I FSK 1638/19

Naczelny Sąd Administracyjny2020-02-12
NSApodatkoweWysokansa
VATstwierdzenie nieważnościwłaściwość organuKrajowa Administracja Skarbowapostępowanie podatkowedecyzja ostatecznakontrola skarbowa

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu kontroli skarbowej złożony po 1 marca 2017 r. powinien być rozpoznany przez naczelnika urzędu celno-skarbowego.

Sprawa dotyczyła właściwości organu do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowej wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że właściwy jest naczelnik urzędu celno-skarbowego na podstawie art. 202 ust. 3 ustawy wprowadzającej Krajową Administrację Skarbową. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że przepis ten ma zastosowanie do wniosków złożonych po wejściu w życie ustawy, niezależnie od daty wydania decyzji.

Przedmiotem sporu była właściwość organu do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia 24 września 2015 r. w sprawie podatku od towarów i usług. Wniosek ten, datowany na 26 sierpnia 2017 r., został złożony po wejściu w życie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że właściwy do rozpoznania wniosku jest naczelnik urzędu celno-skarbowego na podstawie art. 202 ust. 3 ustawy wprowadzającej KAS. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, oddalił ją, podzielając stanowisko WSA. Sąd kasacyjny podkreślił, że art. 202 ust. 3 ustawy wprowadzającej KAS nie zawiera ograniczeń co do momentu wszczęcia postępowania, a zatem ma zastosowanie do wniosków złożonych po 1 marca 2017 r., nawet jeśli dotyczą decyzji wydanych przed tą datą. NSA odrzucił argumentację organu, że przepis ten dotyczy jedynie postępowań wszczętych i niezakończonych przed 1 marca 2017 r., wskazując na analizę materiałów legislacyjnych, które potwierdzają, że ustawodawca nie przewidział takiego ograniczenia. Sąd podkreślił również, że art. 210 ust. 1 ustawy wprowadzającej KAS, na który powoływał się organ, nie miał zastosowania, gdyż dotyczy postępowań podatkowych, a nie kontrolnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Właściwy jest naczelnik urzędu celno-skarbowego mający siedzibę w tym samym województwie, w którym miał siedzibę dyrektor urzędu kontroli skarbowej, na podstawie art. 202 ust. 3 ustawy wprowadzającej Krajową Administrację Skarbową.

Uzasadnienie

Przepis art. 202 ust. 3 ustawy wprowadzającej KAS nie zawiera ograniczeń co do momentu wszczęcia postępowania, a zatem ma zastosowanie do wniosków złożonych po 1 marca 2017 r., nawet jeśli dotyczą decyzji wydanych przed tą datą. Argumentacja organu o ograniczeniu stosowania przepisu do postępowań wszczętych i niezakończonych przed 1 marca 2017 r. jest nieuzasadniona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.w.u.k.a.s. art. 202 § ust. 3

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

Przepis ten reguluje właściwość organu do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej dyrektora urzędu kontroli skarbowej, złożonego po dniu wejścia w życie ustawy, niezależnie od daty wydania decyzji.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.w.u.k.a.s. art. 210 § ust. 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

Nie ma zastosowania do wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych w postępowaniu kontrolnym.

O.p. art. 247 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 248 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 248 § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 248 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. art. 86 § ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

O.p. art. 150

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Właściwość naczelnika urzędu celno-skarbowego do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu kontroli skarbowej złożonego po 1 marca 2017 r. na podstawie art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s.

Odrzucone argumenty

Stosowanie art. 210 ust. 1 p.w.u.k.a.s. do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu kontrolnym. Ograniczenie stosowania art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s. do postępowań wszczętych i niezakończonych przed 1 marca 2017 r.

Godne uwagi sformułowania

Spór w niniejszej sprawie dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku, złożonego po dniu 1 marca 2017 r., o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej decyzji dyrektora urzędu kontroli skarbowej. Przepis art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s. nie zawiera sformułowania, które by wskazywało na ograniczenie jego zastosowania do przypadków postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 marca 2017 r. Organ próbuje uzupełnić treść przepisu o przesłankę, która nie została w nim wyrażona, czego nie można zaaprobować, jako działania contra legem.

