Orzeczenie · 2019-10-31

I FSK 1661/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2019-10-31

NSApodatkoweWysokansa

VATprawo do odliczeniakaruzela podatkowanierzetelne fakturynależyta starannośćpostępowanie podatkowesąd administracyjnyNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi. Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2011 roku. Organy podatkowe zakwestionowały prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego oraz uznały, że wystawione przez niego faktury nie dokumentują rzeczywistych transakcji, nakładając obowiązek zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Podstawą tych działań było stwierdzenie, że podatnik uczestniczył w fikcyjnym obrocie stalą, tzw. karuzeli podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podzielił stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę kasacyjną za zasadną. Sąd wskazał, że organy podatkowe nie wykazały w sposób obiektywny, że podatnik miał świadomość udziału w oszustwie podatkowym lub niedochowania należytej staranności kupieckiej. Podkreślono, że podatnik działał jako pośrednik w transakcjach tranzytowych, a okoliczności te, przy stałej współpracy z kontrahentami, nie musiały budzić jego wątpliwości. NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję organu, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie, że organy podatkowe muszą obiektywnie wykazać świadomość podatnika udziału w oszustwie VAT lub niedochowania należytej staranności, a nie tylko opierać się na mechanizmie karuzeli podatkowej. Podkreślenie znaczenia należytej staranności w transakcjach tranzytowych i z długoletnimi kontrahentami.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatnika działającego jako pośrednik w transakcjach tranzytowych. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.

Zagadnienia prawne (3)

Czy podatnik, który działał jako pośrednik w transakcjach tranzytowych, miał obowiązek wykazać, że nie wiedział lub nie mógł wiedzieć o udziale jego kontrahentów w oszustwie podatkowym VAT, aby zachować prawo do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, podatnik musi wykazać, że nie wiedział lub nie mógł wiedzieć o udziale kontrahentów w oszustwie, aby zachować prawo do odliczenia. Jednakże organy podatkowe muszą udowodnić na podstawie obiektywnych przesłanek, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o przestępstwie.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że organy podatkowe nie wykazały w sposób obiektywny, że podatnik miał świadomość udziału w oszustwie podatkowym lub niedochowania należytej staranności kupieckiej. Okoliczności transakcji tranzytowych ze stałymi kontrahentami nie musiały budzić wątpliwości podatnika.

Czy organy podatkowe i sąd pierwszej instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy, uznając faktury za nierzetelne i odmawiając prawa do odliczenia VAT, pomimo braku jednoznacznych dowodów na świadomy udział podatnika w oszustwie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organy podatkowe i sąd pierwszej instancji nieprawidłowo oceniły materiał dowodowy, opierając się na mechanizmie oszustwa i automatycznie przypisując świadomy udział podatnika, bez wykazania konkretnych zaniedbań w zakresie należytej staranności.

Uzasadnienie

NSA uznał, że organy podatkowe oceniły sytuację podatnika szablonowo, uznając, że skoro wcześniejsze transakcje miały oszukańczy charakter, to działania podatnika również się w to wpisują. Nie wskazano konkretnych zaniedbań podatnika, które pozwoliłyby mu na stwierdzenie, że kontrahent jest nierzetelny lub że transakcja stanowi oszustwo.

Czy uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji było wystarczająco szczegółowe i odnosiło się do wszystkich zarzutów skargi, zgodnie z wymogami art. 141 § 4 P.p.s.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji było niekompletne, ponieważ sąd, podzielając ustalenia organów, nie wskazał z jakich względów argumentacja organów i zebrane dowody, w kontekście zarzutów skargi, są właściwe i zasadne.

Uzasadnienie

NSA stwierdził naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez sąd pierwszej instancji, który nie przedstawił wystarczających rozważań prawnych i nie wyjaśnił sposobu rozumowania oraz argumentacji w kontekście zarzutów skargi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżony wyrok WSA i decyzję organu drugiej instancji. Sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy.

Przepisy (21)

Główne

u.p.t.u. art. 13 § ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 6

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 41 § ust. 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 42 § ust. 1 i ust. 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 86 § ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a)

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 1 lit. a) i pkt 4 lit. a)

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 108 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 181

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. c