I FSK 166/05

I FSK 166/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska - Nowacka /sprawozdawca/
Artur Mudrecki /przewodniczący/
Janusz Zubrzycki
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Kr 1717/03 - Wyrok WSA w Krakowie z 2004-10-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Przepisy, których naruszenie zarzuca wyrokowi strona skarżąca należą niewątpliwie do przepisów postępowania. Regulują one postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych wyżej, w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej oraz między organami i podmiotami, o których mowa wyżej, a także między tymi organami a sądami oraz w sprawach wydawania zaświadczeń /art. 1 Kpa/.
Nie mają one zatem zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które reguluje ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ /art. 1 tej ustawy/. Sąd nie mógł zatem naruszyć wskazanych wyżej przepisów, bowiem ich nie stosował. Sądy administracyjne nie ustalają stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia, nie zastępują one bowiem organów administracji w merytorycznym załatwieniu sprawy /art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 par. 1 tej ustawy/.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędziowie NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (spr.), Janusz Zubrzycki, Protokolant Karol Olton, po rozpoznaniu w dniu 12 października 2005 r. na rozprawie w I Wydziale Izby Finansowej skargi kasacyjnej F. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 października 2004 r. sygn. akt I SA/Kr 1717/03 w sprawie ze skargi F. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia uprawniającego do otrzymania bonów paliwowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 października 2004 r., wydanym po przeprowadzeniu rozprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę F. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 lipca 2003 r. Postanowieniem tym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy w M. odmawiające skarżącemu wydania zaświadczenia uprawniającego do wydania bonów paliwowych.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organy wskazały, iż F. K. nie spełnia wszystkich warunków do otrzymania takiego zaświadczenia, w szczególności nie jest on właścicielem ciągnika rolniczego.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie F. K. podniósł, iż właścicielem ciągnika jest jego syn K., który zaginął w dniu 17 stycznia 2001 r. Ciągnik jest w związku z tym użytkowany przez pozostałych członków rodziny zaginionego, którzy prowadzą zarówno własne gospodarstwo rolne, jak i gospodarstwo właściciela ciągnika,
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, motywując swoje stanowisko argumentacją identyczną z zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż sądy administracyjne powołane są do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem ( art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz.U. nr 153, poz. 1269, powoływanej dalej jako ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Powołując treść art. 40 a- 40 h ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym ( Dz.U.nr 11,poz. 50 z późn.zm.) Sąd stwierdził, iż zaświadczenie uprawniające do odebrania bonów paliwowych wydawane jest przez wójta lub burmistrza podatnikowi podatku rolnego, prowadzącemu działalność rolniczą i będącemu właścicielem co najmniej jednego ciągnika rolniczego. Skarżącemu takie zaświadczenie nie mogło być wydane, gdyż nie był on właścicielem ciągnika rolniczego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn.zm., powoływanej dalej jako ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oddalił skargę.
Sygn. akt I FSK 166/05
W skardze kasacyjnej od tego wyroku, sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika, F. K., na zasadzie i w trybie art. 34 i 35 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, powołując się na art. 3 pkt. 4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym zarzucił wyrokowi naruszenie art. 7,10,75,77,86 i 217 § 1 i 2 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia sprawy, naruszenie zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału sprawy, w tym nieprzeprowadzenie rozprawy dla umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się celem ustalenia interesu prawnego skarżącego w uzyskaniu zaświadczenia dla syna K. K. i oceny działań podjętych przez skarżącego na podstawie art. 752 k.c. ( w zw. z art. 217 § 1 i 2 k.p.a.). Skarżący wniósł w związku z tym na podstawie "art. Pkt. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym" o uzupełniające przeprowadzenie dowodu z poświadczenia sołtysa wsi P. z dnia 9 stycznia 2005 r. dla wykazania, że do chwili zaginięcia w dniu 27 marca 2001 r. K. K. mieszkał wspólnie ze skarżącym i wspólnie prowadzili gospodarstwo rolne, które teraz za zaginionego uprawia , używając do tych prac ciągnika i uiszczając wszelkie podatki-skarżący F. K.. W związku z tym na podstawie "art. 53 o NSA" skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego ten wyrok postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 4 lipca 2003 r., jak i postanowienia Burmistrza Gminy i Miasta w M. z dnia [...] W sprawie, jak zaznaczył skarżący, jawi się do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, czy w myśl art. 40a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym uprawniona jest osoba, która z uwagi na nieobecność uprawnionego prowadzi jego sprawy bez zlecenia w ramach art. 752 k.c. Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej strona wskazała, iż z zebranych w sprawie dokumentów wynika, iż K. K., właściciel ciągnika, posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 3 ha. Po jego zaginięciu gospodarstwo to prowadzone jest przez skarżącego, jego żonę i córkę. Skarżący opłaca także podatki od przedmiotowego gospodarstwa i ponosi koszty związane z rejestracją ciągnika. Używa też tego ciągnika do prac gospodarstwie syna. Gdyby zatem K. K. złożył wniosek o wydanie zaświadczenia, nie byłoby przeszkód prawnych, aby je uzyskał. Skoro skarżący prowadzi wszelkie sprawy syna związane z prowadzeniem gospodarstwa, to działa z korzyścią dla osoby, w imieniu której działa i zgodnie z jej prawdopodobną wolą. Składając wniosek o wydanie zaświadczenia skarżący był uprawniony – w ramach upoważnienia
Sygn. akt I FSK 166/05
wynikającego z art. 752 k.c.- do uzyskania przedmiotowego zaświadczenia. Okoliczności tych, mimo ich fundamentalnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, w ogóle nie ustalono. Przedłożony dowód z oświadczenia sołtysa potwierdza okoliczności wskazane w skardze oraz wskazuje na to, iż F. K. spełnia wymogi z art. 40 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie złożyło odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie, z uwagi na treść skargi konieczne jest poczynienie kilku uwag natury ogólnej.
Postępowanie wywołane skargą kasacyjną ma charakter sformalizowany. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania ( art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podstawę skargi kasacyjnej stanowić może naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię bądź niewłaściwe zastosowanie albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania ( art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wskazanie podstawy kasacyjnej nie może przy tym ograniczyć się jedynie do przytoczenia jednej z podstaw wskazanych w powołanym przepisie, ale musi polegać na powołaniu konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisów postępowania, które – w ocenie skarżącego- zostały naruszone przez sąd I instancji. Bez wskazania konkretnej normy Sąd nie może bowiem, będąc związanym zarzutami skargi, ocenić jej zasadności ( por. pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. OSK 421/04, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 146732). Skarżący, wskazując podstawę określoną w art.174 pkt. 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi winien przy tym sprecyzować, czy naruszenie prawa polegało na niewłaściwej wykładni ( czyli niewłaściwym odczytaniu treści prawa bądź zastosowaniu prawa uchylonego) czy jego niewłaściwym zastosowaniu (czyli podciągnięciu ustalonego stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis bądź uznaniu, iż w stanie tym przepis ten nie ma zastosowania ). Powołując drugą z podstaw kasacyjnych, wskazanych w art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący winien wskazać konkretne przepisy
Sygn. akt I FSK 166/05
postępowania sądowoadministracyjnego, które naruszył sąd I instancji. Skarga kasacyjna przysługuje bowiem od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego i zarzuty winny się odnosić do jego wyroku oraz do postępowania przed tym sądem ( por. pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. FSK 191/04, opubl. w LEX pod nr 143521, z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. GSK 73/04, opubl. w Mon.Prawniczym z 2004 r., nr 14,s. 632, z dnia 19 maja 2004 r., sygn. FSK 80/04 , opubl. w ONSAiWSA z 2004 r., nr 1,poz. 12). Skarżący winien nadto wykazać, iż naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż skarżący wskazał jako podstawę prawną wniesienia skargi kasacyjnej przepisy ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Nie powołał przy tym ani daty uchwalenia tej ustawy, ani miejsca publikacji aktu. Domyślać się zatem jedynie można, iż ustawa, którą powołał, to ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74,poz. 368 z późn.zm.). Wskazane w skardze kasacyjnej przepisy regulowały obowiązek wyczerpania środków odwoławczych przed wniesieniem skargi ( art. 34- przepis ten składa się w kilku jednostek ) , termin do jej złożenia i kwestię przywrócenia terminu ( art. 35- ten przepis również składa się z kilku jednostek redakcyjnych). Ustawa ta w art. 3 nie miała punktu 4 (przepis ten składał się z dwóch ustępów).Nie wiadomo też, w oparciu o jaki przepis strona wnosiła o przeprowadzenie postępowania dowodowego ( powołała art.Pkt. 2 ustawy o NSA). Kwestię przeprowadzania dowodów regulował natomiast art. 52 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Artykuł 53, wskazany w skardze, regulował kwestie formy( nie treści) rozstrzygnięcia wydawanego przez sąd. Uwadze pełnomocnika skarżącego umknął jednak fakt, iż zaskarżony wyrok zapadł w dniu 28 października 2004 r. W tej dacie postępowanie przed sądami administracyjnymi regulowała już ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym została bowiem uchylona z dniem 1 stycznia 2004 r., na mocy art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1271 z późn.zm.). Naczelny Sąd Administracyjny , jako związany zarzutami skargi kasacyjnej nie może jednak zastępować strony w poprawnym sformułowaniu podstaw kasacyjnych oraz podstaw uprawniających do składania skargi kasacyjnej poprzez wskazanie właściwych, obowiązujących w dacie orzekania przez Sąd I instancji przepisów ( por wyrok Naczelnego
Sygn. akt I FSK 166/05
Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt FSK 13/04, opubl. w ONSAiWSA z 2004 r., nr 1,poz. 15).
Przepisy, których naruszenie zarzuca wyrokowi strona skarżąca należą niewątpliwie do przepisów postępowania. Regulują one postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych wyżej, w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej oraz między organami i podmiotami, o których mowa wyżej, a także między tymi organami a sądami oraz w sprawach wydawania zaświadczeń ( art. 1 k.p.a.) . Nie mają one zatem zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które reguluje ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd nie mógł zatem naruszyć wskazanych wyżej przepisów, bowiem ich nie stosował. Podkreślić też w tym miejscu należy, iż sądy administracyjne nie ustalają stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia, nie zastępują one bowiem organów administracji w merytorycznym załatwieniu sprawy ( art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; por. też R.Hauser- Założenia reformy sądownictwa administracyjnego-Państwo i Prawo z 1999 r.,nr 12,s.22-24). Jeżeli strona uważa, iż przepisy kodeksu postępowania administracyjnego zostały naruszone przez organy administracji, a naruszenie prawa przez Sąd polegało na zastosowaniu –jako wyniku kontroli legalności działania tych organów - niewłaściwego środka przewidzianego ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, winna wskazać w podstawie skargi kasacyjnej przepisy tej ostatniej ustawy naruszone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, w powiązaniu ich z przepisami postępowania administracyjnego (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz - Warszawa 2004 ,s.247, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005, s. 411-412). Naruszenia tych przepisów strona jednakże nie zarzuciła. Skarga kasacyjna nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw.
Marginalnie już tylko zauważyć należy ( z uwagi na treść przepisów postępowania , wskazanych w skardze kasacyjnej, którym uchybić miał wyrok), iż zaskarżone do
Sygn. akt I FSK 166/05
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie zostało wydane w postępowaniu uregulowanym w dziale VII Kodeksu postępowania administracyjnego- Wydawanie zaświadczeń. Zaświadczenie stanowi urzędowe poświadczenie stanu faktycznego lub prawnego, wynikającego z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu ( art. 217 § 2 i 218 k.p.a.). Organ może zatem przeprowadzić postępowanie wyjaśniające dotyczące stanu faktycznego lub prawnego tylko w niezbędnym zakresie, stosując wówczas odpowiednio przepisy dotyczące postępowania dowodowego ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2002 r.,sygn. akt II SA 944/00, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 83811 ). Nie przeprowadza zaś rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, stosując się do wymogu wynikającego z art.133 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozprawę przeprowadził. Skierowany przeciwko niemu zarzut ( dotyczący nieprzeprowadzenia rozprawy) uznać więc należy za niezrozumiały.
W skardze kasacyjnej strona wniosła także o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego- dowodu z dokumentu w postaci oświadczenia. Wywodziła przy tym, iż F. K., wnosząc o wydanie zaświadczenia czynił to w imieniu swojego syna, prowadząc jego sprawy bez zlecenia. Powołała się w tym zakresie na przepisy art. 752 i następne k.c. Tymczasem zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i organy administracji przyjęły, iż wniosek o wydanie zaświadczenia złożył skarżący we własnym imieniu. Okoliczności tej strona nie podważyła poprzez postawienie skuteczne zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, pozwalającego uznać ustalenia Sądu w tym zakresie za wadliwe. Nie postawiła również zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie ( w tym przypadku – w ocenie strony poprzez niezastosowanie art. 752 i n. k.c.). Dokonała jedynie odmiennej oceny dowodów, a ta sama w sobie, bez postawienia zarzutów w sposób wskazany w art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie stanowi podstawy skargi kasacyjnej ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2004 r., sygn. akt OSK 59/04, opubl. w ONSAiWSA z 2004 r., nr 1,poz. 10). Postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym ( również w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym- art. 106 § 3 w zw. z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ) ograniczone jest zaś wyłącznie do przypadków, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie przyczyni się do przedłużenia
Sygn. akt I FSK 166/05
postępowania (przy czym zakres postępowania dowodowego jest zdeterminowany celem postępowania sądowoadministracyjnego – nie zmierza więc do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a jedynie ma umożliwić ocenę legalności zaskarżonego aktu – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt V SA 671/00, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 50 129 i z dnia 1 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2746/00, opubl. tamże pod nr 49958). Skoro zarzut naruszenia przepisów postępowania jest chybiony, to zbędne jest przeprowadzanie uzupełniającego postępowania dowodowego.
Z tych względów skargę kasacyjną należało oddalić na postawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mimo wyniku sporu Sąd zwolniony był z orzekania o kosztach postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie złożyło bowiem wniosku o ich zasądzenie, nie było reprezentowane na rozprawie i nie udzieliło odpowiedzi na skargę kasacyjną ( art. 209 w zw. z art. 201 i 204 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).