Skład orzekający

Małgorzata Niezgódka - Medek

przewodniczący

Marek Kołaczek

członek

Zbigniew Łoboda

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, w szczególności art. 202 ust. 3, dotyczących właściwości organów w sprawach stwierdzenia nieważności decyzji wydanych przez organy kontroli skarbowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji transformacji ustrojowej administracji skarbowej i interpretacji przepisów przejściowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów przejściowych po reformie KAS, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego.

Kluczowa interpretacja przepisów przejściowych KAS: Kto rozpatrzy wniosek o nieważność decyzji?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1638/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2020-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/
Marek Kołaczek
Zbigniew Łoboda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Sz 343/18 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2018-07-18
I FSK 529/19 - Wyrok NSA z 2019-06-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 145 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2016 poz 1948
art. 202 ust. 3, art. 210 ust. 1
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Dz.U. 2012 poz 749
art. 247 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia WSA del. Zbigniew Łoboda (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 343/18 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 21 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do sierpnia i od października do grudnia 2011 r. oraz od stycznia do grudnia 2012 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 343/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 21 lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia 2011 r., od października do grudnia 2011 r. oraz od stycznia do grudnia 2012 r. – stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 19 grudnia 2017 r.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w S. decyzją z dnia 24 września 2015 r., określił M.P. w podatku od towarów i usług zobowiązanie podatkowe za poszczególne miesiące od stycznia do sierpnia 2011 r. oraz od października 2011 r. do grudnia 2012 r. Decyzję doręczono podatniczce w dniu 9 października 2015 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 ., poz. 613 ze zm., dalej "O.p."), tj. w tzw. trybie zastępczym. Organ kontroli skarbowej zakwestionował prawo do odliczenia podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust 1 i 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm,), gdyż podatniczka nie przedłożyła żadnych dokumentów, w tym faktur VAT dotyczących nabycia towarów i usług.
Pismem z dnia 26 sierpnia 2017 r. strona wniosła do Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w S. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia 24 września 2015 r., na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 oraz art. 248 § 1 O.p., jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego.
Wniosek podatniczki został przekazany Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w S. celem jego rozpoznania zgodnie z właściwością.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. po rozpatrzeniu wniosku, działając na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 oraz art. 248 § 2 pkt 1 i § 3 O.p. oraz art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm., dalej – "p.w.u.k.a.s.") - decyzją z dnia 19 grudnia 2017 r. odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia 24.09.2015 r.
Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. decyzją z dnia 21 lutego 2018 r. utrzymał w mocy decyzję podjętą w pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odwoławczego organ wyjaśnił między innymi, że w świetle art. 248 § 2 pkt 1 O.p. właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a ponadto w dodanym od dnia 1 marca 2017 r. pkt 1a przewidziano, że właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest dyrektor izby administracji skarbowej, jeżeli decyzja została wydana przez naczelnika urzędu celno-skarbowego. Nadto, na podstawie przepisu art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016, poz. 1947 ze zm., dalej: "k.a.s."), dyrektor izby administracji skarbowej jest organem wyższego stopnia w stosunku do naczelnika urzędu skarbowego i naczelnika urzędu celno-skarbowego.
Organ odwoławczy wyjaśnił też, że na podstawie p.w.u.k.a.s., zniesiono urząd Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej oraz dyrektorów urzędów kontroli skarbowej, natomiast według art. 210 ust. 1 ww. Ustawy, w sprawach wznowienia postępowania podatkowego, stwierdzenia nieważności, wygaśnięcia, uchylenia lub zmiany decyzji właściwe są organy, które stały się właściwe w takich sprawach po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Ponadto Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia 24 września 2015 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. M.P. zarzuciła przede wszystkim naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit. b), art. 247 § 1 pkt 1 i pkt 3 O.p. oraz art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji wydanej z naruszeniem art. 247 § 1 pkt 1 O.p. przez organ nieuprawniony, który swoim działaniem naruszył art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s. i art. 248 § 2 pkt 1 i § 3 O.p. oraz art. 210 ust. 1 p.w.u.k.a.s.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie powołanym na początku wyrokiem z dnia 18 lipca 2018 r. uwzględnił skargę.
Sąd zauważył, że właściwość organów w sprawach z zakresu stwierdzenia nieważności, czyli postępowań już zakończonych ostatecznymi decyzjami reguluje art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s., stosownie do którego w sprawach z zakresu stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych, wznowienia postępowania, wygaśnięcia, uchylenia lub zmiany decyzji wydanej przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej, po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy właściwym jest naczelnik urzędu celno-skarbowego mający siedzibę w tym samym województwie, w którym miał siedzibę dyrektor urzędu kontroli skarbowej. Zdaniem Sądu, przepis ten wprost reguluje właściwość organu orzekającego po wejściu w życie u.k.a.s. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przed dniem 1 marca 2017 r. stanowiąc, że właściwym jest naczelnik urzędu celno-skarbowego mający siedzibę w tym samym województwie, w którym miał siedzibę dyrektor urzędu kontroli skarbowej, czyli w rozpoznawanej sprawie jest to Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, ze zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu orzekającego w pierwszej instancji zostały wydane w warunkach art. 247 § 1 pkt 1 O.p., a tym samym konieczne było stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Na powyższy wyrok Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. złożył skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok ów w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący organ, powołując art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
1) art. 247 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 202 ust. 3 i art. 210 ust. 1 p.w.u.k.a.s., poprzez ich błędną wykładnię, w wyniku której Sąd uznał, iż w sprawie miał zastosowanie art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s., w sytuacji gdy - w ocenie organu - w sprawie miał zastosowanie art. 210 ust. 1 tej ustawy (różnicuje te przepisy moment zainicjowania postępowania nadzwyczajnego), w związku z czym organ nie naruszył przepisów o właściwości,
2) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 202 ust. 3 i art. 210 ust. 1 p.w.u.k.a.s. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji wydanych w dwóch instancjach przez organ, na skutek stwierdzenie, iż decyzje te zostały wydane w warunkach art. 247 § 1 pkt 1 O.p.
M.P.nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Działając na podstawie art. 179a p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, uznając, ze podstawy skargi kasacyjnej organu są oczywiście usprawiedliwione, wyrokiem z dnia 29 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 343/18, uchylił swój wyrok z dnia 18 lipca 2018 r. i oddalił skargę M.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z 21 lutego 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Sąd stwierdził, że w skardze kasacyjnej organ przedstawił interpretację art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s., stosując reguły wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej, w zgodzie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283 ze zm.), która prowadzi do wniosku, że wskazany przepis, reguluje sytuacje, gdy postępowanie w trybie nadzwyczajnym zostało wszczęte i niezakończone przed 1 marca 2017 r., a zatem po wejściu w życie nowych przepisów były one otwarte (sprawa nie została rozstrzygnięta w dwóch instancjach). Sąd zgodził się z organem, że dokonując interpretacji wskazanych przepisów, w tym przede wszystkim w zgodzie z systematyką aktu normatywnego, nie sposób nie zauważyć, że w art. 202 p.w.u.k.a.s. ustawodawca wymienia te postępowania, w których - po dniu wejścia w życie niniejszych przepisów - obowiązywać ma zasada kontynuacji organu, tj. postępowania (I lub II instancja) są wszczęte i niezakończone do 1 marca 2017 r. Brak tej konkretyzacji w zastosowanym przez Sąd w zaskarżonym wyroku ust. 3 tego artykułu należy traktować jako niedopatrzenie ustawodawcy. Tym samym wskazany przepis nie miał zastosowania w sprawie z wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowej z 24 września 2015 r. W rezultacie zdaniem Sądu rację ma organ, że właściwość organów w sprawie z wniosku skarżącej reguluje nie art. 202 ust. 3, lecz art. 210 ust. 1 p.w.u.k.a.s.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej M.P., wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 listopada 2019 r., Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 529/19, uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd kasacyjny za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 179a p.p.s.a. podkreślając, że przesłanka oczywistego usprawiedliwienia podstaw kasacyjnych, która została uwzględniona w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji zachodzi w szczególności wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie jest wadliwe w tak dużym stopniu, że nie może być utrzymane w mocy, przy czym wadliwość ta jest "zauważalna bez potrzeby dokonywania jej głębszej analizy", tzn. podstawy skargi kasacyjnej powinny być postrzegane przez sąd jako usprawiedliwione "od razu", "na pierwszy rzut oka". Tymczasem w tym kontekście zaniechano analizy w zaskarżonym wyroku, a mianowicie, czy wykładnia ww. przepisów przyjęta w pierwotnym wyroku z 18 lipca 2018 r. była rażąco niewłaściwa we wskazanym rozumieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie była zasadna i podlegała oddaleniu.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku, złożonego po dniu 1 marca 2017 r., o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej decyzji dyrektora urzędu kontroli skarbowej.
Przypomnieć należy, że M.P. domagała się stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia 24 września 2015 r. w sprawie podatku od towarów i usług, zaś wniosek, datowany na dzień 26 sierpnia 2017 r., złożyła Naczelnikowi Urzędu Celno-Skarbowego w S. Organ ten uznał się niewłaściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu kontroli skarbowej i przekazał go do załatwienia organowi właściwemu (według jego oceny), to jest Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w S. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S., uznając swoją właściwość, rozpoznał wniosek w pierwszej instancji wydając w dniu 19 grudnia 2017 r. decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Z kolei wymieniony obok organ – po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania – decyzją z dnia 21 lutego 2018 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 19 grudnia 2017 r.
Postępowanie organów zakwestionował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który uznał w zaskarżonym wyroku, że wniosek podatniczki o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. podlegał rozpoznaniu przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w S. na podstawie art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s.
Stanowisko Sądu pierwszej instancji było prawidłowe. Sporny problem ma szczególny charakter, związany z reformą administracji skarbowej, której zasadniczym elementem było uchwalenie powołanej już powyżej ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Jak wynika z preambuły do tej ustawy, celem nowej regulacji było stworzenie warunków: nowoczesnego i przyjaznego wykonywania obowiązków podatkowych i celnych, a także efektywnego poboru danin publicznych. Wprowadzenie nowego ustroju administracji skarbowej w ramach czego zniesionych szereg organów tworzących dotychczasową strukturę, a w ich miejsce powołano nowe organy, wymagało uporządkowania sytuacji przejściowych, dziejących się obecnie, lecz mających zakotwiczenie w poprzednim stanie prawnym.
Jak już zasygnalizowano, zasadnicza kontrowersja odnosi się do obszaru zastosowania przepisu art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s., zgodnie z którym w sprawach z zakresu stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych, wznowienia postępowania, wygaśnięcia, uchylenia lub zmiany decyzji wydanej przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej, po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy właściwym jest naczelnik urzędu celno-skarbowego mający siedzibę w tym samym województwie, w którym miał siedzibę dyrektor urzędu kontroli skarbowej.
W skardze kasacyjnej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymuje, że przepis ów znajduje zastosowanie jedynie w przypadku postępowań (w wymienionych sprawach) uruchomionych i nie zakończonych przed dniem 1 marca 2017 r., natomiast nie znajduje zastosowania do określonych postępowań (trybów nadzwyczajnych), w tym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej, wszczętych - jak niniejsza - od dnia 1 marca 2017 r.
Stanowiska skarżącego organu nie można podzielić. Przede wszystkim wskazać trzeba, że przepis art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s. nie zawiera sformułowania, które by wskazywało na ograniczenie jego zastosowania do przypadków postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 marca 2017 r. Wobec braku wypowiedzenia takiego ograniczenia nie sposób przyjmować, jak czyni to organ, że ma ono (ograniczenie) miejsce z uwagi na samo usytuowanie przedmiotowego przepisu pośród unormowań (zasadniczo ust. 1 oraz ust. 4-5 art. 202 p.w.u.k.a.s.), które określają właściwość organu w przypadkach innych postępowań wszczętych i niezakończonych do dnia 1 marca 2017 r. Wręcz przeciwnie, umiejscowienie poszczególnych przypadków postępowań oraz spraw załatwionych decyzją organu kontroli skarbowej w jednym artykule (art. 202 p.w.u.k.a.s.) oraz zróżnicowanie zwerbalizowanych przesłanek zastosowania poszczególnych przepisów, w większym stopniu skłania do stanowiska odnośnie celowego działania normodawcy w tym zakresie.
Potwierdzeniem tego stanowiska jest historia (projektu) zmiany art. 202 p.w.u.k.a.s. w projekcie ustawy z dnia 24 lutego 2017 r. o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2017 r., poz. 379). Projekt ów zakładał (druk nr 1297 Sejmu VIII kadencji) zmianę ust. 3 art. 202 p.w.u.k.a.s. oraz dodanie do art. 202 ust. 3a i ust. 3b. Zmiana ust. 3, która ostatecznie weszła w życie, sprowadzała się do uzupełnienia pierwotnej treści ust. 3 o wskazanie właściwości miejscowej naczelnika urzędu celno-skarbowego, a mianowicie, że właściwym jest "naczelnik urzędu celno-skarbowego, mający siedzibę w tym samym województwie, w którym miał siedzibę dyrektor urzędu kontroli skarbowej".
Natomiast projektowana treść ust. 3a i ust. 3b miała mieć postać:
"3a. W sprawach wszczętych i niezakończonych z zakresu stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych, wznowienia postępowania, wygaśnięcia, uchylenia lub zmiany decyzji wydanej przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej, w tym rozpatrywanych z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy właściwym jest naczelnik urzędu celno-skarbowego mający siedzibę w tym samym województwie, w którym miał siedzibę dyrektor urzędu kontroli skarbowej.
3b. Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej, w sprawach stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych, wznowienia postępowania, wygaśnięcia, uchylenia lub zmiany decyzji, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podlega rozpatrzeniu przez naczelnika urzędu celno- skarbowego mającego siedzibę w tym samym województwie, w którym miał siedzibę dyrektor urzędu kontroli skarbowej, jeżeli termin do wniesienia wniosku nie upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy."
W uzasadnieniu omawianego projektu ustawy zmieniającej zaznaczono (pkt 12 uzasadnienia), że "przepis ust. 3 nie obejmuje postępowań wszczętych i niezakończonych, przed dniem wejścia w życie ustawy o KAS, prowadzonych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej w sprawach z zakresu stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych, wznowienia postępowania, wygaśnięcia, uchylenia lub zmiany decyzji wydanej przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej, w tym rozpatrywanych z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wobec powyższego w dodanym ust. 3a wskazano, że w ww. sprawach organem właściwym, po dniu wejścia w życie ustawy wprowadzającej KAS, jest naczelnik urzędu celno-skarbowego mający siedzibę w tym samym województwie, w którym miał siedzibę dyrektor urzędu kontroli skarbowej.
Jednocześnie mając na względzie zakres przedmiotowy ust. 3, konieczne jest określenie organu właściwego w sprawach stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych, wznowienia postępowania, wygaśnięcia, uchylenia lub zmiany decyzji, oraz do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w odniesieniu do decyzji wydanych w pierwszej instancji przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej. Organem tym jest naczelnik urzędu celno-skarbowego mający siedzibę w tym samym województwie, w którym miał siedzibę dyrektor urzędu kontroli skarbowej (ust. 3b)."
Natomiast z zapisu przebiegu posiedzenia Komisji Finansów Publicznych w dniu 23 lutego 2017 r. wynika (http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/biuletyn.xsp?skrnr=FPB-173), że po analizie wskazanych powyżej propozycji zmian ustawy (polegających na dodaniu ust. 3a i ust. 3b w art. 202 . p.w.u.k.a.s.), uznano zmiany te za zbędne przyjmując, że projektowana treść nowych ustępów w istocie zawiera się w dotychczasowym unormowaniu (ust. 3).
Z materiałów legislacyjnych wynika więc, że wątpliwości dotyczące przepisu art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s., jakie legły u podstaw projektu nowelizacji, sprowadzały się do tego, czy dotychczasowa (pierwotnie uchwalona) treść art. 202 ust. 3 obejmuje także postępowania nadzwyczajne, dotyczące decyzji dyrektora urzędu kontroli skarbowej, które zostały wszczęte i niezakończone przed dniem 1 marca 2017 r., co wskazuje, że w procesie legislacyjnym nie postrzegano art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s., jako przepisu który wyłącznie dotyczy takich sytuacji (postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 marca 2017 r.). Brak wypowiedzenia przedmiotowego zastrzeżenia oznaczał zastosowanie art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s. (określenie właściwości naczelnika urzędu celno-skarbowego) do spraw wszczętych (w nadzwyczajnych trybach) od dnia 1 marca 2017 r., jak i wszczętych oraz niezakończonych do tego dnia (ostatecznie zrezygnowano z uzupełnienia art. 202 o proponowaną w projekcie treść w postaci ust. 3a i ust. 3b).
Stanowisko skarżącego organu podatkowego w istocie zmierza do zakwestionowania literalnego znaczenia omawianego przepisu, które nie zawiera sformułowania ograniczającego jego zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 marca 2017 r. Organ próbuje uzupełnić treść przepisu o przesłankę, która nie została w nim wyrażona, czego nie można zaaprobować, jako działania contra legem.
W skardze kasacyjnej organ proponuje, aby potraktować brak przesłanki wyznaczającej zakres stosowania art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s. wyłącznie do postępowań wszczętych i niezakończonych do dnia 1 marca 2017 r., jako niedopatrzenie ustawodawcy. Jednakże podjęte działania w procesie legislacyjnym, o których była mowa, zdają się przeczyć tej koncepcji.
Ubocznie można zauważyć, że także w przypadku trybów nadzwyczajnych dotyczących decyzji wydanej przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, gdzie w art. 202 ust. 2 p.w.u.k.a.s. określono właściwość Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, brak jest sformułowania zawężającego zastosowanie przepisu do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia 1 marca 2017 r. Tym bardziej przeto za wadliwe uznać należy przekonanie organu odnośnie przeoczenia normodawcy.
W świetle powyższego, prawidłowe było stanowisko Sądu pierwszej instancji, że "przepis art. 202 ust. 3 wprost reguluje właściwość organu orzekającego po wejściu w życie ustawy o KAS w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przed dniem 1 marca 2017 r., stanowiąc, że właściwym jest naczelnik urzędu celno-skarbowego, mający siedzibę w tym samym województwie, w którym miał siedzibę dyrektor urzędu kontroli skarbowej, czyli w rozpoznawanej sprawie – Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego".
Konsekwencją przyjęcia przez organ (jak się okazało - nieprawidłowo) wąskiego zakresu zastosowania art. 202 ust. 3 p.w.u.k.a.s., to jest ograniczonego do przypadków wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 marca 2017 r. postępowań w trybach nadzwyczajnych dotyczących decyzji dyrektora urzędu kontroli skarbowej, było określenie na innej podstawie właściwości organu w niniejszej sprawie - stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z wniosku złożonego po dniu 1 marca 2017 r. przez M.P. (z dnia 26 sierpnia 2017 r.). Podstawy tej organ doszukał się w przepisie art. 210 ust. 1 p.w.u.k.a.s., zgodnie z którym, w sprawach wznowienia postępowania podatkowego, stwierdzenia nieważności, wygaśnięcia, uchylenia lub zmiany decyzji właściwe są organy, które stały się właściwe w takich sprawach po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Powyższe unormowanie w sposób ogólny wskazuje na właściwość organów, które w ramach struktury Krajowej Administracji Skarbowej zastąpiły organy zniesione. Jednakże istotne jest to, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I FSK 529/19), wydanym w tej sprawie, a mianowicie, że "art. 202 Przepisów wprowadzających KAS odwołuje się do "postępowań kontrolnych", podczas gdy art. 210 do "postępowań podatkowych"". Uznać zatem trzeba, że ponieważ w niniejszej sprawie decyzja ostateczna, której dotyczyło żądanie stwierdzenia nieważności, wydana została przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. (w postępowaniu kontrolnym), to przepis art. 210 ust. 1 p.w.u.k.a.s. nie znajdował zastosowania. W sumie więc prawidłowo postąpił Sąd pierwszej instancji stwierdzając nieważność decyzji obydwóch instancji, skoro wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości.
Powyższa ocena, prowadząca do wniosku odnośnie bezpodstawności zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów, nakazywała jej oddalenie na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI