I FSK 1656/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-10-05
NSApodatkoweWysokansa
VATOZEdotacjepodstawa opodatkowaniagminainterpretacja indywidualnaTSUENSAkoszty postępowania

NSA uchylił wyrok WSA i interpretację indywidualną DKIS, uznając, że gmina realizująca projekt OZE nie działa w charakterze podatnika VAT, a otrzymane dofinansowanie nie stanowi podstawy opodatkowania.

Gmina realizowała projekt OZE, montując instalacje fotowoltaiczne u mieszkańców, z dofinansowaniem unijnym i partycypacją mieszkańców. DKIS uznał, że dofinansowanie stanowi część podstawy opodatkowania VAT. WSA w Lublinie oddalił skargę gminy. NSA uchylił wyrok WSA i interpretację DKIS, powołując się na orzecznictwo TSUE i własne, zgodnie z którym gmina w takim przypadku nie działa jako podatnik VAT, a dofinansowanie nie podlega opodatkowaniu.

Sprawa dotyczyła interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług, wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) dla Gminy M. Gmina realizowała projekt odnawialnych źródeł energii (OZE), polegający na zakupie i montażu instalacji fotowoltaicznych, kolektorów słonecznych, pomp ciepła i kotłów na biomasę u mieszkańców, współfinansowany z Regionalnego Programu Operacyjnego. Mieszkańcy partycypowali w kosztach, a po okresie trwałości projektu instalacje miały przejść na ich własność. Gmina wnioskowała o potwierdzenie, że podstawą opodatkowania VAT są wyłącznie wpłaty mieszkańców, a otrzymane dofinansowanie nie jest wliczane do podstawy opodatkowania. DKIS uznał stanowisko gminy za nieprawidłowe w części dotyczącej wyłączenia dofinansowania z podstawy opodatkowania, twierdząc, że ma ono bezpośredni wpływ na cenę usług świadczonych przez gminę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę gminy. Naczelny Sąd Administracyjny, po zawieszeniu postępowania w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie TSUE w podobnej sprawie, uchylił zaskarżony wyrok WSA i interpretację DKIS. NSA oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku TSUE z dnia 30 marca 2023 r. (C-612/21) oraz własnym orzecznictwie (I FSK 1454/18), zgodnie z którym gmina realizująca tego typu projekty OZE, gdzie instalacje po okresie trwałości przechodzą na własność mieszkańców, a koszty są w znacznej części pokrywane ze środków publicznych, nie działa w charakterze podatnika VAT. W związku z tym otrzymane dofinansowanie nie stanowi podstawy opodatkowania VAT. Sąd zasądził od DKIS na rzecz Gminy zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, gmina w takim przypadku nie działa w charakterze podatnika VAT.

Uzasadnienie

Gmina nie wykonuje działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów VAT, gdy realizuje projekty OZE z dofinansowaniem publicznym, a instalacje po okresie trwałości przechodzą na własność mieszkańców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (4)

Główne

u.p.t.u. art. 29a § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub która ma być otrzymana z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. W niniejszej sprawie gmina nie działała jako podatnik VAT, a dotacja nie miała bezpośredniego wpływu na cenę świadczonych usług.

Pomocnicze

Dyrektywa 2006/112/WE art. 73

Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia usług. TSUE orzekł, że w okolicznościach sprawy gmina nie działała jako podatnik VAT.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa kasacyjna dla naruszenia przepisów prawa materialnego (pkt 1) i postępowania (pkt 2).

O.p. art. 14b § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dotyczy wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gmina realizująca projekt OZE nie działa jako podatnik VAT, a otrzymane dofinansowanie nie stanowi podstawy opodatkowania VAT, zgodnie z orzecznictwem TSUE i NSA.

Odrzucone argumenty

Stanowisko DKIS i WSA, że dofinansowanie stanowi część podstawy opodatkowania VAT.

Godne uwagi sformułowania

gmina nie wykonuje z tego tytułu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. otrzymane na ten cel dofinansowanie ze środków europejskich (...) nie może być rozważane jako podstawa opodatkowania, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy o VAT.

