonała i nie pozwala na opodatkowanie takich transakcji.
Ppsa art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia interpretacji przez WSA.
Ppsa art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów formalnych skargi kasacyjnej.
Ppsa art. 204 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania.
Ppsa art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania.
Ord.pod. art. 14e
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek uwzględniania przez Ministra Finansów orzecznictwa sądów.
Ord.pod. art. 14b § 1-3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zakres i skutki interpretacji indywidualnej.
Ord.pod. art. 14c § 1-2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zakres i skutki interpretacji indywidualnej.
Konst. art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprzedaż działek budowlanych, powstałych z przekształcenia gruntu rolnego nabytego w celach rolniczych, nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT, jeśli sprzedający nie działa jako profesjonalista w obrocie nieruchomościami. Brak jest podstaw do opodatkowania transakcji okazjonalnych w polskim systemie prawnym. Sprzedaż majątku prywatnego, nawet po podziale na działki, nie podlega VAT, jeśli nie towarzyszą jej działania wskazujące na zamiar prowadzenia działalności gospodarczej w tym zakresie. Opodatkowanie sprzedaży gruntu nabytego przed 2004 r. naruszałoby zasadę neutralności VAT.
Odrzucone argumenty
Sprzedaż działek budowlanych stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT ze względu na zamiar częstotliwego wykonywania czynności i skalę przedsięwzięcia. Grunt rolny wykorzystywany wcześniej do działalności rolniczej stanowi element gospodarstwa rolnego, a jego sprzedaż jest związana z działalnością gospodarczą.
Godne uwagi sformułowania
warunkiem niezbędnym do uznania danego podmiotu za podatnika VAT jest ustalenie, że działa on niezależnie m.in. jako producent, czy handlowiec. Zamiar częstotliwego wykonywania czynności – w przypadku działalności gospodarczej w zakresie handlu – musi być przy tym ujawniony już w momencie nabycia towaru, a nie w momencie jego sprzedaży. Handel oznacza bowiem dokonywanie w sposób zorganizowany zakupów towarów w celu ich odsprzedaży. Sprzedaż (dostawa) gruntu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług dopiero od dnia 1 maja 2004 r. podstawową zasadą obowiązującą w podatku od towarów i usług jest zasada neutralności tego podatku dla podatnika. transpozycji [art. 12 ust. 1 Dyrektywy 112] nie dokonano. nie można uznać, iż w krajowym porządku prawnym skorzystano z możliwości opodatkowania tzw. transakcji okazjonalnych warunkiem uznania, iż dany podmiot działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, jest ustalenie, że prowadzi on zawodowo działalność gospodarczą w danym zakresie. nie można uznać za prawidłową uwagi Sądu, że "grunt został nabyty na własne potrzeby skarżącego, a nie z przeznaczeniem do działalności rolniczej" sprzedaż ta następuje w ramach zarządu majątkiem prywatnym danej osoby nie można uznać jej za podatnika VAT sprzedaż działek nie stanowi przedmiotu działalności gospodarczej strony; skarżący wprost wskazuje we wniosku na odmienny przedmiot swojej działalności, a także na brak zamiaru profesjonalnego obrotu nieruchomościami.
Skład orzekający
Marek Zirk-Sadowski
przewodniczący-sprawozdawca
Adam Bącal
członek
Ryszard Pęk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sprzedaż przez osobę fizyczną działek budowlanych powstałych z przekształcenia gruntu rolnego nie podlega VAT, jeśli nie jest to działalność gospodarcza w zakresie obrotu nieruchomościami."
Ograniczenia: Dotyczy stanu faktycznego, w którym brak jest zamiaru profesjonalnego obrotu nieruchomościami i nie podjęto zorganizowanych działań w tym kierunku. Ocena zależy od konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opodatkowania VAT sprzedaży nieruchomości przez osoby fizyczne, które nabyły je w innych celach. Wyrok wyjaśnia kluczowe kryteria odróżnienia sprzedaży majątku prywatnego od działalności gospodarczej.
“Rolnik sprzedaje działki budowlane – czy zapłaci VAT? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 1685/11 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2012-02-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-09-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Adam Bącal Marek Zirk-Sadowski /przewodniczący sprawozdawca/ Ryszard Pęk Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług 6560 Hasła tematyczne Interpretacje podatkowe Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I FSK 629/10 - Postanowienie NSA z 2011-09-29 I SA/Po 913/09 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2010-01-20 Skarżony organ Minister Finansów Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 54 poz 535 art. 15 ust. 1-2 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 9 ust. 1, art. 12 ust. 1 Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski (spr.), Sędzia NSA Adam Bącal, Sędzia NSA Ryszard Pęk, Protokolant Tomasz Grzybowski, po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Po 913/09 w sprawie ze skargi D. S. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 28 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz D. S. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 stycznia 2010 r., I SA/Po 913/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił – na skutek skargi D. S. – interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 28 lipca 2009 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Podstawę prawną orzeczenia stanowił art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej Ppsa. 2. Jak wywiedziono w motywach orzeczenia, we wniosku o wydanie interpretacji skarżący wskazał, że nabył w 1990 r. w drodze kupna grunt rolny do wykorzystania w celach rolniczych. Z uwagi na pobyt skarżącego za granicą użytkowany jest on dopiero od kilku lat jako łąka. Oprócz wymienionej nieruchomości wnioskodawca posiada również inne użytki rolne wykorzystywane jako łąki i pastwiska. Skarżący jest objęty ubezpieczeniem w KRUS. Uchwałą Rady Gminy Z. z dnia 25 lipca 2008 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego we wsi D. określono nowe przeznaczenie dla przedmiotowej nieruchomości – zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. W wyniku tego ww. nieruchomość podzielono na 128 działek. Wnioskodawca zamierza zbyć część działek (dotychczas sprzedał dwie z nich). Nigdy nie prowadził działalności gospodarczej na terenie Polski; prowadzi natomiast działalność w R. w zakresie handlu urządzeniami gastronomicznymi. W związku z powyższym skarżący wniósł o potwierdzenie, że w opisanym stanie faktycznym nie powstanie obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług z tytułu sprzedaży działek. 3. Organ uznał stanowisko strony za nieprawidłowe. Powołując się na treść art. 15 ust. 1-2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54 poz. 535, ze zm.), dalej ustawa o VAT, podniesiono, że nabycie gruntu nastąpiło w celu prowadzenia działalności rolniczej, a nie na potrzeby osobiste. Grunt ten nie należy więc do majątku prywatnego skarżącego. Zdaniem organu, planowane transakcje mają wobec tego związek z prowadzoną działalnością gospodarczą (rolniczą). Osoba wykorzystująca grunty do celów rolniczych ma bowiem, w świetle powołanych przepisów ustawy, status podatnika prowadzącego działalność gospodarczą. Podkreślono ponadto, że wskazanej sprzedaży działek przeznaczonych pod zabudowę, a powstałych w wyniku przekształcenia gruntów rolnych, można przypisać znamiona działalności gospodarczej prowadzonej z zamiarem wykonywania jej w sposób częstotliwy (powtarzalny). Czynności opisane przez skarżącego będą więc dokonywane w warunkach wskazujących na zorganizowaną działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT. 4. Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa skarżący złożył skargę na ww. interpretację indywidualną, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie: 1) art. 15 ust. 1-2 ustawy o VAT poprzez błędną interpretację, 2) art. 120, art. 121 § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej, 3) art. 7 Konstytucji. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że działalnością handlową (gospodarczą), w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, nie jest sprzedaż majątku osobistego, tj. takiego, który nie został nabyty w celu odsprzedaży. Tym samym dla opodatkowania sprzedaży nieruchomości decydujące znaczenie ma zamiar podatnika w momencie jej nabycia; opodatkowaniu powinna podlegać tylko sprzedaż gruntu nabytego w celach inwestycyjnych. Jeżeli natomiast nieruchomość użytkowana była przez dłuższy czas (jak w niniejszym przypadku) to nie mamy do czynienia z działaniem w charakterze handlowca; sprzedażą objęty jest wówczas majątek prywatny. W rezultacie nie można zgodzić się z organem, że skarżący będzie podatnikiem VAT z tytułu sprzedaży działek, ponieważ związane są one z działalnością gospodarczą (rolniczą). Ponadto, dokonując nabycia gruntu w 1990 r. skarżący nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego. Opodatkowanie dostaw przedmiotowego gruntu naruszałoby więc także zasadę neutralności VAT. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. 5. Uchylając zaskarżoną interpretację Sąd wyjaśnił, że w świetle art. 15 ust. 1-2 ustawy o VAT oraz art. 9 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L z 2006 r., Nr 347, poz. 1), dalej Dyrektywa 112, należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 29 października 2007 r. (I FPS 3/07, ONSAiWSA 2008/1/8), według którego warunkiem niezbędnym do uznania danego podmiotu za podatnika VAT jest ustalenie, że działa on niezależnie m.in. jako producent, czy handlowiec. Oznacza to, że jeśli dana czynność wykonana została poza zakresem tych działań (producenta, handlowca), to z tytułu wykonania tej czynności dany podmiot nie może być uznany za podatnika VAT i to bez względu na to, czy czynność tę wykonał jednorazowo, ale w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania jej w sposób częstotliwy, czy też wielokrotnie. Zamiar częstotliwego wykonywania czynności – w przypadku działalności gospodarczej w zakresie handlu – musi być przy tym ujawniony już w momencie nabycia towaru, a nie w momencie jego sprzedaży. Handel oznacza bowiem dokonywanie w sposób zorganizowany zakupów towarów w celu ich odsprzedaży. Uwzględniając powyższe poglądy Sąd stwierdził, że skarżący w przypadku sprzedaży poszczególnych działek nie będzie działał w charakterze podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą (rolniczą). Grunt nabyty został na własne potrzeby skarżącego, a nie z przeznaczeniem do działalności rolniczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Skoro zatem skarżący nie działa w charakterze podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą (rolniczą), to sprzedaż w częściach przedmiotowego gruntu nie może być uznana za działalność rolniczą ze skutkiem uznania skarżącego za podatnika VAT. W tym kontekście Sąd podkreślił także, że sprzedaż (dostawa) gruntu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług dopiero od dnia 1 maja 2004 r. Natomiast podstawową zasadą obowiązującą w podatku od towarów i usług jest zasada neutralności tego podatku dla podatnika. Oznacza to, że podatnik musi mieć zagwarantowaną możliwość odliczenia podatku naliczonego. Skoro więc w rozpoznawanej sprawie nabycie gruntu (w 1990 r.) nie było objęte podatkiem od towarów i usług, to w przypadku opodatkowania jego zbycia brak byłoby możliwości dokonania stosownego odliczenia. 6. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Minister Finansów zarzucił naruszenie art. 15 ust. 1-2 ustawy o VAT poprzez przyjęcie, że przepisy te nie będą miały zastosowania w stosunku do skarżącego i w konsekwencji uznanie, że nie jest on podatnikiem podatku od towarów i usług. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W motywach skargi kasacyjnej organ podniósł, że w sprawie nie powinno budzić wątpliwości, iż skarżący zamierza obracać działkami budowlanymi w sposób częstotliwy. Z posiadanego gruntu wydzielono wcześniej i dokonano już dostawy dwóch działek, a skarżący zamierza dokonać czynności sprzedaży pozostałych niezabudowanych działek; nie można tych działań uznać za jednorazowe. Pod uwagę należy wziąć także skalę planowanego przedsięwzięcia, tj. zamierzoną sprzedaż części ze 128 działek oraz podjęte w tym zakresie wcześniejsze działania, takie jak podział gruntu na działki budowlane. Wszystkie te elementy świadczą, zdaniem organu, o "gospodarczym" charakterze ww. czynności, co stanowi przesłankę do ich opodatkowania. Zdaniem Ministra Finansów nie można przy tym uznać przedmiotowej nieruchomości gruntowej za składnik majątku osobistego podatnika, gdyż była ona uprzednio wykorzystywana jako grunt służący prowadzeniu działalności rolniczej. Ww. działki stanowiły więc element gospodarstwa rolnego skarżącego, posiadającego status osoby ubezpieczonej w KRUS. Nie mogą tym samym dla celów podatkowych uzyskać nagle charakteru przedmiotów niesłużących prowadzeniu działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona wniosła o jej odrzucenie, a względnie oddalenie, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadniając wniosek o odrzucenie środka odwoławczego podniesiono, że organ niewłaściwie oznaczył zaskarżone orzeczenie (podano błędną jego datę). Niezależnie zaś od powyższego podtrzymano stanowisko, że sprzedaż przedmiotowych działek nie będzie wypełniać znamion działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 1-2 ustawy o VAT. Podkreślono ponownie, że skarżący nie nabył gruntu z zamiarem jego odsprzedaży, a z samego faktu posiadania statusu rolnika (prowadzącego działalność gospodarczą w tym zakresie) nie wynika, że również w odniesieniu do sprzedaży gruntu będzie on występował jako podatnik VAT. 7. Postanowieniem z dnia 16 marca 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości pytań prejudycjalnych zawartych w postanowieniach NSA z dnia 9 marca 2010 r., I FSK 2039/08 oraz I FSK 2134/08. Wyrokiem z dnia 15 września 2011 r., wydanym w połączonych sprawach o sygn. C-180/10 i C-181/10, Trybunał Sprawiedliwości rozstrzygnął w przedmiocie ww. pytań prejudycjalnych. W związku z powyższym Sąd odwoławczy podjął zawieszone postępowanie, postanowieniem z dnia 29 września 2011 r. 8. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę, że nie zasługiwał na uwzględnienie zawarty alternatywnie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek o odrzucenie tejże skargi. Popełnienie w tekście skargi kasacyjnej błędu w zakresie wskazywanej daty zaskarżonego wyroku (20 stycznia 2009 r., zamiast 20 stycznia 2010 r.) należy traktować jako oczywistą omyłkę; w żadnym razie jako brak oznaczenia zaskarżonego orzeczenia w rozumieniu art. 176 Ppsa, tym bardziej że pozostałe informacje identyfikujące zaskarżony wyrok zostały podane prawidłowo (wskazanie sądu wydającego wyrok i jego sygnatury), a w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (s. 4) podano również jego poprawną datę. Przechodząc natomiast do meritum sporu należy zauważyć, że przedmiotem sprawy jest kwalifikacja prawna stanu faktycznego, w którym skarżący w związku ze zmianą przeznaczenia gruntu, którego jest właścicielem (z rolnego na służący zabudowie mieszkaniowej), zamierza zbyć część ze 128 powstałych w ten sposób działek budowlanych. Istotą sporu jest ocena, czy we wskazanym stanie faktycznym można uznać skarżącego za podatnika VAT. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej kwestii spornej ma wykładnia art. 15 ust. 1-2 ustawy o VAT, a w tym kontekście również art. 9 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 Dyrektywy 112. Przy tym nie sposób nie uwzględniać przy interpretacji wskazanych unormowań, na tle ww. stanu faktycznego sprawy, dotychczasowej, dominującej linii orzeczniczej Sądu kasacyjnego we wskazanym zakresie (art. 3 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych), jak również ww. wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawach C-180/10 i C-181/10 (art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej). Jak bowiem trafnie zauważył Trybunał Konstytucyjny, "utrwalona praktyka sądowa dotycząca interpretacji przepisów prawnych, zwłaszcza gdy jest ona dość jednoznaczna, wskazuje na treść stosowanego prawa, a więc na wolę ustawodawcy, choćby teoretycznie istniała możliwość innej wykładni" (zob. wyrok TK z dnia 6 września 2001 r., P 3/01, OTK 2001/6/163). Nawiasem mówiąc zaś, orzecznictwo Sądu kasacyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych (brak było wówczas wyroku Trybunału Sprawiedliwości) powinien był również uwzględnić Minister Finansów przy wydawaniu spornej interpretacji, co wynika też z treści art. 14e Ordynacji podatkowej. Wracając natomiast do kwestii wykładni ww. unormowań nie można uwzględnić powołanego przez organ zarzutu naruszenia art. 15 ust. 1-2 ustawy o VAT. W pierwszym rzędzie należy zauważyć, w nawiązaniu do wątpliwości Trybunału Sprawiedliwości (pkt 32 wyroku) odnośnie do implementacji do krajowego porządku prawnego art. 12 ust. 1 Dyrektywy 112, że istotnie, transpozycji tej nie dokonano. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela w tym kontekście pogląd, że użyty w treści art. 15 ust. 2 ustawy o VAT zwrot – "również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy" – wprawdzie mógłby zostać odczytany jako wyraz swoistej realizacji przez polskiego ustawodawcę opcji zawartej w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 112, tym niemniej jest to próba transpozycji na tyle niedoskonała, że w istocie nie można uznać, iż w krajowym porządku prawnym skorzystano z możliwości opodatkowania tzw. transakcji okazjonalnych, o których mowa w ww. unormowaniu Dyrektywy (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2011 r., I FSK 1654/11, CBOSA oraz powołane tam orzecznictwo). Treść przywołanego orzeczenia jest przy tym organowi znana, jako że był stroną postępowania we wskazanej sprawie, toteż mając na uwadze zwięzłość wywodu (art. 141 § 4 Ppsa) wystarczy w tym miejscu odesłać do argumentacji tamże zawartej. W konsekwencji za w pełni aktualną należy uznać wykładnię art. 15 ust. 1-2 ustawy o VAT dokonaną w ww. wyroku NSA o sygn. I FPS 3/07, zgodnie z którą warunkiem uznania, iż dany podmiot działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, jest ustalenie, że prowadzi on zawodowo działalność gospodarczą w danym zakresie. Skoro bowiem w polskim systemie prawnym brak jest podstaw do opodatkowania transakcji okazjonalnych, które zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości podlegają VAT "niezależnie od (...) kwestii, czy sprzedawca prowadzi działalność producenta, handlowca lub usługodawcy" (pkt 49 wyroku), to przy analizie danej dostawy towarów (usług) należy każdorazowo badać, czy została ona wykonana w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej w danym zakresie, tj. o konkretnym profilu (pkt 42 wyroku). Podatnika definiuje się bowiem w związku z pojęciem działalności gospodarczej (pkt 43 wyroku). Analogiczne stanowisko zajął Sąd kasacyjny w wyroku z dnia 18 października 2011 r., I FSK 1536/10 (CBOSA). Pogląd ten jest też zbieżny ze stanowiskiem strony skarżącej, wywiedzionym w odpowiedzi na skargę kasacyjną (s. 7-8). Jak wskazano przy tym w przywołanym orzeczeniu NSA o sygn. I FPS 3/07, okoliczność – akcentowana konsekwentnie przez Ministra Finansów w kolejnych tego typu sprawach (co niniejsza) – że dana czynność została wykonana wielokrotnie lub jednorazowo, lecz z zamiarem częstotliwości, nie przesądza o opodatkowaniu tej czynności. Pogląd ten zyskał aprobatę szeregu składów orzekających (por. np. wyrok NSA z dnia 27 października 2009 r., I FSK 1043/08, ONSAiWSA 2010/6/121 oraz powołane tam orzecznictwo). Trafnie też uwzględniono ten kierunek wykładni art. 15 ust. 1-2 ustawy o VAT w zaskarżonym wyroku (s. 8 uzasadnienia). Twierdzenie to podzielił wreszcie Trybunał Sprawiedliwości (zob. pkt 37-38 ww. wyroku). Czynność opodatkowana w postaci dostawy towaru lub świadczenia usług ma zatem miejsce wówczas, gdy w odniesieniu do tej właśnie czynności dany podmiot występuje w charakterze podatnika podatku od wartości dodanej, a więc prowadzi w tymże określonym zakresie działalność gospodarczą. Jeżeli dana czynność została wykonana poza zakresem działań producenta, handlowca, usługodawcy, pozyskującego zasoby naturalne, rolnika czy wykonującego wolny zawód, to – w świetle art. 9 ust. 1 Dyrektywy 112, a w konsekwencji stosownie do art. 15 ust. 1-2 ustawy o VAT – z tytułu wykonania tej czynności dany podmiot nie może być uznany za podatnika VAT. W kontekście sprzedaży gruntu (działek budowlanych) oznaczają powyższe wywody, że taka dostawa może zostać uznana za podlegającą opodatkowaniu, jeżeli sprzedający występuje jako profesjonalista w zakresie obrotu nieruchomościami, a więc w sposób zawodowy (zorganizowany i ciągły) – por. ww. wyrok NSA o sygn. I FSK 1043/08; pkt 44-45 wyroku Trybunału Sprawiedliwości. Ma to miejsce w szczególności w sytuacji, gdy sprzedawca podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców, np. polegające na uzbrojeniu terenu albo na działaniach marketingowych (pkt 39-40 wyroku Trybunału Sprawiedliwości). W orzecznictwie akcentuje się przy tym, że nie może być mowy o działaniu w charakterze podatnika VAT w przypadku sprzedaży przez daną osobę jej majątku prywatnego (osobistego), tj. takiego, który nie jest przez nią wykorzystywany na potrzeby działalności gospodarczej i nie jest przedmiotem tej działalności (zob. np. wyroki NSA z dnia: 9 grudnia 2008 r., I FSK 1431/07; 18 grudnia 2008 r., I FSK 1556/07 – CBOSA). Trzeba zatem zauważyć, że twierdzenia wywodzone w polskiej judykaturze