I FSK 1656/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej była kwestia prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego przez podatnika S. N. za 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję organu, który odmówił prawa do odliczenia z powodu nieprzedłożenia przez podatnika 32 faktur, mimo że organ sam je pozyskał od kontrahentów. Sąd pierwszej instancji uznał, że taka postawa organu, oparta na formalistycznej interpretacji art. 86 ustawy o VAT, narusza zasady neutralności i proporcjonalności, a także orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 października 2021 r. oddalił skargę kasacyjną organu. Sąd podkreślił, zgodnie z orzecznictwem TSUE, że zasada neutralności VAT wymaga przyznania prawa do odliczenia, jeśli spełnione są przesłanki materialne, nawet przy uchybieniach formalnych, szczególnie gdy organy dysponują informacjami potwierdzającymi spełnienie tych przesłanek. Ograniczenie prawa do odliczenia z powodu naruszeń formalnych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy uniemożliwiają one udowodnienie spełnienia przesłanek materialnych lub gdy podatnik uczestniczy w oszustwie. W sytuacji, gdy organ posiada faktury i nie kwestionuje istnienia transakcji opodatkowanych, nie może odmawiać prawa do odliczenia wyłącznie z przyczyn formalnych, gdyż naruszałoby to zasady proporcjonalności i budowania zaufania do organów podatkowych. NSA uznał, że WSA prawidłowo zinterpretował przepisy prawa materialnego i postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie prymatu materialnych przesłanek prawa do odliczenia VAT nad formalnymi wymogami, zwłaszcza gdy organ posiada dokumentację.
Orzeczenie dotyczy sytuacji, gdy organ podatkowy posiada faktury i nie kwestionuje istnienia transakcji opodatkowanych. Nie zwalnia podatnika z obowiązku posiadania i prawidłowego dokumentowania transakcji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ podatkowy może odmówić podatnikowi prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT wyłącznie z powodu nieprzedłożenia przez niego faktur, jeśli organ sam posiada te faktury i nie kwestionuje istnienia transakcji opodatkowanych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może odmówić prawa do odliczenia wyłącznie z powodu nieprzedłożenia faktur przez podatnika, jeśli organ sam je posiada i zostały spełnione materialne przesłanki prawa do odliczenia.
Uzasadnienie
NSA, powołując się na orzecznictwo TSUE, podkreślił prymat materialnych przesłanek prawa do odliczenia VAT nad wymogami formalnymi. Odmowa odliczenia z przyczyn formalnych jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy uniemożliwia to udowodnienie spełnienia przesłanek materialnych lub gdy podatnik działa w złej wierze. W sytuacji, gdy organ posiada faktury i nie ma dowodów na oszustwo, odmowa odliczenia narusza zasady neutralności i proporcjonalności.
Jaki jest priorytet między materialnymi a formalnymi przesłankami prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT w świetle prawa unijnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Materialne przesłanki prawa do odliczenia VAT mają prymat nad wymogami formalnymi.
Uzasadnienie
Zasada neutralności VAT wymaga przyznania prawa do odliczenia, jeśli spełnione są przesłanki materialne, nawet przy uchybieniach formalnych, pod warunkiem, że organy dysponują informacjami potwierdzającymi spełnienie tych przesłanek.
Przepisy (16)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do odliczenia podatku naliczonego może być ograniczone z powodu naruszenia wymogów formalnych tylko wtedy, gdy uniemożliwia to dostarczenie dowodów na spełnienie wymagań materialnych lub gdy podatnik uczestniczy w oszustwie. Nie może stanowić dodatkowej sankcji, gdy organ posiada dokumentację i nie neguje wystąpienia transakcji opodatkowanych.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 86 § ust. 2 pkt 1 lit. b
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § ust. 10
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § ust. 10b pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 109 § ust. 3
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 112
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 112a § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 176 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 122
Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 86 § § 1
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prymat materialnych przesłanek prawa do odliczenia VAT nad formalnymi wymogami, gdy organ posiada faktury. • Naruszenie zasad neutralności i proporcjonalności VAT przez formalistyczną interpretację przepisów. • Orzecznictwo TSUE jako podstawa do priorytetowego traktowania przesłanek materialnych.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy argumentował, że brak przedłożenia faktur przez podatnika, mimo ich posiadania przez organ, uniemożliwia odliczenie VAT. • Organ podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (u.p.t.u. i dyrektywy 112) oraz przepisów postępowania (P.p.s.a. i Ordynacji podatkowej).
Godne uwagi sformułowania
prymat warunków materialnoprawnych przy realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego nad wymogami formalnymi • zasada neutralności VAT dla przedsiębiorcy • ograniczenie prawa do odliczenia [...] może wystąpić wówczas gdy te naruszenia uniemożliwiają dostarczenie dowodów na spełnienie wymagań materialnych • nie może natomiast stanowić dodatkowej sankcji w sytuacji gdy organy nie negują wystąpienia transakcji opodatkowanych
Skład orzekający
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący sprawozdawca
Hieronim Sęk
członek
Dominik Mączyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prymatu materialnych przesłanek prawa do odliczenia VAT nad formalnymi wymogami, zwłaszcza gdy organ posiada dokumentację."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy sytuacji, gdy organ podatkowy posiada faktury i nie kwestionuje istnienia transakcji opodatkowanych. Nie zwalnia podatnika z obowiązku posiadania i prawidłowego dokumentowania transakcji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podatników VAT - prawa do odliczenia podatku naliczonego i konfliktu między wymogami formalnymi a materialnymi. Wyrok NSA potwierdza korzystną dla podatników interpretację zgodną z prawem UE.
“VAT: Czy brak faktury w aktach sprawy to koniec prawa do odliczenia? NSA wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.