Skład orzekający

Marek Olejnik

przewodniczący-sprawozdawca

Mariusz Golecki

członek

Elżbieta Olechniewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że gminy realizujące projekty OZE z dofinansowaniem publicznym nie są podatnikami VAT, a dofinansowanie nie podlega opodatkowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie instalacje po okresie trwałości przechodzą na własność mieszkańców, a gmina nie osiąga stałego dochodu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia VAT dla samorządów i interpretacji przepisów unijnych przez polskie sądy, co ma znaczenie praktyczne dla wielu gmin.

Gmina nie płaci VAT-u od unijnych dotacji na OZE – kluczowy wyrok NSA!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1656/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Olechniewicz
Marek Olejnik /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Golecki
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Lu 25/19 - Wyrok WSA w Lublinie z 2019-04-17
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżony wyrok i interpretację indywidualną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2174
art. 29a ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Marek Olejnik (sprawozdawca), Sędzia NSA Mariusz Golecki, Sędzia WSA del. Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Miasta M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 25/19 w sprawie ze skargi Miasta M. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 5 listopada 2018 r., nr 0115-KDIT1-2.4012.689.2018.2.PS w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 5 listopada 2018 r., nr 0115-KDIT1-2.4012.689.2018.2.PS, 3) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz Miasta M. kwotę 1.137 (słownie: jeden tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 17 kwietnia 2019 roku, sygn. akt I SA/Lu 25/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Miasta M. (dalej: "Strona", "Skarżący", "Miasto") na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "DKIS", "organ podatkowy") z 5 listopada 2018 roku, nr 0115-KDIT1-2.4012.689.2018.2.PS w przedmiocie podatku od towarów i usług.
2. Przebieg postępowania przed DIKS.
2.1.1. Gmina złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług, który następnie uzupełniła. Przedstawiając stan faktyczny/zdarzenie przyszłe, którego dotyczy wniosek, podała, że jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT oraz że realizuje inwestycje w zakresie odnawialnych źródeł energii polegające na zakupie i montażu urządzeń fotowoltaicznych, kolektorów słonecznych, pomp ciepła oraz kotłów na biomasę i drewno (holzgas) w/na/przy budynkach stanowiących własność mieszkańców Gminy. Zakup i montaż instalacji jest realizowany w ramach projektu współfinansowanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa L. na lata 2014-2020.
Na podstawie umowy o dofinansowanie w oparciu o poniesione w tym zakresie koszty Gmina otrzymuje dofinansowanie do projektu zdefiniowanego jako zakup i montaż instalacji. Umowa o dofinansowanie i przepisy regulujące zasady przyznanego dofinansowania zobowiązują Gminę m.in. do osiągnięcia tzw. efektu rzeczowego (montaż określonej liczby instalacji) oraz do tego, aby w tzw. okresie trwałości projektu Gmina pozostała właścicielem instalacji. Poza tym umowa w żaden sposób nie odnosi się do ustaleń Gminy z mieszkańcami, w szczególności nie narzuca żadnej formy współpracy z mieszkańcami, nie wymaga realizacji na ich rzecz określonych świadczeń i nie przewiduje dofinansowania do cen ewentualnych usług świadczonych przez Gminę na rzecz mieszkańców.
2.1.2. Inwestycja jest realizowana na podstawie kontraktu na roboty z wyłonionymi przez Gminę wykonawcami, u których Gmina zakupiła usługi dostawy i montażu instalacji. Ponadto, w związku z realizacją wskazanej wyżej inwestycji Gmina podpisała z mieszkańcami umowy, których celem jest ustalenie wzajemnych zobowiązań organizacyjnych i finansowych stron związanych z montażem i eksploatacją instalacji. W zamian za dokonane wpłaty w okresie trwania umów mieszkańcy mają możliwość korzystania z instalacji zgodnie z przeznaczeniem, natomiast po upływie okresu trwania umów Gmina przekaże mieszkańcom na własność całość instalacji bez dodatkowego wynagrodzenia oraz odrębnej umowy.