zasadniczo korespondują z tezami wyroku Trybunału Sprawiedliwości. Wskazano w nim bowiem, iż nawet w przypadku skorzystania przez państwo członkowskie z upoważnienia przewidzianego w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 112 "dostawę gruntu przeznaczonego pod zabudowę należy uznać za objętą podatkiem VAT na podstawie prawa krajowego państwa członkowskiego (...) pod warunkiem, że transakcja ta nie stanowi jedynie czynności związanej ze zwykłym wykonywaniem prawa własności" (pkt 49 wyroku). Zatem gdy "sprzedaż ta następuje w ramach zarządu majątkiem prywatnym danej osoby" nie można uznać jej za podatnika VAT (pkt 50 wyroku). Zarówno w orzecznictwie NSA (zob. np. ww. wyrok w sprawie o sygn. I FSK 1431/07), jak i w cytowanym wyżej wyroku Trybunału Sprawiedliwości, zgodnie podkreśla się przy tym, że okoliczność podziału gruntu na działki przed sprzedażą nie ma decydującego znaczenia przy kwalifikacji prawnej działania zbywcy, podobnie jak wielkość sprzedaży. Całość tych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym (por. pkt 37-38 wyroku). Przenosząc te wywody na grunt stanu faktycznego niniejszej sprawy należy przypomnieć, że zbywane działki budowlane były uprzednio wykorzystywane na potrzeby działalności rolniczej, a następnie zostały przeznaczone na sprzedaż w związku ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wskazał skarżący we wniosku o interpretację indywidualną, "podatnik nabył działkę w celu jej wykorzystywania w celach rolniczych" (zob. k. 9-10 akt adm.). W kontekście powyższych okoliczności nie można więc uznać za prawidłową uwagi Sądu, że "grunt został nabyty na własne potrzeby skarżącego, a nie z przeznaczeniem do działalności rolniczej" (s. 8 uzasadnienia wyroku); spostrzeżenie to jest oczywiście niezgodne ze stanem faktycznym przedstawionym we wniosku o interpretację indywidualną. Nie przesądza to jednak o poprawności twierdzenia organu, że przedmiotowa sprzedaż ma związek z działalnością gospodarczą skarżącego (s. 6 skargi kasacyjnej). Minister Finansów kładzie w tym zakresie nacisk na okoliczność, że działki stanowiły (przed ich przeznaczeniem na sprzedaż) gospodarstwo rolne. Wobec tego skarżący zamierza zbyć składnik majątkowy tegoż gospodarstwa, a w konsekwencji dokonuje dostawy towarów w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (rolniczej). Organ akcentuje ponadto skalę przedsięwzięcia (sprzedaż części ze 128 działek budowlanych). Jednakże okoliczności te – w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości – pozostają (per se) bez znaczenia dla kwalifikacji prawnej działania skarżącego, a to z dwóch powodów. Po pierwsze, jak zauważono, brak jest opodatkowania przez ustawodawcę krajowego transakcji okazjonalnych, a więc dokonywanych przez przedsiębiorcę w związku z prowadzoną działalnością w rozumieniu art. 12 ust. 1 Dyrektywy 112 (w tym przypadku rolniczą). Powoduje to, że aby uznać skarżącego za podatnika, powinien on występować w ramach dokonywanej sprzedaży jako podmiot zawodowo dokonujący obrotu nieruchomościami. Tymczasem – po drugie – w przedstawionych okolicznościach trudno uznać, że skarżący zamierza podjąć działalność gospodarczą w zakresie obrotu nieruchomościami. Sprzedaż działek nie stanowi przedmiotu działalności gospodarczej strony; skarżący wprost wskazuje we wniosku na odmienny przedmiot swojej działalności, a także na brak zamiaru profesjonalnego obrotu nieruchomościami (zob. k. 5, 9-10 akt adm.). Z wniosku nie wynika także, aby zostały przedsięwzięte działania wskazujące na zamiar podjęcia działalności mającej za swój przedmiot obrót nieruchomościami (np. uzbrojenie działek, działania marketingowe). W tym stanie rzeczy brak jest podstaw aby twierdzić, że przedmiotowa sprzedaż działek spełnia przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 15 ust. 1-2 ustawy o VAT, a w konsekwencji, że podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Należy jednak podkreślić, że ocena ta odnosi się wyłącznie do okoliczności faktycznych przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej (art. 14b § 1-3 w zw. z art. 14c § 1-2 Ordynacji podatkowej oraz art. 134 § 1, art. 153, art. 170 i art. 193 Ppsa). Z tych powodów skargę kasacyjną organu należało oddalić, na podstawie art. 184 Ppsa. Stosownie do tego przepisu, Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 204 pkt 2 w zw. z art. 209 ww. ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI