I FSK 1658/25

I FSK 1658/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabela Najda-Ossowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I SA/Łd 663/24 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2025-06-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 144 par. 1a i par. 5, art. 212, art. 219
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 663/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi T. S.A. następcy prawnego C. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 14 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 12 czerwca 2025 r. w sprawie sygn. akt I SA/Łd 663/24 odrzucił skargę T. S.A. (następca prawny C. Sp. z o.o.) z siedzibą w Z. (dalej Spółka/Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 14 sierpnia 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w sprawie doszło do nieprawidłowości dotyczącej doręczenia przez Organ decyzji pełnomocnikowi Spółki, skutkującej niewprowadzeniem decyzji do obrotu prawnego, zamiast doręczyć decyzję elektronicznie, na adres ePUAP wskazany przez pełnomocnika w pełnomocnictwie (akta odwoławcze) doręczył ją w formie tradycyjnej. Dlatego Sąd odrzucił skargę, uznając że jest ona przedwczesna.
Organ na podstawie art. 173 § 1 i art. 174 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej P.p.s.a.) zaskarżył w całości postanowienie Sądu pierwszej instancji. Opierając skargę kasacyjną na podstawie naruszenia przez Sąd m.in. art. 144 § 1c, § 1d i § 5 O.p., art. 145 § 1 i § 2 O.p. w zw. z art. 212 O.p. w zw. z art. 126 § 1 O.p. w zw. z art. 210 § 1 O.p., art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 10a ust. 1 pkt 3 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, art. 141 § 4 P.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację wniesionych zarzutów i na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Skarżąca w pełni poparła stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu Sądu pierwszej instancji i wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sprawy poddanej kontroli kasacyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, zainicjowanej przez Organ skargą kasacyjną wywiedzioną od postanowienia WSA w Łodzi, jest rozstrzygnięcie czy Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę uznając, że zaskarżona decyzja została nieprawidłowo doręczona, a tym samym nie rozpoczął bieg termin do złożenia skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sedno sporu dotyczy oceny prawidłowości doręczenia przez organ odwoławczy decyzji metodą tradycyjną (dokument papierowy), a nie elektroniczną.
W rozpatrywanej sprawie, w trakcie postępowania odwoławczego przed organem drugiej instancji, Spółka złożyła pełnomocnictwo szczególne do jej reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika – doradcę podatkowego J. F.. W treści pełnomocnictwa udzielonego na stosownym formularzu, w części D.1 pkt 47 wskazano adres elektroniczny: [...] W pełnomocnictwie tym wypełniono również adres pełnomocnika do doręczeń w kraju (część D.2) wskazując w tym zakresie siedzibę kancelarii prawnej. Informację tę wskazywano również w kolejnych pismach.
Sąd pierwszej instancji uznał, że doręczając zaskarżoną decyzję pełnomocnikowi Spółki na adres siedziby kancelarii prawnej zamiast za pomocą środków komunikacji elektronicznej na adres wskazany w pkt 47 pełnomocnictwa z 22 czerwca 2023 r. Organ naruszył przepis art. 144 § 1a i § 5 O.p.
Przepisy o doręczeniach mają charakter gwarancyjny, co oznacza, że tylko prawidłowe doręczenie, tzn. dokonane zgodnie z zasadami określonymi w ustawie - Ordynacja podatkowa, uzależnia skuteczność czynności podejmowanych przez organ. W tym zakresie odwołać się należy do rozważań zawartych w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022 r., I FPS 4/21 stanowiącej, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, z naruszeniem art. 145 § 2 O.p., należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 tej ustawy także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie. W jej uzasadnieniu stwierdzono stanowczo, że brak skutecznego doręczenia powoduje, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia. W szczególności orzeczenie nie wchodzi do obrotu prawnego w rozumieniu art. 212 w związku z art. 219 O.p. Nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. Organ podatkowy nie może konwalidować tej wadliwej czynności. Zobowiązany jest jedynie do ponowienia czynności doręczenia ustanowionemu pełnomocnikowi. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że prawodawca nie wprowadził "braku dla strony ujemnych skutków procesowych" jako przesłanki uznawania pism za prawidłowo doręczone. W przypadku tej czynności mamy do czynienia albo z sytuacją gdy doszło do skutecznego doręczenia, albo do takiego doręczenia nie doszło w związku z naruszeniem przepisów regulujących te czynności. Ocena skuteczności doręczenia ma więc charakter "zero-jedynkowy" (zob. wyrok NSA z 19 maja 2022 r., I FSK 112/22).
Powyższe stwierdzenia mają w pełni odniesienie również do przypadku, gdy, jak w niniejszej sprawie, przesyłka została zaadresowana do profesjonalnego pełnomocnika strony i uznana za doręczoną w siedzibie kancelarii pełnomocnika zamiast zgodnie z art. 145 i 144 § 5 O.p. doręczenie powinno nastąpić za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pełnomocnikowi będącemu doradcą podatkowym, na adres elektroniczny wskazany w pełnomocnictwie znajdującym się w aktach sprawy.
W konsekwencji, skoro decyzja organu wskutek jej nieprawidłowego doręczenia nie weszła do obrotu prawnego, nie było możliwe złożenie od niej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rację ma Sąd pierwszej instancji, który wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy, jak już wyżej wskazano, nie miał możliwości wyboru sposobu doręczenia decyzji, gdyż pełnomocnik Skarżącej wskazał adres elektroniczny. Zaskarżona decyzja powinna więc zostać zaopatrzona w podpis elektroniczny i doręczona na adres elektroniczny wskazywany przez pełnomocnika. W tej sytuacji za niedopuszczalne należało uznać próbę doręczenia korespondencji zaskarżonej decyzji 14 sierpnia 2024 r. w postaci papierowej, osobiście w siedzibie kancelarii pełnomocnika. Dlatego też zaskarżona decyzja nie została skutecznie doręczona, z uwagi zastosowanie niewłaściwego trybu doręczenia. Nie wystąpiły więc skutki prawne związane z doręczeniem decyzji, w szczególności nie rozpoczął biegu termin do zaskarżenia decyzji do Sądu.
W świetle powołanych wyżej argumentów należy uznać, że Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie nie dopuścił się zarzucanych przez kasatora uchybień, co czyni skargę kasacyjną niezasadną.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach nie rozstrzygnięto ponieważ w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a. nie mają zastosowania (zob. Uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).