Mieszkańcy zobowiązali się do dobrowolnej partycypacji w kosztach montażu instalacji w wysokości co najmniej 15% kosztów objętych ww. dofinansowaniem powiększonych o VAT, przy czym brak wpłaty w ustalonym terminie i wysokości jest równoznaczny z rezygnacją mieszkańca i rozwiązaniem umowy.
2.1.3. W związku z tak opisanym stanem faktycznym/zdarzeniem przyszłym Gmina sformułowała następujące pytania:
1) Czy podstawę opodatkowania w przypadku świadczenia Gminy na rzecz mieszkańców stanowią/będą stanowić wyłącznie otrzymywane od mieszkańców wpłaty przewidziane w umowach pomniejszone o kwotę podatku należnego?
2) Czy w przypadku negatywnej odpowiedzi na pytanie nr 1 podstawę opodatkowania dla świadczenia Gminy na rzecz mieszkańców stanowi/stanowić będzie kwota otrzymywanych od mieszkańców wpłat przewidziana w umowach pomniejszona o kwotę podatku należnego oraz kwota otrzymanego dofinansowania pomniejszona o przypadającą na nie kwotę podatku należnego, tj. czy kwota podatku należnego powinna zostać wyliczona metodą "w stu", a dofinansowanie oraz wpłatę otrzymywaną od mieszkańca należy traktować jako kwoty obejmujące już podatek od towarów i usług w stawce odpowiedniej dla świadczonej przez Gminę na rzecz mieszkańca usługi?
2.1.4. Przedstawiając własne stanowisko w sprawie pytania nr 1 Gmina stwierdziła, że podstawę opodatkowania w przypadku świadczenia Gminy na rzecz mieszkańców stanowią/będą stanowić wyłącznie otrzymywane od mieszkańców wpłaty przewidziane w umowach pomniejszone o kwotę podatku należnego. W jej ocenie pozyskana dotacja przeznaczona zostałaby na pokrycie kosztów zakupu i montażu instalacji na rzecz Gminy, to oznacza to, że w opisanej sytuacji wystąpi dotacja o charakterze zakupowym, a nie dotacja mająca na celu sfinansowanie ceny sprzedaży usług realizowanych następnie przez Gminę na rzecz mieszkańców.
Zdaniem Gminy w przypadku negatywnej odpowiedzi na pytanie nr 1 należy przyjąć, że podstawę opodatkowania dla świadczenia Gminy na rzecz mieszkańców stanowi/stanowić będzie kwota otrzymywanych od mieszkańców wpłat przewidziana w umowach pomniejszona o kwotę podatku należnego oraz kwota otrzymanego dofinansowania pomniejszonego o przypadającą na nie kwotę podatku należnego, tj. kwota podatku należnego powinna zostać wyliczona metodą "w stu", a dofinansowanie oraz wpłaty otrzymywane od mieszkańca należy traktować jako kwoty obejmujące VAT w stawce odpowiedniej dla świadczonej przez Gminę na rzecz mieszkańca usługi.
2.2. W zaskarżonej interpretacji indywidualnej DIKS stwierdził, że stanowisko Gminy przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług:
- w zakresie zaliczenia do podstawy opodatkowania w przypadku świadczenia Gminy na rzecz mieszkańców wyłącznie wynagrodzeń otrzymanych od mieszkańców w związku z realizacją projektu - jest nieprawidłowe,
- w zakresie zaliczenia do podstawy opodatkowania w przypadku świadczenia Gminy na rzecz mieszkańców wynagrodzeń otrzymanych od mieszkańców oraz kwoty otrzymanego dofinansowania w związku z realizacją wyżej wymienionego projektu - jest prawidłowe.
Odnosząc się do kwestii określenia podstawy opodatkowania dla usług świadczonych przez Gminę na rzecz mieszkańców, DKIS wskazał na treść art. 29a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2174 ze zm., dalej: "ustawa o VAT"). Wyjaśnił, że z tego przepisu wynika, że podstawę opodatkowania stanowi wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług, przy czym wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku. Nie jest przy tym istotne, od kogo dostawca towaru lub świadczący usługę otrzymuje zapłatę – od nabywcy czy od osoby trzeciej, istotne jest natomiast, że jest to wynagrodzenie za konkretne świadczenie lub za konkretną dostawę. Stwierdził, że dotację otrzymaną przez Gminę w ramach RPO WL na realizację projektu opisanego we wniosku o wydanie interpretacji należy uznać za środki otrzymane od osoby trzeciej (dotacje, subwencje, lub dopłaty o podobnym charakterze), które mają/będą miały bezpośredni wpływ na cenę usług świadczonych przez Gminę w ramach realizacji tego projektu. Otrzymane przez Gminę środki nie zostaną przeznaczone na jej ogólną działalność. Tym samym, uwzględniając art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, należy - zdaniem organu - stwierdzić, że podstawą opodatkowania z tytułu świadczonych przez Gminę usług objętych wnioskiem będzie nie tylko kwota należna w postaci wpłaty, którą wpłacił mieszkaniec biorący udział w projekcie zgodnie z zawartą umową, ale także środki otrzymane przez Gminę od podmiotu trzeciego na realizację projektu w części, w jakiej dofinansowują one cenę świadczonych na rzecz mieszkańców usług, pomniejszone o kwotę podatku należnego.
W kwestii ustalenia, czy otrzymane wpłaty od mieszkańców oraz otrzymana dotacja są wpłatami w kwocie brutto, czyli czy zawierają w sobie podatek należny, organ interpretacyjny zauważył, że dokonywane przez mieszkańców wpłaty z tytułu uczestnictwa w projekcie, jak również otrzymane przez Gminę dofinansowanie na realizację projektu stanowią/będą stanowiły wynagrodzenie z tytułu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Tak więc kwota podatku należnego powinna być wyliczona metodą "w stu" przy uwzględnieniu wpłat mieszkańców wraz z otrzymanym dofinansowaniem, jako kwoty brutto, tj. kwoty zawierającą podatek należny.
3. Stanowiska stron w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji.
3.1. Na powyższa interpretację indywidualną Gmina wniosła skargę, w której zarzuciła naruszenie:
– art. 29a ust. 1 ustawy o VAT przez błędną interpretację prowadzącą do wniosku, że otrzymana przez Gminę dotacja na pokrycie kosztów realizowanych przez nią zakupów ma bezpośredni wpływ na cenę świadczonych przez Gminę usług, stanowiąc część zapłaty za świadczone przez Gminę usługi, a tym samym podlega opodatkowaniu VAT,
– art. 14b § 1 w związku z § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 poz. 800 ze zm., zwanej dalej "O.p."), przez przyjęcie założeń niezgodnych ze stanem faktycznym przedstawionym przez Gminę,
– art. 14c § 1 i 2 oraz art. 120 i art. 121 § 1 w związku z art. 14h O.p. przez sporządzenie uzasadnienia interpretacji bez ustosunkowania się do zaprezentowanej przez Gminę argumentacji dotyczącej kosztowego charakteru otrzymanej dotacji,
– art. 121 § 1 w związku z art. 14h oraz art. 2a O.p. przez przyjęcie wykładni profiskalnej oraz brak merytorycznej poprawności i staranności, a także przez przyjęcie stanowiska odmiennego od prezentowanego organ interpretacyjny w interpretacjach wydawanych w analogicznych stanach faktycznych.
3.2. DIKS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w skardze.
4. Stanowisko Sądu pierwszej instancji.
WSA W Lublinie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W jego ocenie w świetle przedstawionego stanu faktycznego nie może budzić wątpliwości stwierdzenie, że montaż instalacji na nieruchomościach mieszkańców – uczestników projektu wraz z udostępnieniem tych instalacji do używania, a następnie przekazaniem na własność stanowi wykonanie przez Gminę umów cywilnoprawnych zawartych pomiędzy nią i właścicielami poszczególnych nieruchomości, które właścicielom tym przynosi wymierną korzyść materialną.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w stanie niniejszej sprawy brak jest podstaw do podzielenia twierdzeń Gminy, że przedmiotowe dofinansowanie nie było dofinansowaniem, o jakim mowa w art. 29a ustawy o VAT. Fakt, że środki te służą – "technicznie" rzecz biorąc - finansowaniu przez Gminę zakupów towarów i usług niezbędnych dla realizacji projektu, w tym nabycia od wykonawców usług wykonania instalacji kolektorów słonecznych i pomp ciepła, nie przesądza, że dofinansowanie ma – jak to określa Gmina – charakter kosztowy czy też zakupowy, bowiem w normalnych warunkach gospodarczych wynagrodzenie za usługę, tj. jej cena, również powinna pokrywać koszty usługodawcy poniesione na świadczenie danej usługi.
Nie ma też decydującego znaczenia, że w dokumentach, na podstawie których przyznano dofinansowanie, nie zostało ono opisane (nazwane) jako stanowiące dopłatę do ceny usług, istotne jest natomiast, że dotacja już w momencie jej przyznania przeznaczona była na sfinansowanie konkretnych usług Gminy na rzecz mieszkańców - uczestników projektu.
Dla wyniku sprawy nie ma także - według Sądu - znaczenia, że objęte projektem instalacje stanowić mają pierwotnie, tj. przez okres trwałości projektu, własność skarżącej. Skoro Gmina zobowiązała się wobec każdego z uczestników projektu, że zrealizuje na jego nieruchomości określoną instalację, udostępni mu ją do używania, a następie przekaże mu jej własność, to zobowiązała się do świadczenia na rzecz danego mieszkańca jednej usługi, której zakończenie nastąpi w momencie przeniesienia własności instalacji na rzecz uczestnika projektu.
5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
5.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Lublinie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Skarżąca zaskarżając ten wyrok w całości. Sformułowała także wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a w konsekwencji uchylenie zaskarżonej interpretacji, w przypadku gdy NSA uzna, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Lublinie, zasądzenie na rzecz Skarżącej od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Skarżąca zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, o których mowa w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), tj.:
- art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, poprzez jego błędną interpretację prowadzącą do wniosku, że otrzymana przez Gminę dotacja na pokrycie kosztów realizowanych przez nią zakupów ma bezpośredni wpływ na cenę świadczonych przez Gminę usług, stanowiąc część zapłaty za świadczoną przez Gminę usługę, a tym samym podlega opodatkowaniu VAT, podczas gdy w rzeczywistości nie ma ona bezpośredniego wpływu na cenę usług świadczonych przez Skarżącą;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.:
- naruszenie art. 146 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi w okolicznościach wskazujących na konieczność jego zastosowania, a w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej interpretacji, podczas gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 14b § 3, art. 14c § 1 i § 2, art. 120 i 121 § 1 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h oraz art. 2a O.p.:
- naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi Skarżącej w okolicznościach, w których uzasadnionym było jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej interpretacji z uwagi na naruszenie przez organy podatkowe przepisów postępowania, tj. art. 14b § 3, art. 14c § 1 i § 2, art. 120 i 121 § 1 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h oraz art. 2a O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować uchyleniem interpretacji na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.
5.2. DKIS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, zasądzenie od Skarżącej, na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
6. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, zważył co następuje:
6.1. Postanowieniem z 2 grudnia 2022 roku, Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił niniejsze postępowanie z uwagi na skierowane do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE") pytania prejudycjalne przez NSA w sprawie sygn. akt I FSK 1645/20 postanowieniem z 16 kwietnia 2021 roku, o następującej treści:
1. Czy przepisy dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE seria L z 2006 r. Nr 347/1, ze zm.), a w szczególności art. 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że gmina (organ władzy publicznej) działa w charakterze podatnika VAT realizując projekt, którego celem jest zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii, poprzez zobowiązanie się na mocy zawartej z właścicielami nieruchomości umowy cywilnoprawnej do wykonania i montażu systemów odnawialnych źródeł energii na ich nieruchomościach, oraz - po upływie określonego czasu - do przekazania własności tych systemów na rzecz właścicieli nieruchomości?
2. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze, czy do podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 73 tej dyrektywy należy wliczyć otrzymane przez gminę (organ władzy publicznej) dofinansowanie ze środków europejskich na realizację projektów dotyczących odnawialnych źródeł energii?
Postanowieniem z 29 czerwca 2023 roku, Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie, z uwagi na rozstrzygnięcie powyższych pytań prejudycjalnych przez TSUE wyrokiem z 30 marca 2023 roku, w sprawie C-612/21.
6.2. Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy.
W przedstawionych przez Gminę okolicznościach faktycznych stanowisko Sądu pierwszej instancji oraz organu interpretacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezgodne z prawem. Z art. 29a ustawy o VAT wynika bowiem, że podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Powołany przepis stanowi implementację art. 73 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 347, str. 1 z późn. zm., dalej zwanej dyrektywą 2006/112/WE), zgodnie z którym w odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług innych niż te, o których mowa w art. 74-77, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia usług.
6.3. W kwestii oceny wpływu uzyskanej dotacji na wysokość opłaty (wkładu własnego) uiszczanej przez mieszkańca nie można pominąć tego, że TSUE w wyroku z 30 marca 2023 r., wydanym w sprawie C-612/21 stwierdził, że art. 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że dostawy towarów i świadczenia usług podlegających opodatkowaniu VAT nie stanowi dostarczenie i zainstalowanie przez gminę, za pośrednictwem przedsiębiorstwa, systemów OZE na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili wolę wyposażenia tych nieruchomości w takie systemy, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i skutkuje jedynie zapłatą przez tych mieszkańców kwot pokrywających najwyżej jedną czwartą poniesionych kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych. TSUE zwrócił przy tym uwagę, że nie wydaje się, aby gmina wykonywała działalność o charakterze gospodarczym, wchodzącą w zakres dyrektywy 2006/112/WE. Nie jest więc konieczne ustalenie, czy działalność ta byłaby wyłączona z tego zakresu stosowania na podstawie art. 13 ust. 1 tej dyrektywy.
Podobnie wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w składzie siedmiu sędziów z 5 czerwca 2023 r., sygn. I FSK 1454/18 (dost. w CBOiS), w którym stwierdził, że gmina która realizując projekt z zakresu odnawialnych źródeł energii (kolektorów słonecznych), współfinansowany w znacznej części ze środków europejskich, w ramach którego montuje i podpina instalacje fotowoltaiczne na budynkach oraz na gruntach mieszkańców, którzy przejmą po upływie 5 lat własność zamontowanych instalacji, nie wykonuje z tego tytułu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. W konsekwencji otrzymane na ten cel dofinansowanie ze środków europejskich (Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego) nie może być rozważane jako podstawa opodatkowania, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy o VAT.
6.4. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji DKIS naruszył art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, poprzez błędne przyjęcie wystąpienia świadczenia opodatkowanego realizowanego przez Gminę w ramach działalności gospodarczej na rzecz jej mieszkańców.
Podsumowując Gmina, która realizując projekt z zakresu odnawialnych źródeł energii (kolektorów słonecznych), współfinansowany w znacznej części ze środków europejskich, w ramach którego montuje i podpina instalacje solarne na budynkach oraz na gruntach mieszkańców, którzy przejmą po upływie 5 lat własność zamontowanych instalacji, nie wykonuje z tego tytułu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. W konsekwencji otrzymane na ten cel dofinansowanie ze środków europejskich (Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego) nie może być rozważane jako podstawa opodatkowania, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy o VAT.
Ponownie wydając interpretację, organ interpretacyjny powinien mieć na względzie wyżej przedstawioną ocenę prawną stanu faktycznego wynikającego z wniosku o interpretację. Oznacza to w szczególności, że organ interpretacyjny powinien uwzględnić, że Gmina nie prowadzi działalności gospodarczej wykonując za pośrednictwem podmiotów trzecich montaż i podpięcie instalacji (w skład której będą wchodziły kolektory słoneczne) na budynkach mieszkańców oraz ich gruntach, a w konsekwencji nie jest konieczne ustalanie, czy otrzymane dofinansowanie wchodzi w skład podstawy opodatkowania.
W związku z tym, że stanowisko Sądu pierwszej instancji oraz wcześniejsza indywidualna interpretacja naruszały przepisy prawa materialnego na podstawie art. 188 p.p.s.a. należało uchylić zaskarżony wyrok oraz na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. zaskarżoną interpretację.
7. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a.
E. Olechniewicz M. Olejnik M. Golecki

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI