I FSK 1663/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od faktur dokumentujących fikcyjną sprzedaż paliwa, uznając, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o oszustwie podatkowym.
Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego przez spółkę "T." na podstawie faktur wystawionych przez firmy "R." M. C. i "W." sp. z o.o. Organy podatkowe zakwestionowały te faktury, uznając je za dokumentujące fikcyjną sprzedaż paliwa, a spółkę za świadomą uczestnictwa w oszustwie podatkowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to orzeczenie w mocy, oddalając skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę spółki "Skład Opału, [...] "T." Sp. jawna na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. odmawiającą prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego. Organy podatkowe ustaliły, że faktury wystawione przez "R." M. C. oraz "W." sp. z o.o. nie dokumentowały rzeczywistych transakcji sprzedaży paliwa, a firmy te jedynie wystawiały fikcyjne faktury. Zdaniem organów, spółka nabywająca paliwo nie wykazała należytej staranności w weryfikacji kontrahentów i mogła przewidywać, że uczestniczy w oszustwie podatkowym. Spółka argumentowała, że nie może odpowiadać za rozliczenia swoich kontrahentów i powoływała się na zasadę neutralności VAT oraz orzecznictwo TSUE dotyczące konieczności udowodnienia świadomości nadużycia. WSA oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy i ustaliły, iż spółka wiedziała lub powinna była wiedzieć o oszustwie. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że spółka nie podważyła ustaleń faktycznych dotyczących możliwości przewidywania oszustwa, a tym samym nie doszło do naruszenia prawa materialnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji, gdy faktury dokumentują fikcyjną sprzedaż, a podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że nabywając towar, uczestniczy w transakcji wykorzystywanej do popełnienia oszustwa podatkowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, iż faktury wystawione przez "R." M. C. i "W." sp. z o.o. nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Podkreślono, że spółka nie wykazała należytej staranności w weryfikacji kontrahentów, a organizacja współpracy odbiegała od norm gospodarczych (np. niższe ceny, płatność gotówką kierowcom bez weryfikacji danych). W związku z tym, spółka mogła co najmniej przewidywać, że uczestniczy w oszustwie podatkowym, co wyklucza prawo do odliczenia VAT zgodnie z orzecznictwem TSUE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje, gdy faktury dokumentują rzeczywiste transakcje, a podatnik nie wiedział i nie mógł wiedzieć o oszustwie podatkowym.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 1 lit. a i pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 187
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.p.t.u. z 1993 r. art. 19 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
rozporządzenie z 2002 r. art. 48 § ust. 4 pkt 1 lit. a i pkt 5 lit. a
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
rozporządzenie z 2004 r. art. 14 § ust. 2 pkt 1 lit a i pkt 4 lit a
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług
P.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury dokumentujące fikcyjną sprzedaż paliwa nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego. Podatnik, który wiedział lub powinien był wiedzieć, że uczestniczy w oszustwie podatkowym, nie może skorzystać z prawa do odliczenia VAT. Niewykazanie należytej staranności w weryfikacji kontrahentów i transakcji uzasadnia odmowę prawa do odliczenia.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 1 § 1 P.u.s.a.) bez wskazania konkretnych naruszeń przepisów procesowych. Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT z 2004 r.) bez podważenia ustaleń faktycznych. Argumenty skarżącej oparte na zasadzie neutralności VAT i pierwszeństwie prawa wspólnotowego, które nie wykluczają odmowy odliczenia w przypadku oszustwa.
Godne uwagi sformułowania
podatnik nie wykazała minimum staranności, aby dokonane przez nią czynności zakupu paliwa były należycie udokumentowane i nie stwarzały jakichkolwiek wątpliwości podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że nabywając towar, uczestniczył w transakcji wykorzystywanej do popełnienia oszustwa w podatku od wartości dodanej podmioty nie mogą się powoływać na normy prawa wspólnotowego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie
Skład orzekający
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący sprawozdawca
Krystyna Chustecka
sędzia
Inga Gołowska
sędzia (del.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy prawa do odliczenia VAT w przypadku fikcyjnych faktur i braku należytej staranności podatnika, a także interpretacja zasady neutralności VAT w kontekście oszustw podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie udowodniono fikcyjność transakcji i brak należytej staranności. W sprawach, gdzie dowody są mniej jednoznaczne, ocena może być inna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu oszustw podatkowych związanych z VAT i brakiem należytej staranności, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników. Pokazuje, jak sądy oceniają dowody w takich przypadkach.
“Fikcyjne faktury i brak staranności: Kiedy prawo do odliczenia VAT przepada?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 1663/10 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2011-11-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2010-12-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Inga Gołowska Krystyna Chustecka Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Po 267/10 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2010-07-29 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 54 poz 535 art. 86 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek (spr.), Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia WSA (del.) Inga Gołowska, Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Składu Opału, [...] "T." Sp. jawna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Po 267/10 w sprawie ze skargi Składu Opału, [...] "T." Sp. jawna na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 5 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług zobowiązania podatkowego za miesiące marzec, kwiecień, od lipca do grudnia 2004 r., oraz styczeń, luty i lipiec 2005 r., a także nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia za miesiące maj i czerwiec 2004 r. oraz maj i czerwiec 2005 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Składu Opału, [...] "T." Sp. jawna na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 2.700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Skarga kasacyjna Składu Opału, M. B. oraz Środków do Produkcji Rolnej "T." spółka jawna dotyczy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Po 267/10. W orzeczeniu tym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 5 lutego 2010 r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług zobowiązania podatkowego za marzec, kwiecień, od lipca do grudnia 2004 r., za styczeń, luty i lipiec 2005 r., a także nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia za maj i czerwiec 2004 r. oraz maj i czerwiec 2005 r. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że decyzją z dnia 13 października 2009 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. zakwestionował samoobliczenie strony za wskazane powyżej okresy rozliczeniowe. Materialnoprawną podstawą wydanego orzeczenia były: art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o VAT z 1993 r." oraz art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a, art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a i pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o VAT z 2004 r.", § 48 ust. 4 pkt 1 lit. a i pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27, poz. 268 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem z 2002 r.", § 14 ust. 2 pkt 1 lit a i pkt 4 lit a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem z 2004 r.", Zdaniem organu, skarżąca zawyżyła podatek naliczony, ponieważ faktury wystawione przez R. M. C. oraz W. sp. z o.o. nie mogły stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego. W okresie objętym kontrolą zarówno M. C., jak i W. sp. z o.o. nie dokonywali sprzedaży paliwa, a ich działalność polegała na wystawianiu fikcyjnych faktur. Świadczył o tym zebrany w sprawie materiał dowodowy, m.in. protokół przesłuchania M. C. przez Urząd Kontroli Skarbowej w K. z dnia 27 marca 2006 r., decyzja Dyrektora UKS z dnia 28 czerwca 2006 r. określająca zobowiązanie w podatku od towarów i usług M. C., decyzja z dnia 28 czerwca 2006 r. określająca zobowiązanie podatkowe firmie W.. Organ stwierdził, że poddane szczegółowej analizie dokumenty dostarczone przez stronę podczas kontroli wskazywały, iż sprzedaż oleju napędowego od wymienionych kontrahentów była sprzedażą fikcyjną polegającą na wystawianiu faktur, bez wydania towaru. Firmy te nie posiadały własnej, ani dzierżawionej bazy magazynowej na paliwa, nie posiadały własnych ani dzierżawionych samochodów przystosowanych do przewozu paliwa, nie posiadały też koncesji na obrót paliwami ciekłymi. Ponadto organ ustalił, że nabywców na faktury M. C. zdobywał na własną rękę w ten sposób, iż zostawiał na stacjach benzynowych i w bazach paliwowych swoje oferty. Chętni zgłaszali się do niego, a M. C. wystawiał faktury na określone ilości oleju napędowego wraz z dowodami wpłat gotówki, której fizycznie nie otrzymywał, a za wystawienie faktur pobierał wynagrodzenie w wysokości około 3 groszy za litr oleju napędowego wypisanego na fakturze. Co więcej, w wyniku czynności kontrolnych dowiedziono, że obie wskazane wyżej firmy nie były w okresie objętym kontrolą zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług oraz nie odprowadzały na rzecz właściwych urzędów skarbowych należnego podatku. Organ stwierdził, że skarżąca nie wykazała minimum staranności, aby dokonane przez nią czynności zakupu paliwa były należycie udokumentowane i nie stwarzały jakichkolwiek wątpliwości, co do przeprowadzających je stron. Spółka nie podjęła żadnych działań zmierzających do sprawdzenia swoich kontrahentów pod względem ich rynkowej wiarygodności, np. ich zarejestrowania jako podatników VAT, oraz uzyskania innych danych takich jak personalia osób przywożących paliwo, adresy miejsc wykonywania działalności, posiadania koncesji na obrót paliwami. Zdaniem organu, wątpliwości co do wiarygodności tych podmiotów mogły powstać chociażby w związku ze wskazaną przez wystawcę faktur formą płatności. Ponadto przeprowadzone dowody z zeznań świadków (wskazanych przez podatnika) nie pozwoliły ustalić pochodzenia paliwa. W odwołaniu od tej decyzji podatnik wniósł o jej uchylenie w całości, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 122 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.), zwanej dalej "Ordynacją podatkową", a także prawa materialnego – art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT z 2004 r. Podniósł, że organ pierwszej instancji oparł swoje orzeczenie jedynie na zeznaniach M. C., pominął natomiast zeznania pracowników spółki oraz M. K., który potwierdził faktyczne dostawy paliwa. Nie zgodził się też ze stanowiskiem, że "W." sp. z o.o. był firmą nieistniejącą, skoro Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej skierował do tego podmiotu decyzję. Strona podkreśliła przy tym, że nie może odpowiadać za rozliczenia firm "R." i "W.". Ponadto, odwołała się do zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, wskazując na konieczność udowodnienia podatnikowi, że korzystając z odliczenia wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł wiedzieć o nadużyciu podatkowym. Po rozpatrzeniu odwołania spółki Dyrektor Izby Skarbowej w P., wymienioną na wstępie zaskarżoną decyzją z dnia 5 lutego 2010 r., utrzymał w mocy przedstawione wyżej orzeczenie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy stwierdził, że faktura stanowi podstawę do odliczenia podatku w niej wykazanego, gdy odzwierciedla czynności faktyczne wykonane między wskazanymi w niej sprzedawcą i nabywcą. Oznacza to, że musi być poprawna pod względem formalnym i materialnym tzn. odpowiadać rzeczywistym zdarzeniom gospodarczym. Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że zakwestionowane faktury wystawione przez "R." M. C. i "W." sp. z o.o. nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych gdyż firmy te nie były faktycznym dostawcą oleju napędowego do spółki jawnej T.. Natomiast wystawiając faktury VAT pozorowały udokumentowanie źródła pochodzenia towaru. Organ odwoławczy wskazał też na postanowienie Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji w B. z dnia 24 listopada 2006 r. o uzupełnieniu przedstawienia zarzutów M. C., z którego wynikało, iż w okresie od lutego 2004 r. do sierpnia 2005 r. w G., F. i innych miejscowościach, w krótkich odstępach czasu i w realizacji z góry powziętego zamiaru oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, prowadząc działalność gospodarczą pod firmami "R." M. C. z siedzibą w G. i "W." sp. z o.o. z siedzibą w F., potwierdzał nieprawdę, co do faktu sprzedaży oleju napędowego różnym firmom, w tym również skarżącej. W toku licznych przesłuchań prokuratorskich M. C. zeznał, że nigdy paliwa nie kupował, tylko przyjmował puste faktury zakupowe. Ustosunkowując się do podniesionego w odwołaniu zarzutu pominięcia zeznań świadków: K. W., L. G. oraz M. K., organ drugiej instancji wskazał, że wnioskowane dowody zostały przeprowadzone i prawidłowo ocenione. Odnosząc się do zarzutu uznania "W." spółki z o.o. za podmiot nieistniejący, Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę, że decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera takiego stwierdzenia. Z uzasadnienia decyzji wynikało, że spółka ta nie figurowała w ewidencji podatników podatku VAT, jednak pozorowała prowadzenie działalności gospodarczej, wystawiając faktury dokumentujące fikcyjną sprzedaż oleju napędowego. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu niezgodności polskiego prawa podatkowego z przepisami prawa wspólnotowego. Organ wskazał, że ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego zawarte w polskim systemie prawa przed 1 maja 2004 r. mogły być zachowane po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, co wynikało z brzmienia art. 17 ust. 6 Szóstej Dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz. U. UE. L. z 1977 r., Nr 145, poz. 1), zwanej dalej "VI Dyrektywą" oraz art. 176 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L. z 2006 r., Nr 347, poz. 1), zwanej dalej "Dyrektywą 112". W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona podniosła zarzuty naruszenia art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej oraz art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT z 2004 r., wnosząc o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. w całości. Podtrzymała przy tym argumenty podniesione w odwołaniu, powołując się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. podtrzymał w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zarzuty naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej były niezasadne. Sąd podkreślił, że materiał dowodowy sprawy został zgromadzony w sposób rzetelny, w zakresie w jakim było to konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy podatkowe przeprowadziły wnioskowane dowody z przesłuchania świadków K. W., L. G. oraz M. K. i dokonały ich oceny, mając na uwadze cały zebrany materiał dowodowy. Z treści zeznań M. K. przesłuchanego w charakterze świadka oraz w charakterze podejrzanego wynikało, że poznał M. C. w 2004 r. M. C. zaproponował mu współpracę. Przesłuchiwany oświadczył, że do skarżącej spółki trafił przypadkowo przejeżdżając przez W.. Nie pamiętał w jaki sposób doszło do nawiązania współpracy, ani jak często woził paliwo. Zeznał tylko, że było to przynajmniej raz w tygodniu. S. T. płacił gotówką, którą M. K. przekazywał następnie M. C.. Zeznał ponadto, że wszystkie faktury wystawione przez "R." i "W." nie odzwierciedlały prawdy. Powyższe okoliczności potwierdził M. C., wystawca faktur z firm "R." i "W.", który zeznał, że nie dokonywał zakupu oleju napędowego, a więc nie mógł też sprzedawać tego towaru. Fakt wystawiania pustych faktur przez te podmioty wynikał również z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, skierowanych do tych firm, włączonych do akt sprawy postanowieniem z dnia 7 lutego 2008 r., w których opisano okoliczności pozorowania sprzedaży. Ponadto Sąd podniósł, że w toku postępowania w charakterze świadków zostali przesłuchani również pracownicy skarżącej K. W. i L. G., którzy zeznali, że do spółki "T." było przywożone paliwo, ale nie potrafią określić, z jakich firm, ponieważ cysterny nie były oznakowane. Ponadto oświadczyli, że nie znają M. C. i nie słyszeli nazw firm " R." i "W.". W związku z powyższym Sąd podniósł, że dowody prawidłowo zebrane i ocenione przez organ podatkowy wskazują, iż faktury wystawione przez "R." oraz "W." nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji. Natomiast skarżący nie wskazał żadnego dowodu, który by obalał te ustalenia. Sąd nie podzielił również zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Dokonał analizy mających zastosowanie w sprawie przepisów o podatku od towarów i usług, obowiązujących w okresach uwzględnionych w decyzji. Stwierdził, że znany jest mu pogląd, iż dla pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku VAT nie wystarczy samo ustalenie, iż faktura pochodzi od podmiotu nieuprawnionego do jej wystawienia. Z ogółu obiektywnych okoliczności musi wynikać, że podatnik nabywając towar od podmiotu nieuprawnionego do wystawienia faktury, przynajmniej mógł przewidywać, że transakcja stanowi nadużycie (oszustwo). W związku z tym Sąd podkreślił, że organy podatkowe wykazały, iż strona wiedziała lub powinna była się domyślać, że nabywając towar uczestniczy w transakcji wykorzystywanej do popełnienia oszustwa podatkowego. Organizacja współpracy między skarżącą spółką, a "R." i "W." odbiegała od ogólnie przyjętych norm w obrocie gospodarczym. Oferowane przez kontrahentów ceny paliwa były niższe od cen stosowanych na rynku. Skarżąca nie sprawdziła, czy dostawca posiada koncesję na obrót paliwem. Paliwo dowożone było samochodami różnie oznaczonymi, a pracownicy skarżącego nie znali kierowców, ani właściciela firm przywożących paliwo. Dokonywali zapłaty gotówką na ręce kierowców przywożących, nie odnotowując danych tych osób. Reasumując Sąd stwierdził, że dostawy były zrealizowane na rzecz podatnika, który wiedział lub powinien był wiedzieć, że nabywając towar, uczestniczył w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa w podatku od wartości dodanej, dlatego też, zgodnie z obowiązującym prawem, znajdującym potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez R. M. C. oraz W. sp. z o.o. nie mógł stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego, wynikającego z dostawy towaru bądź świadczenia usług przez skarżącego w miesiącach objętych kontrolą. Na powyższe orzeczenie strona działająca za pośrednictwem pełnomocnika – doradcy podatkowego złożyła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Jako podstawy kasacyjne skarżąca powołała naruszenie: - prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT z 2004 r.; - przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w postaci naruszenia art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a.; - przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w postaci naruszenia art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zwanej dalej "P.u.s.a.". W uzasadnieniu podstaw kasacyjnych strona podniosła, przytaczając treść art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT z 2004 r., że prawo do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego stanowi fundamentalną zasadę konstrukcyjną tej daniny, która opiera się na zasadzie potrącalności podatku naliczonego zapłaconego w poprzednich fazach obrotu. Powołała się na zasadę pierwszeństwa i bezpośredniego skutku prawa wspólnotowego, przytaczając odpowiednie stanowisko doktryny. Wskazała również na ilustrujące zasadę neutralności tego podatku orzeczenia sądów administracyjnych, z których wynikało, że zakaz odliczenia podatku wynikającego z faktur wystawionych przez podmiot niezarejestrowany nie ma uzasadnienia w przepisach VI Dyrektywy. Natomiast konieczne jest badanie, przy pozbawieniu podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego, kwestii świadomości co do uczestniczenia w czynnościach zmierzających do nadużycia prawa. Spółka w sposób opisowy zakwestionowała ustalenia dokonane przez organy podatkowe. Podniosła, że w okresach objętych zaskarżoną decyzją w zasadzie nie dokonywała zakupów paliwa od innych dostawców, a mimo to prowadziła działalność gospodarczą, m. in. świadczyła usługi transportowe, czego nie negowano w zaskarżonej decyzji. Bez znaczenia dla skarżącej był również fakt, że jej pracownicy nie znali dostawców paliwa. Strona zarzuciła organom, że dały wiarę oszustom i przestępcom, a nie uczciwemu podatnikowi, którego obciąża się skutkami ich nielegalnych działań. Podniosła, że nie może brać odpowiedzialności za brak rozliczeń tych podmiotów ze Skarbem Państwa. Zarzuciła Sądowi, że naruszył wskazane w podstawach kasacyjnych przepisy P.p.s.a. oraz P.u.s.a. gdyż nie uwzględnił skargi, która była uzasadniona i dokonał powierzchownej kontroli zaskarżonej decyzji, bez oceny przedstawionych zarzutów, w sposób formalistyczny i arbitralny, stosując zasadę in dubio pro fisco. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy, działający za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu uznał zarzuty za niezasadne, podkreślając, że stanowisko strony sprowadza się do nieudokumentowanej polemiki z ustaleniami dokonanymi przez organy podatkowe, których prawidłowość potwierdzona została w zaskarżonym wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna i tym samym musi podlegać oddaleniu. Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżąca w podstawach kasacyjnych i ich uzasadnieniu nie podniosła zarzutów, które dotyczyłyby wadliwie przeprowadzonej, jej zdaniem, w zaskarżonym wyroku oceny zgodności z prawem postępowania podatkowego. Nie powołała bowiem jako naruszonego ani art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., ani też żadnego przepisu Ordynacji podatkowej. Wprawdzie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w sposób opisowy i niewyartykułowany krytycznie odniosła się do ustaleń dokonanych przez organy podatkowe i zarzuciła Sądowi, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji zastosował zasadę in dubio pro fisco, jednakże brak wskazania przepisów prawa procesowego, które zostały przy tym naruszone, powoduje, że tak sformułowane zarzuty nie mogą być uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż nie stanowią podstaw kasacyjnych w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Sąd kasacyjny, zgodnie z art. 183 § 1, zdanie pierwsze P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczanych przez jej podstawy chyba, że zachodzi uwzględniana z urzędu nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie wystąpiła. W przypadku braku powiązanych z odpowiednimi przepisami procesowymi zarzutów, które pozwoliłyby na skuteczne zakwestionowanie ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw, aby podważać te ustalenia, których prawidłowość została potwierdzona w zaskarżonym wyroku Jak wynika z przyjętego przez organy i uznanego za prawidłowo ustalony przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego powodem zakwestionowania faktur kosztowych skarżącej spółki było uznanie, że faktury te nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Ustaleń tych skarżąca nie podważyła, wychodząc z założenia, że pozostając nieświadoma oszustwa, którego dopuścili się jej kontrahenci, zachowa pełne prawo do odliczenia z wystawionych przez nich faktur. Jednakże spółka nie podważyła również ustalenia organów, podzielonego przez Sąd w zaskarżonym wyroku, że mogła co najmniej przewidywać, iż zakwestionowane transakcje mogą stanowić nadużycie czy też oszustwo. Fakty te czynią bezskutecznym podniesiony zarzut naruszenia prawa materialnego, gdyż przy ustalonym w tejże sprawie, a niepodważonym zarzutami skargi kasacyjnej, stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji nie uchybił przepisom art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT z 2004 r., przyjmując, że zasadniczo tylko faktury potwierdzające rzeczywiste transakcje dają prawo do odliczenia i uwzględniając przy wykładni tych przepisów orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z którym podmioty nie mogą się powoływać na normy prawa wspólnotowego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie, co zaznaczył na s. 13 i 14 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Jeśli chodzi o pozostałe zarzuty kasacyjne, a mianowicie naruszenie wymienionych w podstawach kasacyjnych art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 1 § 1 P.u.s.a. należy stwierdzić, że ich zasadności strona upatrywała w bezpodstawnym oddaleniu skargi, której wniesienie w jej ocenie, powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie rozpoznawanej działał w ramach podstaw kasacyjnych, którymi stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. jest związany, o czym była już wyżej mowa. Zatem orzekając w granicach skargi kasacyjnej i odpierając zarzut naruszenia art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT z 2004 r. Sąd kasacyjny nie jest władny ustalać jakie inne naruszenia prawa mogły czynić usprawiedliwioną tezę o wadliwości oceny zaskarżonej decyzji, którą w ramach swojego wyroku przedstawił Sąd pierwszej instancji. W związku z tym wymienione zarzuty naruszenia przepisów P.p.s.a. i P.u.s.a. należało także uznać za niezasadne. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI